Xəbər lenti
20/04/2019 [00:29]:
"Bir daha anladım ki, yekunumuz yenə də bir müddət kabab mədəniyyətində olacaq"
20/04/2019 [00:04]:
Yeni rəsm əsəri: Dədə Qorqud və Napoleon bir arada
19/04/2019 [23:29]:
Əkizlər 97 gün fərqlə doğuldular
19/04/2019 [22:41]:
“Elinanın ölümü bizim üçün sarsıdıcı oldu” - Ceyhun Bayramov
19/04/2019 [22:32]:
Prezident Administrasiyasının rəhbəri istefa verdi
19/04/2019 [22:30]:
Aleksandr Lukaşenko: "Artıq hakimiyyətdən doymuşam, Konstitusiyanı dəyişdirməyin vaxtıdır"
19/04/2019 [22:30]:
"Tənqidlər konstruktiv olarsa biz məsələni daha tez həll edə bilərik" - Nazir
19/04/2019 [22:25]:
İcra başçısı göstəriş verdi... -Araşdırılmasına ehtiyac olan məsələlər həll olunsun
19/04/2019 [22:19]:
Təbrizdə internet kəsildi: qarşıdurma davam edir - Video
19/04/2019 [22:13]:
Ali Məhkəmənin sədri Sumqayıtda... -FOTOLAR
19/04/2019 [22:09]:
CAR-da ayin vaxtı kilsə çökdü, 13 nəfər öldü
19/04/2019 [22:06]:
Seçici şəhadət barmağını kəsib atdı: "Filə səs vermək istəyirdim, səsim gülə getdi”
19/04/2019 [22:04]:
Rusiyadan 105 min dollar çıxarmağa cəhd edən azərbaycanlı saxlanılıb
19/04/2019 [21:47]:
Amerikalını döyən azərbaycanlı futbolçuya daha bir cəza
19/04/2019 [21:40]:
Poroşenko ilə Zelenskinin debatı başlayıb - VİDEO
19/04/2019 [21:36]:
"K.Martirosyan Azərbaycan Prezident Administrasiyasını, N.Danilyan isə NK-nı hədəf almışdı...”
19/04/2019 [21:26]:
“Qəbələ” və “Neftçi” yenə qələbə sevinci yaşadı - VİDEO
19/04/2019 [20:34]:
İntihar etmiş prezidentin tərəfdaşları onun dəfninə gedərkən öldülər
19/04/2019 [20:27]:
Xəzinə tapdılar, varlanmaq əvəzinə borca düşdülər - VİDEO
19/04/2019 [19:42]:
Direktorun təcavüz etdiyi tələbə yandırıldı - DƏHŞƏT...
19/04/2019 [19:24]:
Şortik geyindiyi üçün haqqında yaxalama qərarı çıxdı - FOTO
19/04/2019 [19:24]:
Kəndin imamı evə ikinci arvad gətirdi, mərəkə qopdu - Davanın GÖRÜNTÜLƏRİ - VİDEO
19/04/2019 [19:23]:
UFAZ-ın gələcək superkompüterinin təqdimatı keçirilib
19/04/2019 [19:18]:
Abdin Fərzəliyev sakinlərlə görüşdü -FOTOLAR
19/04/2019 [19:16]:
Türkiyədə iki casus saxlanıldı - Biri Qaşıqçının qətlində şübhəli bilinir
19/04/2019 [19:15]:
“Sinif yoldaşımı bıçaqlamışdım” - Fəzail Ağamalı
19/04/2019 [19:06]:
Daxili İşlər Nazirliyi və Baş Prokurorluq birgə məlumat yayıb
19/04/2019 [19:04]:
Baş nazir: “Gürcüstan hökumətində dəyişikliklər planlaşdırılmır”
19/04/2019 [19:02]:
Müğənni Rüfət Axundovla Rəşad İlyasov məhkəməyə gəlməyib
19/04/2019 [19:01]:
Erməni müxalifəti: "Paşinyan ölkənin həqiqi baş naziri ola bilməyib"
19/04/2019 [19:01]:
Beynəlxalq festivalda 4 ölkə adından çıxış imkanı Azərbaycan üzrə layihə rəhbəri nəsib oldu
19/04/2019 [18:59]:
Rəsulzadəni təhqir edənə deputatdan sərt sözlər: “Bu, ləyaqətsizlik və xalqa nifrətdir”
19/04/2019 [18:58]:
Məşhur onkoloqdan sensasion sözlər: "Sağlamlıq üçün verilən tövsiyələrin hamısı yalandır, əslində..."
19/04/2019 [18:54]:
Ramil Usubov 372 nəfəri işə götürdü
19/04/2019 [18:51]:
Külli miqdarda narkotik vasitə dövriyyədən çıxarılıb
19/04/2019 [18:46]:
Gömrük Akademiyasının 4 tələbəsi ABŞ-da ölkəmizi təmsil edib -FOTOLAR
19/04/2019 [18:36]:
Citibank nümayəndəsi UNEC-də təqdimat etdi
19/04/2019 [18:34]:
İmamoğlu Ərdoğanla görüşündən danışdı: “O məni təbrik etdi, mən də onu”
19/04/2019 [18:32]:
Rusiya-Ermənistan birgə təlimləri artırılır: İrəvanın “sülh hazırlığı”
19/04/2019 [18:25]:
İstirahət günlərinin HAVASI: Yağış, qar yağacaq
19/04/2019 [18:21]:
Problemli kreditlər üzrə kompensasiyaların verilmə vaxtı açıqlandı
19/04/2019 [18:19]:
Rusiyalı deputat: "Nazirlərin görüşü “təmkinli nikbinlik” üçün əsas verir"
19/04/2019 [18:09]:
"Sumqayıt şəhərində muğamı təbliğ edən Mərkəzin inşası təqdirəlayiq addımdır"
19/04/2019 [18:05]:
5 yaşlı qızlarını pul qarşılığında ərə verdilər - DƏHŞƏT...
19/04/2019 [17:58]:
Jiru “Çelsi”nin tarxinə adını yazdırdı
19/04/2019 [17:50]:
Bütün dünya bu uşaqdan danışır: Qanında yüksək dərəcədə spirt çıxdı...
19/04/2019 [17:43]:
İran ABŞ-ın 290 kəşfiyyatçısını ələ keçirib
19/04/2019 [17:43]:
“Qarabağ problemi yaxın gələcəkdə “ölü nöqtə”dən tərpənməyəcək, çünki...”
19/04/2019 [17:33]:
Fransa DİN başçısı "sarı jiletlilər"in aksiyasında iğtişaş təhlükəsi barədə xəbərdarlıq edib
19/04/2019 [17:25]:
Səsvermə zamanı səhvə yol verən seçici barmağını kəsdi - İNANILMAZ...
19/04/2019 [17:21]:
"Xaricdə yaşayan zənginlərdən kimsə köməyə gəlsə məmur öncə öz payını istəyəcək..."
19/04/2019 [17:20]:
İstirahət günlərində səyahətə çıxanların nəzərinə!
19/04/2019 [17:15]:
Azərbaycan şəkər idxalını kəskin artırıb
19/04/2019 [17:07]:
Ağac kəsənə 2960 manat cərimə
19/04/2019 [16:59]:
Beynəlxalq Münasibətlərin Təhlili Mərkəzinin işi barədə Fərman verildi
19/04/2019 [16:58]:
Leyla Əliyeva “Bahar sevincləri” sərgisində - FOTOLAR
19/04/2019 [16:50]:
“Oğlum üçün 56 min dollar güzəşt nəzərdə tutulub” - Yasinin atası
19/04/2019 [16:39]:
Prezidentdən sərəncam - 1.9 milyon manat ayrıldı
19/04/2019 [16:35]:
Ukraynalı deputatlar: "Prezident seçkisinin ikinci turuna az qalmış hər an hər şey dəyişə bilər"
19/04/2019 [16:32]:
İTV-nin aparıcısının bacısından sonra qardaşı da öldü - Ailə faciəsi
19/04/2019 [16:24]:
“Mygov” istifadəyə verilir - Vətəndaşların işi daha da ASANLAŞACAQ
19/04/2019 [16:17]:
ALDO FERRARİ Kimdir və onu “DƏYİŞMƏK” mümkündürmü?
19/04/2019 [16:15]:
Bakı-Sumqayıt qatarının hərəkət qrafiki dəyişir
19/04/2019 [16:05]:
Moskva danışıqları: Ümidsizlik nədən qaynaqlanır? – Rəylər
19/04/2019 [16:01]:
Ramil Usubov sıra baxışı keçirdi
19/04/2019 [15:52]:
“Ölkəmizdə işığın da, qazın da, benzinin də qiyməti yüksəkdir” – Millət vəkili
19/04/2019 [15:47]:
Qida məhsullarının istehsalı 26,8 faiz artıb
19/04/2019 [15:45]:
Keçmiş əsgərin dəhşətli həyat hekayəsi -O, indi havanı da pulla alır...
19/04/2019 [15:39]:
Bu yollarda xətlənmə işləri aparılacaq
19/04/2019 [15:36]:
Belarusda prezident seçkilərinin tarixi məlum oldu
19/04/2019 [15:33]:
"Ən gözəl filmi də, romanı da Ali Baş Komandan xalqımızla birlikdə çəkib yazmalıdır"
19/04/2019 [15:24]:
“Universitet Yasini ancaq təhsil haqqından azad edib” - Atası
19/04/2019 [15:20]:
Su pulu yığmaq adı ilə qoca qadının evinə girdi, qarət etdi
19/04/2019 [15:17]:
"Cəfər müəllim kimilərə qarşı bu kampaniya ölkəni uçuruma aparanların sifarişidir"
19/04/2019 [15:10]:
Bakıda keçiriləcək Qran Pri qaliblərinə nə qədər pul veriləcək?
19/04/2019 [14:57]:
Ərdoğandan çağırış: "Seçki mübahisələrini geridə qoyaq"
19/04/2019 [14:46]:
"SOCAR Türkiyə"nin maliyyə departamentinin direktoru "Ən Nüfuzlu 50 CFO" mükafatına layiq görüldü
19/04/2019 [14:43]:
DİM 9-cu sinifdən kolleclərə qəbulun şərtlərini ELAN ETDİ
19/04/2019 [14:41]:
“Nar” korporativ müştərilərinə ödənişsiz MiFi cihazını təqdim edir
19/04/2019 [14:40]:
Elmira Axundova ilə üz-üzə...
Bütün arxiv bir sırada
30/08/2018 [14:51] - Mədəniyyət - ( 1981 dəfə baxılıb)

Təxəyyülün yenidən həyat verdiyi qəhrəmanlar...



Din şəhərinin Moillinisi…

Hüqonun məşhur “Səfillər ”-i barədə çoxlarınız yəqin eşitmişsiniz. 1862-ci ildə işıq üzü görən bu əsər dərin məzmunu ilə tək fransızları deyil, bütün Avropa oxucularını silkələdi.

Tarixdən o da məlumdur ki, onun Avropanı silkələməsindən 35 il öncə Fransanın gənc yazıçılarından biri Din şəhərində yepiskop olmuş və 1818-ci ildə vəfat etmiş monsenyor Moillininin izi ilə bu şəhərə gəlmişdir.

35 illik zaman fərqi olan bu iki hadisəni bir-biri ilə nə bağlayırdı? Yəqin təxmin etdiniz: həmin gənc artıq yaşa dolmuş Viktor Hüqo idi.

Yepiskop Moillinin təəccüblü təvazökarlığı, təmənnasızlığı, qayğıkeşliyi, çoxlu sayda digər xeyirxah əməlləri, görünür, yüksək dini təbəqənin nümayəndələri arasında nadir rast gəlinən idi. Məhz bu da ona qarşı hamıda rəğbət oyatmışdır.

Mərd yepiskopun şəxsiyyəti Hüqonun təxəyyüllünə dinclik vermir. O, Din yepiskopunun əlyazmalarının əslini əldə edir. Bu əlyazmalarda onun dini baxışları, müqəddəs kitabın şərhinə həsr olunmuş fikirləri bütün duaları ilə öz əksini tapmışdır.

Hüqoda “Yepiskopun əlyazmaları” adlı roman yazmaq fikri oyanır. O, 1832-ci ildə hətta bu adda kitabın çapı üçün müqavilə də bağlayır.

Amma kitab nəinki yazılır, hatta Hüqo onu heç yazmağa başlamır da. Bunu əminliklə demək olar, çünki böyük romançının öz əsərlərinin bütün qaralamalarını, ilkin qeydlərini, planlarını səliqə ilə saxlamaq adəti vardır. “Yepiskopun əlyazmaları ” ideyasından isə heç bir iz qalmayıb.

...və “Səfillərin” Mirieli

 

Hər halda, bu ideya tamamilə unudulmur, Hüqo yenidən çoxdan bəyənib seçdiyi Din şəhərindən olan yepiskopun şəxsiyyətinə qayıdır. Onun cizgiləri “Səfillər”-in yepiskopu Mirielin obrazında aydın seçilir.
“Səfillər”-in materialları içərisində qorunub saxlanılan Hüqo tərəfindən çəkilmiş Din şəhərinin küçələri, meydanları, park və abidələri əks olunan plan da buna şahidlik edir.

Lakin Hüqonun təxəyyülü ideyaya köklü dəyişikliklər edib. Belə ki, “Səfillər”-də artıq Hüqonu ilahiyyatçı-yepiskop və onun yazıları maraqlandırmırdı. Onu maraqlandıran İNSAN idi.

Yazçının təxəyyülündə Moillinin həyatından real hadisə canlanır. Bu yepiskopla katorqadan qayıdan keçmiş məhbusun görüşü idi. Səfil məhbusun aqibəti yepiskopu mütəəssir edir. Moillinin onun taleyinə müdaxilə edir və xeyirxah addım atır.

Katorqadan qayıdan məhbusun adı Pyer Moren idi. Romanda Hüqo onu Jan Valjan adlandırır. Moren çarəsizlikdən oğurluq edir.

Morenin bacısı və bacısının yeddi övladı aclıq içindədir. Məhz bu, Moreni çörək dükanının pəncərəsini sındırmağa və oğurluq etməyə vadar edir. Bədəli isə ağır olur – onu beş il müddətinə katorqa cəzasına məhkum edirlər.

Moren reallığı və Hüqonun didərgin həyatı

 “Səfillər” işıq üzü görəndə nə Dindən olan yepiskop, nə də Moren sağ deyildi. Hüqo isə Gernsi adasında didərgin həyatı sürürdü. Fransa hökuməti onun imperator III Napoleona qarşı çıxışlarını bağışlamadı.

Bütün Fransa şövq və həyəcanla “Səfillər ”-i oxuyurdu. Mühafizəkar tənqid isə pulgir cəmiyyətin açıq yaralarını göstərən romanı söyürdü. Jan Valjanın kədərli tarixçəsi isə ən çox hücuma məruz qalırdı.
“Necə?! Fransada hakimlər acından çörək oğurlamış adamı katorqaya məhkum edilər? Bu ola bilməz! Bu həqiqətə uyğun deyil! Bu Fransa qanunlarına, Fransa məhkəməsinə, Fransa ictimai qorlusuna bir böhtandır –bu hücumçuların əsas arqumentləri idi.

Əslində isə Pyer Morenə çıxarılmış hökm nə yeganə idi, nə də təsadüfü. Hüqonun arxivində Fransa məhkəmə reqlamentindən çıxarış saxlanılır. Həmin reqlamentdə katorqa ilə cəzalandırılan cinayətlər sırasında “sındıraraq oğurluq etmək” - də vardır. Cəzanın şəraiti və günahkarın şəxsiyyəti hakimin vəzifəsinə aid deyildi. Sındıraraq, qıraraq oğurluq faktı birbaşa katorqa ilə cəzalandırılırdı.

Real hadisələr üzərində qurulmuş əxlaq dərsi


Hüqonun yazdıqlarının reallığa əsaslandığını sübut edən başqa faktlar da var. Belə ki, jurnalist Ponmarten cavanlığında Miollinin və Pyer Morenin görüşünün canlı şahidi Din yepiskopunun katibini axtarıb tapır.

 Ehtimal ki, bu, yepiskopla katorqa məhbusunun sensasiyalı görüşünün canlı şahidi ilə maraqlı müsahibə təqdim etmək kimi peşəkar həvəsdən doğmuşdu.

 Amma, həm də, ola bilərdi ki, buna onu Fransanın ən böyük övladlarından birinə qərəzli münasibət məcbur etmişdi. 

Bəlkə də o, bununla: “ Siz hesab edirsiniz ki, insanlığa sığmayan belə cəza ola bilməz? Onda buyurun, bu da sizə canlı şahid, həm fəxri din xadimi ”- demək istəyirdi.

Beləliklə, Panmarten yepiskopun keçmiş katibi, keşiş Anjeleni tapır. Bu ağ saçlı, nəzakətli qoca öz yaşına baxmayaraq sağlam düşüncəsini və gözəl hafizəsini qoruya bilmişdi. Geniş və hərtərəfli söhbət alınır və jurnalist maraqlı yazı hazırlaya bilir.

Təbi ki, romanda fərqli nüanslar da var. Yazıçı təxəyyülünü unutmayaq. Amma canlı şahidin danışdıqları romanda qeyd edilən hadisənin əsas süjeti ilə demək olar ki, üst-üstə düşür.

Hüqonun böyüklüyü bundadır: real həyatdan götürdüyü real hadisə və bu hadisə üzərində qurulmuş əxlaq dərsi, həm də, təlqin etmədən, məcburi qəbul etdirilməyən bir dərs.

Böyük romançının qələmi insan qəlbinin dərinlikləri yol tapır, həmin qəlbin alçalmasını, alçalaraq yüksəlməsini, ilahi bir qüvvəyə can atmasını göstərir.

Hüqo, məhz buna görə Hüqodur; o, olanları uydurmur, real hadisələr üzərində yeni möhtəşəm bir mənzərə yaradır, oxucuya insan qəlbinin, düşüncələrinin yaxşı və pis tərəflərini öz baxış bucağından təqdim edir

“Səfillər” də məhz Hüqonun möhtəşəm qələminə görə iki yüz ilə yaxındır ki, hamı tərəfindən sevə-sevə oxunur.    

Cəmil Əsədov,
Yazı hazırlanarkən E.Dobinin „Doqquz süjetin tarixçəsi “ kitabından istifadə edilib.

Şortik geyindiyi üçün haqqında yaxalama qərarı çıxdı - FOTO
5 yaşlı qızlarını pul qarşılığında ərə verdilər - DƏHŞƏT...
Bütün dünya bu uşaqdan danışır: Qanında yüksək dərəcədə spirt çıxdı...
Səsvermə zamanı səhvə yol verən seçici barmağını kəsdi - İNANILMAZ...
"Cəfər müəllim kimilərə qarşı bu kampaniya ölkəni uçuruma aparanların sifarişidir"
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Mədəniyyət
"Sumqayıt şəhərində muğamı təbliğ edən Mərkəzin inşası təqdirəlayiq addımdır"
Cəmiyyət
Keçmiş əsgərin dəhşətli həyat hekayəsi -O, indi havanı da pulla alır...
Müsahibə
Professor İlbər Ortaylı: “Sultan Səlimlə Şah İsmayıl kimi dava edəsi deyilik”
Cəmiyyət
“TƏBİB adlı bir qurumun yaradılmasını məqsəduyğun saymıram...”- Professor...
Cəmiyyət
“Qələmlə Qarabağı geri almaq mümkün deyil...”
Həftənin ən çox oxunanları
Dağlıq Qarabağda  yaşayan yeganə azərbaycanlı(?) kişinin erməni arvadı öldü...-FOTOLAR
Ermənilər İrəvan-Gümrü dəmir yolunu bağladı- Atışma baş verdi, yaralılar var...-FOTO
“Gənc qızları rayonlardan Bakıya gətirib fahişəliyə cəlb edirlər” - Həyəcan təbili...
Ermənilər Aprel savaşı haqda cizgi filmi də çəkdi...-FOTO+VİDEO
“Fahişəxanalar baş alıb gedir, otellərdə və digər obyektlərdə əxlaqsızlıqlıq hökm sürür"
Separatçı rejim Dilqəmlə Şahbazın doğmalarının  onlarla görüşə bilməsi şərtini açıqladı...
“Bu erməni qrupu Bakı, Sumqayıt, Şamaxıdakı və s. qohumları vasitəsilə məxfi işlər aparır...” 
İcra başçısının müavini Elinanın intiharından danışdı: “Həmin videonu mən...”
“Həbsdən çıxanda elə bildi ki, hamısı başına toplanacaq, ətəyindən öpəcəklər...”
“Toylarımızda Azərbaycan ruhunun qatilinə çevrilirik...”
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və s. işlər üçün əlaqə:
Telefon: 0502711225, 0507440247 (Whatsapp)
e-mail: [email protected]