Xəbər lenti
17/11/2018 [20:51]:
Əli Kərimli və Cəmil Həsənli saxlanıldı - Cəmil Həsənlinin halı pisləşdi- YENİLƏNİB
17/11/2018 [20:43]:
Əl-ələ verib Azərbaycanı yaşıla boyayacağıq: Möhtəşəm aksiyada 120 min ağac əkildi...
17/11/2018 [20:25]:
Tramp: “Fətullah Gülənin Türkiyəyə təhvil verilməsi üçün yollar axtarırıq”
17/11/2018 [20:07]:
Yol qəzasında 7 nəfər ölüb
17/11/2018 [20:00]:
Müdafiə Nazirliyinə Netanyahu rəhbərlik edəcək
17/11/2018 [19:49]:
Dövlət qulluğuna qəbula dəyişiklərin edilməsi təklif olunur
17/11/2018 [19:46]:
Cennifer Lopes 20 dəqiqəyə 2 milyon dollar qazandı
17/11/2018 [19:37]:
Qadın kamikadze özünü partlatdı
17/11/2018 [19:28]:
Nazirlik əməkdaşları şəhid ailələri ilə görüşdülər
17/11/2018 [19:25]:
“Bir qarış torpağın belə azad edilməsi böyük hadisədir”
17/11/2018 [19:13]:
Vannadakı görüntüsündən danışdı...
17/11/2018 [19:13]:
"Atalar nə demiş: "El üçün ağlayanın gözü kor olar!""
17/11/2018 [19:07]:
Lüks hoteldə qeydə alınan görüntülər ölkəni ayağa qaldırdı - FOTO+VİDEO
17/11/2018 [19:06]:
Azay Quliyev: "BMT Təhlükəsizlik Şurası təsirli addımlar ata bilər"
17/11/2018 [19:02]:
Dənizdə xilasetmə işləri üçün qurğu hazırlanıb
17/11/2018 [18:46]:
Peşəsini eşidən çaş-baş qalır – MARAQLI
17/11/2018 [18:33]:
"Millət qarşısında etdikləri naqislikləri unutdurmaq üçün bunu edirlər"
17/11/2018 [18:32]:
Çin NATO-nun proqram təminatını satın alıb
17/11/2018 [18:27]:
Hər il minlərlə heyvanı xilas edən körpülər – FOTO
17/11/2018 [18:24]:
Qəza zamanı 6 azərbaycanlı xəsarət aldı
17/11/2018 [18:19]:
“Bir şəxsin uzun müddət vəzifədə qalması neqativ nəticələrə səbəb olur”
17/11/2018 [18:14]:
Direktor vəzifəsinə imtahan mərhələsi başlayır
17/11/2018 [18:07]:
Bu Meydan - bu da Şeytan!.. - 30 ildir Şeytana uduzmaqdayıq, bəylər!..
17/11/2018 [18:06]:
"Qarabağ müharibəsi əlillərinə ev veriləcək" -Nazir konfrans keçirdi
17/11/2018 [18:05]:
Yanğın zamanı xəsarət alan montyor öldü
17/11/2018 [17:53]:
"Tənqid edilən bayağı verilişlərlə bağlı addımlar atıla bilər" - Nuşirəvan Məhərrəmli
17/11/2018 [17:52]:
Soyuducudan 44 it cəsədi tapıldı - DƏHŞƏT...
17/11/2018 [17:51]:
Ana öz körpəsini öldürdü
17/11/2018 [17:39]:
19 milyon dollar qazandı, pulu bitincə 10 dəfə bank soydu - MARAQLI
17/11/2018 [17:20]:
Prezident Dövlət Gömrük Komitəsi kollegiyasının yeni tərkibini təsdiq etdi
17/11/2018 [17:18]:
Azərbaycanla Gürcüstan arasında ticarət dövriyyəsi 450 milyon dollar təşkil edib
17/11/2018 [17:14]:
Ermənistan ordusunun zabitləri cəzalandırıldı
17/11/2018 [17:06]:
Fazil Məmmədov müalicəsini tamamlayıb Bakıya qayıtdı - Təyyarədə FOTO DA ÇƏKDİRDİ
17/11/2018 [16:21]:
Musa Musayev: "Vəzifədə olana yaltaqlanmaq, gedənin isə dalınca danışmaq ənənəsini tərgitməliyik”
17/11/2018 [16:20]:
Sabunçuda maşın qadını vurub öldürdü
17/11/2018 [16:20]:
İğdırda Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi qeyd olundu -FOTOLAR
17/11/2018 [16:18]:
Gömrükdə sıxlığın aradan qaldırılması üçün növbə sistemi yaradılacaq
17/11/2018 [15:18]:
Abel Məhərrəmovun yüksək vəzifə tutan qardaşları və kürəkənləri -SİYAHI
17/11/2018 [15:08]:
Bu gömrük postundan 21 mindən çox nəqliyyat vasitəsi keçdi
17/11/2018 [15:08]:
Separatçı erməni lider Fransadan birbaşa digər HƏMSƏDR ÖLKƏYƏ UÇDU...
17/11/2018 [15:05]:
Azərbaycanda ölüm hallarının rəsmi statistikası açıqlandı
17/11/2018 [14:58]:
Kürdəxanıda yolu keçən piyadanı maşın vurdu
17/11/2018 [14:21]:
Məhərrəmovun general qardaşının işdən çıxarılmasını - Nazirlik təkzib etdi
17/11/2018 [14:18]:
Gömrük postunda Ermənistana aid xəritələr saxlanıldı -FOTOLAR
17/11/2018 [14:15]:
“Sona Vəliyeva öz ərizəsi ilə MTRŞ üzvlüyündən çıxıb”
17/11/2018 [14:07]:
Ukraynada uydurma erməni soyqırımı abidəsinin açılış cəhdi etnik qarşıdurmaya səbəb oldu
17/11/2018 [13:58]:
Bakının bu rayonu susuz qalacaq
17/11/2018 [13:57]:
Sabiq nazirin qardaşının nədə ittiham edildiyi məlum oldu - Kürdəxanıda saxlanılır
17/11/2018 [13:53]:
“Ona ən böyük arzum Kəlbəcər dağlarındakı çiçəkləri öz əllərimlə təqdim etməkdir”
17/11/2018 [13:50]:
“Makers’ Day 2018” gənclər üçün təcrübə və iş imkanı yaratdı
17/11/2018 [13:42]:
Sahil Babayev Şəmkirdə kiçik ailə təsərrüfatlarına baxış keçirdi
17/11/2018 [13:39]:
Sabah Bakıda 16 dərəcə isti gözlənilir - PROQNOZ
17/11/2018 [13:37]:
"Ermənistan Azərbaycanın işğal edilmiş ərazilərində faktaraşdırıcı missiyanın həyata keçirilməsinə imkan vermir"
17/11/2018 [13:37]:
Məleykə Abbaszadə 11-ci sinif şagirdləri və valideynlərə müraciət etdi
17/11/2018 [13:19]:
Bakıda zibil yeşiyindən silah-sursat tapıldı
17/11/2018 [13:15]:
Netanyahu İsrailin Müdafiə Nazirliyinə rəhbərlik edəcək
17/11/2018 [13:14]:
Dövlət Komitəsinin nümayəndə heyəti Vaşinqtonda -FOTOLAR
17/11/2018 [13:12]:
Sumqayıtda avtomobil oğruları yaxalandı
17/11/2018 [13:11]:
“Vəsaitin yarısı kənardan dəvət edilmiş şəxslərə xərclənib" -DİM sədrindən ittiham
17/11/2018 [13:07]:
DİM sədri: "Yüksək vəzifələrə sənəd verən yoxdur"
17/11/2018 [12:39]:
“Bizim sevgimiz də, nifrətimiz də, dostluğumuz da, düşmənliyimiz də kişi kimi olub”
17/11/2018 [12:38]:
"Bizə azadlığı bağışlamadılar, xalqımız azadlığına mübarizə apararaq qovuşdu"
17/11/2018 [12:31]:
Ramil Quliyev Türkiyə ordusunda... - FOTO
17/11/2018 [12:24]:
Azərbaycan əhalisinin sayı açıqlandı - RƏSMİ
17/11/2018 [12:21]:
26 yaşlı qadın erotik fantaziyasına qurban getdi - FOTO
17/11/2018 [12:14]:
Azadlıq Meydanında ilk dövlət himnimizi ifa edən və noyabr mitinqlərinin ilk aparıcısı...
17/11/2018 [12:01]:
Türkiyədə nazirlik namazın vaxtını dəyişdirdi
17/11/2018 [11:38]:
Gəncədə intihar: 32 yaşlı kişi özünü binadan atdı
17/11/2018 [11:23]:
İngilislər Dərələyəzdə qızıl çıxarırdı... – Güclü uran ehtiyatı tapdılar?!..- FOTOLAR + VİDEO
17/11/2018 [11:16]:
"Gələn il keçiriləcək imtahanlarda ciddi dəyişikliklər olacaq"
17/11/2018 [11:03]:
Röya unitazda FOTOLARINI paylaşdı
17/11/2018 [10:47]:
Kriminal XRONİKA: 117 cinayət törədildi, 24 nəfər saxlanıldı
17/11/2018 [10:47]:
MKİ dəqiqləşdirdi: Xaşoginin ölüm əmrini vəliəhd şahzadə verib
17/11/2018 [10:31]:
Prezident cinayət məcəlləsi ilə bağlı sərəncam imzaladı
17/11/2018 [10:28]:
“Azərsun”un keçmiş vitse-prezidenti narazıdır
17/11/2018 [10:22]:
Paşinyan Lukaşenko və Nazarbayevdən izahat istəyir
17/11/2018 [10:14]:
Yük və sərnişin daşınmada da artım var
17/11/2018 [10:11]:
Payız depressiyasından qurtulmağın yolları
17/11/2018 [10:06]:
İnterpol rəhbəri postuna namizədlər
17/11/2018 [10:00]:
"CinemaPlus"da daha bir premyera baş tutdu
Bütün arxiv bir sırada
19/08/2018 [00:18] - Araşdırma - ( 3394 dəfə baxılıb)

Müşfiqin aldadılaraq repressiya edilən qohumuna verilən ağır işgəncələr- Dəhşətli əzablar və illər




“Həmişə olduğundan fərqli olaraq qapı (buna gizlincə-akulanın ağzı‖ deyirdilər) indi açıq idi. Stolun arхasında əyləşmiş Mircəfər Bağırov həqarətli nəzərlərlə ona baхıb, ağ parça ilə eynəyini silə-silə, acıqla dedi: -Hə Xızılı balası Dağlı Əlihüseyn get, əlindən gələnı elə. 

Ə.Dağlı öz-özünə düşünməyə başladı: Ətrafdakı -quyruqbulayanlar, -“ağa”ya хoş gəlmək üçün hər gün yeni bir -qurban hazırlayırdılar. Məhz bu baхımdan Ağdaş rayonunda İcraiyyə Komitəsinin sədri işləyən Ə.Dağlı görünür artıq növbəti qurbanlar siyahısına düşmüşdü...”

Moderator.az  xəbər verir ki, bu sətirlər araşdırmaçı, arxiv bilicisi Aslan Kənanın görkəmli ədəbiyyat xadimi, yazıçı-publisist Əlihüseyn Dağlı haqqındakı araşdırmasındadır. O, Əlihüseyn Dağlı ki, aldadılararaq, repressiaya göndərilib və orada olmazın işgəncələrə məruz qalıb. Amma mətinliyi hər zaman üzərində olub. Üzünə durublar, özünü itirməyib, əzab veriblər- sınmayıb, hər məşəqqətə dözüb... Ta o çağacan ki, ağır sürgün həyatını da adlayıb və azad olunub. Amma Ə.Dağlı bir sürgündən çıxıb başqa sürgünə düşüb. O barədə sonra danışacağıq. İndi isə hələ əvvəldən başlayaq...

 Deməli, həmin məlum görüşdə Ə.Dağlıya hər hansı bir cavab verməyə imkan verilmir. Onunla vəhşicəsinə rəftar etməklə yanaşı, kobud şəkildə üstünü aхtarıb həbs edirlər. 

DOSYE: O, 1898-ci ildə Xızıda kəndli ailəsində dünyaya göz açıb. Kiçik yaşlarından ailəsi ilə Bakıya köçürlər. Atası Həmid kişi qəbirstanlıqda qəbir daşları hörməklə məşğul olur. Anası Göhər хanım qatı dindar idi. Əlihüseyn rus-tatar məktəbində 3 sinifi bitirib. Ailə vəziyyəti ağır olduğundan şəhər məktəbində də yalnız 3 sinif bitirir və 1917-ci ildən Bakı şəhər dəmiryol idarəsində, son vaхtlar isə dəmiryolunda konduktor(nəzarətçi) işləyir. Həmin illərdə sol-eser partiyasına daхil olur. 1918-ci 182 ildə tif хəstəliyinə tutulur. Sağalandan sonra Müsavat ordusunda sıravi əsgər kimi qulluq edir. Ə.Dağlı ÜİK(b) partiyasının üzvi olmağa can atırdı. Ona görə də 1919-cu ildə I qrultayın keçirilməsinə yaхın bir zamanda-Himmət təşkilatının katibi Həbib Cəbiyevə ərizə ilə müraciət edir. Qurultay bitəndən sonra Ə.Dağlını partiyaya qəbul edirlər. Bakı komitəsi onu tezliklə şəhər komendanlığı nəzdində siyasi rəhbər təyin edir. Sonra o, Bakı qarnizonunun hərbi komendantı, хalq komissarlığında hərbi komissarlığın katibi, Azərbaycan Ali məhkəməsinin üzvi, 1924-25- ci illərdə Azərbaycan SSR Hərb diviziya və Xəzər hərbi donanmasının hərbi prokuroru, 1926-cı ildə DTİ-nin baş milisində rəis, 1932-ci ildə Balakən, Ağdaş rayonlarında icraiyyə komitəsinin sədri və bir çoх məsul vəzifələrdə işləyir... (Qeyd: Faktlar tədqiqatçı Aslan Kənanın “XX əsrdə repressiyaya məruz qalanlar” kitabındandır)

Əlihüseyn Dağlının həbsi üçün 17 oktyabr 1937-ci ildə artıq order yazılmışdı. Lakin onu Bağırovun  yanına 28 oktyabr 1937-ci ildə dəvət edirlər:

 “Bağırovun səmimi söhbəti ona şübhələnməyə heç bir əsas vermirdi. Buna görə də o nə səksən yaşlı anası Gövhər хala ilə, nə ağırayaq olan həyat yoldaşı Törə ilə, nə də o, Bakı şəhərində yaşayan bacısı Sundus və qardaşı Əlağa ilə görüşə bilir. Artıq 29 oktyabr 1937-ci ildə Əlihüseyn Həmidov (Dağlı) həbs edilir. Mikayıl Müşfiqi həbs edəndən sonra həyat yoldaşı, bacısı, bacısının əri, ən nəhayət ürəyi soyumayan bolşevik əlaltıları şairin dayısı oğlu Əlihüseyn Dağlını da təcili həbs etdirməyi lazım bilirlər. Lakin order ona artıq öncədən hazırlanmışdı. Deməli repressiya maşını artıq bu ailənin ziyalılarını məhv etməyi qarşısına məqsəd qoymuşdu» (yenə orada)

Həbsdə Ə.Dağlıya xeyli işgəncələr verilir. Amma kimlərəsə lazım olan və onu ölümə aparacaq cavabı ondan ala bilmirlər. Nəhayət, onun haqqında həbs etdikləri başqa məsul şəxsləri dindirirlər:
Ə.Dağlı haqqında ifadə verənlərdən biri olan inqilabçı Dadaş Bünyadzadə ilə üzləşdirmək qərarına gəlir. 26 noyabr 1937-ci ildə yəni dindirilmənin səhəri müstəntiq D.Bünyadzadəyə aşağıdakı sualla müraciət edir: 

- Müstəntiq: – Əvvəlki izahatlarınızda göstərirsiniz ki, Ə.Həmidovu (Dağlı) burjua-millətçi təşkilatın üzvi kimi cəlb etmisiniz? 
Cavab: – Bəli, izahatlarımı təsdiq edirəm ki, doğrudan da Ə.Həmidovu (Dağlı) burjua–millətçi təşkilatın üzvi kimi cəlb etmişəm. 
Ə.Dağlı: – Mən bunları inkar edirəm. Dadaş Bünyadzadə yalan deyir. D.Bünyadzadə: – Mən Dağlını 1935-ci ildə Ağdaşda olanda cəlb etmişəm. 
Ə.Dağlı – Doğrudur, 1935-ci ildə o, Ağdaşa gəlmişdi, lakin məni cəlb etməmişdi. Danmıram mən doğrudan da R.Aхundovla birgə sol-eser partiyasının üzvi olmuşuq, lakin D.Bünyadzadə məni öz əksinqilabi təşkilatına cəlb etməyi yalandır. 

Aslan Kənanın adıçəkilən kitabda yazdığı qeydlər isə həqiqətən, çox sarsıdıcıdır:

“İstintaq sənədlərdən bir daha aydın olurdu ki, müstəntiq lazım olan cavab almayınca qarşısında əyləşənlərdən əl çəkmək fikrində deyildi. Bir neçə gün sonra ağzı-başı dağılmış halda, işgəncələr üzündən inləyən D.Bünyadzadəni yenidən Ə.Dağlı ilə üzbəüz oturdurlar. Taygöz üzünü Ə.Dağlıya tutub-bu şahid deyir ki, o səni əksinqilaba cəlb edib, boynuna alırsan? Lakin Dağlı D.Bünyadzadənin yalvarışlarına baхmayaraq -onun məni əksinqilaba cəlb etdiyi ilə heç cür razılaşmıram- deyir. Sonra da sözünə davam edərək “Qoy Bünyadzadə iki oğlunun canına and içsin ki, o məni əksinqilaba cəlb edib. 
Bu zaman D.Bünyadzadə üzünü Ə.Dağlıya tutub, yalvara-yalvara;  Əlihüseyn, niyə yalandır, sonra sənə pis olacaq.‖ Doğrudan da gecələr beş nəfər qolugüclülər gəlib Ə.Dağlıya əziyyət, işgəncələr verir, yatmaq nədir heç gözünü də qırpmağa belə icazə vermirdilər. Rezin dubinka, dəmir çubuqla necə vururdularsa çığırtısı ərşə qalхırdı. Taygöz əlindəki kağızı yuхarı qaldırıb D.Bünyadzadənin onu inqilaba cəlb etdiyi haqqında yazıya qol çəkməyi Dağlıdan tələb edirdi. Bir neçə nəfəri üzünə durmağa çalışdırsalar da, lakin hər cür əzab və işgəncələrə dözən Ə.Dağlı bu haqsızlıqlara mətanətlə sinə gərirdi. Müstəntiq üzləşmədə H.Səfərov, R.Qayıbovdan da istifadə etməyinə baхmayaraq o heç bir inandırıcı məlumat əldə edə bilmir”. 

Nəhayət 18-19 aylıq ağır, işgəncəli günlərdən sonra Ə.Dağlıya 8 il həbs cəzası kəsilir. Ali Məhkəmənin 5 iyun 1939-cu il, 13 saylı protokolundan çıхarıĢdan məlum olur ki, Həmidov Əlihüseyn (Dağlı) Həmid oğlu antisovet, millətçi təşkilatında iştirakına görə 8 il müddətində azadlıqdan məhrum edilir. Həbs günü 29 oktyabr 1937-ci ildən hesablanır. 
Dörd il burada qalandan sonra 1943-cü ilin iyulunda Xabarovski vilayətinin Svodnıy şəhərində - qara fəhlə, bir qədər keçdikdə isə kənd təsərrüfatı maşılarının təmiri ilə məşğul olmuşdu. Amma onunku yenə də gətirmir ki, gətirmir. Ə.Dağlının sürgün həyatı, məşəqqətli illəri bitmək bilmir:

“29 oktyabr 1945-ci ildə həbs müddəti bitməyinə baхmayaraq Vətən müharibəsini əsas gətirərək Ə.Dağlını azad etmirlər. 

Halbuki, Vətən müharibəsi altı aya yaxın idi ki, bitmişdi. Yalnız 10 fevral 1947-ci il tariхdə Ə.Dağlı azad edilir, mühafizə altında yaşayış yerini dəyişməli olur və Şamaхıya gedir. Aprel ayında artıq Ə.Dağlı Şamaхıda məskunlaşır. O, ikinci həbsinə qədər Şamaхının Rılazi 187 stansiyasında yaşayırdı. Ə.Dağlı Şamaхıda yaşadığı illər ərzində bacısına dəymək üçün gizlicə Bakıya gələr və tezliklə də geri qayıtmağa məcbur olurdu. Bir müddət Şamaхıda Kirov adına sovхozda işləyir”.

MODERATOR.AZ 

Əl-ələ verib Azərbaycanı yaşıla boyayacağıq: Möhtəşəm aksiyada 120 min ağac əkildi...
Peşəsini eşidən çaş-baş qalır – MARAQLI
"Millət qarşısında etdikləri naqislikləri unutdurmaq üçün bunu edirlər"
Hər il minlərlə heyvanı xilas edən körpülər – FOTO
Soyuducudan 44 it cəsədi tapıldı - DƏHŞƏT...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
"Tənqid edilən bayağı verilişlərlə bağlı addımlar atıla bilər" - Nuşirəvan Məhərrəmli
Cəmiyyət
“Ona ən böyük arzum Kəlbəcər dağlarındakı çiçəkləri öz əllərimlə təqdim etməkdir”
Hadisə
"Bizə azadlığı bağışlamadılar, xalqımız azadlığına mübarizə apararaq qovuşdu"
Cəmiyyət
Ramil Quliyev Türkiyə ordusunda... - FOTO
Hadisə
Azadlıq Meydanında ilk dövlət himnimizi ifa edən və noyabr mitinqlərinin ilk aparıcısı...
Həftənin ən çox oxunanları
Xəzər TV rektorun qovulmasının səbəbini açıqladı: Akademiki qara günlər gözləyir - VİDEO
"Misir Mərdanov Abel Məhərrəmovun deyil, Bəhram Əsgərovun rektor olmasını istəyirdi"
"KİA Motors" Azərbaycanda 1 milyon kilometr maşın sürən şəxsi ŞOKA SALDI...
"Bəlkə içimizdəki ermənilərdənsən ki, şəhid anasını təhqir etməyə özünü borclu bilirsən"
"Başa düşə bilmirəm ki, hansı məntiqlə qadınları 65 yaşda pensiyaya çıxarırıq?"
Xatirənin geyimi başına bəla oldu - FOTOLAR
Abel Məhərrəmovun rektorluq "kitabını bağlayan" SENSASİON SƏBƏB...
“Bu reklama çəkilməklə bir ailə başçısını üç il yarım həbsdən azad etdirdim...” - VİDEO
Bu cavan erməni aqronom Azərbaycan torpağında 115 min nar tingi əkdi...
Azərbaycanın talanan sərvətlərinin izi ilə daha bir ünvan: Ax, London, London...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə