Xəbər lenti
25/05/2019 [14:51]:
Azərbaycana 3 gün dolu düşəcək - XƏBƏRDARLIQ
25/05/2019 [14:46]:
“Vaqif müəllim fəxri ad almasından xəbərsizdi, amma indi...”- Tamam Bayatlı...
25/05/2019 [14:23]:
“Hələ ki, ​köçkünlər həmin binalarda qalmağa məcburdurlar”
25/05/2019 [14:08]:
Sabah yağış yağacaq, dolu düşəcək
25/05/2019 [14:07]:
“Mübariz İbrahimov və Ramil Səfərov kimi qəhrəmanları təhqir etmək, Azərbaycan ordusunu təhqir etməkdir…”
25/05/2019 [13:57]:
Bir neçə mədəniyyət xadimi “Tərəqqi” medalı ilə təltif olundu
25/05/2019 [13:55]:
İlham Əliyev Ramiz Rövşənə fəxri ad verdi
25/05/2019 [13:51]:
Zelenski ilk olaraq bu ölkəyə rəsmi səfər edəcək
25/05/2019 [13:51]:
“Düşmən hələ çox komissiyalar yaradacaq” – “Aprel komissiyası” yeganə komissiya deyil”
25/05/2019 [13:44]:
Azərbaycan filmlərində yer alan əcnəbi sənətçilər - Müəmmalı dəvətlər
25/05/2019 [13:39]:
Səfər Mehdiyev sakinləri qəbul etdi - Foto
25/05/2019 [13:35]:
Azərbaycana 16 mm-lik dolu düşüb
25/05/2019 [13:33]:
Bakıda qadın doğuş zamanı öldü
25/05/2019 [13:33]:
İlham Əliyev indoneziyalı həmkarını təbrik edib
25/05/2019 [13:31]:
Çingiz Qənizadə seçicilərini dinlədi -FOTOLAR
25/05/2019 [13:21]:
Heydər Əliyev Mərkəzində “Tarixin şah əsərləri” sərgisi açılacaq
25/05/2019 [13:19]:
Fuad Abbasova yeni vəkil tutuldu – Ailəsindən açıqlama
25/05/2019 [13:17]:
Ermənistanın keçmiş prezidentləri gizli görüş keçiriblər
25/05/2019 [13:15]:
“Arsenal” yayda Mxitaryanı satmağa hazırdır
25/05/2019 [12:36]:
AMEA magistraturasına qəbul zamanı müsahibə mərhələsi ləğv olunub - QƏRAR
25/05/2019 [12:33]:
Anar: “Babamın şəklini "Siyasi qurbanların xatirəsi muzeyi”ində gördüm”
25/05/2019 [12:30]:
İstefa verən hakim vəkilliyə qəbul olunub
25/05/2019 [12:22]:
Baş nazir sıravi əsgərləri satın alır: Generalitetlə savaşın pərdəarxası...
25/05/2019 [12:21]:
Bakıda 16 mərtəbəli binada yanğın baş verib - FOTO+VİDEO
25/05/2019 [12:18]:
“Siyasi repressiya qurbanları muzeyi”nin açılışı olub - FOTOLAR
25/05/2019 [12:16]:
"Bizim azadlıq və istiqlaliyyətimizi gözləri götürməyən rəqiblərimiz deyirlər ki..."
25/05/2019 [12:10]:
“Onun ən böyük kino rolu "General Həzi Aslanov" filmidir...”
25/05/2019 [12:08]:
Elçin Quliyev: “1920-1950-ci illərdə repressiyaya məruz qalmış vətəndaşların sayı 400 mindən artıq olub”
25/05/2019 [12:06]:
O, gələcəkdə daha çox oxunacaq...
25/05/2019 [12:05]:
DTX rəisi: "Azərbaycanı Almaniya, Fransa, İngiltərə ilə müqayisə edirik, belə də olmalıdır"
25/05/2019 [12:02]:
“1990-cı illərdəki xəyanətlərin üstü açılmayacaq hələlik...”
25/05/2019 [11:57]:
Kafedə meyit tapıldı - Zorakılıqla öldürülüb
25/05/2019 [11:47]:
Türkiyədə həbs olunan gəminin dənizçiləri Rusiyaya qayıtdı
25/05/2019 [11:32]:
Masallıda kənd təsərrüfatı sistemi sürətlə elektronlaşır
25/05/2019 [11:21]:
Azad Rəhimovun oğlu 20 milyonluq tender “uddu”
25/05/2019 [11:12]:
Müəllimin şagirdinə qarşı əxlaqsızlığı gizli kameraya düşdü - VİDEO
25/05/2019 [11:11]:
"Rəsmi, siyasi dairələrdə məni yaxına buraxmırlar və başım çıxmır səbəbi nədir"
25/05/2019 [11:08]:
AzTV-dən növbəti ilk: xarici ekspertlər faktları açdılar... - Video
25/05/2019 [11:06]:
Saakaşvili Ukraynaya qayıdır - TARİXİ AÇIQLADI
25/05/2019 [11:02]:
Gəncədə avtomobil 19 yaşlı qızı vurdu
25/05/2019 [10:57]:
Ali məktəbi bitirənlər niyə dövlət qulluğunda az təmsil olunur? - PROBLEM
25/05/2019 [10:57]:
Ermənistan xarici işlər nazirinin səhhəti kəskin pisləşdi-Lavrovla danışıqdan sonra...
25/05/2019 [10:53]:
Hava limanında Rusiya vətəndaşından 800 min dollar "tapıldı" - Hökumət 25 faizini istəyir...
25/05/2019 [10:51]:
Neftçalada 5 uşaq anası olan 30 yaşlı qadın intihar etdi
25/05/2019 [10:48]:
Cəbhədə gərginlik – Atəşkəs 20 dəfə pozuldu
25/05/2019 [10:42]:
Bu gün Bakıda 28 dərəcə isti olacaq
25/05/2019 [10:40]:
NATO yeni hərbi strategiya qəbul edir – Rusiyaya görə
25/05/2019 [10:40]:
"Neçə illər öncə Qarabağ probleminin də qeyri-standat həlli olduğunu demişdim..."
25/05/2019 [10:39]:
Avtomobil ustaları emalatxanada heroinlə tutulublar - FOTO
25/05/2019 [10:32]:
Məmurlar Ramazan boyunca aşpaz və ofisiant işləməyə göndərildi- GÖZLƏNİLMƏZ...
25/05/2019 [10:07]:
Pavel Qraçov Rəhim Qazıyevə görə şəxsən Əbülfəz Elçibəyi təhdid edibmi? - MÜƏMMA
25/05/2019 [10:05]:
“İsgəndər Həmidovla əlaqə itib” - AXH rəsmisi
25/05/2019 [10:03]:
Rotşildlərlə qonşuluq 13 milyon avroya başa gələcək
25/05/2019 [10:02]:
Ağacan Əbiyev: “Ronaldo deyil, Messi deyil, başımıza çıxarıblar”
25/05/2019 [09:56]:
Azərbaycanda keçirilən beynəlxalq idman oyunları ölkəmizə nə verir?
25/05/2019 [09:54]:
Azərbaycanda 5 uşaq anası özünü asdı
25/05/2019 [09:42]:
Döyüşçü yoldaşından Nəcməddin Sadıkova özünəməxsus doğum günü TƏBRİKİ...
25/05/2019 [09:40]:
Tramp Meyin istefasını şərh etdi
25/05/2019 [09:38]:
Hindistanda məktəb yandı: 19 ölü - VİDEO
25/05/2019 [09:33]:
Tramp Yaxın Şərqə qoşun göndəriləcəyini təsdiqləyib
25/05/2019 [09:30]:
Korrupsioner məmurların varidatının xalqa paylanılmasına başlandı...
25/05/2019 [09:26]:
"Vicdanımı itirmişəm, onu tapanlardan artıq dərəcədə xahiş edirəm ki..."
25/05/2019 [09:23]:
ABŞ İrana təzyiqi artırır – Ərəb ölkələrinə silah satışı dəstəkləndi
25/05/2019 [09:22]:
Meksikada "Mi-17" vertolyotu qəzaya uğrayıb
25/05/2019 [09:20]:
Lavrovun diplomatik "uğur"u: Danışıqlardan əvvəl araq içmək...
25/05/2019 [08:30]:
"Beş gecə vardır ki, Allah möminlərin dualarını rədd etməz..."
25/05/2019 [00:04]:
Boris Conson: “Oktyabrın 31-də Böyük Britaniya Avropa İttifaqı üzvlüyündən çıxacaq”
24/05/2019 [23:59]:
“Mercedes” su maşını ilə toqquşdu: Yaralılar var - FOTO
24/05/2019 [23:50]:
Bu gecə ilk Qədr gecəsidir
24/05/2019 [22:48]:
Şəhid akademikin qızından Prezidentə müraciət: "Bizi arxasız görüb başımıza bu oyunu açırlar"
24/05/2019 [22:23]:
Şəhid ailəsini yaşadığı mənzildən bayıra atmaq istəyənlər kimlərdir?
24/05/2019 [22:21]:
Aranda hava kəskin dəyişdi - “Azərişıq” gücləndirilmiş iş rejiminə keçdi
24/05/2019 [22:20]:
Daşkəsənə dolu yağıb - FOTO
24/05/2019 [22:18]:
UEFA prezidenti Mxitaryanın Bakıya gəlməməsinə münasibət bildirib
24/05/2019 [22:17]:
Qarabağda rəqs məktəbləri açılır: Həm də Amerika ermənilərinin pulları hesabına...
24/05/2019 [22:17]:
Maliyyə naziri Samir Şərifova ağır itki
24/05/2019 [22:12]:
Milli Məclisin regional məsələlər komitəsinin iclası keçirildi
24/05/2019 [22:07]:
Fransada partlayış törədildi
24/05/2019 [22:05]:
Nərimanovda YAP ərazi ilk partiya təşkilatlarının sədrləri ilə görüş keçirildi
24/05/2019 [22:02]:
Ermənilərin cəbhə xəttində törətdiyi yanğını yağış söndürdü
Bütün arxiv bir sırada
21/08/2018 [19:09] - Cəmiyyət - ( 921 dəfə baxılıb)

Baş tutan və tutmayan intiharlar: yazmaq, yaxud yazmamaq?



“ Kəssə hər kəs tökülən qan izini...”

Son zamanlar kütləvi informasiya vasitələrində intihar  barədə məlumatlara tez-tez rast gəlinir. İntihara cəhd edənləri bu yoldan dönməyə inandırmağı bacaran insanlarımız barədə də xəbərlər KİV-də, eyni tezliklə olmasa da, yer alır. 

İntiharın qarşısını ala bilən şəxs, sözsüz, alqışa layiqdir. Məncə böyük Cavidin “ Kəssə hər kəs tökülən qan izini. Qurtaran dahi odur Yer üzünü!”  misralarını yenidən xırdalamağa ehtiyac yoxdur.
Amma baş tutan və baş tutmayan intiharların necə tirajlanması , “copy-paste” edib sosial-şəbəkələrdə yayılması barədə danışmağa dəyər və lazımdır.

Sovetlər Birliyində yaşamış yaslı nəsildən bunu tez-tez eşitmək olar : “Bizim dövrdə belə hallar yox idi".  Həqiqətənmi belə idi?   

Sovetlər birliyində intiharlar vardımı?

Gəlin 1970-ci ilin əvvəlində həmin dövlətin təhlükəsizlik xidmətinin rəhbərlərindən olmuş F.Bobkovu dinləyək. O, Sovetlər dövlətinin  bu xarakterli məlumatları gizlətməsi səbəbini belə izah edirdi: “Bu gün yazacağıq – sabah başqası təkrar edəcək. Onları nəyə görə həvəsləndirməliyik ki?”.
Sonra isə F.Bobkov həmin dövrdə Litvada baş vermiş hadisəni danışır. O illərdə Litvada bir gənc özünü “Əbədi məşəl” abidəsinin önündəki alovun üzərinə ataraq yandırır və ölür. Gəncdən milli xarakterli məktub qalır. Vəziyyət gərginləşir, tələbələr, gənclər ayağa qalxır. Moskva tələblərə ciddi yanaşaraq problemi həll etməyə çalışır.

Amma özünüyandırma halları davam edir. Özünə qəsdlərin milli zəmində olduğu deyilsə də, araşdırmalar bunu sübut etmir, özünə qəsdlər isə davam edir. Moskva nə edəcəyini bilmir.
Təsadüf elə gətirir ki, Roma polisinin şefi bu ərəfədə Moskvada qonaq olur. Onunla məsləhətləşirlər. 
O isə öz təcrübəsindən bir hadisə danışır. Onun dediklərinə görə, Romada gözəl bir qız pəncərədən atılaraq intihar edir. Bütün şəhər onun dəfninə çıxır, dəbdəbəli dəfn mərasimi olur. 
Şəhərdə romantik bir hekayət dolaşır: gözəl qız, pəncərədən tullanış və dəbdəbəli dəfn.
Sonra növbəti gənc qız, daha sonra üçüncüsü, dördüncüsü. Hər birində də bütün şəhərin diqqəti bu hadisədədir.

Polislər əvvəlcə nə edəcəklərini bilmirlər, sonra isə əllərini yelləyərək deyirlər – qoy özləri üçün tullansınlar. Dəbdəbəli dəfnlərə son qoyulur – gözəllər də özlərini daha pəncərədən atmırlar. 
Moskva özü üçün müvafiq nəticə çıxarır: qoy yansınlar, bizim heç bir reaksiyamız olmayacaq. Bundan sonra bir özünü yandırma, səssiz reaksiya və son.

Jurnalist özünə qəsd haqqında xəbər verməlidirmi?

Əlbəttə, jurnalistin peşəsi xəbər tapmaq və onu paylaşmaqdır. Amma sadəcə paylaşmaq yox, peşəkarcasına paylaşmaqdır. İntihar mövzusunda qeyri-peşəkar formada paylaşmış xəbər kimisə intihara həvəsləndirə bilər. 

Bu sırada ən böyük zərbəni vuran “copy-paste jurnalistlərdir”. Hər kəs özü üçün sosial-şəbəkələrdə bir səhifə açır. Hansısa KİV-nin qeyri-peşəkarcasına (bəlkə də peşəkarcasına) yayımladığı zorakılıq, ölüm, kriminal xarakterli xəbəri öz rəyi ilə yenidən paylaşır. Kim deyə bilər ki, həmin paylaşıma istifadəçiyə hansı anda çatacaq? Həmin anda emossiyaları hansı vəziyyətdə olacaq? 
Özü də nəzərə alsaq ki, sosial şəbəkələrdən ən çox istifadə edən yeniyetmə və gənclərdir.

Necə yazmalı?

Məsələn, Rusiyada tanınmış psixoloq, Böhran Psixologiyası Mərkəzinin rəhbəri Mixail Xasiminskiy jurnalistin “Necə yazmalı?” sualına belə cavab verir: “Jurnalistlər özünə qəsd barədə çox yazırlar, çünki bu satıla bilən informasiyadır. Amma heç vaxt bu zaman yaranan əlillikdən yazmırlar. Bundan da yazmaq lazımdır. Məsələn, beşinci mərtəbədən yıxıldı, onurğasını qırdı. İndi isə pampersdə yatır və bütün ömrü boyu yatacaq.

 Yaxud başını əzdi, indi isə günəşə gic-gic gülərək gəzir. Bu haqda yazmaq lazımdır. İnsanlar oxuyacaq, bunu istəmədiklərini başa düşəcəklər. 

Ölümün ağrılı olması barədə yazmaq olar. Əksər hallarda bu ömürlük əlilliklə bitir. 10 nəfərdən yalnız 1-i dərhal ölür. Qalanları isə əzab-əziyyət çəkir. Bir nəfər isə dəhşətli ağrı sindromu keçirir ”.
Bu şəxsi fikirdir. Bəs digər ölkələr bu problemi necə həll edirlər? 

Artıq mövcud olmayan Sovetlər dövlətinin yanaşması yuxarıda qeyd edilmişdi.
Norveçdə 1975-2005-ci illərdə intihar mövzusunu işıqlandırmaq ümumiyyətlə qadağan edilib.  Sonradan müəyyən tövsiyələr hazırlanıb və yerli jurnalistlərə buna əməl edilməsi məsləhət görülüb.
Belə tövsiyələr dünyanın bir çox ölkəsində, o cümlədən qonşu Rusiyada da var. Avstriya və İsveçrədə aparılan araşdırılmalar belə tövsiyələrin müəyyən qrup insanlara müsbət təsirini sübut edib. 
Bəzi ölkələrdə belə xəbərlərdə vizual materialların verilməsi qadağandır.
Avstraliyada bu mövzuda yazan jurnalistlər üçün mütləq kurslar təşkil edilir. 
Bundan başqa, qonşu Rusiyada “Qadağan olunmuş saytların vahid Reyestri ”  fəaliyyət göstərir.
Bütün bunlar isə sistemli, peşəkarların iştirakı ilə həyata keçirilməlidir. Yoxsa qaş qayırdığımız yerdə vurub gözə də çıxartmaq olar. Həm də bu bir atımlıq barıt olmamalıdır.

Cəmil Əsədov

loading...
loading...
"Neçə illər öncə Qarabağ probleminin də qeyri-standat həlli olduğunu demişdim..."
Döyüşçü yoldaşından Nəcməddin Sadıkova özünəməxsus doğum günü TƏBRİKİ...
Üzərindən ata və anasının bağırsaqları çıxdı - AĞLASIĞMAZ SƏBƏB...
Tanrının 54 gün sonra göndərdiyi mükafat - FOTOLAR + VİDEO
"Qaliblərin imtahansız qəbulu ürəkbulandıran addımları daha da gücləndirərdi..."
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Mübariz İbrahimov və Ramil Səfərov kimi qəhrəmanları təhqir etmək, Azərbaycan ordusunu təhqir etməkdir…”
Cəmiyyət
“Onun ən böyük kino rolu "General Həzi Aslanov" filmidir...”
Hadisə
Pavel Qraçov Rəhim Qazıyevə görə şəxsən Əbülfəz Elçibəyi təhdid edibmi? - MÜƏMMA
Siyasət
“Rusiya Qarabağ probleminin həllini ona görə istəmir ki...”
Gündəm
“Xırda insidentlər böyük müharibəyə çevrilə bilər” – XƏBƏRDARLIQ!
Həftənin ən çox oxunanları
"Emin 444" öldürən çempionun yaralı görüntüsü yayıldı - FOTO
DYP əməkdaşları "Gelendevagen" deyir, "Niva"nın sahibi isə daş atıb başını tutur ki...
Əhmədova Abdullayevin ifşa videosunu yaydı: "Tövbə edin və heç kimin haqqına girməyin"
Prezidentdən sonra ən yüksək maaşı bu şəxs alır
"Bir neçə gün öncə Bakının mərkəzində erməni tələbə yoldaşımı gördüm...”
Şüvəlanda "su qiyməti"nə dəbdəbəli villa satışa çıxarıldı - 10 milyon manat + VİDEO
“Şuşa və Laçının işğalı ilə bağlı sövdələşmə aparmış 3 nəfərdən biri Türkiyədə yaşayır…”
Şəmkirin icra başçısından Dilqəm Əsgərovun oğluna KİŞİ SÖZÜ...
Bakıda ticarət mərkəzində yanğın: 4 nəfər yaralandı
Ən ölümcül siqaret növünün adı açıqlandı - ARAŞDIRMA
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və s. işlər üçün əlaqə:
Telefon: 0502711225, 0507440247 (Whatsapp)