Xəbər lenti
23/01/2019 [23:49]:
Füzuli rayonunda ehtiyata buraxılmış gənclərin qarşılanma mərasimi keçirilib
23/01/2019 [23:03]:
Uşağın doğulmasına görə birdəfəlik müavinət avtomatlaşdırılacaq
23/01/2019 [22:45]:
Venesuelada xalq ayağa qalxdı: Maduro hakimiyyətdən əl çəkməsə...+FOTOLAR
23/01/2019 [22:42]:
Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələri 21 terrorçu zərərsizləşdirilib - İraqın şimalında
23/01/2019 [22:21]:
Paşinyanla Boltonun telefon danışığı oldu - Qarabağdan danışmadılar
23/01/2019 [22:20]:
Azərbaycanlı deputatın oğlu xizək qəzasında həyatını itirdi
23/01/2019 [22:14]:
Kreditlə, sələmlə, yalanla SOSİAL RİFAH  alınmır...-Replika...
23/01/2019 [22:08]:
Məhəmməd Salah sosial şəbəkə hesablarını bağladı
23/01/2019 [21:34]:
“Qarabağ”ı məğlubiyyətdən Abdullayev xilas etdi
23/01/2019 [21:15]:
"Banklar tələbənin ali məktəbi bitirdikdən sonra iş tapacağına əmin olmasa kredit verməz"
23/01/2019 [20:59]:
İtkin düşmüş futbolçu ilə bağlı inanılmaz iddia -FOTOLAR
23/01/2019 [20:49]:
“Qarabağ məsələsində hər hansı bir güzəşt  hakimiyyətin itirilməsi ilə nəticələnəcək...”
23/01/2019 [20:38]:
Şagirdlərdə platonik sevgi və aqressiya xəstəliyi: “Xüsusən də, qızlardan ehtiyatlı olun”
23/01/2019 [20:31]:
Almaniyalı müəllim: “Həmişəlik Bakıda qalmağı düşünürəm”
23/01/2019 [20:30]:
Ürək-damar xəstəliklərinin qarşısını alır, insulini normada saxlayır, yaddaşı gücləndirir...
23/01/2019 [20:28]:
Universitet qəzetlərinin “ölüm səbəbləri” – Facebookun hələ ki “yemədiyi” kağızlar
23/01/2019 [20:27]:
Saturnda sutkanın neçə saat olduğu ölçüldü
23/01/2019 [20:23]:
“Qarabağda ermənilər məni 7 dəfə güllələnməyə çıxardılar” - Ukraynalı hərbi pilotun xatirələri
23/01/2019 [20:20]:
Azərbaycanda 11 ayda 52 mindən çox insan dünyasını dəyişdi
23/01/2019 [20:16]:
“Valideyn və müəllimlərimin gözləntilərini uğurlarımla doğrultmağa borcluyam”
23/01/2019 [20:14]:
İranda 70 minə yaxın dövlət məmuru işdən azad edildi
23/01/2019 [20:11]:
QHT Şurasının müvafiq komissiyası toplandı: Prezidentin fərmanın icrası məqsədilə...
23/01/2019 [20:11]:
Ərdoğan Moskvada Putinlə görüşdü
23/01/2019 [20:09]:
Əlyazmalar İnstitutu “Türk ədəbiyyatına ilk qədəm” dərsliyini yenidən nəşr etdi
23/01/2019 [20:08]:
Ən çox sevdiyim müəllim
23/01/2019 [20:07]:
İstanbul Okan Universitetinin nümayəndə heyəti ADU-da - FOTO
23/01/2019 [20:04]:
“Atam qardaşını 50 ildən sonra, 1990-cı ilin martında gördü” – Xalq şairinin qızı
23/01/2019 [20:02]:
Paşinyan Trampın müşaviri ilə danışdı
23/01/2019 [20:00]:
Azercell növbəti dəfə olimpiadaçı şagirdlərə dəstək oldu
23/01/2019 [19:56]:
Ramiz Əzizbəyli: “Artıq xəstəxanadan çıxmışam, səhhətim…”
23/01/2019 [19:55]:
“İlham Əliyevlə Paşinyanın son görüşü ümid verdi” - Tomas de Vaal
23/01/2019 [19:54]:
DGK sədri Türkmənistanın Azərbaycandakı səfiri ilə görüşdü
23/01/2019 [19:53]:
“Əgər məni “ilişdirib” kameraya salsalar...” - ABŞ-ın ittihamlarına cavab
23/01/2019 [19:50]:
Abbasın köməkçisi həbs olunub? - Müğənnidən açıqlama
23/01/2019 [19:40]:
AzTV-nin iki ölkədə bürosu bağlanır - Daha bir təmsilçi geri çağırılır
23/01/2019 [19:36]:
Vahid Ələkbərov Azərbaycana qayıdacağını bəyan etdi
23/01/2019 [19:10]:
Psixoloji təzyiq ailədaxili zorakılığın bir növü hesab edilə bilərmi? – MÜTƏXƏSSİS RƏYİ
23/01/2019 [19:01]:
Kürdəmir və ətraf rayonların əhalisinin diqqətinə: Pulsuz hüquqi yardım
23/01/2019 [18:57]:
"19 yanvar mitinqi Milli şuranın gücü yox, hakimiyyət daxili quruplaşmaların gücü idi"
23/01/2019 [18:45]:
Nərmin Şahmarzadənin məhkəməsində dava düşdü - VİDEO
23/01/2019 [18:32]:
Hikmət Hacıyev: "Bu görüş Davos İqtisadi Forumunun prezidentinin təşəbbüsü ilə keçirilib"
23/01/2019 [18:17]:
Heç bir tibbi yardım almadan uşaq dünyaya gətirdi - MARAQLI...+ FOTOLAR
23/01/2019 [17:59]:
İlham Əliyev İsveçrə Prezidenti ilə görüşdü
23/01/2019 [17:55]:
"Paşinyan Azərbaycana düşmən münasibət bəsləyən erməniləri islah etməlidir"
23/01/2019 [17:44]:
Rusiyada təyyarəni qaçırıb Azərbaycana gətirmək istədi - VİDEO
23/01/2019 [17:33]:
Azərbaycan Cənubi Sudana sülhməramlı göndərib
23/01/2019 [17:23]:
Manat və dolların sabahkı MƏZƏNNƏSİ
23/01/2019 [17:20]:
2019-cu ildə Azərbaycanda və Bakıda nəqliyyat sahəsində aparılacaq islahatlar müzakirə ediləcək
23/01/2019 [17:09]:
Rəsulzadənin yeni barelyefi sabah yerinə asılacaq
23/01/2019 [17:08]:
UNEC-in 7 gün, 24 saat açıq olan kitabxanası - İlk dəfə
23/01/2019 [17:07]:
“Ermənilərin “Bakı qətliamı” yalanının arxasında Rusiya dayanır”
23/01/2019 [17:05]:
Ümid qəsəbəsinə köçürüləcək köçkün ailələri arasında püşkatma keçirildi -FOTOLAR
23/01/2019 [17:02]:
Ermənistanda onkoloji xəstələr pulsuz əməliyyat olunacaqlar
23/01/2019 [16:56]:
Azərbaycanla Səudiyyənin hərbi əməkdaşlığı genişlənir
23/01/2019 [16:44]:
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Kollecində İctimai Şura üzvülərinin görüşü olub
23/01/2019 [16:41]:
Həmid Hərisçi: “Yazarların özfəaliyyət dövrü bitir, mən buna ancaq sevinirəm”
23/01/2019 [16:29]:
Vergilər Nazirliyi Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi ilə anlaşdı
23/01/2019 [16:25]:
Bakıda itkin düşən yeniyetmə tapıldı - 2 həftə küçələrdə qalıb
23/01/2019 [16:12]:
İrandan Azərbaycana narkotik keçirmək istəyən şəxslər saxlanıldı
23/01/2019 [16:10]:
Qaxda məktəbdən oğurluq oldu
23/01/2019 [16:08]:
Flora Kərimova: “İndiki müğənnilər özünü professor sayır"
23/01/2019 [16:07]:
“Nar” autizmli uşaqlara növbəti dəstəyini göstərdi
23/01/2019 [16:00]:
““NKVD qəbiristanlığı”ndakı bütün qəbirlər yoxlanılır” - Çingiz Abdullayev
23/01/2019 [15:59]:
Dünya tarixinin ən böyük tank savaşı - Kursk Çıxıntısı...
23/01/2019 [15:52]:
Millət vəkili AŞPA-da Avropa ölkələrində Azərbaycan əleyhinə dezinformasiya yayan KİV və siyasətçiləri kəskin tənqid etdi
23/01/2019 [15:45]:
Öldürülən oğlunun filmi Oskara namizəd göstərilən ana üsyan etdi: "Diksinirəm"
23/01/2019 [15:25]:
Azərbaycanlı deputat AŞPA-da vitse-prezident seçildi
23/01/2019 [15:03]:
Erməni Kardaşyan yarıçılpaq FOTOLARINI paylaşdı
23/01/2019 [15:03]:
“Gürcülərin kimdən xoşu gəlmirsə, deyirlər- ermənidir...”- Saakaşvili
23/01/2019 [14:57]:
XİN başçısı: “Gürcüstan və Azərbaycan arasında bütün vacib məsələlər üzrə qarşılıqlı dəstək mövcuddur”
23/01/2019 [14:54]:
Dünya tarixində 18 milyon insanın ölümünə səbəb olan - “İspan qripi”
23/01/2019 [14:49]:
AzTV-də kadr islahatına və audit yoxlamalara başlanılıb
23/01/2019 [14:47]:
İlham Quliyev: “Jurnalistikada əməyin qiymətləndirilməsinə yenidən baxmalıyıq” - MÜSAHİBƏ
23/01/2019 [14:42]:
Əflatun Amaşov: “Onlayn KİV-lərin dövlət dəstəyi alacaqları ehtimalının böyük olduğunu düşünürəm”
23/01/2019 [14:28]:
“AzTV və İTV-nin birləşdiriləcəyi barədə fikirlər var”
23/01/2019 [14:20]:
Qədir Rüstəmovun oxşarı peyda olub - VİDEO
23/01/2019 [14:05]:
CIA-nın “kölgəsi”ndən PROQNOZ: “Yerevanla Moskva arasında ciddi problemlər var”
23/01/2019 [13:54]:
Hüquqşünas: “Aliment ödəməyən şəxslərin həbs edilməsinin əleyhinəyəm, çünki...”
23/01/2019 [13:49]:
AzTV-nin Maliyyə idarəsinin sabiq rəisi: “Öz ərizəmlə çıxmışam”
23/01/2019 [13:38]:
““Gənclər siyasəti haqqında” qanuna 25 dəyişiklik ediləcək” - Ülvi Quliyev
Bütün arxiv bir sırada
21/08/2018 [19:09] - Cəmiyyət - ( 896 dəfə baxılıb)

Baş tutan və tutmayan intiharlar: yazmaq, yaxud yazmamaq?



“ Kəssə hər kəs tökülən qan izini...”

Son zamanlar kütləvi informasiya vasitələrində intihar  barədə məlumatlara tez-tez rast gəlinir. İntihara cəhd edənləri bu yoldan dönməyə inandırmağı bacaran insanlarımız barədə də xəbərlər KİV-də, eyni tezliklə olmasa da, yer alır. 

İntiharın qarşısını ala bilən şəxs, sözsüz, alqışa layiqdir. Məncə böyük Cavidin “ Kəssə hər kəs tökülən qan izini. Qurtaran dahi odur Yer üzünü!”  misralarını yenidən xırdalamağa ehtiyac yoxdur.
Amma baş tutan və baş tutmayan intiharların necə tirajlanması , “copy-paste” edib sosial-şəbəkələrdə yayılması barədə danışmağa dəyər və lazımdır.

Sovetlər Birliyində yaşamış yaslı nəsildən bunu tez-tez eşitmək olar : “Bizim dövrdə belə hallar yox idi".  Həqiqətənmi belə idi?   

Sovetlər birliyində intiharlar vardımı?

Gəlin 1970-ci ilin əvvəlində həmin dövlətin təhlükəsizlik xidmətinin rəhbərlərindən olmuş F.Bobkovu dinləyək. O, Sovetlər dövlətinin  bu xarakterli məlumatları gizlətməsi səbəbini belə izah edirdi: “Bu gün yazacağıq – sabah başqası təkrar edəcək. Onları nəyə görə həvəsləndirməliyik ki?”.
Sonra isə F.Bobkov həmin dövrdə Litvada baş vermiş hadisəni danışır. O illərdə Litvada bir gənc özünü “Əbədi məşəl” abidəsinin önündəki alovun üzərinə ataraq yandırır və ölür. Gəncdən milli xarakterli məktub qalır. Vəziyyət gərginləşir, tələbələr, gənclər ayağa qalxır. Moskva tələblərə ciddi yanaşaraq problemi həll etməyə çalışır.

Amma özünüyandırma halları davam edir. Özünə qəsdlərin milli zəmində olduğu deyilsə də, araşdırmalar bunu sübut etmir, özünə qəsdlər isə davam edir. Moskva nə edəcəyini bilmir.
Təsadüf elə gətirir ki, Roma polisinin şefi bu ərəfədə Moskvada qonaq olur. Onunla məsləhətləşirlər. 
O isə öz təcrübəsindən bir hadisə danışır. Onun dediklərinə görə, Romada gözəl bir qız pəncərədən atılaraq intihar edir. Bütün şəhər onun dəfninə çıxır, dəbdəbəli dəfn mərasimi olur. 
Şəhərdə romantik bir hekayət dolaşır: gözəl qız, pəncərədən tullanış və dəbdəbəli dəfn.
Sonra növbəti gənc qız, daha sonra üçüncüsü, dördüncüsü. Hər birində də bütün şəhərin diqqəti bu hadisədədir.

Polislər əvvəlcə nə edəcəklərini bilmirlər, sonra isə əllərini yelləyərək deyirlər – qoy özləri üçün tullansınlar. Dəbdəbəli dəfnlərə son qoyulur – gözəllər də özlərini daha pəncərədən atmırlar. 
Moskva özü üçün müvafiq nəticə çıxarır: qoy yansınlar, bizim heç bir reaksiyamız olmayacaq. Bundan sonra bir özünü yandırma, səssiz reaksiya və son.

Jurnalist özünə qəsd haqqında xəbər verməlidirmi?

Əlbəttə, jurnalistin peşəsi xəbər tapmaq və onu paylaşmaqdır. Amma sadəcə paylaşmaq yox, peşəkarcasına paylaşmaqdır. İntihar mövzusunda qeyri-peşəkar formada paylaşmış xəbər kimisə intihara həvəsləndirə bilər. 

Bu sırada ən böyük zərbəni vuran “copy-paste jurnalistlərdir”. Hər kəs özü üçün sosial-şəbəkələrdə bir səhifə açır. Hansısa KİV-nin qeyri-peşəkarcasına (bəlkə də peşəkarcasına) yayımladığı zorakılıq, ölüm, kriminal xarakterli xəbəri öz rəyi ilə yenidən paylaşır. Kim deyə bilər ki, həmin paylaşıma istifadəçiyə hansı anda çatacaq? Həmin anda emossiyaları hansı vəziyyətdə olacaq? 
Özü də nəzərə alsaq ki, sosial şəbəkələrdən ən çox istifadə edən yeniyetmə və gənclərdir.

Necə yazmalı?

Məsələn, Rusiyada tanınmış psixoloq, Böhran Psixologiyası Mərkəzinin rəhbəri Mixail Xasiminskiy jurnalistin “Necə yazmalı?” sualına belə cavab verir: “Jurnalistlər özünə qəsd barədə çox yazırlar, çünki bu satıla bilən informasiyadır. Amma heç vaxt bu zaman yaranan əlillikdən yazmırlar. Bundan da yazmaq lazımdır. Məsələn, beşinci mərtəbədən yıxıldı, onurğasını qırdı. İndi isə pampersdə yatır və bütün ömrü boyu yatacaq.

 Yaxud başını əzdi, indi isə günəşə gic-gic gülərək gəzir. Bu haqda yazmaq lazımdır. İnsanlar oxuyacaq, bunu istəmədiklərini başa düşəcəklər. 

Ölümün ağrılı olması barədə yazmaq olar. Əksər hallarda bu ömürlük əlilliklə bitir. 10 nəfərdən yalnız 1-i dərhal ölür. Qalanları isə əzab-əziyyət çəkir. Bir nəfər isə dəhşətli ağrı sindromu keçirir ”.
Bu şəxsi fikirdir. Bəs digər ölkələr bu problemi necə həll edirlər? 

Artıq mövcud olmayan Sovetlər dövlətinin yanaşması yuxarıda qeyd edilmişdi.
Norveçdə 1975-2005-ci illərdə intihar mövzusunu işıqlandırmaq ümumiyyətlə qadağan edilib.  Sonradan müəyyən tövsiyələr hazırlanıb və yerli jurnalistlərə buna əməl edilməsi məsləhət görülüb.
Belə tövsiyələr dünyanın bir çox ölkəsində, o cümlədən qonşu Rusiyada da var. Avstriya və İsveçrədə aparılan araşdırılmalar belə tövsiyələrin müəyyən qrup insanlara müsbət təsirini sübut edib. 
Bəzi ölkələrdə belə xəbərlərdə vizual materialların verilməsi qadağandır.
Avstraliyada bu mövzuda yazan jurnalistlər üçün mütləq kurslar təşkil edilir. 
Bundan başqa, qonşu Rusiyada “Qadağan olunmuş saytların vahid Reyestri ”  fəaliyyət göstərir.
Bütün bunlar isə sistemli, peşəkarların iştirakı ilə həyata keçirilməlidir. Yoxsa qaş qayırdığımız yerdə vurub gözə də çıxartmaq olar. Həm də bu bir atımlıq barıt olmamalıdır.

Cəmil Əsədov

"Banklar tələbənin ali məktəbi bitirdikdən sonra iş tapacağına əmin olmasa kredit verməz"
Ürək-damar xəstəliklərinin qarşısını alır, insulini normada saxlayır, yaddaşı gücləndirir...
Heç bir tibbi yardım almadan uşaq dünyaya gətirdi - MARAQLI...+ FOTOLAR
Dünya tarixinin ən böyük tank savaşı - Kursk Çıxıntısı...
Öldürülən oğlunun filmi Oskara namizəd göstərilən ana üsyan etdi: "Diksinirəm"
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Hadisə
“Atam qardaşını 50 ildən sonra, 1990-cı ilin martında gördü” – Xalq şairinin qızı
Cəmiyyət
Ramiz Əzizbəyli: “Artıq xəstəxanadan çıxmışam, səhhətim…”
Cəmiyyət
“İlham Əliyevlə Paşinyanın son görüşü ümid verdi” - Tomas de Vaal
Araşdırma
“İntihar - kor ira­də­nin məhsuludur...”
Cəmiyyət
Prezidentdən AAAF sakinlərinin şikayətinə operativ reaksiya: Nazirlik şirkətə vaxt qoydu...
Həftənin ən çox oxunanları
Bakıda gözlənilən tornado Elman Rüstəmovla Əhməd Əhmədzadəni Londondan vurdu - FOTOLAR
Bakıda dəhşətli qəza: "Mazda" 2 ayın gəlinini vurub öldürdü - FOTOLAR 18+
“Sabah ölkədə elə proseslər baş verə bilər ki, eşidəndə adamın tükləri biz-biz olar...”
Bu məşhurlar qrafiklə sekslə məşğul olur - Cədvəl intimi müntəzəmləşdirirmiş...
Xalqı hansı sülhə hazırlayırlar? - Təhlükə başımızın üstündədir, yoxsa...?
Soydaşlarımız Moskvada "Vı, pustoy narod" sözlərinə etiraza toplaşır - SON XƏBƏR... + VİDEO
"Nənəm erməniyə ərə gedə bilməzdi..." - Həcərin nəticəsi
20 ilin deputatının milyonluq villası bank borcuna görə əldən getdi - Belə də olur...
İlham Əliyevlə Paşinyan arasında saat yarımlıq görüş oldu - Erməni baş nazir status yazdı...
“Belə “kişi”nin boyunu yerə soxum”
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə