Xəbər lenti
16/11/2018 [09:01]:
Manat və dolların bugünkü MƏZƏNNƏSİ
16/11/2018 [09:00]:
Meşə yanğınlarında ölənlərin sayı 63 nəfərə çatıb
16/11/2018 [09:00]:
Bu gündən jalüzlü maşınların sürücüləri CƏRİMƏLƏNİR
16/11/2018 [07:42]:
Dinozavr skeletləri hərraca çıxarılacaq
16/11/2018 [07:37]:
"Facebook" müstəqil orqan yaradacaq
16/11/2018 [00:27]:
O kiminsə üstünə atılsa adamı xəstəxanaya yox, birbaşa morqa göndərirlər + FOTOLAR
16/11/2018 [00:23]:
Amerikanı fəth edən azərbaycanlı zabit kimin oğludur?
15/11/2018 [23:29]:
Kosmosda dövlət quran azərbaycanlı milyarder haqq qoydu - Vətəndaşlıq üçün ildə 100 avro
15/11/2018 [23:24]:
"Uğurun açarı-Özgüvən" adlı tədbir keçirildi
15/11/2018 [23:14]:
Ukraynadakı səfirliyimizdə yeyinti ilə bağlı – Şok qərar
15/11/2018 [23:13]:
Xəzər TV rektorun qovulmasının səbəbini açıqladı: Akademiki qara günlər gözləyir - VİDEO
15/11/2018 [23:13]:
Azərbaycanda ilk mitinqlər: METDAN HƏRƏKATI - 30
15/11/2018 [22:52]:
Tramp göstəriş verdi: "Fətullah Gülən Türkiyəyə ekstradisiya edilsin"
15/11/2018 [22:44]:
Arzu Rəhimov Masallıda vətəndaşları qəbul edib
15/11/2018 [22:26]:
Diktatorun ölümünə səbəb olduğu yəhudi qızla fotosu rekord qiymətə satıldı - FOTO
15/11/2018 [22:15]:
Azərbaycan şirkətləri Çinə ixracı genişləndirir
15/11/2018 [22:00]:
Prezident sərəncam imzaladı
15/11/2018 [21:56]:
Bədənini parçalayıb göydələndən aşağı salladılar –DƏHŞƏT...+ VİDEO
15/11/2018 [21:34]:
İqtisadiyyat naziri Çinin Azərbaycandakı səfiri ilə görüşüb
15/11/2018 [21:32]:
"Azərbaycanda 35 min nəfər işsizin olması ilə bağlı statistika reallığı əks etdirmir"
15/11/2018 [21:28]:
Almaniyada iki məktəb avtobusu toqquşub: 40 yaralı - VİDEO
15/11/2018 [21:15]:
Tanınmış jurnalistə vəzifə verildi
15/11/2018 [21:10]:
ABŞ Kaşıkçının qətli ilə bağlı sanksiyalar tətbiq etdi
15/11/2018 [21:01]:
“Açıq-saçıq geyimli qadınlar kişilərin proqramını dəyişir...” - Söhrab Tahir
15/11/2018 [20:33]:
“Instagram” Prezidentin səhifəsini yenidən bağladı
15/11/2018 [20:19]:
"Misir Mərdanov Abel Məhərrəmovun deyil, Bəhram Əsgərovun rektor olmasını istəyirdi"
15/11/2018 [20:14]:
Günəş sistemində yeni bir planet tapıldı - MARAQLI
15/11/2018 [20:05]:
Rusiya məktəbliləri Azərbaycandakı erməni məktəblilərlə telekonfrans qurdu - FOTOLAR
15/11/2018 [19:51]:
Hər kəs onu görmək üçün sıraya girir - MARAQLI
15/11/2018 [19:28]:
Cavid Qurbanov Avstriyanı Azərbaycan üzərindən keçən nəqliyyat dəhlizi layihələrinə qoşulmağa dəvət etdi
15/11/2018 [19:23]:
Sevgilisi üçün 2 uşağını qaynar suya atdı - DƏHŞƏT...
15/11/2018 [19:19]:
Fransa nümayəndə heyəti Cocuq Mərcanlıya səfər edib
15/11/2018 [18:58]:
Daha çox ketçup istəyən qadın restoran müdirini boğmağa çalışdı - VİDEO
15/11/2018 [18:49]:
Cavid Qurbanov Vyanada biznes toplantıda...- FOTOLAR
15/11/2018 [18:46]:
UNEC-də Türkiyə Universitetləri ilə əməkdaşlığa həsr olunan beynəlxalq konfrans keçirildi
15/11/2018 [18:43]:
Polşadakı ermənilərdən təxribat: Azərbaycan diaspor təşkilatı hərəkətə keçdi
15/11/2018 [18:42]:
Qənirə Paşayeva MM-də bir qrup şəhid ailələrinin təkliflərini səsləndirib - VİDEO
15/11/2018 [18:30]:
İlham Əliyev bir qrup şəxsi təltif etdi - SİYAHI
15/11/2018 [18:22]:
ADPU-da silsilə seminarlar keçirilib
15/11/2018 [18:20]:
“Ali təhsil jurnalistikada mütləq kriteriya hesab edilə bilməz”
15/11/2018 [17:51]:
Kadırov beş yaşlı uşağa “Mercedes” bağışladı - FOTO/VİDEO
15/11/2018 [17:32]:
Aİİ və Heydər Əliyev İrsini Araşdırma Mərkəzi növbəti tədbirini keçirdi
15/11/2018 [17:29]:
135 şəhid vərəsəsinə birdəfəlik ödəmə üçün qərar verildi - RƏSMİ
15/11/2018 [17:23]:
“Onları məhkəməyə vermək lazımdır”
15/11/2018 [17:05]:
Abel Məhərrəmovun rektorluq "kitabını bağlayan" SENSASİON SƏBƏB...
15/11/2018 [16:54]:
Boyat çörəyin təkrar emalı təklif edilir
15/11/2018 [16:44]:
Dibdoldurma İdarəsinin "baş korrupsionerləri" həbs edildi...
15/11/2018 [16:31]:
BSU-da beynəlxalq elmi konfransın açılışı oldu- FOTO
15/11/2018 [16:26]:
“Biz İranla dostluq əlaqələri qurmağa hazırıq...”- Separatçı erməninin arzusuna cənub qonşumuz necə cavab verəcək?..
15/11/2018 [16:18]:
"Ermənistanın belə bir addım atması rəsmi İrəvan üçün arzuolunmaz nəticələrə səbəb ola bilər"
15/11/2018 [16:03]:
Fuad Muradovun Los-Ancelesdə görüşləri davam edir...
15/11/2018 [16:03]:
Ərlə arvad məhkəmə qarşısında
15/11/2018 [15:58]:
İt üç aydır sahibini gözləyir
15/11/2018 [15:55]:
Abel Məhərrəmov vəzifəsindən azad edildi...
15/11/2018 [15:52]:
Çingiz Qənizadə: "Şəmkirdə yeyib-içən deputatlar iclasda iştirak etməlidirlər"
15/11/2018 [15:45]:
Ermənistanda ara qarışdı
15/11/2018 [15:41]:
Azərbaycandakı separatçı rejimə 100 milyon dollar sərmayə qoyan Avropanın hansı şirkətidir? - FOTO
15/11/2018 [15:36]:
Səudiyyə Baş Prokurorluğu Kaşıkçının qətlinə görə - 5 nəfərin edamını istədi
15/11/2018 [15:36]:
Yağış 203 nəfəri xəstəxanalıq etdi
15/11/2018 [15:32]:
“Elə böyük şəhərlərimiz var ki, orada kitab mağazaları yoxdur”
15/11/2018 [15:29]:
Beyons milyarderlə dostluğunu bitirdi - Adı təcavüzdə hallanır
15/11/2018 [15:26]:
“Maşallah, hansı kanalı açırsan deputatlardan başqa danışan yoxdur”
15/11/2018 [15:07]:
Kadırov "blok" edildi
15/11/2018 [15:02]:
“Brain Ring” izlə, “Nar”-dan hədiyyə qazan!
15/11/2018 [15:01]:
Yüksək vəzifələrə təyinatlar olub
15/11/2018 [14:48]:
Daha bir körpə ölümü
15/11/2018 [14:47]:
Qənirə Paşayeva Boccia idman növü üzrə paralimpiya komandamızın üzvləri ilə görüşdü
15/11/2018 [14:44]:
İntizam Komissiyasında 11 nəfər olacaq
15/11/2018 [14:43]:
Ukraynadakı səfirlə bağlı Poroşenkoya müraciət olundu - FOTO
15/11/2018 [14:43]:
Bakıda sərnişin avtobusu yanıb
15/11/2018 [14:37]:
Diaspor işindəki dönüş və antimilli qüvvələrin narahatlığı
15/11/2018 [14:29]:
Bakı-Sumqayıt elektrik qatarlarının hərəkət cədvəlində dəyişiklik
15/11/2018 [14:21]:
“Kim Azərbaycan dilini bilmirsə, gəlib parlamentdə oturmasın” – Spikerdən xəbədarlıq
15/11/2018 [14:13]:
Nemət Pənahlı azadlığa çıxdı...
15/11/2018 [14:11]:
Siyavuş Novruzov: “Milli Məclisə bəzi sənədlər bərbad gəlir”
15/11/2018 [14:03]:
"Müqəddəs yer" boş qalmadı: Bakı Şəhərinə yeni icra başçısı təyin olundu...
15/11/2018 [13:59]:
Ölüm xəbəri yayılan tanınmışlar...
15/11/2018 [13:40]:
Təbii qazın həcmi artırılıb
15/11/2018 [13:39]:
“Dövlətqaçqınkom”un sədr müavini işdən ÇIXARILDI ...
15/11/2018 [13:36]:
Əli Həsənovla bağlı ŞOK MƏLUMAT - 2 milyard manat mənimsəyib
Bütün arxiv bir sırada
21/08/2018 [19:09] - Cəmiyyət - ( 861 dəfə baxılıb)

Baş tutan və tutmayan intiharlar: yazmaq, yaxud yazmamaq?



“ Kəssə hər kəs tökülən qan izini...”

Son zamanlar kütləvi informasiya vasitələrində intihar  barədə məlumatlara tez-tez rast gəlinir. İntihara cəhd edənləri bu yoldan dönməyə inandırmağı bacaran insanlarımız barədə də xəbərlər KİV-də, eyni tezliklə olmasa da, yer alır. 

İntiharın qarşısını ala bilən şəxs, sözsüz, alqışa layiqdir. Məncə böyük Cavidin “ Kəssə hər kəs tökülən qan izini. Qurtaran dahi odur Yer üzünü!”  misralarını yenidən xırdalamağa ehtiyac yoxdur.
Amma baş tutan və baş tutmayan intiharların necə tirajlanması , “copy-paste” edib sosial-şəbəkələrdə yayılması barədə danışmağa dəyər və lazımdır.

Sovetlər Birliyində yaşamış yaslı nəsildən bunu tez-tez eşitmək olar : “Bizim dövrdə belə hallar yox idi".  Həqiqətənmi belə idi?   

Sovetlər birliyində intiharlar vardımı?

Gəlin 1970-ci ilin əvvəlində həmin dövlətin təhlükəsizlik xidmətinin rəhbərlərindən olmuş F.Bobkovu dinləyək. O, Sovetlər dövlətinin  bu xarakterli məlumatları gizlətməsi səbəbini belə izah edirdi: “Bu gün yazacağıq – sabah başqası təkrar edəcək. Onları nəyə görə həvəsləndirməliyik ki?”.
Sonra isə F.Bobkov həmin dövrdə Litvada baş vermiş hadisəni danışır. O illərdə Litvada bir gənc özünü “Əbədi məşəl” abidəsinin önündəki alovun üzərinə ataraq yandırır və ölür. Gəncdən milli xarakterli məktub qalır. Vəziyyət gərginləşir, tələbələr, gənclər ayağa qalxır. Moskva tələblərə ciddi yanaşaraq problemi həll etməyə çalışır.

Amma özünüyandırma halları davam edir. Özünə qəsdlərin milli zəmində olduğu deyilsə də, araşdırmalar bunu sübut etmir, özünə qəsdlər isə davam edir. Moskva nə edəcəyini bilmir.
Təsadüf elə gətirir ki, Roma polisinin şefi bu ərəfədə Moskvada qonaq olur. Onunla məsləhətləşirlər. 
O isə öz təcrübəsindən bir hadisə danışır. Onun dediklərinə görə, Romada gözəl bir qız pəncərədən atılaraq intihar edir. Bütün şəhər onun dəfninə çıxır, dəbdəbəli dəfn mərasimi olur. 
Şəhərdə romantik bir hekayət dolaşır: gözəl qız, pəncərədən tullanış və dəbdəbəli dəfn.
Sonra növbəti gənc qız, daha sonra üçüncüsü, dördüncüsü. Hər birində də bütün şəhərin diqqəti bu hadisədədir.

Polislər əvvəlcə nə edəcəklərini bilmirlər, sonra isə əllərini yelləyərək deyirlər – qoy özləri üçün tullansınlar. Dəbdəbəli dəfnlərə son qoyulur – gözəllər də özlərini daha pəncərədən atmırlar. 
Moskva özü üçün müvafiq nəticə çıxarır: qoy yansınlar, bizim heç bir reaksiyamız olmayacaq. Bundan sonra bir özünü yandırma, səssiz reaksiya və son.

Jurnalist özünə qəsd haqqında xəbər verməlidirmi?

Əlbəttə, jurnalistin peşəsi xəbər tapmaq və onu paylaşmaqdır. Amma sadəcə paylaşmaq yox, peşəkarcasına paylaşmaqdır. İntihar mövzusunda qeyri-peşəkar formada paylaşmış xəbər kimisə intihara həvəsləndirə bilər. 

Bu sırada ən böyük zərbəni vuran “copy-paste jurnalistlərdir”. Hər kəs özü üçün sosial-şəbəkələrdə bir səhifə açır. Hansısa KİV-nin qeyri-peşəkarcasına (bəlkə də peşəkarcasına) yayımladığı zorakılıq, ölüm, kriminal xarakterli xəbəri öz rəyi ilə yenidən paylaşır. Kim deyə bilər ki, həmin paylaşıma istifadəçiyə hansı anda çatacaq? Həmin anda emossiyaları hansı vəziyyətdə olacaq? 
Özü də nəzərə alsaq ki, sosial şəbəkələrdən ən çox istifadə edən yeniyetmə və gənclərdir.

Necə yazmalı?

Məsələn, Rusiyada tanınmış psixoloq, Böhran Psixologiyası Mərkəzinin rəhbəri Mixail Xasiminskiy jurnalistin “Necə yazmalı?” sualına belə cavab verir: “Jurnalistlər özünə qəsd barədə çox yazırlar, çünki bu satıla bilən informasiyadır. Amma heç vaxt bu zaman yaranan əlillikdən yazmırlar. Bundan da yazmaq lazımdır. Məsələn, beşinci mərtəbədən yıxıldı, onurğasını qırdı. İndi isə pampersdə yatır və bütün ömrü boyu yatacaq.

 Yaxud başını əzdi, indi isə günəşə gic-gic gülərək gəzir. Bu haqda yazmaq lazımdır. İnsanlar oxuyacaq, bunu istəmədiklərini başa düşəcəklər. 

Ölümün ağrılı olması barədə yazmaq olar. Əksər hallarda bu ömürlük əlilliklə bitir. 10 nəfərdən yalnız 1-i dərhal ölür. Qalanları isə əzab-əziyyət çəkir. Bir nəfər isə dəhşətli ağrı sindromu keçirir ”.
Bu şəxsi fikirdir. Bəs digər ölkələr bu problemi necə həll edirlər? 

Artıq mövcud olmayan Sovetlər dövlətinin yanaşması yuxarıda qeyd edilmişdi.
Norveçdə 1975-2005-ci illərdə intihar mövzusunu işıqlandırmaq ümumiyyətlə qadağan edilib.  Sonradan müəyyən tövsiyələr hazırlanıb və yerli jurnalistlərə buna əməl edilməsi məsləhət görülüb.
Belə tövsiyələr dünyanın bir çox ölkəsində, o cümlədən qonşu Rusiyada da var. Avstriya və İsveçrədə aparılan araşdırılmalar belə tövsiyələrin müəyyən qrup insanlara müsbət təsirini sübut edib. 
Bəzi ölkələrdə belə xəbərlərdə vizual materialların verilməsi qadağandır.
Avstraliyada bu mövzuda yazan jurnalistlər üçün mütləq kurslar təşkil edilir. 
Bundan başqa, qonşu Rusiyada “Qadağan olunmuş saytların vahid Reyestri ”  fəaliyyət göstərir.
Bütün bunlar isə sistemli, peşəkarların iştirakı ilə həyata keçirilməlidir. Yoxsa qaş qayırdığımız yerdə vurub gözə də çıxartmaq olar. Həm də bu bir atımlıq barıt olmamalıdır.

Cəmil Əsədov

Bədənini parçalayıb göydələndən aşağı salladılar –DƏHŞƏT...+ VİDEO
Günəş sistemində yeni bir planet tapıldı - MARAQLI
Hər kəs onu görmək üçün sıraya girir - MARAQLI
Cavid Qurbanov Avstriyanı Azərbaycan üzərindən keçən nəqliyyat dəhlizi layihələrinə qoşulmağa dəvət etdi
Sevgilisi üçün 2 uşağını qaynar suya atdı - DƏHŞƏT...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
O kiminsə üstünə atılsa adamı xəstəxanaya yox, birbaşa morqa göndərirlər + FOTOLAR
Maraqlı
Diktatorun ölümünə səbəb olduğu yəhudi qızla fotosu rekord qiymətə satıldı - FOTO
Maraqlı
“Açıq-saçıq geyimli qadınlar kişilərin proqramını dəyişir...” - Söhrab Tahir
Gündəm
“Onları məhkəməyə vermək lazımdır”
Cəmiyyət
Abel Məhərrəmovun rektorluq "kitabını bağlayan" SENSASİON SƏBƏB...
Həftənin ən çox oxunanları
"KİA Motors" Azərbaycanda 1 milyon kilometr maşın sürən şəxsi ŞOKA SALDI...
Ayaz Mütəllibovdan şok açıqlamalar -"Danışmışdım, Qarabağ qaytarılacaqdı..."
"Bəlkə içimizdəki ermənilərdənsən ki, şəhid anasını təhqir etməyə özünü borclu bilirsən"
Xatirənin geyimi başına bəla oldu - FOTOLAR
“Bu reklama çəkilməklə bir ailə başçısını üç il yarım həbsdən azad etdirdim...” - VİDEO
Sehrli ingilis barmağı: Dumanlı Albiondan bir qudaya stop, digərinə yaşıl ışıq? + FOTOLAR
Bu cavan erməni aqronom Azərbaycan torpağında 115 min nar tingi əkdi...
"Başa düşə bilmirəm ki, hansı məntiqlə qadınları 65 yaşda pensiyaya çıxarırıq?"
“Ələkrəm Hümbətov Azərbaycan bayrağını parçalayıb yerə atdı və...”
Abel Məhərrəmovun rektorluq "kitabını bağlayan" SENSASİON SƏBƏB...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə