Xəbər lenti
20/09/2018 [23:55]:
Start “11-lik”: Rəşad Sadıqov heyətə salınmadı
20/09/2018 [23:35]:
“Vaxtilə ermənilərlə əməkdaşlıq etmiş adamların da adları açıqlanmalıdır”
20/09/2018 [23:31]:
Məmurdan 1-ci qrup əlilə heyrətamiz məsləhət: "Premium" benzini götürməyi unutmayın..."
20/09/2018 [22:56]:
Binəli Yıldırım Bakıya gəlib
20/09/2018 [22:49]:
Tağıyevin Balkan müharibəsindəki gözəl jesti – Növbəti Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığı...
20/09/2018 [22:30]:
UNEC Bakı Fond Birjası ilə memorandum imzalayacaq
20/09/2018 [22:13]:
Beriyanın edamından bəhs edən “canlı” sənədlər, heyrətamiz faktlar - GİZLİ TARİX
20/09/2018 [22:12]:
Ata İmam Hüseyn üçün oğlunun başını kəsdi - ŞOK VİDEO (+18)
20/09/2018 [21:56]:
Gürcüstanda 19 nəfərin prezidentliyə namizədliyi qeydə alınıb
20/09/2018 [21:44]:
Orxan Gəncəbay yenə xəstəxanaya yerləşdirildi
20/09/2018 [21:41]:
Bakıda dəhşətli qəza: Ölənlərdən 3-nün kimliyi bilindi - VİDEO (+18)
20/09/2018 [21:09]:
Deputatdan Meriyaya ciddi İTTİHAM - Yığılan pullar kimlərin cibinə AXIR?..
20/09/2018 [21:08]:
İlyas İsmayılovun qətlə yetirilən oğlu ilə vida mərasimi keçirildi
20/09/2018 [20:47]:
Avropa Birliyi “Facebook”a ultimatum irəli sürdü
20/09/2018 [20:16]:
“Google” Türkiyəyə 15 milyon dollar ödəyəcək
20/09/2018 [20:03]:
Qarabağ azad edilsə, rayonlarda iş olsa... - Bakı da tıxaclardan azad olacaq...
20/09/2018 [19:54]:
Etimad İsmayılovu qətlə yetirən danışdı - Təfərrüat
20/09/2018 [19:40]:
Azərbaycanda xüsusi təyinatlıları belə hazırlayırlar - İLK DƏFƏ
20/09/2018 [19:37]:
Bakıda dəhşətli yol qəzası - 4 nəfər öldü
20/09/2018 [19:06]:
Sabah bu qəsəbələrdə su olmayacaq
20/09/2018 [19:04]:
Birinci vitse-prezident NATO baş katibinin müavinini qəbul etdi - FOTOLAR
20/09/2018 [19:00]:
Elnur Məmmədlinin qohumu medalın bir addımlığında uduzdu
20/09/2018 [18:59]:
Şəhriyar Məmmədyarov ata oldu – FOTO
20/09/2018 [18:35]:
“Mən rüşvətxor məmurlara qarşı mübarizə aparanda ağız-burun əyirlər...”
20/09/2018 [18:34]:
İstanbulda Azərbaycan məktəbi dərslərə belə başladı- VİDEO
20/09/2018 [18:13]:
Arvadını boğan ər hakim qarşısında - Başqa kişi ilə mesajlaşırmış...
20/09/2018 [18:09]:
Prezident NATO baş katibinin müavinini qəbul edib
20/09/2018 [17:52]:
“DTX-nın bu addımı erməni terrorizminin ifşası baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir”
20/09/2018 [17:48]:
Yeni açılan məktəbdə sıxlıq yarandı - Şagirdlər dərsə gedə bilmir
20/09/2018 [17:43]:
Medvedev çətin illərlə bağlı xəbərdarlıq etdi
20/09/2018 [17:02]:
Etimad İsmayılov sabah Nardaranda dəfn olunacaq
20/09/2018 [17:00]:
Heç vaxt xərçəng olmayan türk tayfasının sirri - FOTOLAR
20/09/2018 [16:58]:
Məşhur ürək cərrahı Rəşad Mahmudova yeni vəzifə verildi
20/09/2018 [16:48]:
Tramp Paşinyanla görüşməyəcək
20/09/2018 [16:45]:
Merkel və Putin Suriyanı müzakirə edib
20/09/2018 [16:45]:
“Cəhalətin qarşısını yalnız elmlə, savadla almaq olar”
20/09/2018 [16:14]:
Azərbaycan XİN ATƏT-ə çağırış etdi
20/09/2018 [16:12]:
Ronaldunun bacısı: " Qardaşımı məhv etmək istəyirlər"
20/09/2018 [15:50]:
ADPU-nun Filologiya fakültəsinə yüksək bal toplayaraq qəbul olunan tələbələrlə görüş keçirildi
20/09/2018 [15:45]:
Güləşçimiz erməni üzərində qələbə qazanıb çempion oldu
20/09/2018 [15:42]:
Qanunsuz ov edən şəxs cərimələndi
20/09/2018 [15:28]:
Azərbaycanda mobil telefonların qeydiyyat qaydaları dəyişdi – YENİLİK
20/09/2018 [15:24]:
NATO Qarabağda müharibəyə qarşıdır
20/09/2018 [15:06]:
50 tona yaxın kartofda zərərli orqanizmlər aşkarlandı
20/09/2018 [14:53]:
Polşalı mütəxəssis tələbələrimizə seminar keçdi
20/09/2018 [14:51]:
Prezident Ramil Usubovu mükafatlandırdı - FOTO
20/09/2018 [14:50]:
MMP İdarə Heyəti toplandı
20/09/2018 [14:49]:
“Ailəmdən vacib heç nə yoxdur...” - Safura
20/09/2018 [14:47]:
“Təyyarənin Soçi razılaşmasından sonra vurulması təxribat versiyasını ağıllara gətirir”
20/09/2018 [14:44]:
Ermənistanın baş naziri ölkəni xaosa sürükləyir...
20/09/2018 [14:37]:
Rusiya “İl-20” təyyarəsini vurmuş suriyalıları həbs etdi
20/09/2018 [14:34]:
Fuad Ələsgərov: “18 mindən çox partlamamış hərbi sursat zərərsizləşdirilib”
20/09/2018 [14:29]:
Arıçılara hər pətəyə görə subsidiya veriləcək
20/09/2018 [14:28]:
Azərbaycanlı Rusiyada deputat oldu -FOTOLAR
20/09/2018 [14:26]:
DTX ermənilərlə bağlı arxivləri açdı - MÜHÜM SƏNƏDLƏR
20/09/2018 [14:20]:
Səngəçal və Goran stansiyalarında 17 ədəd yoldəyişən qurğu dəyişdirilir
20/09/2018 [14:19]:
Putinin hərbi blokundan Ermənistan rəhbərliyinə cavab verdi
20/09/2018 [14:17]:
Etimad İsmayılovu öldürən Dəmirovun Sabirabadda qohumu qalmayıb
20/09/2018 [14:00]:
Ebru Amerikaya 2-ci dəfə ana olmaq üçün gedib
20/09/2018 [13:58]:
Etimad İsmayılovun cənazəsi bu axşam Bakıya gətirilir
20/09/2018 [13:54]:
Şeyx: " Zəncir vurmağa İmam Hüseyn də razı olmazdı"
20/09/2018 [13:50]:
Ermənistanın sərhəd rayonunun sakinləri ayağa qalxdı... - Paşinyanla görüş tələb edilir...
20/09/2018 [13:47]:
ABŞ Gülənlə bağlı hesabat dərc edib
20/09/2018 [13:34]:
Sabahın havası – Bakıda 27 dərəcə isti olacaq
20/09/2018 [13:32]:
“Vikipediya”da Milli qəhrəmanlarımız haqqında ingilis dilində məqalələr yaradılıb
20/09/2018 [13:32]:
Eldar Əzizov Rasim Quliyevi Bakı Meriyasının Aparat rəhbəri vəzifəsindən azad etdi
20/09/2018 [13:31]:
“Bu yolun açılışı Azərbaycanın iqtisadiyyatına da öz müsbət təsirini göstərəcək”
20/09/2018 [13:30]:
“Qaçqınkom”un sədr müavini ATƏT-in illik görüşündə iştirak etdi
20/09/2018 [13:29]:
UNEC yeni tədris ilinə yüksək göstəricilərlə start verib -FOTOLAR
20/09/2018 [13:26]:
İlham Əliyev “Fatimeyi Zəhra” məscidini öz hesabına tikdirəcək
20/09/2018 [13:24]:
DİN ƏMƏLİYYAT keçirdi: Qətl törədən şəxs meşədə tutuldu
20/09/2018 [13:20]:
"Telekanallarımız abırsız - həyasız "müğənni"lərin, "qaloşlu" adamların əlində olduğundan Azərbaycan ziyalısı görünmür!
20/09/2018 [13:14]:
İrəvan xanlığı ilə bağlı əsərlər erməni və fars dillərində çap olunub
20/09/2018 [13:06]:
"Cavid Qurbanov harda işə başlayırsa, orda yüksəliş və uğur var" - Yubiley təbriki...
20/09/2018 [12:57]:
Prezidentin xüsusi iclasda iştirakı gözlənilir
20/09/2018 [12:43]:
İlyas İsmayılovun oğlunu güllələyən Dəmirov haqda maraqlı FAKTLAR açıqlandı - Qarabağda döyüşüb
20/09/2018 [12:39]:
Allahşükür Paşazadə qanvermə aksiyasında iştirak edib -FOTO
20/09/2018 [12:33]:
Valideynlərini öldürən şəxs qocalar evinə hücum etdi - 2 ölü
20/09/2018 [12:32]:
Sevillə Etimadın böyük sevgi hekayəsi... - “Sonsuza qədər...”
20/09/2018 [12:31]:
Timatinin model sevgilisi hamilədir -FOTOLAR
Bütün arxiv bir sırada
19/08/2018 [00:18] - Araşdırma - ( 3314 dəfə baxılıb)

Müşfiqin aldadılaraq repressiya edilən qohumuna verilən ağır işgəncələr- Dəhşətli əzablar və illər




“Həmişə olduğundan fərqli olaraq qapı (buna gizlincə-akulanın ağzı‖ deyirdilər) indi açıq idi. Stolun arхasında əyləşmiş Mircəfər Bağırov həqarətli nəzərlərlə ona baхıb, ağ parça ilə eynəyini silə-silə, acıqla dedi: -Hə Xızılı balası Dağlı Əlihüseyn get, əlindən gələnı elə. 

Ə.Dağlı öz-özünə düşünməyə başladı: Ətrafdakı -quyruqbulayanlar, -“ağa”ya хoş gəlmək üçün hər gün yeni bir -qurban hazırlayırdılar. Məhz bu baхımdan Ağdaş rayonunda İcraiyyə Komitəsinin sədri işləyən Ə.Dağlı görünür artıq növbəti qurbanlar siyahısına düşmüşdü...”

Moderator.az  xəbər verir ki, bu sətirlər araşdırmaçı, arxiv bilicisi Aslan Kənanın görkəmli ədəbiyyat xadimi, yazıçı-publisist Əlihüseyn Dağlı haqqındakı araşdırmasındadır. O, Əlihüseyn Dağlı ki, aldadılararaq, repressiaya göndərilib və orada olmazın işgəncələrə məruz qalıb. Amma mətinliyi hər zaman üzərində olub. Üzünə durublar, özünü itirməyib, əzab veriblər- sınmayıb, hər məşəqqətə dözüb... Ta o çağacan ki, ağır sürgün həyatını da adlayıb və azad olunub. Amma Ə.Dağlı bir sürgündən çıxıb başqa sürgünə düşüb. O barədə sonra danışacağıq. İndi isə hələ əvvəldən başlayaq...

 Deməli, həmin məlum görüşdə Ə.Dağlıya hər hansı bir cavab verməyə imkan verilmir. Onunla vəhşicəsinə rəftar etməklə yanaşı, kobud şəkildə üstünü aхtarıb həbs edirlər. 

DOSYE: O, 1898-ci ildə Xızıda kəndli ailəsində dünyaya göz açıb. Kiçik yaşlarından ailəsi ilə Bakıya köçürlər. Atası Həmid kişi qəbirstanlıqda qəbir daşları hörməklə məşğul olur. Anası Göhər хanım qatı dindar idi. Əlihüseyn rus-tatar məktəbində 3 sinifi bitirib. Ailə vəziyyəti ağır olduğundan şəhər məktəbində də yalnız 3 sinif bitirir və 1917-ci ildən Bakı şəhər dəmiryol idarəsində, son vaхtlar isə dəmiryolunda konduktor(nəzarətçi) işləyir. Həmin illərdə sol-eser partiyasına daхil olur. 1918-ci 182 ildə tif хəstəliyinə tutulur. Sağalandan sonra Müsavat ordusunda sıravi əsgər kimi qulluq edir. Ə.Dağlı ÜİK(b) partiyasının üzvi olmağa can atırdı. Ona görə də 1919-cu ildə I qrultayın keçirilməsinə yaхın bir zamanda-Himmət təşkilatının katibi Həbib Cəbiyevə ərizə ilə müraciət edir. Qurultay bitəndən sonra Ə.Dağlını partiyaya qəbul edirlər. Bakı komitəsi onu tezliklə şəhər komendanlığı nəzdində siyasi rəhbər təyin edir. Sonra o, Bakı qarnizonunun hərbi komendantı, хalq komissarlığında hərbi komissarlığın katibi, Azərbaycan Ali məhkəməsinin üzvi, 1924-25- ci illərdə Azərbaycan SSR Hərb diviziya və Xəzər hərbi donanmasının hərbi prokuroru, 1926-cı ildə DTİ-nin baş milisində rəis, 1932-ci ildə Balakən, Ağdaş rayonlarında icraiyyə komitəsinin sədri və bir çoх məsul vəzifələrdə işləyir... (Qeyd: Faktlar tədqiqatçı Aslan Kənanın “XX əsrdə repressiyaya məruz qalanlar” kitabındandır)

Əlihüseyn Dağlının həbsi üçün 17 oktyabr 1937-ci ildə artıq order yazılmışdı. Lakin onu Bağırovun  yanına 28 oktyabr 1937-ci ildə dəvət edirlər:

 “Bağırovun səmimi söhbəti ona şübhələnməyə heç bir əsas vermirdi. Buna görə də o nə səksən yaşlı anası Gövhər хala ilə, nə ağırayaq olan həyat yoldaşı Törə ilə, nə də o, Bakı şəhərində yaşayan bacısı Sundus və qardaşı Əlağa ilə görüşə bilir. Artıq 29 oktyabr 1937-ci ildə Əlihüseyn Həmidov (Dağlı) həbs edilir. Mikayıl Müşfiqi həbs edəndən sonra həyat yoldaşı, bacısı, bacısının əri, ən nəhayət ürəyi soyumayan bolşevik əlaltıları şairin dayısı oğlu Əlihüseyn Dağlını da təcili həbs etdirməyi lazım bilirlər. Lakin order ona artıq öncədən hazırlanmışdı. Deməli repressiya maşını artıq bu ailənin ziyalılarını məhv etməyi qarşısına məqsəd qoymuşdu» (yenə orada)

Həbsdə Ə.Dağlıya xeyli işgəncələr verilir. Amma kimlərəsə lazım olan və onu ölümə aparacaq cavabı ondan ala bilmirlər. Nəhayət, onun haqqında həbs etdikləri başqa məsul şəxsləri dindirirlər:
Ə.Dağlı haqqında ifadə verənlərdən biri olan inqilabçı Dadaş Bünyadzadə ilə üzləşdirmək qərarına gəlir. 26 noyabr 1937-ci ildə yəni dindirilmənin səhəri müstəntiq D.Bünyadzadəyə aşağıdakı sualla müraciət edir: 

- Müstəntiq: – Əvvəlki izahatlarınızda göstərirsiniz ki, Ə.Həmidovu (Dağlı) burjua-millətçi təşkilatın üzvi kimi cəlb etmisiniz? 
Cavab: – Bəli, izahatlarımı təsdiq edirəm ki, doğrudan da Ə.Həmidovu (Dağlı) burjua–millətçi təşkilatın üzvi kimi cəlb etmişəm. 
Ə.Dağlı: – Mən bunları inkar edirəm. Dadaş Bünyadzadə yalan deyir. D.Bünyadzadə: – Mən Dağlını 1935-ci ildə Ağdaşda olanda cəlb etmişəm. 
Ə.Dağlı – Doğrudur, 1935-ci ildə o, Ağdaşa gəlmişdi, lakin məni cəlb etməmişdi. Danmıram mən doğrudan da R.Aхundovla birgə sol-eser partiyasının üzvi olmuşuq, lakin D.Bünyadzadə məni öz əksinqilabi təşkilatına cəlb etməyi yalandır. 

Aslan Kənanın adıçəkilən kitabda yazdığı qeydlər isə həqiqətən, çox sarsıdıcıdır:

“İstintaq sənədlərdən bir daha aydın olurdu ki, müstəntiq lazım olan cavab almayınca qarşısında əyləşənlərdən əl çəkmək fikrində deyildi. Bir neçə gün sonra ağzı-başı dağılmış halda, işgəncələr üzündən inləyən D.Bünyadzadəni yenidən Ə.Dağlı ilə üzbəüz oturdurlar. Taygöz üzünü Ə.Dağlıya tutub-bu şahid deyir ki, o səni əksinqilaba cəlb edib, boynuna alırsan? Lakin Dağlı D.Bünyadzadənin yalvarışlarına baхmayaraq -onun məni əksinqilaba cəlb etdiyi ilə heç cür razılaşmıram- deyir. Sonra da sözünə davam edərək “Qoy Bünyadzadə iki oğlunun canına and içsin ki, o məni əksinqilaba cəlb edib. 
Bu zaman D.Bünyadzadə üzünü Ə.Dağlıya tutub, yalvara-yalvara;  Əlihüseyn, niyə yalandır, sonra sənə pis olacaq.‖ Doğrudan da gecələr beş nəfər qolugüclülər gəlib Ə.Dağlıya əziyyət, işgəncələr verir, yatmaq nədir heç gözünü də qırpmağa belə icazə vermirdilər. Rezin dubinka, dəmir çubuqla necə vururdularsa çığırtısı ərşə qalхırdı. Taygöz əlindəki kağızı yuхarı qaldırıb D.Bünyadzadənin onu inqilaba cəlb etdiyi haqqında yazıya qol çəkməyi Dağlıdan tələb edirdi. Bir neçə nəfəri üzünə durmağa çalışdırsalar da, lakin hər cür əzab və işgəncələrə dözən Ə.Dağlı bu haqsızlıqlara mətanətlə sinə gərirdi. Müstəntiq üzləşmədə H.Səfərov, R.Qayıbovdan da istifadə etməyinə baхmayaraq o heç bir inandırıcı məlumat əldə edə bilmir”. 

Nəhayət 18-19 aylıq ağır, işgəncəli günlərdən sonra Ə.Dağlıya 8 il həbs cəzası kəsilir. Ali Məhkəmənin 5 iyun 1939-cu il, 13 saylı protokolundan çıхarıĢdan məlum olur ki, Həmidov Əlihüseyn (Dağlı) Həmid oğlu antisovet, millətçi təşkilatında iştirakına görə 8 il müddətində azadlıqdan məhrum edilir. Həbs günü 29 oktyabr 1937-ci ildən hesablanır. 
Dörd il burada qalandan sonra 1943-cü ilin iyulunda Xabarovski vilayətinin Svodnıy şəhərində - qara fəhlə, bir qədər keçdikdə isə kənd təsərrüfatı maşılarının təmiri ilə məşğul olmuşdu. Amma onunku yenə də gətirmir ki, gətirmir. Ə.Dağlının sürgün həyatı, məşəqqətli illəri bitmək bilmir:

“29 oktyabr 1945-ci ildə həbs müddəti bitməyinə baхmayaraq Vətən müharibəsini əsas gətirərək Ə.Dağlını azad etmirlər. 

Halbuki, Vətən müharibəsi altı aya yaxın idi ki, bitmişdi. Yalnız 10 fevral 1947-ci il tariхdə Ə.Dağlı azad edilir, mühafizə altında yaşayış yerini dəyişməli olur və Şamaхıya gedir. Aprel ayında artıq Ə.Dağlı Şamaхıda məskunlaşır. O, ikinci həbsinə qədər Şamaхının Rılazi 187 stansiyasında yaşayırdı. Ə.Dağlı Şamaхıda yaşadığı illər ərzində bacısına dəymək üçün gizlicə Bakıya gələr və tezliklə də geri qayıtmağa məcbur olurdu. Bir müddət Şamaхıda Kirov adına sovхozda işləyir”.

MODERATOR.AZ 

“Bu yolun açılışı Azərbaycanın iqtisadiyyatına da öz müsbət təsirini göstərəcək”
Pəhriz saxlayanlar buna diqqət etməlidir: Bu, ömrünüzü azalda bilər...
Aşura gününün sirləri - ELMİ-LƏDUN
Qadın müxbir canlı yayım zamanı hücuma məruz qaldı - VİDEO
Rus modeldən qalmaqallı açıqlama: “Putin məni öldürmək istədi”
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
Məmurdan 1-ci qrup əlilə heyrətamiz məsləhət: "Premium" benzini götürməyi unutmayın..."
Araşdırma
Beriyanın edamından bəhs edən “canlı” sənədlər, heyrətamiz faktlar - GİZLİ TARİX
Dünya
Heç vaxt xərçəng olmayan türk tayfasının sirri - FOTOLAR
Siyasət
Ermənistanın sərhəd rayonunun sakinləri ayağa qalxdı... - Paşinyanla görüş tələb edilir...
Cəmiyyət
“Elə bil dünya yıxılıb, altında qalmışam” - Sevil Nuriyeva
Həftənin ən çox oxunanları
Şəxsi silahlı mühafizəsi olan baş həkim Məcid Əliyev həbs edildi... - FOTO+VİDEO
Puldan “divar” yaradan məmur həm də 256 məşuqə saxlayırmış - HEYRƏTAMİZ+VİDEO
Bakıda satılan 5 otaqlı evin qiymətinə Braziliyada ada almaq olar - Fantastik qiymət (FOTOLAR)
"Sabah Qarabağda savaş başlasa bizim Bakıda Nuru Paşalara ehtiyacımız olmayacaq, çünki..."
Düşmən baş nazir Azərbaycanın uca dağlarından birinə belə qalxdı... - VİDEO
Paşinyanın arvadı Qarabağda ölən erməni əsgərlərinin analarını topladı - azərbaycanlı analara müraciət olundu
Türkiyə və İsrail barışır, səfirlər geri qayıdır - Bakının da bu barışıqda rolu var...
Fəhlələr namaz qıldıqlarına görə onları işdən çıxaran direktoru “şalvarsız" qoydular...
“5 ildən çoxdur ki, şəhid övladlarına ödənişsiz hazırlıq keçirəm...” - Tanınmış tarix müəllimi
Cinsi münasibətdə olmaqdan imtina edən qadının üzünü doğradılar -FOTOLAR
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə