Xəbər lenti
25/09/2018 [00:54]:
Putinin "sevimlisi" daha 20 gün həbsə atıldı...
25/09/2018 [00:51]:
Seks kuklaların da "namuslu"su, "üzüyola"sı olacaq...
24/09/2018 [23:43]:
Yeni “iPhone” smartfonlarının zərbəyə davamlılığı yoxlanıldı - VİDEO
24/09/2018 [23:09]:
Gürcüstanın sabiq baş naziri banka işə düzəldi
24/09/2018 [22:59]:
Kəlbəcərin Nadirxanlı kəndində təlim keçən terrorçu dəstənin görüntüləri yayıldı...- VİDEO
24/09/2018 [22:51]:
Azərbaycan İƏT ölkələrini Ermənistanla münasibətləri aşağı səviyyəyə endirməyə çağırıb
24/09/2018 [22:48]:
Hoteldə sevgilisinin başını kəsən şəxs danışdı – VİDEO
24/09/2018 [22:33]:
Məmmədyarov Trampın təşəbbüsü ilə keçirilən tədbirə qatıldı
24/09/2018 [21:45]:
Tramp: "Kim Çen Inla tezliklə görüşəcəyəm"
24/09/2018 [21:43]:
Məşhur müğənni xəstəxanalıq oldu
24/09/2018 [21:24]:
"Rusiyadan əvvəlki dəstəyi ala bilməyən ermənilər özlərini tərk edilmiş kimi hiss edirlər"
24/09/2018 [21:12]:
Neftin qiyməti rekord həddə çatdı
24/09/2018 [21:10]:
Dünyanı ikiyə ayıran optik illüziyanın sirri ortaya çıxdı - ARAŞDIRMA
24/09/2018 [20:57]:
Netanyahu yenidən Putinə zəng etdi
24/09/2018 [20:51]:
Rəsulzadənin bayramların fəlsəfəsi barəsində maraqlı təhlili – MƏQALƏ
24/09/2018 [20:49]:
100-dən çox hakim məhkəmə sistemindən kənarlaşdırılıb
24/09/2018 [20:48]:
Mirzə Cəlil barəsində bilmədiyimiz çox maraqlı faktlar və xatirələr - TARİX
24/09/2018 [20:22]:
"Qardaş Türkiyənin qorxusu olmasaydı kökümüzü tamamilə kəsərdilər"
24/09/2018 [20:18]:
52 yaşlı kişinin döşlərindən süd gəldi - İNANILMAZ...
24/09/2018 [19:59]:
Öz heyvanlığını anlamayan bu dığa bizim dağların heyvanlarını qoruyur...- FOTO
24/09/2018 [19:55]:
Rəfiqələr arasındakı dava qanla bitdi - Biri o birinin qulağını qopardı
24/09/2018 [19:42]:
Bağırovun məhkəmə prosesində maraqlı məqamlar -GİZLİ TARİX
24/09/2018 [19:37]:
İki bacını maşınla vuran sürücüyə 7 il müddətinə həbs cəzası verildi
24/09/2018 [19:27]:
Əcnəbi həkimlərin Dağlıq Qarabağa qanunsuz səfəri araşdırılır
24/09/2018 [19:15]:
İcra başçısı Bakıda 300 it saxlayan şəxsi məhkəməyə verib
24/09/2018 [19:12]:
DİN və DTX Astarada birgə əməliyyat keçirib
24/09/2018 [19:10]:
İnam Kərimova yeni müavin təyin olundu
24/09/2018 [19:07]:
Təhsilin keyfiyyəti və aparılan islahatlar ekspertin gözü ilə...
24/09/2018 [19:00]:
Azərbaycanlı pəhləvanlar Rusiyanı heyran qoydular - VİDEO
24/09/2018 [18:40]:
Putin nəyə görə məhz indi Bakıya gəlir?
24/09/2018 [18:36]:
Azercell jurnalistlər üçün seminar təşkil etdi
24/09/2018 [18:35]:
Qardaşı “İrşad Electronics”in rəhbərinin ölümü ilə bağlı HƏR ŞEYİ AÇDI: "Ailəsi, övladları..." - FOTO
24/09/2018 [18:35]:
“Nar” korporativ müştərilərlə növbəti görüş keçirdi
24/09/2018 [18:34]:
ADU-da Aleksandr Soljenitsına həsr olunan dəyirmi masa...
24/09/2018 [18:25]:
Niderlandlı jurnalist azərbaycanlı rəssamlardan yazdı - FOTOLAR
24/09/2018 [18:25]:
Musa Quliyev: “Hökuməti arxayın oturmağa qoymamalıyıq”
24/09/2018 [18:24]:
“Avtomobildə siqaret çəkməyin yasaqlanması məntiqli olmaz”
24/09/2018 [18:24]:
“Bakcell”in baş icraçı direktoru rəqəmsallaşmadan danışdı -FOTOLAR
24/09/2018 [18:21]:
UNEC-in dəyərləri...
24/09/2018 [18:19]:
"Moskvaya çağırılaraq sazişdən imtinaya məcbur edilməsini hamımız yaxşı xatırlayırıq"
24/09/2018 [18:13]:
Monqolustan prezidenti İlham Əliyevlə görüşdü -FOTOLAR
24/09/2018 [18:10]:
Novruz Məmmədov nazirləri topladı - FOTOLAR
24/09/2018 [17:45]:
Şəhid Pəncəlinin qardaşı ağır durumdadır - Ailənin maddi dəstəyə ehtiyacı var
24/09/2018 [17:37]:
Məşhur yazıçı-dramaturq Yuri Polyakov ADU-nun qonağı oldu -FOTOLAR
24/09/2018 [17:29]:
“Qarabağ universitetinin rektoru olsaydım - QAÇQINLARI NƏ SOYARDIM…”
24/09/2018 [17:20]:
Azərbaycan və Monteneqro arasında hərbi əməkdaşlıq müzakirə olunub
24/09/2018 [17:16]:
Ramil Quliyev “İlin kişi atleti” mükafatına namizəd oldu
24/09/2018 [17:06]:
Marşrutda itən uşaq valideynlərini tapdı
24/09/2018 [16:59]:
Nigar Mətanətə söz atdı - “Limon suyu içirəm”
24/09/2018 [16:43]:
"Bakı İslam Universiteti fəaliyyətini davam etdirir, sadəcə... " - Universitetdən təkzib
24/09/2018 [16:27]:
Elza Seyidcahan “Səfillər”i təhlil edir - “Başqalarının dərdi özününküləşir”
24/09/2018 [16:24]:
"Ermənistan baş naziri ikili oyun oynayır..."
24/09/2018 [16:12]:
Aİİ bütün tələbələrini dərs vəsaitləri ilə təmin etdi
24/09/2018 [16:07]:
Deputat Türkiyə konsulu ilə niyə görüşdü?
24/09/2018 [16:03]:
Qida Agentliyindən “Ozmo”, “Pop kek”, “Tutku” şirniyyatları ilə bağlı yeni MƏLUMAT
24/09/2018 [15:56]:
Norveçdə Rusiya casusu TUTULDU - O, Azərbaycanda da olub
24/09/2018 [15:51]:
Sözlərin rəng assosasiyası... Qara rəngli “repressiya”... - VIII məqalə
24/09/2018 [15:47]:
Ermənilər Qarabağda aviasiya təlimlərinə başlayır
24/09/2018 [15:44]:
"ARB 24”ün rəhbəri və oğlu İŞDƏN ÇIXARILDI - Telekanalın yayımı dayandı
24/09/2018 [15:44]:
70 min homoseksual cütlük evləndi - FOTO
24/09/2018 [15:42]:
Ramiz Mehdiyev Elmira Axundovaya “Xalq yazıçısı” vəsiqəsi verdi
24/09/2018 [15:39]:
“Hacı Mazan”ın başı daha bir dövlət qurumu ilə dərddə - Qalmaqallı iş adamı yerin altına “bomba” basdırıb?
24/09/2018 [15:30]:
Ramil Usubov İrana getdi -FOTOLAR
24/09/2018 [15:24]:
Əlləri və ayaqları bu hala gəldi Diqqət! Sizin də başınıza gələ bilər
24/09/2018 [15:18]:
“Fərqlənmək hissim olmayıb..." - İlkə imza atan deputat
24/09/2018 [15:10]:
“Nə qədər ki, prezidentin ətrafında iylənmiş məmurlar var, Bakını su basacaq”
24/09/2018 [15:08]:
“Instagram” və “WhatsApp”da qrup videozəngləri yaradılacaq
24/09/2018 [15:06]:
ADP İdarə Heyətinin növbəti toplantısı keçirildi
24/09/2018 [15:02]:
Monqolustan prezidenti Azərbaycanda
24/09/2018 [14:52]:
Dünyada insanlar ən çox bu səbəbdən ölürmüş - ÜST açıqladı
24/09/2018 [14:35]:
Qadın şüşə qapının içindən keçdi - VİDEO
24/09/2018 [14:25]:
Qasırğadan sonra qorxunc görüntü ortaya çıxdı - FOTOLAR
24/09/2018 [14:19]:
Mustafa Babanlı Çində bəyannamə imzaladı -FOTOLAR
24/09/2018 [14:14]:
Dövlət qulluğunda inzibati vəzifələr üzrə müsabiqənin qeydiyyat davam edir
24/09/2018 [14:13]:
Tanınmış jurnalisti üç kişi ilə hotelə buraxmadılar
24/09/2018 [14:05]:
“Putin geopolitik güzəştlər qoparmaq məqsədi ilə gəlir” – Partiya sədrindən xəbərdarlıq
24/09/2018 [14:05]:
Bakıda yaşlı qadını döyüb boyunbağısını oğurlayanlar saxlanıldı
24/09/2018 [14:03]:
“Hərbi sənayemizin inkişafı ölkəmizin hərbi qüdrətinin göstəricisidir”
24/09/2018 [14:02]:
“Hələ aprel döyüşlərindən sonra demişdim ki...”
24/09/2018 [14:00]:
“KTMT-ya qoşulmaq olmaz” -Vahid Əhmədov
Bütün arxiv bir sırada
21/08/2018 [19:09] - Cəmiyyət - ( 819 dəfə baxılıb)

Baş tutan və tutmayan intiharlar: yazmaq, yaxud yazmamaq?



“ Kəssə hər kəs tökülən qan izini...”

Son zamanlar kütləvi informasiya vasitələrində intihar  barədə məlumatlara tez-tez rast gəlinir. İntihara cəhd edənləri bu yoldan dönməyə inandırmağı bacaran insanlarımız barədə də xəbərlər KİV-də, eyni tezliklə olmasa da, yer alır. 

İntiharın qarşısını ala bilən şəxs, sözsüz, alqışa layiqdir. Məncə böyük Cavidin “ Kəssə hər kəs tökülən qan izini. Qurtaran dahi odur Yer üzünü!”  misralarını yenidən xırdalamağa ehtiyac yoxdur.
Amma baş tutan və baş tutmayan intiharların necə tirajlanması , “copy-paste” edib sosial-şəbəkələrdə yayılması barədə danışmağa dəyər və lazımdır.

Sovetlər Birliyində yaşamış yaslı nəsildən bunu tez-tez eşitmək olar : “Bizim dövrdə belə hallar yox idi".  Həqiqətənmi belə idi?   

Sovetlər birliyində intiharlar vardımı?

Gəlin 1970-ci ilin əvvəlində həmin dövlətin təhlükəsizlik xidmətinin rəhbərlərindən olmuş F.Bobkovu dinləyək. O, Sovetlər dövlətinin  bu xarakterli məlumatları gizlətməsi səbəbini belə izah edirdi: “Bu gün yazacağıq – sabah başqası təkrar edəcək. Onları nəyə görə həvəsləndirməliyik ki?”.
Sonra isə F.Bobkov həmin dövrdə Litvada baş vermiş hadisəni danışır. O illərdə Litvada bir gənc özünü “Əbədi məşəl” abidəsinin önündəki alovun üzərinə ataraq yandırır və ölür. Gəncdən milli xarakterli məktub qalır. Vəziyyət gərginləşir, tələbələr, gənclər ayağa qalxır. Moskva tələblərə ciddi yanaşaraq problemi həll etməyə çalışır.

Amma özünüyandırma halları davam edir. Özünə qəsdlərin milli zəmində olduğu deyilsə də, araşdırmalar bunu sübut etmir, özünə qəsdlər isə davam edir. Moskva nə edəcəyini bilmir.
Təsadüf elə gətirir ki, Roma polisinin şefi bu ərəfədə Moskvada qonaq olur. Onunla məsləhətləşirlər. 
O isə öz təcrübəsindən bir hadisə danışır. Onun dediklərinə görə, Romada gözəl bir qız pəncərədən atılaraq intihar edir. Bütün şəhər onun dəfninə çıxır, dəbdəbəli dəfn mərasimi olur. 
Şəhərdə romantik bir hekayət dolaşır: gözəl qız, pəncərədən tullanış və dəbdəbəli dəfn.
Sonra növbəti gənc qız, daha sonra üçüncüsü, dördüncüsü. Hər birində də bütün şəhərin diqqəti bu hadisədədir.

Polislər əvvəlcə nə edəcəklərini bilmirlər, sonra isə əllərini yelləyərək deyirlər – qoy özləri üçün tullansınlar. Dəbdəbəli dəfnlərə son qoyulur – gözəllər də özlərini daha pəncərədən atmırlar. 
Moskva özü üçün müvafiq nəticə çıxarır: qoy yansınlar, bizim heç bir reaksiyamız olmayacaq. Bundan sonra bir özünü yandırma, səssiz reaksiya və son.

Jurnalist özünə qəsd haqqında xəbər verməlidirmi?

Əlbəttə, jurnalistin peşəsi xəbər tapmaq və onu paylaşmaqdır. Amma sadəcə paylaşmaq yox, peşəkarcasına paylaşmaqdır. İntihar mövzusunda qeyri-peşəkar formada paylaşmış xəbər kimisə intihara həvəsləndirə bilər. 

Bu sırada ən böyük zərbəni vuran “copy-paste jurnalistlərdir”. Hər kəs özü üçün sosial-şəbəkələrdə bir səhifə açır. Hansısa KİV-nin qeyri-peşəkarcasına (bəlkə də peşəkarcasına) yayımladığı zorakılıq, ölüm, kriminal xarakterli xəbəri öz rəyi ilə yenidən paylaşır. Kim deyə bilər ki, həmin paylaşıma istifadəçiyə hansı anda çatacaq? Həmin anda emossiyaları hansı vəziyyətdə olacaq? 
Özü də nəzərə alsaq ki, sosial şəbəkələrdən ən çox istifadə edən yeniyetmə və gənclərdir.

Necə yazmalı?

Məsələn, Rusiyada tanınmış psixoloq, Böhran Psixologiyası Mərkəzinin rəhbəri Mixail Xasiminskiy jurnalistin “Necə yazmalı?” sualına belə cavab verir: “Jurnalistlər özünə qəsd barədə çox yazırlar, çünki bu satıla bilən informasiyadır. Amma heç vaxt bu zaman yaranan əlillikdən yazmırlar. Bundan da yazmaq lazımdır. Məsələn, beşinci mərtəbədən yıxıldı, onurğasını qırdı. İndi isə pampersdə yatır və bütün ömrü boyu yatacaq.

 Yaxud başını əzdi, indi isə günəşə gic-gic gülərək gəzir. Bu haqda yazmaq lazımdır. İnsanlar oxuyacaq, bunu istəmədiklərini başa düşəcəklər. 

Ölümün ağrılı olması barədə yazmaq olar. Əksər hallarda bu ömürlük əlilliklə bitir. 10 nəfərdən yalnız 1-i dərhal ölür. Qalanları isə əzab-əziyyət çəkir. Bir nəfər isə dəhşətli ağrı sindromu keçirir ”.
Bu şəxsi fikirdir. Bəs digər ölkələr bu problemi necə həll edirlər? 

Artıq mövcud olmayan Sovetlər dövlətinin yanaşması yuxarıda qeyd edilmişdi.
Norveçdə 1975-2005-ci illərdə intihar mövzusunu işıqlandırmaq ümumiyyətlə qadağan edilib.  Sonradan müəyyən tövsiyələr hazırlanıb və yerli jurnalistlərə buna əməl edilməsi məsləhət görülüb.
Belə tövsiyələr dünyanın bir çox ölkəsində, o cümlədən qonşu Rusiyada da var. Avstriya və İsveçrədə aparılan araşdırılmalar belə tövsiyələrin müəyyən qrup insanlara müsbət təsirini sübut edib. 
Bəzi ölkələrdə belə xəbərlərdə vizual materialların verilməsi qadağandır.
Avstraliyada bu mövzuda yazan jurnalistlər üçün mütləq kurslar təşkil edilir. 
Bundan başqa, qonşu Rusiyada “Qadağan olunmuş saytların vahid Reyestri ”  fəaliyyət göstərir.
Bütün bunlar isə sistemli, peşəkarların iştirakı ilə həyata keçirilməlidir. Yoxsa qaş qayırdığımız yerdə vurub gözə də çıxartmaq olar. Həm də bu bir atımlıq barıt olmamalıdır.

Cəmil Əsədov

Putinin "sevimlisi" daha 20 gün həbsə atıldı...
Dünyanı ikiyə ayıran optik illüziyanın sirri ortaya çıxdı - ARAŞDIRMA
Əlləri və ayaqları bu hala gəldi Diqqət! Sizin də başınıza gələ bilər
Qadın şüşə qapının içindən keçdi - VİDEO
Qasırğadan sonra qorxunc görüntü ortaya çıxdı - FOTOLAR
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
52 yaşlı kişinin döşlərindən süd gəldi - İNANILMAZ...
Cəmiyyət
“Avtomobildə siqaret çəkməyin yasaqlanması məntiqli olmaz”
Dünya
70 min homoseksual cütlük evləndi - FOTO
Cəmiyyət
“Hərbi sənayemizin inkişafı ölkəmizin hərbi qüdrətinin göstəricisidir”
Dünya
40 il əvvəl ölən şəxsin cəsədini mədəsindəki toxum ortaya çıxardı - İNANILMAZ...
Həftənin ən çox oxunanları
Ata İmam Hüseyn üçün oğlunun başını kəsdi - ŞOK VİDEO (+18)
Şəxsi silahlı mühafizəsi olan baş həkim Məcid Əliyev həbs edildi... - FOTO+VİDEO
Bakıda dəhşətli qəza: Ölənlərdən 3-nün kimliyi bilindi - VİDEO (+18)
Düşmən baş nazir Azərbaycanın uca dağlarından birinə belə qalxdı... - VİDEO
“Səməd Səmədov nə oxuyur ki, onun adını “hay-küy”qoymuşam...”
Azərbaycanda mobil telefonların qeydiyyat qaydaları dəyişdi – YENİLİK
“Bu qədər yoxsulluğun olduğu ölkədə lüks bir təyyarəyə minməkdən utanıram" - Prezident...
"Yaxın günlərdə gözləmədiyimiz bir məkanda mütləq terror aktı baş tutacaq" - PROQNOZ
Məşhur ürək cərrahı Rəşad Mahmudova yeni vəzifə verildi
“Ağılları yox imiş, Yezidə baş əyib vəzifədən-zaddan alıb yaşamayıblar...”
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə