Xəbər lenti
19/02/2019 [20:28]:
Bulaqdan palçıq püskürdü: Astarada qeyri-adi hadisə (VİDEO)
19/02/2019 [20:17]:
8 Martda spirtli içkilərin satışı məhdudlaşacaq - Moskva 3 gün alkoqola "YOX" deyəcək...
19/02/2019 [19:24]:
Elçin Şıxlı: “Nazirliyin nümayəndəsi ilə görüşəcəm, atamla bağlı film çəkilməlidir”
19/02/2019 [19:04]:
Pərviz Həşimli İngiltərənin Azərbaycandakı səfirliyinin ikinci katibi ilə görüşüb
19/02/2019 [19:01]:
Böcək yeyərək kobra qanı içdilər - AĞıLASIĞMAZ TƏLİMDƏN FOTOLAR...
19/02/2019 [19:00]:
"Bu, ölkədə bir çox insanın narahatlığına son qoyacaq”- Fəzail Ağamalı
19/02/2019 [18:59]:
Azərbaycanın inkişafı-inklüziv inkişaf – MEHDİ ABDULLAYEV YAZDI
19/02/2019 [18:52]:
Arif Əliyev yeni əsərlərindən danışdı: “Qaranlığa işıq salan maraqlı kitablardılar”
19/02/2019 [18:46]:
Ramil Usubov Türkiyədə səfərdədir
19/02/2019 [18:42]:
Ayaz Salayev İbrahimbəyovun Bakı səfərindən danışdı: "Mən ona son dərəcə uzaq adamam”
19/02/2019 [18:39]:
Eyni vaxtda doğulan 7 uşaq dünyasını dəyişdi
19/02/2019 [18:36]:
TAP layihəsi 85 faizdən çox icra olunub
19/02/2019 [18:33]:
Netanyahu Putinlə görüşəcək
19/02/2019 [18:30]:
Yalçın Rzazadə: “Ürəyimdə təcili əməliyyat aparılmalıdır, amma...”
19/02/2019 [18:28]:
Netanyahu Putinlə görüşəcək
19/02/2019 [18:19]:
200 köçkün ailəsinə yeni mənzillər verildi - FOTOLAR
19/02/2019 [18:16]:
Sumqayıtın məşhur fahişəxanasına polis basqını - 51 qadın saxlanıldı
19/02/2019 [18:10]:
Ötən ildən axtarışda olan şəxs saxlanıldı
19/02/2019 [18:10]:
Trampa qarşı maraqlı etiraz: Maskaları ilə küçəyə çıxdılar...
19/02/2019 [18:02]:
"Qaz balonunu qoyub studiyanı partladacam" - Mirkamil Afətin oxuduğu mahnı haqda - VİDEO
19/02/2019 [17:53]:
Polietilen torbalar əvəzlənəcək
19/02/2019 [17:52]:
Gürcüstanda zəlzələ olub
19/02/2019 [17:48]:
Məmmədyarov Avropa Komissiyasının rəsmisi ilə müzakirə apardı
19/02/2019 [17:45]:
Rövşən Rzayev köçkünlərin problemlərini dinlədi
19/02/2019 [17:45]:
Azercell IV Buktreyler Festivalının əsas tərəfdaşıdır
19/02/2019 [17:42]:
Proxanov: "Ermənistanla Azərbaycan heç vaxt “təkbətək” qalmayacaq"
19/02/2019 [17:40]:
Şahmatçımız Moskvada erməniyə qarşı
19/02/2019 [17:39]:
“Balkanlardakı türklər türkcənin varlığını qoruyur” - MÜSAHİBƏ
19/02/2019 [17:37]:
30 il sürücülük vəsiqəsi olmadan avtomobil idarə etdi - FOTO
19/02/2019 [17:34]:
Koçaryanın oğlu ifadə verməkdən imtina etdi
19/02/2019 [17:27]:
Dünyasını dəyişən polkovnik-leytenantın oğlu danışdı: “Cənazəsini sabah gətirəcəklər...”
19/02/2019 [17:26]:
Manatın sabahkı məzənnəsi dəyişir?
19/02/2019 [17:23]:
“Türklər türkcənin Balkanlardakı varlığını qoruyur”
19/02/2019 [17:15]:
Nazpərinin evindən oğurluq edənlərə hökm oxundu
19/02/2019 [17:12]:
Zabit Səmədov: “Çeçen və azərbaycanlılar arasındakı bugünkü görüş dövlət başçılarının təşəbbüsü idi”
19/02/2019 [17:09]:
Məşhur modelyer 85 yaşında öldü
19/02/2019 [17:08]:
Azərbaycanlı aparıcı qəfil vəfat etdi - FOTO
19/02/2019 [17:04]:
Həbs olunmuş məşqçinin tələbəsi: "Arvadı dedi ki, onu qadınla tutmuşam"
19/02/2019 [16:56]:
Temperatur Bakıda 0 dərəcəyə enəcək, yollar buz bağlayacaq - AÇIQLAMA
19/02/2019 [16:53]:
Respublika Veteranlar Təşkilatı Şəmistan Əlizamanlını 60 illik yubileyi münasibəti ilə təbrik etdi
19/02/2019 [16:51]:
Azərbaycan və Çeçenistan arasında görüş - Zabit Səmədov və Polad Bülbüloğlu bir masada
19/02/2019 [16:46]:
“Kadırov məndən xahiş etdi ki...” - Paşazadə ilə müsahibə
19/02/2019 [16:41]:
“İnformasiya məkanımızı pozan dalğalarda ölkəmizə qarşı təbliğat aparılır”
19/02/2019 [16:39]:
Aİİ-də “Dini etiqad azadlığı: hüquqi aspektlər” mövzusunda seminar təşkil olunub
19/02/2019 [16:34]:
"Azərsu"nun sabiq əməkdaşına hökm oxunub
19/02/2019 [16:28]:
Bankda pulu olanlara şad xəbər - Müddət 1 il də uzadıldı
19/02/2019 [16:23]:
"Minsk qrupunun həmsədrlərinin bundan başqasına gücü çatmır" - Lavrov
19/02/2019 [16:12]:
Əli Əhmədov: "Birgə iqtisadi layihələr Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığını daha da gücləndirir"
19/02/2019 [16:12]:
“Nar” sosial şəbəkələrdən abunəçilərinə müştəri xidmətləri göstərir
19/02/2019 [16:09]:
İlham Əliyevin vəzifə verdiyi diplomat DANIŞDI: “Prezidentin Mərkəzlə bağlı bəzi tapşırıqları var”
19/02/2019 [16:09]:
Oqtay Şirəliyev ATU-nun yeni Tədris Mərkəzinə gəldi
19/02/2019 [16:03]:
“Dövlət orqanlarının çörəyin qiymətinə müdaxiləsi qeyri-qanunidir...” Ekspert
19/02/2019 [15:54]:
ATƏT-in Baş katibi Bakıya gələcək
19/02/2019 [15:52]:
BSU tələbələri istehsalat təcrübəsinə başlayıb
19/02/2019 [15:48]:
Xatirədən cəsarətli rəqs - VİDEO
19/02/2019 [15:39]:
UNEC-də “Akademik İngilis dili” kursları başlayacaq
19/02/2019 [15:34]:
Əmək və əhalinin sosial müdafiəsi nazirinin yeni müavini təyin olundu - FOTO
19/02/2019 [15:31]:
“İş adamı olmaq qəbahətdir?” –Agentlik rəhbəri xaricdəki biznesindən danışdı
19/02/2019 [15:30]:
Dövlət Agentliyi yollardakı son vəziyyəti açıqladı - SİYAHI
19/02/2019 [15:30]:
“Ailə qaranlıq meşədir, heç kim bilmir orada nə baş verir...”
19/02/2019 [15:24]:
Rusiya XİN başçısı: "Qarabağ münaqişəsinin həllinə dair yeni əlaqələr hazırlanır"
19/02/2019 [15:20]:
Qarabağ konflikti dondurulub, yoxsa biz donmuşuq...?
19/02/2019 [15:20]:
Yeni hazırlanmış “Ümumi təhsil haqqında” qanun layihəsi ikinci oxunuşda qəbul edildi
19/02/2019 [15:16]:
Paşinyan indi də zibil təmizləyən rolunu ifa etdi...-FOTO+VİDEO
19/02/2019 [15:14]:
Qorxulu Hepatit B – Hər il 2 milyona yaxın insanı öldürür
19/02/2019 [15:09]:
“Hüquq müdafiəçilərinin müraciətinə qoşuluram” - Qüdrət Həsənquliyev
19/02/2019 [15:08]:
Adil İsmayılov Vəkillər Kollegiyasından narazı qalıb, qarşı tərəf də ondan...
19/02/2019 [15:07]:
Amerikada Elçin Xəlilovun qatilini tutdular
19/02/2019 [15:05]:
Binəqədidə 12 dilənçi saxlanıldı
19/02/2019 [15:03]:
“90-cı illərdə özünü lider hesab edənlər akivləşiblər” – Deputat sərt DANIŞDI
19/02/2019 [15:01]:
Sumqayıtda mənzildə qadın meyiti aşkarlandı
19/02/2019 [14:55]:
Əflatun Amaşov: “Ağsu dolaylarında erməni radio dalğaları eşidilir”
19/02/2019 [14:54]:
Hadı Rəcəbli: “9 min insanın pensiyası iki dəfə, 26 min nəfərin pensiyası 30 faiz artacaq”
19/02/2019 [14:51]:
“Onunla bərabər cəbhənin hər bir yerini qarış-qarış gəzdim...” Raquf Orucovun həyat yoldaşı
19/02/2019 [14:50]:
Piştaxtasında siçan gəzən “Gəncə Cake House”ın fəaliyyəti DAYANDIRILDI
19/02/2019 [14:47]:
Niyə Bakıdan uçmaq Tbilisidən 3 dəfə bahadır? - AZAL tənqidlərdən nəticə çıxaracaqmı?
19/02/2019 [14:36]:
"BNA sürücülərə QAN UDDURUR!!!Bundan yumşaq söz demək çətindir!"
19/02/2019 [14:36]:
Azərbaycanda yeni medal təsis edildi
19/02/2019 [14:25]:
Adnan Oktar müridlərini həbsdə də təhdid edir
19/02/2019 [14:15]:
Azərbaycanda reklam yerlərinin siyahısı genişləndirildi
Bütün arxiv bir sırada
30/08/2018 [14:51] - Mədəniyyət - ( 1945 dəfə baxılıb)

Təxəyyülün yenidən həyat verdiyi qəhrəmanlar...



Din şəhərinin Moillinisi…

Hüqonun məşhur “Səfillər ”-i barədə çoxlarınız yəqin eşitmişsiniz. 1862-ci ildə işıq üzü görən bu əsər dərin məzmunu ilə tək fransızları deyil, bütün Avropa oxucularını silkələdi.

Tarixdən o da məlumdur ki, onun Avropanı silkələməsindən 35 il öncə Fransanın gənc yazıçılarından biri Din şəhərində yepiskop olmuş və 1818-ci ildə vəfat etmiş monsenyor Moillininin izi ilə bu şəhərə gəlmişdir.

35 illik zaman fərqi olan bu iki hadisəni bir-biri ilə nə bağlayırdı? Yəqin təxmin etdiniz: həmin gənc artıq yaşa dolmuş Viktor Hüqo idi.

Yepiskop Moillinin təəccüblü təvazökarlığı, təmənnasızlığı, qayğıkeşliyi, çoxlu sayda digər xeyirxah əməlləri, görünür, yüksək dini təbəqənin nümayəndələri arasında nadir rast gəlinən idi. Məhz bu da ona qarşı hamıda rəğbət oyatmışdır.

Mərd yepiskopun şəxsiyyəti Hüqonun təxəyyüllünə dinclik vermir. O, Din yepiskopunun əlyazmalarının əslini əldə edir. Bu əlyazmalarda onun dini baxışları, müqəddəs kitabın şərhinə həsr olunmuş fikirləri bütün duaları ilə öz əksini tapmışdır.

Hüqoda “Yepiskopun əlyazmaları” adlı roman yazmaq fikri oyanır. O, 1832-ci ildə hətta bu adda kitabın çapı üçün müqavilə də bağlayır.

Amma kitab nəinki yazılır, hatta Hüqo onu heç yazmağa başlamır da. Bunu əminliklə demək olar, çünki böyük romançının öz əsərlərinin bütün qaralamalarını, ilkin qeydlərini, planlarını səliqə ilə saxlamaq adəti vardır. “Yepiskopun əlyazmaları ” ideyasından isə heç bir iz qalmayıb.

...və “Səfillərin” Mirieli

 

Hər halda, bu ideya tamamilə unudulmur, Hüqo yenidən çoxdan bəyənib seçdiyi Din şəhərindən olan yepiskopun şəxsiyyətinə qayıdır. Onun cizgiləri “Səfillər”-in yepiskopu Mirielin obrazında aydın seçilir.
“Səfillər”-in materialları içərisində qorunub saxlanılan Hüqo tərəfindən çəkilmiş Din şəhərinin küçələri, meydanları, park və abidələri əks olunan plan da buna şahidlik edir.

Lakin Hüqonun təxəyyülü ideyaya köklü dəyişikliklər edib. Belə ki, “Səfillər”-də artıq Hüqonu ilahiyyatçı-yepiskop və onun yazıları maraqlandırmırdı. Onu maraqlandıran İNSAN idi.

Yazçının təxəyyülündə Moillinin həyatından real hadisə canlanır. Bu yepiskopla katorqadan qayıdan keçmiş məhbusun görüşü idi. Səfil məhbusun aqibəti yepiskopu mütəəssir edir. Moillinin onun taleyinə müdaxilə edir və xeyirxah addım atır.

Katorqadan qayıdan məhbusun adı Pyer Moren idi. Romanda Hüqo onu Jan Valjan adlandırır. Moren çarəsizlikdən oğurluq edir.

Morenin bacısı və bacısının yeddi övladı aclıq içindədir. Məhz bu, Moreni çörək dükanının pəncərəsini sındırmağa və oğurluq etməyə vadar edir. Bədəli isə ağır olur – onu beş il müddətinə katorqa cəzasına məhkum edirlər.

Moren reallığı və Hüqonun didərgin həyatı

 “Səfillər” işıq üzü görəndə nə Dindən olan yepiskop, nə də Moren sağ deyildi. Hüqo isə Gernsi adasında didərgin həyatı sürürdü. Fransa hökuməti onun imperator III Napoleona qarşı çıxışlarını bağışlamadı.

Bütün Fransa şövq və həyəcanla “Səfillər ”-i oxuyurdu. Mühafizəkar tənqid isə pulgir cəmiyyətin açıq yaralarını göstərən romanı söyürdü. Jan Valjanın kədərli tarixçəsi isə ən çox hücuma məruz qalırdı.
“Necə?! Fransada hakimlər acından çörək oğurlamış adamı katorqaya məhkum edilər? Bu ola bilməz! Bu həqiqətə uyğun deyil! Bu Fransa qanunlarına, Fransa məhkəməsinə, Fransa ictimai qorlusuna bir böhtandır –bu hücumçuların əsas arqumentləri idi.

Əslində isə Pyer Morenə çıxarılmış hökm nə yeganə idi, nə də təsadüfü. Hüqonun arxivində Fransa məhkəmə reqlamentindən çıxarış saxlanılır. Həmin reqlamentdə katorqa ilə cəzalandırılan cinayətlər sırasında “sındıraraq oğurluq etmək” - də vardır. Cəzanın şəraiti və günahkarın şəxsiyyəti hakimin vəzifəsinə aid deyildi. Sındıraraq, qıraraq oğurluq faktı birbaşa katorqa ilə cəzalandırılırdı.

Real hadisələr üzərində qurulmuş əxlaq dərsi


Hüqonun yazdıqlarının reallığa əsaslandığını sübut edən başqa faktlar da var. Belə ki, jurnalist Ponmarten cavanlığında Miollinin və Pyer Morenin görüşünün canlı şahidi Din yepiskopunun katibini axtarıb tapır.

 Ehtimal ki, bu, yepiskopla katorqa məhbusunun sensasiyalı görüşünün canlı şahidi ilə maraqlı müsahibə təqdim etmək kimi peşəkar həvəsdən doğmuşdu.

 Amma, həm də, ola bilərdi ki, buna onu Fransanın ən böyük övladlarından birinə qərəzli münasibət məcbur etmişdi. 

Bəlkə də o, bununla: “ Siz hesab edirsiniz ki, insanlığa sığmayan belə cəza ola bilməz? Onda buyurun, bu da sizə canlı şahid, həm fəxri din xadimi ”- demək istəyirdi.

Beləliklə, Panmarten yepiskopun keçmiş katibi, keşiş Anjeleni tapır. Bu ağ saçlı, nəzakətli qoca öz yaşına baxmayaraq sağlam düşüncəsini və gözəl hafizəsini qoruya bilmişdi. Geniş və hərtərəfli söhbət alınır və jurnalist maraqlı yazı hazırlaya bilir.

Təbi ki, romanda fərqli nüanslar da var. Yazıçı təxəyyülünü unutmayaq. Amma canlı şahidin danışdıqları romanda qeyd edilən hadisənin əsas süjeti ilə demək olar ki, üst-üstə düşür.

Hüqonun böyüklüyü bundadır: real həyatdan götürdüyü real hadisə və bu hadisə üzərində qurulmuş əxlaq dərsi, həm də, təlqin etmədən, məcburi qəbul etdirilməyən bir dərs.

Böyük romançının qələmi insan qəlbinin dərinlikləri yol tapır, həmin qəlbin alçalmasını, alçalaraq yüksəlməsini, ilahi bir qüvvəyə can atmasını göstərir.

Hüqo, məhz buna görə Hüqodur; o, olanları uydurmur, real hadisələr üzərində yeni möhtəşəm bir mənzərə yaradır, oxucuya insan qəlbinin, düşüncələrinin yaxşı və pis tərəflərini öz baxış bucağından təqdim edir

“Səfillər” də məhz Hüqonun möhtəşəm qələminə görə iki yüz ilə yaxındır ki, hamı tərəfindən sevə-sevə oxunur.    

Cəmil Əsədov,
Yazı hazırlanarkən E.Dobinin „Doqquz süjetin tarixçəsi “ kitabından istifadə edilib.

Trampa qarşı maraqlı etiraz: Maskaları ilə küçəyə çıxdılar...
30 il sürücülük vəsiqəsi olmadan avtomobil idarə etdi - FOTO
Niyə Bakıdan uçmaq Tbilisidən 3 dəfə bahadır? - AZAL tənqidlərdən nəticə çıxaracaqmı?
"BNA sürücülərə QAN UDDURUR!!!Bundan yumşaq söz demək çətindir!"
Çin imperatorunun 121 arvadı olub: Kiminlə nə vaxt yatmaq riyazi yolla müəyyən edilib...
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Böcək yeyərək kobra qanı içdilər - AĞıLASIĞMAZ TƏLİMDƏN FOTOLAR...
Mədəniyyət
Yalçın Rzazadə: “Ürəyimdə təcili əməliyyat aparılmalıdır, amma...”
Gündəm
“İnformasiya məkanımızı pozan dalğalarda ölkəmizə qarşı təbliğat aparılır”
Gündəm
“İnformasiya müharibəsi fasiləni sevmir”
Mədəniyyət
Vahid Əziz: “Televiziya kanallarımızda söyüş, təhqir, bir-birini döymək baş alıb gedir”
Həftənin ən çox oxunanları
“Ölkəyə un gətirəndə kömək etdiyim çeçenlər və dağıstanlılar mənə çox böyük dəstək oldular...”
Ramzan Kadırov azərbaycanlılarla çeçenlərin davasına belə reaksiya verdi – FOTO
“Vertolyotla Yevlağa kimi pul səpəcəm....- Başınız qarışacaq pul yığmağa..."
Çay sakinlərin gözü önündə yox oldu!..- “Qiyamətin başlanğıcıdır?!.”-VİDEO
Saakyan atası azərbaycanlı olan generalı  xüsusi nümayəndə təyin etdi...-FOTOLAR
Şuşa türməsində Dilqəm və Şahbazdan başqa türkmənşəli dustaq kimdir?..
"Əgər ANS yenidən açılarsa və fəaliyyət göstərdiyi ilk 15 ildəki ANS olarsa..."
“Fevralın 14-də həmin sənədi imzalasaydım, Xocalı faciəsi baş verməzdi...” - ETİRAF
Vergilər Nazirliyini "ağ gün"ə çıxardı, indi də əmanətləri sığortalayacaqmış...
Bakıda dəhşətli qəza: "Qaqaş, neylədin, nə içmişdin, nə vurmuşdun?" - VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə