Xəbər lenti
22/09/2018 [23:13]:
Bağırovun həbsdə dindirilməsi, etirafları, istintaq materialları- Gizli tarix
22/09/2018 [22:46]:
Saatlı sakini qaynanasını qətlə yetirdi, həyat yoldaşını yaraladı
22/09/2018 [22:27]:
Nuru Paşanın bilinməyən qəhrəmanlıqları və fövqəladə hərbçi bacarıqları- Xatirələrin dili ilə
22/09/2018 [22:21]:
“Qarabağ”ın oyununa 10 min bilet satıldı
22/09/2018 [22:00]:
QAT mitinqə hazırlığı müzakirə etdi
22/09/2018 [21:56]:
Xamenei Əhvazdakı terrorun təşkilatçılarından söz açdı
22/09/2018 [21:55]:
Qarabağda erməni əsgər öldürüldü
22/09/2018 [21:55]:
Bakıda ana 8 yaşlı qızını bu səbəbdən CƏZALANDIRDI
22/09/2018 [21:53]:
Hərbi paraddakı partlayışda ölənlərin sayı 28-ə çatdı
22/09/2018 [21:49]:
Bakıdan Bakıya qaçqın düşüb?..- FOTO
22/09/2018 [21:46]:
Leyla Əliyeva Beynəlxalq Sülh Günü tədbirində -FOTOLAR
22/09/2018 [21:43]:
Suriyada İŞİD başçıları məhv edildi
22/09/2018 [21:43]:
Bəyaz “O səs” üçün 12 kiloqram arıqladı - Foto
22/09/2018 [21:41]:
Bərə qəzasında ölənlərin sayı 209 nəfər oldu
22/09/2018 [21:41]:
AŞPA Ermənistanda monitorinq aparacaq
22/09/2018 [21:13]:
“Azərbaycan KTMT-lə bağlı beynəlxalq məhkəməyə müraciət edə bilər”
22/09/2018 [20:51]:
"Necə ola bilər ki, Böyük Yaradanın rəva görmədiyi günahı bəndə bu cür asanlıqla etsin?!"
22/09/2018 [20:49]:
Rövnəq Abdullayev medalları qaliblərə təqdim etdi - Fotolar
22/09/2018 [20:23]:
Ebru ilə Rzanın Nyu-York görüşü dava ilə bitdi - Rza oteli tərk etdi
22/09/2018 [20:22]:
Facebook-dan subaylar üçün möhtəşəm yenilik – Evlilər baxmasın
22/09/2018 [20:17]:
İlham Zəkiyevə yeddinci dan qara kəmər verildi - FOTO
22/09/2018 [20:15]:
Azərbaycanlı aparıcı hamamdan şəkilini paylaşdı - FOTO
22/09/2018 [20:13]:
Raquf Orucovla bağlı MÜHÜM İŞ
22/09/2018 [20:10]:
175 nömrəli avtobusda nə baş verib? – RƏSMİ AÇIQLAMA
22/09/2018 [20:00]:
“Prezidenti öldürüb günahı ABŞ-ın üzərinə yıxacaqlar” – Şok proqnoz
22/09/2018 [19:54]:
İrandakı teraktı daha bir təşkilat üzərinə götürdü - Video/23+
22/09/2018 [19:50]:
Azərbaycan Prezidenti Səudiyyə Ərəbistanının Kralını təbrik edib
22/09/2018 [19:49]:
Sumqayıtda avtomobillə vurulan piyada xəstəxanada öldü
22/09/2018 [19:48]:
Azərbaycanda ölünü məhkəməyə çağırdılar
22/09/2018 [19:47]:
Can verən sevgilisinin videosunu Snapçatda paylaşan qız həbs edildi
22/09/2018 [18:48]:
Kanadada güclü qasırğa insanları vahiməyə saldı - VİDEO
22/09/2018 [18:46]:
Dünyanın ən təhlükəli şəhərləri məlum oldu
22/09/2018 [18:42]:
İlham Əliyev Bakıda keçirilən cüdo üzrə dünya çempionatını izləyib
22/09/2018 [18:40]:
Prezident orden verdi
22/09/2018 [18:39]:
İran prezidenti Trampa Səddam Hüseynin taleyini vəd etdi
22/09/2018 [18:25]:
Xanın kəndinə Şaumyanın adının verilməsinin 95 illiyi belə qeyd olundu...- FOTOLAR
22/09/2018 [17:51]:
Etimad İsmayılova şeir həsr olundu: “Məni dəfn etməyə gələrsən, ANA!”
22/09/2018 [17:46]:
"Kamal Abdullanın bu addımı sözün yaxşı mənasında bir "ilk" oldu"
22/09/2018 [17:29]:
“İranda gərginliyin artması qonşu dövlətlərə yaxşı heç nə vəd etmir”
22/09/2018 [17:13]:
“İstəyirdim ki, Xatirə xanımın tikdirəcəyi Şəhid bulağı Müşfiqin məzarının yanında olsun...”- Şəhid anası...
22/09/2018 [16:35]:
“Qanuni oğru” həbsxanada intihar etdi
22/09/2018 [16:34]:
Əsla ayağı ayağın üzərinə qoyub əyləşməyin - ÖLƏ BİLƏRSİNİZ
22/09/2018 [16:32]:
"Zaurun verilişinə çıxdım ki, ipotekam bağlansın" - Əməkdar artist
22/09/2018 [16:30]:
"Atamın dostu ilə yatdım" - Aktyorun qızından gözlənilməz etiraf
22/09/2018 [16:29]:
Tarkandan heyranlarına şok: Səhnədən imtina etdi
22/09/2018 [16:20]:
Ermənistanda Futbol Federasiyasına yeni prezident seçildi
22/09/2018 [16:19]:
ABŞ-da işləmədiyi cinayətə görə 27 il həbsdə yatan məhkum azadlığa çıxdı -FOTOLAR
22/09/2018 [16:17]:
Elman Mehdiyev müşavir təyin edildi - Səlim Müslümovun bağladığı "kitab" yenidən açıldı...
22/09/2018 [16:07]:
“Əgər Allah mənə sənətimdən artıq alicənab yetirərsə, ərə gedərəm"
22/09/2018 [15:37]:
“Bəs uşaqlarımıza “Şaumyan” adı qoymağa kim məcbur edirdi?”
22/09/2018 [15:26]:
Lukaşenko Putinlə danışıqları ağır adlandırdı
22/09/2018 [15:17]:
Salahlıdan Amasyaya Polkovnik Məmməd Qazaxın izi ilə...
22/09/2018 [15:12]:
Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi İran tərəfinə başsağlığı verdi
22/09/2018 [15:10]:
“Televiziyalarımızda reytinq adı altında bizə niyə zir-zibil təqdim olunmalıdır?”
22/09/2018 [15:10]:
Azərbaycanda orta aylıq əməkhaqqı 3,7% artdı
22/09/2018 [15:07]:
Beyləqanda 196 ağac yandırıldı
22/09/2018 [14:43]:
"Yenə sahibkarlara zülm edəcəklər ki, istixanaları qoyub qaçsınlar" - ŞİKAYƏT
22/09/2018 [14:41]:
Birincilər Dövlət Komitəsinə ekskursiya etdilər
22/09/2018 [14:35]:
Hatayda Yayladağında Azərbaycan küçəsi və Qarabağ parkı açılacaq
22/09/2018 [14:26]:
“Desəm ki, daha çox Qüdrət Həsənquliyev mat olur...” - Fazil Mustafa ilə “Bir hovur” söhbət
22/09/2018 [14:13]:
XİN-dən KTMT baş katibinin açıqlamasına reaksiya
22/09/2018 [14:09]:
Türkiyədə məktəblilərin olduğu avtobus aşdı, ölən və xəsarət alanlar var
22/09/2018 [14:03]:
Moderator.az operativ reaksiyaya görə DİN rəhbərliyinə təşəkkür edir...
22/09/2018 [13:46]:
"Bunu edən üzdəniraq jurnalistlər də var, qələm əlində olan şəxs bunu edərmi?"
22/09/2018 [13:21]:
Nyu-York metrosunda tavan uçdu -Gözlənilməz
22/09/2018 [13:18]:
“Qanuni oğru” həbsxanada intihar etdi
22/09/2018 [13:17]:
İlham Əliyev başsağlığı verdi
22/09/2018 [13:16]:
İran terror aktına görə ABŞ-ı ittiham etdi
22/09/2018 [13:15]:
Sabiq təhsil nazirindən rektorun təşəbbüsünə dəstək
22/09/2018 [13:13]:
Azərbaycanda hava şəraiti kəskin dəyişir - XƏBƏRDARLIQ
22/09/2018 [13:12]:
Bakı sakinini küçədə qarət edənlər tutuldu
22/09/2018 [12:33]:
Keçmiş sevgilisini görüb restorandan getdi -FOTOLAR
22/09/2018 [12:30]:
40 manata görə qonşusunu ölümcül etdi
22/09/2018 [12:28]:
Ramiz Mehdiyev Bakı Kitab Mərkəzində
22/09/2018 [12:21]:
“Kamal Abdullanın bu təşəbbüsü təqdirəlayiqdir, amma...”
22/09/2018 [12:17]:
Ruhani Trampa Səddam Hüseynin taleyini xatırlatdı
22/09/2018 [12:14]:
Rövşən Rzayev 6 rəhbər şəxsi işdən çıxardı - “Qaçqınkom”da köklü dəyişikliklər
22/09/2018 [12:07]:
İranda hərbi paradda terror aktı - YENİLƏNİB + FOTO/VİDEO
22/09/2018 [12:05]:
Aİİ “Azərbaycan dövlətçilik tarixində din” mövzusunda seminar keçirdi
22/09/2018 [11:59]:
“Bakcel”in baş sponsorluğu ilə Bakıda M.A.P. festivalı keçiriləcək
Bütün arxiv bir sırada
30/08/2018 [14:51] - Mədəniyyət - ( 1524 dəfə baxılıb)

Təxəyyülün yenidən həyat verdiyi qəhrəmanlar...



Din şəhərinin Moillinisi…

Hüqonun məşhur “Səfillər ”-i barədə çoxlarınız yəqin eşitmişsiniz. 1862-ci ildə işıq üzü görən bu əsər dərin məzmunu ilə tək fransızları deyil, bütün Avropa oxucularını silkələdi.

Tarixdən o da məlumdur ki, onun Avropanı silkələməsindən 35 il öncə Fransanın gənc yazıçılarından biri Din şəhərində yepiskop olmuş və 1818-ci ildə vəfat etmiş monsenyor Moillininin izi ilə bu şəhərə gəlmişdir.

35 illik zaman fərqi olan bu iki hadisəni bir-biri ilə nə bağlayırdı? Yəqin təxmin etdiniz: həmin gənc artıq yaşa dolmuş Viktor Hüqo idi.

Yepiskop Moillinin təəccüblü təvazökarlığı, təmənnasızlığı, qayğıkeşliyi, çoxlu sayda digər xeyirxah əməlləri, görünür, yüksək dini təbəqənin nümayəndələri arasında nadir rast gəlinən idi. Məhz bu da ona qarşı hamıda rəğbət oyatmışdır.

Mərd yepiskopun şəxsiyyəti Hüqonun təxəyyüllünə dinclik vermir. O, Din yepiskopunun əlyazmalarının əslini əldə edir. Bu əlyazmalarda onun dini baxışları, müqəddəs kitabın şərhinə həsr olunmuş fikirləri bütün duaları ilə öz əksini tapmışdır.

Hüqoda “Yepiskopun əlyazmaları” adlı roman yazmaq fikri oyanır. O, 1832-ci ildə hətta bu adda kitabın çapı üçün müqavilə də bağlayır.

Amma kitab nəinki yazılır, hatta Hüqo onu heç yazmağa başlamır da. Bunu əminliklə demək olar, çünki böyük romançının öz əsərlərinin bütün qaralamalarını, ilkin qeydlərini, planlarını səliqə ilə saxlamaq adəti vardır. “Yepiskopun əlyazmaları ” ideyasından isə heç bir iz qalmayıb.

...və “Səfillərin” Mirieli

 

Hər halda, bu ideya tamamilə unudulmur, Hüqo yenidən çoxdan bəyənib seçdiyi Din şəhərindən olan yepiskopun şəxsiyyətinə qayıdır. Onun cizgiləri “Səfillər”-in yepiskopu Mirielin obrazında aydın seçilir.
“Səfillər”-in materialları içərisində qorunub saxlanılan Hüqo tərəfindən çəkilmiş Din şəhərinin küçələri, meydanları, park və abidələri əks olunan plan da buna şahidlik edir.

Lakin Hüqonun təxəyyülü ideyaya köklü dəyişikliklər edib. Belə ki, “Səfillər”-də artıq Hüqonu ilahiyyatçı-yepiskop və onun yazıları maraqlandırmırdı. Onu maraqlandıran İNSAN idi.

Yazçının təxəyyülündə Moillinin həyatından real hadisə canlanır. Bu yepiskopla katorqadan qayıdan keçmiş məhbusun görüşü idi. Səfil məhbusun aqibəti yepiskopu mütəəssir edir. Moillinin onun taleyinə müdaxilə edir və xeyirxah addım atır.

Katorqadan qayıdan məhbusun adı Pyer Moren idi. Romanda Hüqo onu Jan Valjan adlandırır. Moren çarəsizlikdən oğurluq edir.

Morenin bacısı və bacısının yeddi övladı aclıq içindədir. Məhz bu, Moreni çörək dükanının pəncərəsini sındırmağa və oğurluq etməyə vadar edir. Bədəli isə ağır olur – onu beş il müddətinə katorqa cəzasına məhkum edirlər.

Moren reallığı və Hüqonun didərgin həyatı

 “Səfillər” işıq üzü görəndə nə Dindən olan yepiskop, nə də Moren sağ deyildi. Hüqo isə Gernsi adasında didərgin həyatı sürürdü. Fransa hökuməti onun imperator III Napoleona qarşı çıxışlarını bağışlamadı.

Bütün Fransa şövq və həyəcanla “Səfillər ”-i oxuyurdu. Mühafizəkar tənqid isə pulgir cəmiyyətin açıq yaralarını göstərən romanı söyürdü. Jan Valjanın kədərli tarixçəsi isə ən çox hücuma məruz qalırdı.
“Necə?! Fransada hakimlər acından çörək oğurlamış adamı katorqaya məhkum edilər? Bu ola bilməz! Bu həqiqətə uyğun deyil! Bu Fransa qanunlarına, Fransa məhkəməsinə, Fransa ictimai qorlusuna bir böhtandır –bu hücumçuların əsas arqumentləri idi.

Əslində isə Pyer Morenə çıxarılmış hökm nə yeganə idi, nə də təsadüfü. Hüqonun arxivində Fransa məhkəmə reqlamentindən çıxarış saxlanılır. Həmin reqlamentdə katorqa ilə cəzalandırılan cinayətlər sırasında “sındıraraq oğurluq etmək” - də vardır. Cəzanın şəraiti və günahkarın şəxsiyyəti hakimin vəzifəsinə aid deyildi. Sındıraraq, qıraraq oğurluq faktı birbaşa katorqa ilə cəzalandırılırdı.

Real hadisələr üzərində qurulmuş əxlaq dərsi


Hüqonun yazdıqlarının reallığa əsaslandığını sübut edən başqa faktlar da var. Belə ki, jurnalist Ponmarten cavanlığında Miollinin və Pyer Morenin görüşünün canlı şahidi Din yepiskopunun katibini axtarıb tapır.

 Ehtimal ki, bu, yepiskopla katorqa məhbusunun sensasiyalı görüşünün canlı şahidi ilə maraqlı müsahibə təqdim etmək kimi peşəkar həvəsdən doğmuşdu.

 Amma, həm də, ola bilərdi ki, buna onu Fransanın ən böyük övladlarından birinə qərəzli münasibət məcbur etmişdi. 

Bəlkə də o, bununla: “ Siz hesab edirsiniz ki, insanlığa sığmayan belə cəza ola bilməz? Onda buyurun, bu da sizə canlı şahid, həm fəxri din xadimi ”- demək istəyirdi.

Beləliklə, Panmarten yepiskopun keçmiş katibi, keşiş Anjeleni tapır. Bu ağ saçlı, nəzakətli qoca öz yaşına baxmayaraq sağlam düşüncəsini və gözəl hafizəsini qoruya bilmişdi. Geniş və hərtərəfli söhbət alınır və jurnalist maraqlı yazı hazırlaya bilir.

Təbi ki, romanda fərqli nüanslar da var. Yazıçı təxəyyülünü unutmayaq. Amma canlı şahidin danışdıqları romanda qeyd edilən hadisənin əsas süjeti ilə demək olar ki, üst-üstə düşür.

Hüqonun böyüklüyü bundadır: real həyatdan götürdüyü real hadisə və bu hadisə üzərində qurulmuş əxlaq dərsi, həm də, təlqin etmədən, məcburi qəbul etdirilməyən bir dərs.

Böyük romançının qələmi insan qəlbinin dərinlikləri yol tapır, həmin qəlbin alçalmasını, alçalaraq yüksəlməsini, ilahi bir qüvvəyə can atmasını göstərir.

Hüqo, məhz buna görə Hüqodur; o, olanları uydurmur, real hadisələr üzərində yeni möhtəşəm bir mənzərə yaradır, oxucuya insan qəlbinin, düşüncələrinin yaxşı və pis tərəflərini öz baxış bucağından təqdim edir

“Səfillər” də məhz Hüqonun möhtəşəm qələminə görə iki yüz ilə yaxındır ki, hamı tərəfindən sevə-sevə oxunur.    

Cəmil Əsədov,
Yazı hazırlanarkən E.Dobinin „Doqquz süjetin tarixçəsi “ kitabından istifadə edilib.

Salahlıdan Amasyaya Polkovnik Məmməd Qazaxın izi ilə...
"Yenə sahibkarlara zülm edəcəklər ki, istixanaları qoyub qaçsınlar" - ŞİKAYƏT
Aşura qiyamının qalıcı olmasına təsir edən 3 amil...
Şəlalə küləyin təsirindən tərs axdı - VİDEO
Dilənçinin üstündən çıxan pul hamını şoka saldı...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Araşdırma
Nuru Paşanın bilinməyən qəhrəmanlıqları və fövqəladə hərbçi bacarıqları- Xatirələrin dili ilə
Cəmiyyət
“İstəyirdim ki, Xatirə xanımın tikdirəcəyi Şəhid bulağı Müşfiqin məzarının yanında olsun...”- Şəhid anası...
Köşə
“Bəs uşaqlarımıza “Şaumyan” adı qoymağa kim məcbur edirdi?”
Cəmiyyət
“Televiziyalarımızda reytinq adı altında bizə niyə zir-zibil təqdim olunmalıdır?”
Cəmiyyət
"Bunu edən üzdəniraq jurnalistlər də var, qələm əlində olan şəxs bunu edərmi?"
Həftənin ən çox oxunanları
Şəxsi silahlı mühafizəsi olan baş həkim Məcid Əliyev həbs edildi... - FOTO+VİDEO
Ata İmam Hüseyn üçün oğlunun başını kəsdi - ŞOK VİDEO (+18)
Puldan “divar” yaradan məmur həm də 256 məşuqə saxlayırmış - HEYRƏTAMİZ+VİDEO
Bakıda dəhşətli qəza: Ölənlərdən 3-nün kimliyi bilindi - VİDEO (+18)
Düşmən baş nazir Azərbaycanın uca dağlarından birinə belə qalxdı... - VİDEO
"Sabah Qarabağda savaş başlasa bizim Bakıda Nuru Paşalara ehtiyacımız olmayacaq, çünki..."
Paşinyanın arvadı Qarabağda ölən erməni əsgərlərinin analarını topladı - azərbaycanlı analara müraciət olundu
Türkiyə və İsrail barışır, səfirlər geri qayıdır - Bakının da bu barışıqda rolu var...
“5 ildən çoxdur ki, şəhid övladlarına ödənişsiz hazırlıq keçirəm...” - Tanınmış tarix müəllimi
Azərbaycanda mobil telefonların qeydiyyat qaydaları dəyişdi – YENİLİK
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə