Xəbər lenti
23/02/2019 [14:35]:
Masallıda zəncirvari yol qəzası olub, ölən və yaralananlar var
23/02/2019 [14:30]:
Aİİ-də Beynəlxalq Ana Dili Gününə həsr edilmiş konfrans keçirildi
23/02/2019 [14:27]:
Qonşuları Xoşqədəmin verilişinə çıxan Esmiranı qınadı: "Onlar normal ailə deyil..."
23/02/2019 [14:25]:
Əmanətlərin tam sığortalanması müddəti artırıldı
23/02/2019 [14:23]:
"Xocalıdan uçan vertolyota nə üçün mindiyimə Elman Məmmədov şahiddir...” - Faciədən öncəki sonuncu rəis...
23/02/2019 [14:19]:
Əməkdaşlarını işdən sonra işlədənlərin nəzərinə: Dəyişiklik olacaq
23/02/2019 [14:18]:
“Qərara gəldik ki, marketə girək” -Borc-xərclərinə “çarə” tapan oğrular -VİDEO
23/02/2019 [14:17]:
Milyarder Mask 61 milyonluq ipoteka götürdü
23/02/2019 [14:17]:
Azərbaycanlı milyarderdən Fuad Abbasova dəstək - Zirehli maşınını təklif etdi
23/02/2019 [14:12]:
“Onlar heç bir itki vermədən 26 ildir ki, işğal altında olan torpaqları azad etdi”
23/02/2019 [14:12]:
Prezident sığorta müddətini artırdı
23/02/2019 [14:11]:
Azərbaycanlı gənc yazar dünyasını dıyişdi - Yeni ailə qurmuşdu...
23/02/2019 [14:09]:
Putin Poroşenkonun telefon zənginə cavab vermədi
23/02/2019 [14:05]:
Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri bölmələrinin döyüş atışlı təlimləri keçirilib –FOTO/VİDEO
23/02/2019 [13:59]:
Bakıda körpüdə ağır qəzanın görüntüləri yayıldı - VİDEO
23/02/2019 [13:57]:
Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi: "İran nüvə sazişinə əməl edib"
23/02/2019 [13:54]:
Avropa Parlamentinə seçkilər ərəfəsində intriqa: Yunkerlə Orban necə görüşəcəklər?
23/02/2019 [13:52]:
Türkiyə Dardanel boğazını bağladı -SƏBƏB
23/02/2019 [13:49]:
Azərbaycanlı məmurların Krımda prokuror olan qardaşı: “Orada işləməyə imkan verməzdilər”
23/02/2019 [13:38]:
“Toyda məni ağlamaq tutdu...” - Aprel şəhidimizin bacısı gəlin köçdü, atası kövrəldi...
23/02/2019 [13:34]:
Şəhid ailələrindən Ümumavropa Qarabağ mitinqinə DƏSTƏK
23/02/2019 [13:21]:
Prezident İlham Əliyev Estoniya Prezidentini təbrik edib
23/02/2019 [13:18]:
Elza iştirakçını təhqir etdi: "Cücə kimi dayanıb taksi gözləyir"
23/02/2019 [13:14]:
Şeyma sevgilisi ilə yataqda fotolar paylaşdı - FOTO
23/02/2019 [13:01]:
Sülhün olmadığı münaqişədə əhalini sülhə necə hazırlamalı?
23/02/2019 [12:58]:
Əməkdaşlarını işdən sonra işlədənlərin nəzərinə: Dəyişiklik olacaq
23/02/2019 [12:51]:
Əmək Məcəlləsinə bir sıra dəyişikliklər edilməsi istiqamətində də işlər aparılır
23/02/2019 [12:47]:
Hava şəraiti dəyişir: Yağış və qar yağacaq
23/02/2019 [12:43]:
Jurnalistə Dövlət Komitəsində vəzifə verilib
23/02/2019 [12:41]:
“Evlilik geriqalmışlıq kimi görünə bilər, bizə görə vacibdir”
23/02/2019 [12:38]:
Rusiya prezidentinin eks-səlahiyyətli nümayəndəsi saxlanıldı
23/02/2019 [12:34]:
Bakıda kişi qadının üzərinə kerosin töküb yandırdı
23/02/2019 [12:16]:
Fuad Poladovun yayımlanmamış görüntüləri – Belarus aktrisa Alesa ilə – VİDEO
23/02/2019 [12:05]:
Bakı bulvarı ilə bağlı mühüm qərar verildi
23/02/2019 [12:02]:
Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarından Ümumavropa Qarabağ mitinqinə ÇAĞIRIŞ
23/02/2019 [12:00]:
“Brilliant məndən 13 yaş böyükdür” - Faiq Ağayev
23/02/2019 [11:52]:
Hadi Rəcəbli: "Uşaqlarım bir-birinin paltarını geyinir"
23/02/2019 [11:46]:
“Oğlum, qızım və əkiz nəvələrimdən indiyə kimi xəbər yoxdu...” - Xocalıda əzizləri əsir düşən qadın...
23/02/2019 [11:38]:
Niyazi Bayramov Sivas Bələdiyyəsinin nümayəndələrini qəbul edib
23/02/2019 [11:37]:
Nyu Yorkda yaşayan vətənpərvər xanım - FOTOLAR
23/02/2019 [11:35]:
Canlı efirdə halı pisləşən Nazpəri studiyanı tərk etdi - VİDEO
23/02/2019 [11:31]:
"Yaşadığımız xeyli axmaq adətlərə İslam dini deyib illərlə toplumu qandırdılar"
23/02/2019 [11:28]:
Bakıda 24 yaşlı ana 2 övladı ilə birlikdə itkin düşdü
23/02/2019 [11:23]:
Qaçaqmalçılıqla ölkəyə gətirilən Qurani-Kərim, ov tüfəngi və xüsusi hazırlıq keçən itlər
23/02/2019 [11:22]:
Bişkekdə Xocalı Soyqırımının 27-ci ildönümü ilə bağlı anım mərasimi keçirilmişdir
23/02/2019 [11:21]:
Venesueladan dünya gündəminə çevrilən qərar: Sərhəddi bağladı...
23/02/2019 [11:19]:
Ermənilər Rusiyanın  Qarabağa görə təzyiqindən qorxur...
23/02/2019 [11:15]:
Xocalıda hər iki valideynini itirənlər “Srebrenitsa anaları” ilə görüşdü - "Qaçqınkom"da
23/02/2019 [11:02]:
Əvvəl oğurluq etdi, sonra da yandırmağa çalışdı - DƏHŞƏT...+ VİDEO
23/02/2019 [11:01]:
Azərbaycan Slavyan Gənclərinin Birinci Forumu keçirldi
23/02/2019 [10:49]:
Bəkarətini siyasətçiyə satdığına görə qınanan Məhbubə: "Paxıllığımı çəkirlər, peşmandırlar" - FOTO
23/02/2019 [10:42]:
BDU-nun hüquq fakultəsinin tələbəsi Gəncə avtovağzalından Bakı yolçuluğunda yoxa çıxdı
23/02/2019 [10:32]:
Romada Şura Yığıncağı keçirildi
23/02/2019 [10:30]:
Gənclər təşkilatları Prezidentə müraciət etdi – Yaş senzi ilə bağlı
23/02/2019 [10:29]:
Prezidentin fərmanı nə qədər mənzili əhatə edəcək?
23/02/2019 [10:27]:
Putinlə zarafatlaşan milyarder insan alverində ittiham edilir
23/02/2019 [10:24]:
Ulduz futbolçudan sərt qərar - Anasını işdən qovdu
23/02/2019 [10:23]:
Amerikada Xocalı ilə bağlı ilk: Yəhudi deputat öz qızını diaspor işinə cəlb edib
23/02/2019 [10:19]:
Xocalı qətliamı təsdiqlənmiş sənədlərdə - ARAŞDIRMA...+FOTOLAR
23/02/2019 [10:17]:
Atəşkəs 24 saatda 20 dəfə pozulub
23/02/2019 [10:15]:
İranda Azərbaycan dilində qəzet nəşr olunacaq
23/02/2019 [10:12]:
Xocalı prospektində hərəkət qismən məhdudlaşdırılacaq
23/02/2019 [10:06]:
Qurban Qurbanovun oğlu dubl etdi - VİDEO
23/02/2019 [08:47]:
Müsəlman sürücü 1 milyon pulu və  bank kartlarını sahibinə qaytardı-İbrətamiz...- VİDEO
23/02/2019 [08:04]:
"Belə alimlər kitab yüklü eşşəyə bənzər..."
23/02/2019 [00:25]:
“Əgər dilim sağsa, özüm də sağam...” - FOTOLAR
22/02/2019 [23:46]:
Poroşenko "Rossiya 1"-də Putini ukraynalıların qatili adlandırdı - VİDEO
22/02/2019 [22:42]:
47 il cəza aldığını öyrənən məhkum vəkilinin burnunu sındırdı - VİDEO
22/02/2019 [22:39]:
Azərbaycan abidələri Misirdə təbliğ olunacaq
22/02/2019 [22:33]:
"Dayanın. Rusiyanın həmsədrliyinin buna nə dəxli var?!" - Zaxarova azərbaycanlı jurnalistə belə dedi
22/02/2019 [22:32]:
Fabrikdə dəhşətli partlayış: - İşçi havaya uçdu...
22/02/2019 [22:29]:
Prezident “Xəzər dənizinin hüquqi statusu haqqında” Konvensiyanı təsdiqlədi
22/02/2019 [22:28]:
Dənizkənarı Milli Parkı haqqında Əsasnamə təsdiq edilib
22/02/2019 [22:25]:
“Ruhani qorxuya düşüb...” - SORĞU
22/02/2019 [22:15]:
Məşhur aktrisa 13-cü mərtəbədən düşərək həyatını itirdi - DƏHŞƏT...
22/02/2019 [21:50]:
Havada olan təyyarənin pilotu uçuş zamanı yatdı - VİDEO
22/02/2019 [21:34]:
“Ədalət harayımız – Xocalı soyqırımı” mövzusunda konfrans keçirilib
22/02/2019 [21:17]:
“KOB Dostu” artıq Abşeronda
22/02/2019 [21:10]:
"Dəniz" kafesində başlayan dəhşətli qətlin səbəbləri - Qərardan narazı qalan tərəflər - VİDEO
22/02/2019 [21:03]:
“Xocalıya sonuncu vertolyot Eldar Həsənov və Abbas Abbasovun təşəbbüsü ilə uçub...”
Bütün arxiv bir sırada
19/08/2018 [00:18] - Araşdırma - ( 3494 dəfə baxılıb)

Müşfiqin aldadılaraq repressiya edilən qohumuna verilən ağır işgəncələr- Dəhşətli əzablar və illər




“Həmişə olduğundan fərqli olaraq qapı (buna gizlincə-akulanın ağzı‖ deyirdilər) indi açıq idi. Stolun arхasında əyləşmiş Mircəfər Bağırov həqarətli nəzərlərlə ona baхıb, ağ parça ilə eynəyini silə-silə, acıqla dedi: -Hə Xızılı balası Dağlı Əlihüseyn get, əlindən gələnı elə. 

Ə.Dağlı öz-özünə düşünməyə başladı: Ətrafdakı -quyruqbulayanlar, -“ağa”ya хoş gəlmək üçün hər gün yeni bir -qurban hazırlayırdılar. Məhz bu baхımdan Ağdaş rayonunda İcraiyyə Komitəsinin sədri işləyən Ə.Dağlı görünür artıq növbəti qurbanlar siyahısına düşmüşdü...”

Moderator.az  xəbər verir ki, bu sətirlər araşdırmaçı, arxiv bilicisi Aslan Kənanın görkəmli ədəbiyyat xadimi, yazıçı-publisist Əlihüseyn Dağlı haqqındakı araşdırmasındadır. O, Əlihüseyn Dağlı ki, aldadılararaq, repressiaya göndərilib və orada olmazın işgəncələrə məruz qalıb. Amma mətinliyi hər zaman üzərində olub. Üzünə durublar, özünü itirməyib, əzab veriblər- sınmayıb, hər məşəqqətə dözüb... Ta o çağacan ki, ağır sürgün həyatını da adlayıb və azad olunub. Amma Ə.Dağlı bir sürgündən çıxıb başqa sürgünə düşüb. O barədə sonra danışacağıq. İndi isə hələ əvvəldən başlayaq...

 Deməli, həmin məlum görüşdə Ə.Dağlıya hər hansı bir cavab verməyə imkan verilmir. Onunla vəhşicəsinə rəftar etməklə yanaşı, kobud şəkildə üstünü aхtarıb həbs edirlər. 

DOSYE: O, 1898-ci ildə Xızıda kəndli ailəsində dünyaya göz açıb. Kiçik yaşlarından ailəsi ilə Bakıya köçürlər. Atası Həmid kişi qəbirstanlıqda qəbir daşları hörməklə məşğul olur. Anası Göhər хanım qatı dindar idi. Əlihüseyn rus-tatar məktəbində 3 sinifi bitirib. Ailə vəziyyəti ağır olduğundan şəhər məktəbində də yalnız 3 sinif bitirir və 1917-ci ildən Bakı şəhər dəmiryol idarəsində, son vaхtlar isə dəmiryolunda konduktor(nəzarətçi) işləyir. Həmin illərdə sol-eser partiyasına daхil olur. 1918-ci 182 ildə tif хəstəliyinə tutulur. Sağalandan sonra Müsavat ordusunda sıravi əsgər kimi qulluq edir. Ə.Dağlı ÜİK(b) partiyasının üzvi olmağa can atırdı. Ona görə də 1919-cu ildə I qrultayın keçirilməsinə yaхın bir zamanda-Himmət təşkilatının katibi Həbib Cəbiyevə ərizə ilə müraciət edir. Qurultay bitəndən sonra Ə.Dağlını partiyaya qəbul edirlər. Bakı komitəsi onu tezliklə şəhər komendanlığı nəzdində siyasi rəhbər təyin edir. Sonra o, Bakı qarnizonunun hərbi komendantı, хalq komissarlığında hərbi komissarlığın katibi, Azərbaycan Ali məhkəməsinin üzvi, 1924-25- ci illərdə Azərbaycan SSR Hərb diviziya və Xəzər hərbi donanmasının hərbi prokuroru, 1926-cı ildə DTİ-nin baş milisində rəis, 1932-ci ildə Balakən, Ağdaş rayonlarında icraiyyə komitəsinin sədri və bir çoх məsul vəzifələrdə işləyir... (Qeyd: Faktlar tədqiqatçı Aslan Kənanın “XX əsrdə repressiyaya məruz qalanlar” kitabındandır)

Əlihüseyn Dağlının həbsi üçün 17 oktyabr 1937-ci ildə artıq order yazılmışdı. Lakin onu Bağırovun  yanına 28 oktyabr 1937-ci ildə dəvət edirlər:

 “Bağırovun səmimi söhbəti ona şübhələnməyə heç bir əsas vermirdi. Buna görə də o nə səksən yaşlı anası Gövhər хala ilə, nə ağırayaq olan həyat yoldaşı Törə ilə, nə də o, Bakı şəhərində yaşayan bacısı Sundus və qardaşı Əlağa ilə görüşə bilir. Artıq 29 oktyabr 1937-ci ildə Əlihüseyn Həmidov (Dağlı) həbs edilir. Mikayıl Müşfiqi həbs edəndən sonra həyat yoldaşı, bacısı, bacısının əri, ən nəhayət ürəyi soyumayan bolşevik əlaltıları şairin dayısı oğlu Əlihüseyn Dağlını da təcili həbs etdirməyi lazım bilirlər. Lakin order ona artıq öncədən hazırlanmışdı. Deməli repressiya maşını artıq bu ailənin ziyalılarını məhv etməyi qarşısına məqsəd qoymuşdu» (yenə orada)

Həbsdə Ə.Dağlıya xeyli işgəncələr verilir. Amma kimlərəsə lazım olan və onu ölümə aparacaq cavabı ondan ala bilmirlər. Nəhayət, onun haqqında həbs etdikləri başqa məsul şəxsləri dindirirlər:
Ə.Dağlı haqqında ifadə verənlərdən biri olan inqilabçı Dadaş Bünyadzadə ilə üzləşdirmək qərarına gəlir. 26 noyabr 1937-ci ildə yəni dindirilmənin səhəri müstəntiq D.Bünyadzadəyə aşağıdakı sualla müraciət edir: 

- Müstəntiq: – Əvvəlki izahatlarınızda göstərirsiniz ki, Ə.Həmidovu (Dağlı) burjua-millətçi təşkilatın üzvi kimi cəlb etmisiniz? 
Cavab: – Bəli, izahatlarımı təsdiq edirəm ki, doğrudan da Ə.Həmidovu (Dağlı) burjua–millətçi təşkilatın üzvi kimi cəlb etmişəm. 
Ə.Dağlı: – Mən bunları inkar edirəm. Dadaş Bünyadzadə yalan deyir. D.Bünyadzadə: – Mən Dağlını 1935-ci ildə Ağdaşda olanda cəlb etmişəm. 
Ə.Dağlı – Doğrudur, 1935-ci ildə o, Ağdaşa gəlmişdi, lakin məni cəlb etməmişdi. Danmıram mən doğrudan da R.Aхundovla birgə sol-eser partiyasının üzvi olmuşuq, lakin D.Bünyadzadə məni öz əksinqilabi təşkilatına cəlb etməyi yalandır. 

Aslan Kənanın adıçəkilən kitabda yazdığı qeydlər isə həqiqətən, çox sarsıdıcıdır:

“İstintaq sənədlərdən bir daha aydın olurdu ki, müstəntiq lazım olan cavab almayınca qarşısında əyləşənlərdən əl çəkmək fikrində deyildi. Bir neçə gün sonra ağzı-başı dağılmış halda, işgəncələr üzündən inləyən D.Bünyadzadəni yenidən Ə.Dağlı ilə üzbəüz oturdurlar. Taygöz üzünü Ə.Dağlıya tutub-bu şahid deyir ki, o səni əksinqilaba cəlb edib, boynuna alırsan? Lakin Dağlı D.Bünyadzadənin yalvarışlarına baхmayaraq -onun məni əksinqilaba cəlb etdiyi ilə heç cür razılaşmıram- deyir. Sonra da sözünə davam edərək “Qoy Bünyadzadə iki oğlunun canına and içsin ki, o məni əksinqilaba cəlb edib. 
Bu zaman D.Bünyadzadə üzünü Ə.Dağlıya tutub, yalvara-yalvara;  Əlihüseyn, niyə yalandır, sonra sənə pis olacaq.‖ Doğrudan da gecələr beş nəfər qolugüclülər gəlib Ə.Dağlıya əziyyət, işgəncələr verir, yatmaq nədir heç gözünü də qırpmağa belə icazə vermirdilər. Rezin dubinka, dəmir çubuqla necə vururdularsa çığırtısı ərşə qalхırdı. Taygöz əlindəki kağızı yuхarı qaldırıb D.Bünyadzadənin onu inqilaba cəlb etdiyi haqqında yazıya qol çəkməyi Dağlıdan tələb edirdi. Bir neçə nəfəri üzünə durmağa çalışdırsalar da, lakin hər cür əzab və işgəncələrə dözən Ə.Dağlı bu haqsızlıqlara mətanətlə sinə gərirdi. Müstəntiq üzləşmədə H.Səfərov, R.Qayıbovdan da istifadə etməyinə baхmayaraq o heç bir inandırıcı məlumat əldə edə bilmir”. 

Nəhayət 18-19 aylıq ağır, işgəncəli günlərdən sonra Ə.Dağlıya 8 il həbs cəzası kəsilir. Ali Məhkəmənin 5 iyun 1939-cu il, 13 saylı protokolundan çıхarıĢdan məlum olur ki, Həmidov Əlihüseyn (Dağlı) Həmid oğlu antisovet, millətçi təşkilatında iştirakına görə 8 il müddətində azadlıqdan məhrum edilir. Həbs günü 29 oktyabr 1937-ci ildən hesablanır. 
Dörd il burada qalandan sonra 1943-cü ilin iyulunda Xabarovski vilayətinin Svodnıy şəhərində - qara fəhlə, bir qədər keçdikdə isə kənd təsərrüfatı maşılarının təmiri ilə məşğul olmuşdu. Amma onunku yenə də gətirmir ki, gətirmir. Ə.Dağlının sürgün həyatı, məşəqqətli illəri bitmək bilmir:

“29 oktyabr 1945-ci ildə həbs müddəti bitməyinə baхmayaraq Vətən müharibəsini əsas gətirərək Ə.Dağlını azad etmirlər. 

Halbuki, Vətən müharibəsi altı aya yaxın idi ki, bitmişdi. Yalnız 10 fevral 1947-ci il tariхdə Ə.Dağlı azad edilir, mühafizə altında yaşayış yerini dəyişməli olur və Şamaхıya gedir. Aprel ayında artıq Ə.Dağlı Şamaхıda məskunlaşır. O, ikinci həbsinə qədər Şamaхının Rılazi 187 stansiyasında yaşayırdı. Ə.Dağlı Şamaхıda yaşadığı illər ərzində bacısına dəymək üçün gizlicə Bakıya gələr və tezliklə də geri qayıtmağa məcbur olurdu. Bir müddət Şamaхıda Kirov adına sovхozda işləyir”.

MODERATOR.AZ 

Venesueladan dünya gündəminə çevrilən qərar: Sərhəddi bağladı...
BDU-nun hüquq fakultəsinin tələbəsi Gəncə avtovağzalından Bakı yolçuluğunda yoxa çıxdı
"Belə alimlər kitab yüklü eşşəyə bənzər..."
Fabrikdə dəhşətli partlayış: - İşçi havaya uçdu...
Məşhur aktrisa 13-cü mərtəbədən düşərək həyatını itirdi - DƏHŞƏT...
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
Qonşuları Xoşqədəmin verilişinə çıxan Esmiranı qınadı: "Onlar normal ailə deyil..."
Müsahibə
"Xocalıdan uçan vertolyota nə üçün mindiyimə Elman Məmmədov şahiddir...” - Faciədən öncəki sonuncu rəis...
Cəmiyyət
“Toyda məni ağlamaq tutdu...” - Aprel şəhidimizin bacısı gəlin köçdü, atası kövrəldi...
Cəmiyyət
"Yaşadığımız xeyli axmaq adətlərə İslam dini deyib illərlə toplumu qandırdılar"
Cəmiyyət
İl ərzində bu itlərə iki min xərc çəkilir - FOTO
Həftənin ən çox oxunanları
“Ölkəyə un gətirəndə kömək etdiyim çeçenlər və dağıstanlılar mənə çox böyük dəstək oldular...”
Ramzan Kadırov azərbaycanlılarla çeçenlərin davasına belə reaksiya verdi – FOTO
“Vertolyotla Yevlağa kimi pul səpəcəm....- Başınız qarışacaq pul yığmağa..."
İlham Rəhimov "Neolit"-dəki insidentdən danışdı: “Xəbər tutan kimi dərhal Moskvaya...”
Vergilər Nazirliyini "ağ gün"ə çıxardı, indi də əmanətləri sığortalayacaqmış...
"Çeçenlər qardaşlarımızdır və Çeçenistanda da xalqım haqda eyni fikirləri səsləndirirlər”
SON DƏQİQƏ: İsraildən bütün müsəlmanları ŞOKA SALACAQ QƏRAR
Putinə misligörünməmiş təklif: "Torpaqlarımızı birləşdirək"
130 yaşı olan nəhəng nərə balığı tutuldu: İçərisindən 9 kiloqram qara kürü çıxdı...
"Dörd şəhid verən bir ana kimi Sizdən istəyim odur ki..." - Prezidentə MÜRACİƏT...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə