Xəbər lenti
19/11/2018 [19:21]:
Çəkdiyi selfi ilə 99 illik həbsdən qurtuldu - MARAQLI
19/11/2018 [19:04]:
Sabah bu ərazilərdə QAZ OLMAYACAQ
19/11/2018 [18:51]:
“Ağdam” İdman Klubu şəhidlərimizin xatirəsinə möhtəşəm turnir keçirib
19/11/2018 [18:47]:
"Mən hələ də Məhəmməd Əsədovun etibarlı ömür gün yoldaşıyam"
19/11/2018 [18:40]:
Putinlə Ərdoğan arasında görüş başa çatdı - Müzakirə olunan məsələlər
19/11/2018 [18:39]:
İlahiyyat İnstitutu beynəlxalq əlaqələri genişləndirir
19/11/2018 [18:38]:
Birdəfəlik müavinət alan şəhid ailələrinin ADLARI AÇIQLANDI - SİYAHI
19/11/2018 [18:28]:
Dollar ucuzlaşacaq - PROQNOZ
19/11/2018 [18:26]:
Qırx yaşında dünyasını dəyişən yazıçının gizli ölümü...
19/11/2018 [18:23]:
Qənirə Paşayeva Tailandın hökumət və parlament üzvləri ilə görüşdü
19/11/2018 [18:22]:
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi KİV-lərə müraciət etdi
19/11/2018 [18:21]:
Dövlət Komitəsinin rəhbərliyi Nyu-Yorkda görüşlər keçirdi -FOTOLAR
19/11/2018 [18:16]:
"Qaçaqmalçılığa qarşı mübarizə sahəsində yüksək göstəricilər əldə olunub" - Komitə sədri
19/11/2018 [18:12]:
Birgə tərəfdaşlığ çərçivəsində layihə - İnklüziv təhsilin inkişafında yeni mərhələ
19/11/2018 [18:10]:
Azərbaycan Belarusdan yeni silahlar alacaq
19/11/2018 [18:09]:
Ağsu sakini təbiətə 32 min manat ziyan vurdu
19/11/2018 [17:16]:
Boltondan Ermənistana “amerikansayağı badalaq”
19/11/2018 [16:39]:
ADP idarə heyətinin toplantısı keçirildi
19/11/2018 [16:38]:
Bir ailənin 3 üzvü evdə huşsuz vəziyyətdə aşkarlandı...
19/11/2018 [16:37]:
“Azərbaycan və Belarus arasında əməkdaşlıq tamamilə yeni səviyyəyə çatıb” -İlham Əliyev
19/11/2018 [16:34]:
Prezidentlər bəyanat verdilər...
19/11/2018 [16:34]:
391 dərslik, 154 müəllim... - DİM monitorinqin nəticələrini açıqlandı
19/11/2018 [16:33]:
Tələbələr pulsuz müayinə olunacaq
19/11/2018 [16:32]:
Azərbaycan-Belarus sənədləri imzalandı
19/11/2018 [16:14]:
Mehdi Hüseynzadə xalqın igid oğludur...
19/11/2018 [16:05]:
Argentinada matem elan edildi
19/11/2018 [15:53]:
Kür çayı dondu -VİDEO
19/11/2018 [15:52]:
ADNSU ilə AİMK arasında əməkdaşlığa dair Anlaşma Memorandumu imzalandı
19/11/2018 [15:44]:
İlahiyyat İnstitutunda BDU-nun İlahiyyat fakültəsinin məzunları ilə görüş keçirildi
19/11/2018 [15:41]:
BBC bu ilin 100 nüfuzlu qadınını seçdi - Biri Azərbaycandandır
19/11/2018 [15:38]:
“Axmaq jurnalistlərin yalan xəbərlərindən yorulmuşam”
19/11/2018 [15:36]:
Fransa Qarabağ separatçılarına qucaq açan tək həmsədr dövlət deyil...
19/11/2018 [15:32]:
Azərbaycan və Belarus prezidentlərinin geniş tərkibdə görüşü oldu
19/11/2018 [15:32]:
Bəzi şadlıq sarayları bağlanacaq VİDEO
19/11/2018 [15:29]:
“Vətəndaşın ödəniş qabliyyəti yoxdursa, borc silinməlidir”
19/11/2018 [15:28]:
Ördək ovuna getdi, dostunu güllələdi
19/11/2018 [15:28]:
“O vaxt mən şok içində idim...” – Ayaz Mütəllibov 20 Noyabr faciəsindən danışır...
19/11/2018 [15:22]:
Müslüm Maqomayevin mahnılarını oxuyan 6 yaşlı oğlan hər kəsi heyrətləndirdi -VİDEO
19/11/2018 [15:20]:
Nazir də ANONS ETDİ: “Gəlir vergisinə güzəştlər olacaq” - AÇIQLAMA
19/11/2018 [15:19]:
"Aparıcılarla bağlı tədbirlər görülsün"
19/11/2018 [15:16]:
Ceyhun Bayramov “Ədəbiyyat biliciləri” ilə bağlı əmr imzaladı
19/11/2018 [15:13]:
İlham Əliyevin Belarus səfərindən gözləntilər...
19/11/2018 [15:11]:
Tədris Cərrahiyyə Klinikasında “Kosmetoloji Mərkəz” yaradıldı
19/11/2018 [15:09]:
"İki ton çaxır diplomatik yük ola bilməz” -Tofiq Zülfüqarov
19/11/2018 [14:58]:
İcazəsiz ov etmək istəyən 3 nəfər saxlanıldı
19/11/2018 [14:56]:
“Mənim hoppanıb-düşənlərlə mövqeyim düz gəlmir axı”
19/11/2018 [14:55]:
Bu şəxslərin maaşı gəlir vergisindən azad edilir
19/11/2018 [14:54]:
Rövşən Rzayev italiyalı diplomatla görüşdü -FOTOLAR
19/11/2018 [14:49]:
“Nə etməliydim, sinəmi qabağa verməliydim ki, gəlin məni də öldürün?!” -Qarabağ söhbəti
19/11/2018 [14:43]:
Vergi Məcəlləsində nağdsız hesablaşmalarla bağlı yeni DƏYİŞİKLİK
19/11/2018 [14:37]:
Milli Məclisin növbəti iclasının vaxtı dəyişdirildi - GÜNDƏLİK
19/11/2018 [14:32]:
Aparıcı Vüsalə İstanbulda əməliyyat olundu
19/11/2018 [14:24]:
Milli-mənəvi dəyərlərin mediada təbliği: Bu missiya üçün maddi maraq mütləqdirmi?
19/11/2018 [14:18]:
Erməni hərbçilər qəza törədib
19/11/2018 [14:11]:
İrəvan dövriyyəyə yeni pul vahidləri çıxarır: İqtisadi iflasın rəsmi təsdiqi!
19/11/2018 [14:09]:
Sabahın havası buludlu olacaq
19/11/2018 [14:04]:
Qardaşları güllələyən tapıldı
19/11/2018 [14:01]:
Kirayə yaşadığı evdə cəsədi tapıldı...
19/11/2018 [13:57]:
Bakıda Avtobus sürücüsü ölüb
19/11/2018 [13:52]:
Əhalinin pulu 8 milyard manatı ötüb
19/11/2018 [13:36]:
“Noyabrın 20-də İsmət Qayıbovla birgə Bakıya gəlməli idik...”
19/11/2018 [13:28]:
Prezidentlərin təkbətək görüşü olub
19/11/2018 [13:07]:
Yeni ildə neçə gün istirahət edəcəyik? - TƏQVİM
19/11/2018 [13:02]:
Aqil Abbas: "Özəl kanallar Azərbaycan xalqını əfqan xalqına döndərib"
19/11/2018 [12:56]:
“Rafiq Tağı istəyirdi ki, ədəbi mühitdə bir sensassiya yaratsın...”
19/11/2018 [12:43]:
Bank borcları silinəcək
19/11/2018 [12:41]:
Cey Lo 20 dəqiqəyə iki milyon dollar qazandı - FOTO
19/11/2018 [12:37]:
Polis stansiyadan rabitə xəttini oğurlayan şəxsi saxladı -FOTOLAR
19/11/2018 [12:30]:
Baş nazirin müavini: "Ermənilər torpaqlarımızda narkotik becərir"
19/11/2018 [12:29]:
Əli Kərimlinin məhkəməsi davam edir - saxlananlar cərimələndi
19/11/2018 [12:20]:
Nigar Camalın qızı gözəllikdə anasını kölgədə qoydu - FOTO
19/11/2018 [12:18]:
Bakıda yeni xəttə buraxılan avtobus qəzaya düşdü
19/11/2018 [12:12]:
Özəlləşdirmədə məsafəsiz formada iştirak: 78 dövlət əmlakı hərracda
19/11/2018 [12:04]:
Amaliya Pənahovanı qızı əvəz etdi
19/11/2018 [12:04]:
“Tullantıları küçəyə atan şəxsləri cərimələmək yox, həbs etmək lazımdır...”- Ekoloqdan sərt təklif...
19/11/2018 [12:03]:
Separatçı məmur Xocavənddəki bitki yağları zavodunda oldu...- FOTOLAR
19/11/2018 [12:03]:
“Azərbaycan bu məsələdə ABŞ-ı belə qabaqlayıb”
19/11/2018 [11:53]:
Kiçik sahibkarlardan alınan vergilər ləğv olunur
19/11/2018 [11:50]:
Günel Zeynalova: "Kişi olsaydım, çox şorgöz olardım" - VİDEO
19/11/2018 [11:49]:
Erməniyə qalib gələn güləşçimiz dünya çempionu oldu - FOTO/VİDEO
Bütün arxiv bir sırada
30/08/2018 [14:51] - Mədəniyyət - ( 1876 dəfə baxılıb)

Təxəyyülün yenidən həyat verdiyi qəhrəmanlar...



Din şəhərinin Moillinisi…

Hüqonun məşhur “Səfillər ”-i barədə çoxlarınız yəqin eşitmişsiniz. 1862-ci ildə işıq üzü görən bu əsər dərin məzmunu ilə tək fransızları deyil, bütün Avropa oxucularını silkələdi.

Tarixdən o da məlumdur ki, onun Avropanı silkələməsindən 35 il öncə Fransanın gənc yazıçılarından biri Din şəhərində yepiskop olmuş və 1818-ci ildə vəfat etmiş monsenyor Moillininin izi ilə bu şəhərə gəlmişdir.

35 illik zaman fərqi olan bu iki hadisəni bir-biri ilə nə bağlayırdı? Yəqin təxmin etdiniz: həmin gənc artıq yaşa dolmuş Viktor Hüqo idi.

Yepiskop Moillinin təəccüblü təvazökarlığı, təmənnasızlığı, qayğıkeşliyi, çoxlu sayda digər xeyirxah əməlləri, görünür, yüksək dini təbəqənin nümayəndələri arasında nadir rast gəlinən idi. Məhz bu da ona qarşı hamıda rəğbət oyatmışdır.

Mərd yepiskopun şəxsiyyəti Hüqonun təxəyyüllünə dinclik vermir. O, Din yepiskopunun əlyazmalarının əslini əldə edir. Bu əlyazmalarda onun dini baxışları, müqəddəs kitabın şərhinə həsr olunmuş fikirləri bütün duaları ilə öz əksini tapmışdır.

Hüqoda “Yepiskopun əlyazmaları” adlı roman yazmaq fikri oyanır. O, 1832-ci ildə hətta bu adda kitabın çapı üçün müqavilə də bağlayır.

Amma kitab nəinki yazılır, hatta Hüqo onu heç yazmağa başlamır da. Bunu əminliklə demək olar, çünki böyük romançının öz əsərlərinin bütün qaralamalarını, ilkin qeydlərini, planlarını səliqə ilə saxlamaq adəti vardır. “Yepiskopun əlyazmaları ” ideyasından isə heç bir iz qalmayıb.

...və “Səfillərin” Mirieli

 

Hər halda, bu ideya tamamilə unudulmur, Hüqo yenidən çoxdan bəyənib seçdiyi Din şəhərindən olan yepiskopun şəxsiyyətinə qayıdır. Onun cizgiləri “Səfillər”-in yepiskopu Mirielin obrazında aydın seçilir.
“Səfillər”-in materialları içərisində qorunub saxlanılan Hüqo tərəfindən çəkilmiş Din şəhərinin küçələri, meydanları, park və abidələri əks olunan plan da buna şahidlik edir.

Lakin Hüqonun təxəyyülü ideyaya köklü dəyişikliklər edib. Belə ki, “Səfillər”-də artıq Hüqonu ilahiyyatçı-yepiskop və onun yazıları maraqlandırmırdı. Onu maraqlandıran İNSAN idi.

Yazçının təxəyyülündə Moillinin həyatından real hadisə canlanır. Bu yepiskopla katorqadan qayıdan keçmiş məhbusun görüşü idi. Səfil məhbusun aqibəti yepiskopu mütəəssir edir. Moillinin onun taleyinə müdaxilə edir və xeyirxah addım atır.

Katorqadan qayıdan məhbusun adı Pyer Moren idi. Romanda Hüqo onu Jan Valjan adlandırır. Moren çarəsizlikdən oğurluq edir.

Morenin bacısı və bacısının yeddi övladı aclıq içindədir. Məhz bu, Moreni çörək dükanının pəncərəsini sındırmağa və oğurluq etməyə vadar edir. Bədəli isə ağır olur – onu beş il müddətinə katorqa cəzasına məhkum edirlər.

Moren reallığı və Hüqonun didərgin həyatı

 “Səfillər” işıq üzü görəndə nə Dindən olan yepiskop, nə də Moren sağ deyildi. Hüqo isə Gernsi adasında didərgin həyatı sürürdü. Fransa hökuməti onun imperator III Napoleona qarşı çıxışlarını bağışlamadı.

Bütün Fransa şövq və həyəcanla “Səfillər ”-i oxuyurdu. Mühafizəkar tənqid isə pulgir cəmiyyətin açıq yaralarını göstərən romanı söyürdü. Jan Valjanın kədərli tarixçəsi isə ən çox hücuma məruz qalırdı.
“Necə?! Fransada hakimlər acından çörək oğurlamış adamı katorqaya məhkum edilər? Bu ola bilməz! Bu həqiqətə uyğun deyil! Bu Fransa qanunlarına, Fransa məhkəməsinə, Fransa ictimai qorlusuna bir böhtandır –bu hücumçuların əsas arqumentləri idi.

Əslində isə Pyer Morenə çıxarılmış hökm nə yeganə idi, nə də təsadüfü. Hüqonun arxivində Fransa məhkəmə reqlamentindən çıxarış saxlanılır. Həmin reqlamentdə katorqa ilə cəzalandırılan cinayətlər sırasında “sındıraraq oğurluq etmək” - də vardır. Cəzanın şəraiti və günahkarın şəxsiyyəti hakimin vəzifəsinə aid deyildi. Sındıraraq, qıraraq oğurluq faktı birbaşa katorqa ilə cəzalandırılırdı.

Real hadisələr üzərində qurulmuş əxlaq dərsi


Hüqonun yazdıqlarının reallığa əsaslandığını sübut edən başqa faktlar da var. Belə ki, jurnalist Ponmarten cavanlığında Miollinin və Pyer Morenin görüşünün canlı şahidi Din yepiskopunun katibini axtarıb tapır.

 Ehtimal ki, bu, yepiskopla katorqa məhbusunun sensasiyalı görüşünün canlı şahidi ilə maraqlı müsahibə təqdim etmək kimi peşəkar həvəsdən doğmuşdu.

 Amma, həm də, ola bilərdi ki, buna onu Fransanın ən böyük övladlarından birinə qərəzli münasibət məcbur etmişdi. 

Bəlkə də o, bununla: “ Siz hesab edirsiniz ki, insanlığa sığmayan belə cəza ola bilməz? Onda buyurun, bu da sizə canlı şahid, həm fəxri din xadimi ”- demək istəyirdi.

Beləliklə, Panmarten yepiskopun keçmiş katibi, keşiş Anjeleni tapır. Bu ağ saçlı, nəzakətli qoca öz yaşına baxmayaraq sağlam düşüncəsini və gözəl hafizəsini qoruya bilmişdi. Geniş və hərtərəfli söhbət alınır və jurnalist maraqlı yazı hazırlaya bilir.

Təbi ki, romanda fərqli nüanslar da var. Yazıçı təxəyyülünü unutmayaq. Amma canlı şahidin danışdıqları romanda qeyd edilən hadisənin əsas süjeti ilə demək olar ki, üst-üstə düşür.

Hüqonun böyüklüyü bundadır: real həyatdan götürdüyü real hadisə və bu hadisə üzərində qurulmuş əxlaq dərsi, həm də, təlqin etmədən, məcburi qəbul etdirilməyən bir dərs.

Böyük romançının qələmi insan qəlbinin dərinlikləri yol tapır, həmin qəlbin alçalmasını, alçalaraq yüksəlməsini, ilahi bir qüvvəyə can atmasını göstərir.

Hüqo, məhz buna görə Hüqodur; o, olanları uydurmur, real hadisələr üzərində yeni möhtəşəm bir mənzərə yaradır, oxucuya insan qəlbinin, düşüncələrinin yaxşı və pis tərəflərini öz baxış bucağından təqdim edir

“Səfillər” də məhz Hüqonun möhtəşəm qələminə görə iki yüz ilə yaxındır ki, hamı tərəfindən sevə-sevə oxunur.    

Cəmil Əsədov,
Yazı hazırlanarkən E.Dobinin „Doqquz süjetin tarixçəsi “ kitabından istifadə edilib.

Çəkdiyi selfi ilə 99 illik həbsdən qurtuldu - MARAQLI
Fransa Qarabağ separatçılarına qucaq açan tək həmsədr dövlət deyil...
“Rafiq Tağı istəyirdi ki, ədəbi mühitdə bir sensassiya yaratsın...”
Bütün Rusiya AYAĞA QALXDI: Nurməhəmmədovdan İBRƏTAMİZ TƏKLİF...
“Amerikada insan hüquqları təkcə qanun deyil, həm də bir mədəniyyətdir”
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Vətəndaşın ödəniş qabliyyəti yoxdursa, borc silinməlidir”
Cəmiyyət
“Mənim hoppanıb-düşənlərlə mövqeyim düz gəlmir axı”
Dünya
İrəvan dövriyyəyə yeni pul vahidləri çıxarır: İqtisadi iflasın rəsmi təsdiqi!
Cəmiyyət
“Azərbaycan bu məsələdə ABŞ-ı belə qabaqlayıb”
Araşdırma
Çəmənzəminlinin gizli qalan daha bir imzası- Ondan niyə xəbərsizik?
Həftənin ən çox oxunanları
Xəzər TV rektorun qovulmasının səbəbini açıqladı: Akademiki qara günlər gözləyir - VİDEO
“İsmət Qayıbov vertolyota minəndə Tamerlan Qarayev TƏKİDLƏ ONA DEYİB Kİ...”
"Misir Mərdanov Abel Məhərrəmovun deyil, Bəhram Əsgərovun rektor olmasını istəyirdi"
"KİA Motors" Azərbaycanda 1 milyon kilometr maşın sürən şəxsi ŞOKA SALDI...
"Başa düşə bilmirəm ki, hansı məntiqlə qadınları 65 yaşda pensiyaya çıxarırıq?"
Abel Məhərrəmovun rektorluq "kitabını bağlayan" SENSASİON SƏBƏB...
Xatirənin geyimi başına bəla oldu - FOTOLAR
“Bu reklama çəkilməklə bir ailə başçısını üç il yarım həbsdən azad etdirdim...” - VİDEO
Bu cavan erməni aqronom Azərbaycan torpağında 115 min nar tingi əkdi...
Ərdoğan yarım milyard dollarlıq ikimərtəbəli təyyarəsi ilə ilk dəfə uçdu - FOTO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə