Xəbər lenti
14/11/2018 [00:25]:
Ərazi iddiası və “Dostluq körpüsü”: Bir absurdun iki üzü...
14/11/2018 [00:11]:
Şabranda piyadanı maşın vuraraq öldürüb
14/11/2018 [00:06]:
Mərkəzi Bank 1,3 milyard manatı yandırdı
13/11/2018 [23:34]:
Bu il Azərbaycanda yol qəzaları zamanı 527 nəfər ölüb
13/11/2018 [23:04]:
Rəqsanənin körpələrinin vəziyyəti ağırlaşdı - Xəstəxanadan görüntülər - VİDEO
13/11/2018 [22:33]:
Rəsmi Bakıdan Yerevanın “Lukaşenko və Azərbaycan səfiri” açıqlamasına reaksiya
13/11/2018 [22:22]:
İlham Əliyev Slovakiyanın baş naziri ilə görüşüb - FOTO
13/11/2018 [22:17]:
OPEC Azərbaycanda neft hasilatı üzrə proqnozunu açıqlayıb
13/11/2018 [22:06]:
“Qarabağda nar əkən o erməni sanki kürəyimizə 115 MİN DƏFƏ NAR ÇUBUĞU VURDU...”
13/11/2018 [21:33]:
Ərdoğan yarım milyard dollarlıq ikimərtəbəli təyyarəsi ilə ilk dəfə uçdu - FOTO
13/11/2018 [20:55]:
Gəncənin deputatından maraqlı təklif: "Gəncə çayı üzərində yeni körpü salınsın"
13/11/2018 [20:40]:
Dövlət İmtahan Mərkəzi Naxçıvanda konfrans keçirdi
13/11/2018 [20:39]:
Bakı Nəqliyyat Agentliyi sürücülərə müraciət etdi
13/11/2018 [20:34]:
“Nar”-dan ADA Universitetinin Təqaüd Proqramına dəstək
13/11/2018 [20:32]:
Prezident İlham Əliyev “DOST” mərkəzlərinin yaradılması üçün 3,5 milyon vəsait ayırdı
13/11/2018 [20:31]:
Kartof maşınında külli miqdarda pirotexniki vasitələr aşkarlandı - FOTO, VİDEO
13/11/2018 [20:29]:
Kamal Abdulla “British Council” təşkilatının rəhbəri ilə görüşüb
13/11/2018 [20:22]:
Səkidə yeriyən qadın anidən yer altına düşdü -VİDEO
13/11/2018 [20:08]:
Gürcüstan həbsxanalarında 93 Azərbaycan vətəndaşı saxlanılır
13/11/2018 [20:04]:
Azərbaycanda 500-ə yaxın məhkum elektron qolbaq daşıyır - FİKRƏT MƏMMƏDOV
13/11/2018 [20:00]:
Novruz Məmmədov Pelleqrini ilə görüşdü
13/11/2018 [19:40]:
SOCAR-ın İnsan Resursları Departamentinin rəisi ADNSU tələbələri ilə görüşüb
13/11/2018 [19:38]:
Bu ailənin uşaqları bir bir ölür SƏBƏBİ BİLİNMİR
13/11/2018 [19:36]:
Bakının bu ərazilərində qaz olmayacaq
13/11/2018 [19:36]:
"Gözdən əlilliyi olanların sosial müdafiəsi aparılan sosial siyasətin mühüm tərkib hissəsidir"
13/11/2018 [19:28]:
AFFA sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün futbol festivalı təşkil edib
13/11/2018 [19:24]:
Dövlət Komitəsinin sədri yanğın baş verən ərazidə...
13/11/2018 [19:21]:
Prezident nazir Muxtar Babayevə yeni vəzifə verdi
13/11/2018 [19:15]:
Dünya şöhrətli ulduz çılpaq şəkildə müsahibə verdi - MARAQLI
13/11/2018 [19:13]:
Azərbaycanın və Slovakiyanın Baş nazirləri görüşdü
13/11/2018 [18:57]:
Dövlət Komitəsində məcburi köçkünlərlə növbəti görüş olub
13/11/2018 [18:49]:
Kəmaləddin Heydərovla Baba Rzayev yanğın olan stansiyada - FOTO
13/11/2018 [18:24]:
Ermənistan artıq torpaqlarımızda istehsal edilmiş silahlarla silahlanmağa başladı? – FOTO
13/11/2018 [18:07]:
“Əlimi üzünə çəkmək istədim, qoymadılar” - Ötən il ölən alpinistin anası DANIŞDI - VİDEO
13/11/2018 [18:02]:
"Bu sahəyə vəsait ayırmaq boş quyuya su tökmək deməkdir..."
13/11/2018 [17:53]:
"Vəsaitlər ən azı 3 dəfə artırılmalıdır ki, qısa müddətdə köçkünləri mənzillə təmin edək"
13/11/2018 [17:42]:
“Artıq neçəncidir bilmirəm” – 40 dəfə peşman oldum deyən oğrunun növbəti əməli – VİDEO
13/11/2018 [17:39]:
“Bakcell”in dəstəyilə keçirilmiş M.A.P. Festivalı teatr həvəskarlarına unudulmaz təəssüratlar bəxş etdi
13/11/2018 [17:30]:
“O rayonları həvəsləndirmək lazımdır” – Deputat məsələ qaldırdı
13/11/2018 [17:17]:
Azay Quliyev QHT Şurasına ayrılan maliyyənin artırılmasını təklif etdi
13/11/2018 [16:56]:
Əflatun Amaşov media və təhsillə bağlı təklif verdi
13/11/2018 [16:52]:
Avropadakı mühacirlərdən Zamirə Hacıyeva ilə bağlı sensasion təklif - film çəkmək, kitab yazmaq...
13/11/2018 [16:38]:
Deputat Konstitusiya Məhkəməsinə etiraz etdi
13/11/2018 [16:30]:
“Buna məhəl qoymayan daşıyıcılara qarşı tədbirlər görülməlidir ki, başqalarına da dərs olsun”
13/11/2018 [16:23]:
“Mediamızdakı jurnalistlərin əksəriyyətinin ali təhsili yoxdur”
13/11/2018 [16:10]:
Slovakiyanın Azərbaycanda səfirliyi açılır
13/11/2018 [15:52]:
Görmə imkanları məhdud iki istedadlı gənc Zeynəb və Fərqanın "Könül dünyası" gecəsi keçirildi
13/11/2018 [15:46]:
10 dövlət əmlakına 49 sifariş verildi
13/11/2018 [15:43]:
ADPU-da Xalq şairi Nəriman Həsənzadə ilə görüş keçirildi
13/11/2018 [15:26]:
“Space” telekanalının ətrafını üfunət bürüdü - FOTOLAR
13/11/2018 [15:22]:
Camal Xaşoginin qətli ilə bağlı yeni telefon danışığı üzə çıxdı
13/11/2018 [15:13]:
Evindən oğurluq edilən tanınmışlar...
13/11/2018 [14:59]:
Əfəndiyevdən Floraya növbəti cavab: "Görünən dağa bələdçi lazım deyil"
13/11/2018 [14:50]:
Azərbaycanda bütün pensiyalar artırılacaq
13/11/2018 [14:42]:
“Çox şadam ki, dövlət başçısı əsas diqqəti ordumuzun möhkəmlənməsinə yönəldib"
13/11/2018 [14:32]:
Jurnalistlər imtahan verəcək
13/11/2018 [14:30]:
Həmsədrlər Azərbaycan və Ermənistan XİN başçılarına Milanda görüşməyi təklif etdi
13/11/2018 [14:21]:
ADPU-da “Tarixini unutma!” layihəsi çərçivəsində tədbir keçirildi
13/11/2018 [14:16]:
Komitə sədri çoxuşaqlı ailələrə verilən müavinətin artırılmasını İSTƏYİR
13/11/2018 [14:12]:
Vəkili Cahangir Hacıyevlə görüşdü - Sabiq bankir arvadına görə narahatdır - AÇIQLAMA
13/11/2018 [14:11]:
Şahin Mustafayev: “21 mindən çox yeni iş yerinin açılması nəzərdə tutulub”
13/11/2018 [14:02]:
Sahil Babayev şəhid hərbçilərin vərəsələrini qəbul etdi...
13/11/2018 [13:41]:
Putin Sinqapura səfər etdi
13/11/2018 [13:36]:
Nazir Naxçıvana veriləcək dotasiyanın məbləğini AÇIQLADI
13/11/2018 [13:27]:
Bakıda məktəbdə yanğın - şagirdlər təxliyyə edildi
13/11/2018 [13:18]:
“Artıq qeyri-dəqiq məlumatlar bizim medianın fərdinə çevrilib”
13/11/2018 [13:10]:
Azərbaycanlı Qarabağa görə Ukranyada döyüldü
13/11/2018 [13:06]:
Abşeron rayonunda yetkinlik yaşına çatmayanlar üçün maarifləndirmə tədbiri keçirildi...
13/11/2018 [13:01]:
Xatirənin geyimi başına bəla oldu - FOTOLAR
13/11/2018 [12:57]:
Sabaha olan hava proqnozu açıqlandı
13/11/2018 [12:50]:
Ziyad Səmədzadə: “Banklar faiz dərəcələrini azaltmalıdır“
13/11/2018 [12:45]:
“Onlayn ticarətlə məşğul olan şirkətlərə vergi güzəştləri tətbiq edilsin” – TƏKLİF
13/11/2018 [12:35]:
Dünyanın tanınmış alimlərindən biri olan professor Klaus Zimmermanla görüş...
13/11/2018 [12:28]:
Oqtay Əsədovdan nikbin PROQNOZLAR
13/11/2018 [12:22]:
Məhkəmə "Eurovision-2012"də terror törətməkdə təqsirləndirilən dəstə üzvünün müraciətini təmin etməyib
13/11/2018 [12:15]:
Hökumət üzvləri Milli Məclisə gəldilər - Büdcə müzakirə olunur
13/11/2018 [12:09]:
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 25 nəfər saxlanıldı
13/11/2018 [12:06]:
"Nərimanov" elektrik deposunda qatarlara texniki baxış sahəsi yenidən qurulur
13/11/2018 [12:00]:
“Bu günə kimi teatrda ürəyim istədiyi rolları oynamışam...” - Xalq artisti...
13/11/2018 [11:58]:
Azərbaycanın “İnterpol” xətti ilə axtarışa verdiyi biznesmen Ukraynada saxlanıldı
Bütün arxiv bir sırada
12/07/2018 [21:41] - Araşdırma - ( 7380 dəfə baxılıb)

“Atlar xəstədir, əsgərlər acdır, yeməkləri suda üzən kələmdir” – AXC ordusunun fədakarlığı



Moderator.az Azərbaycan Cümhuriyyətinin 100 illiyi, eləcə də 2018-ci il “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti” ili ilə əlaqədar silsilə yazılara davam edir. Bu dəfə yenə də ara-sıra toxunduğumuz AXC-nin ordu və hərb sahəsi haqqında bir neçə maraqlı faktı təqdim edəcəyik.

Bildiyimiz kimi, AXC-nin yarandığı tarixi şərait çox çətin idi. Gənc dövlət həm xarici, həm də daxili qüvvələrlə mübarizə aparıb, müstəqilliyini gücləndirməyə çalışırdı. Bunun üçün isə ən önəmli factor təbii ki, ordu sayılırdı. Amma lazımi səviyyədə güclü ordunu yaratmaq isə çox çətin idi. Çünki Çar Rusiyası zamanında azərbaycanlılar əsgər aparılmır, bütün hərbi təlimlərdən kənarda qalırdılar. Ona görə də, 1918-ci ildə müstəqil dövlətləri olduğu zaman onun ordusu üçün lazımı hazırlıqda deyildilər.

Lakin AXC rəhbərliyi qısa zaman ərzində, hərb sahəsində inqilabi dəyişikliklər etdi. Başda zamanının ən güclü generalları Səməd bəy Mehmandarovla  Əliağa Şıxlinski olmaqla, digər  Cümhuriyyət generalları yoxdan bir ordu var etdilər.

Bu ordunun qurulmasında yaşanan çətinlikləri göstərən bir neçə faktı təqdim edirik:

 Əvvəlcə onu qeyd edək ki,  çətin vaxtlarda Azərbaycanın dadına yetişən  qardaş türk qoşunları respublikanı  tərk edəndən sonra Azərbaycana qalan hərbi miras acınacaqlı vəziyyətdə olub. Xüsusi Azərbaycan Korpusunun maddi-texniki təchizat baxımından hansı səviyyədə olduğunu o vaxt hələ polkovnik olan Həbib Səlimov Nazirlər Şurasına göndərdiyi raportunda belə təsvir edirdi:

“Atlar pis vəziyyətdədir, 2 aydır ki, maaş yoxdur. Toplar var, ancaq onu çəkəcək atlar yoxdur, pal-paltar həddən artıq azdır, əsgərlər acından ölür, nə qədər  “un şorbası” yemək olar! Yeməksiz, geyımsız ordu olarmı?  (Mənbə:Mehman Süleymanov “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ordusu)

 

H.Səlimov möhkəm ordu qurulması üçün nə Tazım olması barədə Napoleonun sözlərini misal gətirirdi: “Müharibə üçün üç şey lazımdır: I) pul, 2) pul, 3) pul”.  

Çünki şübhə etmirdi ki, ordu yedizdirilməli. geyindirilməlidir. Çünki ac və çılpaq ordu bolşevizmin başlıca mənbəyidir. Onun sözlərinə görə, türk qoşunlarının Azərbaycam tərk etməsi ərəfəsində müəyyən sakitlik mövcud olsa da, bu, nisbi hal idi. Bir tərəfdən erməni təcavüzkarları, digər tərəfdən do şimaldan olan təhlükə lıor an reallaşa bilərdi.

1919-cu il fevralın 25-də  hərbi nazir S. Mehmandarov Azərbaycan parlamentində özünün proqram xarakterli çıxışında da türk qoşunlarının getməsindən sonra Azərbaycan ordu hissələrində vəziyyətin çox ağır olduğunu bildirirdi:

“Mən Hacıqabula getdim, Ləki və Kürdəmirdə oldum, Ağdamda lıor şeylo tanış oldum... Təəssüf ki, hər yerdə biri digərindən kədərli olan mənzərələrin şahidi oldum. İnsanların görkəmi heç də yaxşı deyildi, tutqun və qəmli idi, pis geyinmişdilər, deməyə ehtiyac yoxdur ki, yeməkləri çox pis idi. Onun dadına baxanda kiçik ot qırıntıları və kələm yarpaqları üzən qaynamış suyu gördüm. Otaqlar rütübətli idi, heç bir taxt vo yataq əşyaları yox idi. Pəncərələrin çoxu şiişəsiz idi. Bundan başqa aydın oldu ki, çoxlu at çatışmır. Gördüyüm atlar isə at deyildi, üstünə dəri çəkilmiş sümüklər idi. Atların 70 faizi qoturlu idi" (yenə orada)

 

Ən maraqlı faktlardan biri də əsgərlərin məskunlaşdığı məkanlarla bağlıdır. Bir tərəfdən qida yox, bir tərəfdən geyim və maaş yox, hələ üstəlik təlim keçmək üçün yaşadıqları yer də acınacaqlı idi.

 

Xüsusi Azərbaycan  Korpusunun  komandiri vəzifəsini icra cdən  Ə.Şıxlinski ordunun Ümumi Qərargah rəisi Həbib bəy Səlimova göndərdiyi qeydində xahiş edirdi ki, onun yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılması imkanını yaddan çıxarmasın.

Ə.Şıxlinski narahatlıqla bildirirdi ki, “indiki rütubətli mənzildə mən 2-3 həftə yaşasam burada ölərəm”.

Bu faktları təqdim etməkdə məqsəd, Azərbaycan Cümhuriyyəti ordusunun necə fədakar və qorxmaz olduğunu bird aha qabartmaqdır. Təsəvvür edin, bu cür çətinlikləri adlayan AXC əsgəri sonradan öz vətəni uğrunda çox döyüşdü və  uğurlu nəticə qazandı.

MODERATOR.AZ

Səkidə yeriyən qadın anidən yer altına düşdü -VİDEO
Bu ailənin uşaqları bir bir ölür SƏBƏBİ BİLİNMİR
Dünya şöhrətli ulduz çılpaq şəkildə müsahibə verdi - MARAQLI
Kafirin də əmanətinə xəyanət etmək olmaz - Quran mədəniyyəti...
Qarabağda yaşayan ermənilər Azərbaycan Ordusunu köməyə çağırır...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Siyasət
“Qarabağda nar əkən o erməni sanki kürəyimizə 115 MİN DƏFƏ NAR ÇUBUĞU VURDU...”
Cəmiyyət
Azərbaycanda 500-ə yaxın məhkum elektron qolbaq daşıyır - FİKRƏT MƏMMƏDOV
Cəmiyyət
“Buna məhəl qoymayan daşıyıcılara qarşı tədbirlər görülməlidir ki, başqalarına da dərs olsun”
İqtisadiyyat
“Onlayn ticarətlə məşğul olan şirkətlərə vergi güzəştləri tətbiq edilsin” – TƏKLİF
Hadisə
Evsiz adam terrorçuya mane oldu, əvəzində xeyriyyə təşkilatı ona ev üçün pul yığdı - VİDEO
Həftənin ən çox oxunanları
Ayaz Mütəllibovdan şok açıqlamalar -"Danışmışdım, Qarabağ qaytarılacaqdı..."
"Bəlkə içimizdəki ermənilərdənsən ki, şəhid anasını təhqir etməyə özünü borclu bilirsən"
Xalq yazıçısından həyəcan təbili: “Vaxt qalmayıb, Bakını xilas etmək lazımdır...”
“Biz sülh naminə bu torpaqları qaytarmağa hazırıq...” - Paşinyandan ermənisayağı etiraf...
Sehrli ingilis barmağı: Dumanlı Albiondan bir qudaya stop, digərinə yaşıl ışıq? + FOTOLAR
"KİA Motors" Azərbaycanda 1 milyon kilometr maşın sürən şəxsi ŞOKA SALDI...
“Ələkrəm Hümbətov Azərbaycan bayrağını parçalayıb yerə atdı və...”
Azərbaycanın talanan sərvətlərinin izi ilə daha bir ünvan: Ax, London, London...
“Tamerlan Qarayev İsmət Qayıbovla möhkəm dost idi...” - 20 Noyabr: gerçəklik və fərziyyələr
Qızının öldürüldüyünü öyrənən deputatın fəryadı ürəkləri dağladı - DƏHŞƏT...+ VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə