Xəbər lenti
18/07/2019 [14:51]:
Qaldığı yeri gizlədənlər 800 manat ziyana düşəcək - XƏBƏRDARLIQ
18/07/2019 [14:46]:
İmtahanda iştirakçıların yerini dəyişdirmək olar?
18/07/2019 [14:32]:
Zakir Qaralov işdən çıxardığı prokurora yeni vəzifə verdi
18/07/2019 [14:31]:
Maaşlar və yaşayış minimumu ilə bağlı əhaliyə ŞAD XƏBƏR
18/07/2019 [14:29]:
Azərbaycan dilinin saflığının qorunması ilə bağlı konfrans keçirilib – FOTOLAR
18/07/2019 [14:27]:
"Cəmiyyətimizdə əksərən zərbə alan tərəf qadın olduğu üçün boşanmayla bağlı ilk addımı da onlar atırlar...”
18/07/2019 [14:12]:
“Baş nazirin oğlu əxlaqsız və parazitdir...”- keçmiş müdafiə naziri sərt danışdı...
18/07/2019 [13:54]:
At izi it izinə qarışıb - Bakıda oğlan uşaqları qadın gözəllik salonlarında işləyir, oğlan uşaqları makiyaj edilir...
18/07/2019 [13:52]:
“Türkçülüyün üçlü formulu” kitabı haqqında qeydlərim...
18/07/2019 [13:47]:
“Adamlar dura-dura biz istəyirik ki, atların xətirinə Qarabağı azad edək...”
18/07/2019 [13:17]:
“Instagram”da yenilik
18/07/2019 [13:15]:
Hava yağmursuz keçəcək
18/07/2019 [12:38]:
Hər daşında, qayasında, tarix yatan Naxçıvanım...
18/07/2019 [12:22]:
Ermənilər atəş açdı, Azərbaycan əsgəri yaralandı
18/07/2019 [12:14]:
Nazirlikdə kadr dəyişikliyi - Şöbə müdiri işindən getdi
18/07/2019 [12:09]:
Hərbi hissəyə bir milyon 400 min nəfərlik basqın: Pentaqon şokda...
18/07/2019 [12:08]:
Kamal Abdulla: “ADU-nu maraqlı və faydalı perspektivlər gözləyir”
18/07/2019 [12:03]:
“Valideynlər övladlarını var-dövlətə qurban verməməlidir” -Deputat qəzəbləndi
18/07/2019 [11:45]:
Tarixi missiyanı yaşadanlar
18/07/2019 [11:42]:
Atamın saatı...
18/07/2019 [11:42]:
Sükan arxasında ürəyi tutan sürücüylə bağlı ürəkdağlayan xəbər -Qızının toyu olacaqdı...
18/07/2019 [11:29]:
Antalyada azərbaycanlı ailənin olduğu avtobus dərəyə aşdı
18/07/2019 [11:25]:
“Düşmən ortaqdırsa, fəaliyyətimiz də ortaq olmaldır”
18/07/2019 [11:23]:
Özcan Deniz ötən ay boşandığı Feyza ilə əl-ələ - Foto
18/07/2019 [11:20]:
“Azərbaycanı dünya birliyində qorumaq üçün vətənpərvərlik hisslərimiz çox güclü olmalıdır...”
18/07/2019 [11:18]:
İşğalçı ölkə Göyçə problemindən yararlanaraq  xaricdən pul dilənməyə çalışır...
18/07/2019 [11:17]:
"Akademik Ramiz Mehdiyevin stereotipləri qıran tədqiqatları mənim üçün istiqamətverici bir xətt oldu"
18/07/2019 [11:09]:
Kirayədə qalanlar bunu etməsə cərimələnəcək
18/07/2019 [11:08]:
Yaponiyada animasiya studiyasında yanğın: 10 ölü, onlarla yaralı
18/07/2019 [11:06]:
Ayrılığın xəritəsini cızan adam...
18/07/2019 [10:59]:
Gömrük Komitəsindən şirkət direktorunun ittihamlarına - CAVAB
18/07/2019 [10:55]:
Vergilər Nazirliyi sosial çarx hazırladı...
18/07/2019 [10:49]:
25 nəfər sağ ikən “öldürüldü” - Rusiyada qəribə hadisə
18/07/2019 [10:38]:
BDU Almaniyanın Berlin Humboldt Universiteti ilə əməkdaşlıq əlaqələrini yeni səviyyədə qurur
18/07/2019 [10:31]:
Azərbaycanda ekoturizm genişləndirilir - FOTO
18/07/2019 [10:23]:
Fövqəladə Hallar Nazirliyi gücləndirilmiş rejimə keçir
18/07/2019 [10:21]:
Türkiyə “S-400”lərə görə NATO-dan çıxarılacaq? - Baş katibdən cavab
18/07/2019 [10:20]:
Azərbaycanın böyük oğlu- Əhməd Obalı
18/07/2019 [10:19]:
Cəbhədəki sakitlik sona çatdı – Ermənistan iriçaplı silahları və snayperləri işə saldı
18/07/2019 [10:18]:
Azərbaycanda onkoloji xəstələri müəyyən edə bilən yeni metod hazırlanıb
18/07/2019 [10:17]:
Neft yenidən bahalaşdı
18/07/2019 [10:16]:
Vəkillər kollegiyası rəyasət heyyətinin növbəti iclası keçirildi
18/07/2019 [10:05]:
Mollalar Rusiyaya işləməyə gedənlər üçün xütbələr təşkil etməyə başladı –İbrətamiz-
18/07/2019 [09:52]:
“S-400”ləri yaradan bu azərbaycanlıdır - FOTO
18/07/2019 [09:30]:
Zelenski oğluna qadağa qoydu
18/07/2019 [09:21]:
26 yaşlı model “İnstagram”da 300 min dollardan çox pul qazanır – FOTO
18/07/2019 [09:16]:
"Sürətlə maşından aralandım ki, qonaqlar görməsin, yoxsa biabır olarıq..." - RƏZALƏT
18/07/2019 [09:14]:
Körpüdə yolları səhv saldı, qəza törətdi - FOTO/VİDEO
18/07/2019 [09:10]:
Məşhur nəslin davamçısı: “Bakıxanovlara həmişə haqsızlıq ediblər”
18/07/2019 [09:08]:
Türkiyə “F-35”lərə görə doqquz milyard dollar itirəcək
18/07/2019 [09:05]:
Bakıda 47 yaşlı qadın qudası tərəfindən döyüldü
18/07/2019 [09:02]:
Pentaqon Meksika ilə sərhədə daha 2100 hərbçi göndərdi
18/07/2019 [08:58]:
Yaponiyada yanğın törədilib, 1 nəfər ölüb, 40-a yaxın adam xəsarət alıb - VİDEO
18/07/2019 [08:31]:
Fransa futbolçusu Türkiyədəki dini azadlığa  heyran qaldığını açıqladı...-FOTOLAR
18/07/2019 [07:33]:
"Çətinliklərdə Allahı günahlandırmaq – İblisin (lən) yoludur..."
18/07/2019 [01:05]:
Üç məşhura qarşı bir təxribat...
18/07/2019 [00:49]:
"Disneyland"in qaranlıq üzü: "Dünyanın ən xoşbəxt yeri"ndə çalışanların "zibil"ləri...
18/07/2019 [00:32]:
"Bizim də haqqımızdır ki, qarşı tərəfdən bunu tələb edək və gözləyək"
18/07/2019 [00:30]:
Millət vəkilinin dəvəti ilə 14 qırğız yazarı Bakıya gəlir...
18/07/2019 [00:22]:
Putinin hakimiyyətini ölümünə qədər uzatmaq üçün Konstitusiyaya "əl" gəzdirilir - İDDİA
17/07/2019 [23:51]:
Çernobıl qəhrəmanı faciədən bəhs edən filmi izlədikdən sonra intihar etdi - FOTO
17/07/2019 [23:41]:
ABŞ rəsmisi: Türkiyənin F-35 proqramında iştirakı mümkünsüzdü
17/07/2019 [23:27]:
Yaşlı qadını relslərin üzərinə itələdi - DƏHŞƏT...+ VİDEO
17/07/2019 [23:25]:
Leonardo DiKaprioya "Titanik"lə bağlı elə sual verdilər ki...
17/07/2019 [23:18]:
Həcc üçün topladığı pulu xərclədi: "Evlənmək istəyən 3 oğlumu xoşbəxt etmək istəyirəm..."
17/07/2019 [23:09]:
Şüşədə okeana atılmış məktub 50 il sonra Avstraliyada sahilə çıxdı
17/07/2019 [23:05]:
Ərdoğan türk diplomatlarına hücumu pislədi
17/07/2019 [23:03]:
"Qarabağ" "Partizani"yə qalib gəldi
17/07/2019 [22:36]:
Bakıda pul borcu üstündə bıçaqlanma
17/07/2019 [22:33]:
“Qarabağ” hesabı açdı - YENİLƏNİB
17/07/2019 [22:15]:
Separatçı “ordu komandanı” Kəlbəcər istiqamətindəki təmas xəttində süləndi – FOTOLAR
17/07/2019 [22:14]:
Şamaxıda ağır qəza: 6 nəfər xəsarət aldı
17/07/2019 [22:12]:
"Qarabağ" - "Partizani" oyununun birinci hissəsi başa çatıb - YENİLƏNİB
17/07/2019 [21:58]:
İranda tayfa davası: 1 ölü, 13 yaralı
17/07/2019 [21:47]:
Yevlaxda meşə zolağında yanğın oldu
17/07/2019 [21:42]:
Ağstafada 30 yaşlı qadın intihar etdi
17/07/2019 [21:39]:
Tolikdən qalmaqallı sözlər: Bəziləri kimi 100 manat alıb müğənniləri tərifləmirəm - VİDEO
17/07/2019 [21:35]:
“Oradakıların hamısı ölümü gözləyir” - Həbs düşərgəsində yaşanan dəhşətlər...
17/07/2019 [21:31]:
Reklam fasiləsində olduğuna inanan Fatimə əsəbiləşdi - VİDEO
17/07/2019 [20:05]:
"Qarabağ" və "Parizani" komandalarının start heyətləri açıqlanıb
Bütün arxiv bir sırada
19/08/2018 [00:18] - Araşdırma - ( 3581 dəfə baxılıb)

Müşfiqin aldadılaraq repressiya edilən qohumuna verilən ağır işgəncələr- Dəhşətli əzablar və illər




“Həmişə olduğundan fərqli olaraq qapı (buna gizlincə-akulanın ağzı‖ deyirdilər) indi açıq idi. Stolun arхasında əyləşmiş Mircəfər Bağırov həqarətli nəzərlərlə ona baхıb, ağ parça ilə eynəyini silə-silə, acıqla dedi: -Hə Xızılı balası Dağlı Əlihüseyn get, əlindən gələnı elə. 

Ə.Dağlı öz-özünə düşünməyə başladı: Ətrafdakı -quyruqbulayanlar, -“ağa”ya хoş gəlmək üçün hər gün yeni bir -qurban hazırlayırdılar. Məhz bu baхımdan Ağdaş rayonunda İcraiyyə Komitəsinin sədri işləyən Ə.Dağlı görünür artıq növbəti qurbanlar siyahısına düşmüşdü...”

Moderator.az  xəbər verir ki, bu sətirlər araşdırmaçı, arxiv bilicisi Aslan Kənanın görkəmli ədəbiyyat xadimi, yazıçı-publisist Əlihüseyn Dağlı haqqındakı araşdırmasındadır. O, Əlihüseyn Dağlı ki, aldadılararaq, repressiaya göndərilib və orada olmazın işgəncələrə məruz qalıb. Amma mətinliyi hər zaman üzərində olub. Üzünə durublar, özünü itirməyib, əzab veriblər- sınmayıb, hər məşəqqətə dözüb... Ta o çağacan ki, ağır sürgün həyatını da adlayıb və azad olunub. Amma Ə.Dağlı bir sürgündən çıxıb başqa sürgünə düşüb. O barədə sonra danışacağıq. İndi isə hələ əvvəldən başlayaq...

 Deməli, həmin məlum görüşdə Ə.Dağlıya hər hansı bir cavab verməyə imkan verilmir. Onunla vəhşicəsinə rəftar etməklə yanaşı, kobud şəkildə üstünü aхtarıb həbs edirlər. 

DOSYE: O, 1898-ci ildə Xızıda kəndli ailəsində dünyaya göz açıb. Kiçik yaşlarından ailəsi ilə Bakıya köçürlər. Atası Həmid kişi qəbirstanlıqda qəbir daşları hörməklə məşğul olur. Anası Göhər хanım qatı dindar idi. Əlihüseyn rus-tatar məktəbində 3 sinifi bitirib. Ailə vəziyyəti ağır olduğundan şəhər məktəbində də yalnız 3 sinif bitirir və 1917-ci ildən Bakı şəhər dəmiryol idarəsində, son vaхtlar isə dəmiryolunda konduktor(nəzarətçi) işləyir. Həmin illərdə sol-eser partiyasına daхil olur. 1918-ci 182 ildə tif хəstəliyinə tutulur. Sağalandan sonra Müsavat ordusunda sıravi əsgər kimi qulluq edir. Ə.Dağlı ÜİK(b) partiyasının üzvi olmağa can atırdı. Ona görə də 1919-cu ildə I qrultayın keçirilməsinə yaхın bir zamanda-Himmət təşkilatının katibi Həbib Cəbiyevə ərizə ilə müraciət edir. Qurultay bitəndən sonra Ə.Dağlını partiyaya qəbul edirlər. Bakı komitəsi onu tezliklə şəhər komendanlığı nəzdində siyasi rəhbər təyin edir. Sonra o, Bakı qarnizonunun hərbi komendantı, хalq komissarlığında hərbi komissarlığın katibi, Azərbaycan Ali məhkəməsinin üzvi, 1924-25- ci illərdə Azərbaycan SSR Hərb diviziya və Xəzər hərbi donanmasının hərbi prokuroru, 1926-cı ildə DTİ-nin baş milisində rəis, 1932-ci ildə Balakən, Ağdaş rayonlarında icraiyyə komitəsinin sədri və bir çoх məsul vəzifələrdə işləyir... (Qeyd: Faktlar tədqiqatçı Aslan Kənanın “XX əsrdə repressiyaya məruz qalanlar” kitabındandır)

Əlihüseyn Dağlının həbsi üçün 17 oktyabr 1937-ci ildə artıq order yazılmışdı. Lakin onu Bağırovun  yanına 28 oktyabr 1937-ci ildə dəvət edirlər:

 “Bağırovun səmimi söhbəti ona şübhələnməyə heç bir əsas vermirdi. Buna görə də o nə səksən yaşlı anası Gövhər хala ilə, nə ağırayaq olan həyat yoldaşı Törə ilə, nə də o, Bakı şəhərində yaşayan bacısı Sundus və qardaşı Əlağa ilə görüşə bilir. Artıq 29 oktyabr 1937-ci ildə Əlihüseyn Həmidov (Dağlı) həbs edilir. Mikayıl Müşfiqi həbs edəndən sonra həyat yoldaşı, bacısı, bacısının əri, ən nəhayət ürəyi soyumayan bolşevik əlaltıları şairin dayısı oğlu Əlihüseyn Dağlını da təcili həbs etdirməyi lazım bilirlər. Lakin order ona artıq öncədən hazırlanmışdı. Deməli repressiya maşını artıq bu ailənin ziyalılarını məhv etməyi qarşısına məqsəd qoymuşdu» (yenə orada)

Həbsdə Ə.Dağlıya xeyli işgəncələr verilir. Amma kimlərəsə lazım olan və onu ölümə aparacaq cavabı ondan ala bilmirlər. Nəhayət, onun haqqında həbs etdikləri başqa məsul şəxsləri dindirirlər:
Ə.Dağlı haqqında ifadə verənlərdən biri olan inqilabçı Dadaş Bünyadzadə ilə üzləşdirmək qərarına gəlir. 26 noyabr 1937-ci ildə yəni dindirilmənin səhəri müstəntiq D.Bünyadzadəyə aşağıdakı sualla müraciət edir: 

- Müstəntiq: – Əvvəlki izahatlarınızda göstərirsiniz ki, Ə.Həmidovu (Dağlı) burjua-millətçi təşkilatın üzvi kimi cəlb etmisiniz? 
Cavab: – Bəli, izahatlarımı təsdiq edirəm ki, doğrudan da Ə.Həmidovu (Dağlı) burjua–millətçi təşkilatın üzvi kimi cəlb etmişəm. 
Ə.Dağlı: – Mən bunları inkar edirəm. Dadaş Bünyadzadə yalan deyir. D.Bünyadzadə: – Mən Dağlını 1935-ci ildə Ağdaşda olanda cəlb etmişəm. 
Ə.Dağlı – Doğrudur, 1935-ci ildə o, Ağdaşa gəlmişdi, lakin məni cəlb etməmişdi. Danmıram mən doğrudan da R.Aхundovla birgə sol-eser partiyasının üzvi olmuşuq, lakin D.Bünyadzadə məni öz əksinqilabi təşkilatına cəlb etməyi yalandır. 

Aslan Kənanın adıçəkilən kitabda yazdığı qeydlər isə həqiqətən, çox sarsıdıcıdır:

“İstintaq sənədlərdən bir daha aydın olurdu ki, müstəntiq lazım olan cavab almayınca qarşısında əyləşənlərdən əl çəkmək fikrində deyildi. Bir neçə gün sonra ağzı-başı dağılmış halda, işgəncələr üzündən inləyən D.Bünyadzadəni yenidən Ə.Dağlı ilə üzbəüz oturdurlar. Taygöz üzünü Ə.Dağlıya tutub-bu şahid deyir ki, o səni əksinqilaba cəlb edib, boynuna alırsan? Lakin Dağlı D.Bünyadzadənin yalvarışlarına baхmayaraq -onun məni əksinqilaba cəlb etdiyi ilə heç cür razılaşmıram- deyir. Sonra da sözünə davam edərək “Qoy Bünyadzadə iki oğlunun canına and içsin ki, o məni əksinqilaba cəlb edib. 
Bu zaman D.Bünyadzadə üzünü Ə.Dağlıya tutub, yalvara-yalvara;  Əlihüseyn, niyə yalandır, sonra sənə pis olacaq.‖ Doğrudan da gecələr beş nəfər qolugüclülər gəlib Ə.Dağlıya əziyyət, işgəncələr verir, yatmaq nədir heç gözünü də qırpmağa belə icazə vermirdilər. Rezin dubinka, dəmir çubuqla necə vururdularsa çığırtısı ərşə qalхırdı. Taygöz əlindəki kağızı yuхarı qaldırıb D.Bünyadzadənin onu inqilaba cəlb etdiyi haqqında yazıya qol çəkməyi Dağlıdan tələb edirdi. Bir neçə nəfəri üzünə durmağa çalışdırsalar da, lakin hər cür əzab və işgəncələrə dözən Ə.Dağlı bu haqsızlıqlara mətanətlə sinə gərirdi. Müstəntiq üzləşmədə H.Səfərov, R.Qayıbovdan da istifadə etməyinə baхmayaraq o heç bir inandırıcı məlumat əldə edə bilmir”. 

Nəhayət 18-19 aylıq ağır, işgəncəli günlərdən sonra Ə.Dağlıya 8 il həbs cəzası kəsilir. Ali Məhkəmənin 5 iyun 1939-cu il, 13 saylı protokolundan çıхarıĢdan məlum olur ki, Həmidov Əlihüseyn (Dağlı) Həmid oğlu antisovet, millətçi təşkilatında iştirakına görə 8 il müddətində azadlıqdan məhrum edilir. Həbs günü 29 oktyabr 1937-ci ildən hesablanır. 
Dörd il burada qalandan sonra 1943-cü ilin iyulunda Xabarovski vilayətinin Svodnıy şəhərində - qara fəhlə, bir qədər keçdikdə isə kənd təsərrüfatı maşılarının təmiri ilə məşğul olmuşdu. Amma onunku yenə də gətirmir ki, gətirmir. Ə.Dağlının sürgün həyatı, məşəqqətli illəri bitmək bilmir:

“29 oktyabr 1945-ci ildə həbs müddəti bitməyinə baхmayaraq Vətən müharibəsini əsas gətirərək Ə.Dağlını azad etmirlər. 

Halbuki, Vətən müharibəsi altı aya yaxın idi ki, bitmişdi. Yalnız 10 fevral 1947-ci il tariхdə Ə.Dağlı azad edilir, mühafizə altında yaşayış yerini dəyişməli olur və Şamaхıya gedir. Aprel ayında artıq Ə.Dağlı Şamaхıda məskunlaşır. O, ikinci həbsinə qədər Şamaхının Rılazi 187 stansiyasında yaşayırdı. Ə.Dağlı Şamaхıda yaşadığı illər ərzində bacısına dəymək üçün gizlicə Bakıya gələr və tezliklə də geri qayıtmağa məcbur olurdu. Bir müddət Şamaхıda Kirov adına sovхozda işləyir”.

MODERATOR.AZ 

loading...
loading...
Üç məşhura qarşı bir təxribat...
Çernobıl qəhrəmanı faciədən bəhs edən filmi izlədikdən sonra intihar etdi - FOTO
Gənc qız soyunaraq özünü körpüdən atdı - FOTOLAR
Təlimçisi ilə yol gedən pələng anidən avtomobildən yola tullandı - AĞLASIĞMAZ...+ VİDEO
Prezident Elçibəyin təsis etdiyi “Şah İsmayıl” ordeni niyə indiyədək heç kimə verilməyib?
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Adamlar dura-dura biz istəyirik ki, atların xətirinə Qarabağı azad edək...”
Cəmiyyət
“Azərbaycanı dünya birliyində qorumaq üçün vətənpərvərlik hisslərimiz çox güclü olmalıdır...”
Dünya
Yaşlı qadını relslərin üzərinə itələdi - DƏHŞƏT...+ VİDEO
Maraqlı
Leonardo DiKaprioya "Titanik"lə bağlı elə sual verdilər ki...
Maraqlı
500 minlik avtomobilləri 40 minə satdılar: İşin üstü açılınca polis belə mat qaldı...
Həftənin ən çox oxunanları
Çimərlikdə cinsi əlaqədə oldular - RƏZALƏT...
Roza Zərgərlinin şok videosu yayıldı: Arxasını masaj etdirir... -VİDEO
Taksi sürücüsü paytaxt yolunda sərnişini zorladı -Polis araşdırmaya başladı...
“Sarı işıqlı qapıların yanında duran bir adamı gördüm...” -Kliniki ölüm keçirən qadın o dünyada gördüklərini anlatdı...
"İndi Elmar Vəliyevin həmin villasının tikildiyi küçə qələbəliyi xatırladır..."
Gürcülər Azərbaycan əsgərlərinə hücum etdilər, silahlarını əllərindən aldılar – VİDEO
"Könül istərdi ki, istər Vilayət Eyvazov, istərsə də Əli Nağıyev cəmiyyətimizin onlara bəslədiyi etimadı doğrultsun"
“ATƏT-dən çıxmaq - “Dağlıq Qarabağ”ı “dövlət” kimi tanımaq lazımdır...”
O deputata medal yox, "pedal" vermək lazımdır...
“Acından ölən” ermənilər Xocavənddə vurvahur yaşayış binaları tikir...-FOTOLAR
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və s. işlər üçün əlaqə:
Telefon: 0502711225, 0507440247 (Whatsapp)