Xəbər lenti
17/06/2019 [19:58]:
“Apple” CEO-su Trampla görüşdü
17/06/2019 [19:56]:
Prodüsser efirdə Əli Mirəliyevin yalanını üzə çıxardı– VİDEO
17/06/2019 [19:52]:
Zelenski ukraynalı qadınları ölkənin turizm brendi adlandırdı
17/06/2019 [19:11]:
Əkrəm İmamoğlu ilə xanımının tanışlıq hekayəsi...
17/06/2019 [19:07]:
Vətəndaş qəzaya düşdü, ilk yardımı Yıldırım etdi - Foto
17/06/2019 [19:02]:
Sevda ikinci ərindən də ayrıldı - FOTO
17/06/2019 [18:55]:
Dünya çempionumuz yeni qurum yaratdı
17/06/2019 [18:55]:
Ruhani Avropaya son şans verdi
17/06/2019 [18:54]:
Nigeriyada terror: 30 ölü, 40 yaralı
17/06/2019 [18:54]:
Saakaşvilidən Kiyev şəhəri ilə bağlı inanılmaz təklif
17/06/2019 [18:52]:
Bodrumda faciə: 12 mühacir boğuldu - VİDEO
17/06/2019 [18:47]:
“Belə çıxır ki, Surət Hüseynov “QRU”nun agenti olub?”- Sabiq Baş prokuror cavab verir...
17/06/2019 [18:43]:
12 il azadlıqdan məhrum olunan hərbçi məhkumun etirafları – VİDEO
17/06/2019 [18:41]:
Oman körfəzində neft tankerlərinə hücum: İran ABŞ pilotsuz təyyarəsinə də raket atıb
17/06/2019 [18:32]:
Baş Qərargah rəisi: “İranın Hörmüz boğazını bağlamaq niyyəti olarsa, bunu elan edəcəyik”
17/06/2019 [18:27]:
Qaradağda mikroavtobus və minik avtomobili toqquşub, 3 nəfər ölüb
17/06/2019 [18:24]:
İtaliyanın dövlət borcunda növbəti rekord qeydə alınıb
17/06/2019 [18:23]:
Bakıda kişi yolun ortasına uzanıb bütün hərəkəti dayandırdı - VİDEO
17/06/2019 [18:20]:
Əli Şəmxani: “İran xüsusi xidmət orqanları xarici kiberşəbəkə aşkar edərək çökdürüb”
17/06/2019 [18:19]:
İranın Təhlükəsizlik Şurasının baş katibi Moskvaya səfər edəcək
17/06/2019 [18:12]:
Krala ərə gedən model ilk dəfə oğlunu göstərdi - FOTO
17/06/2019 [17:37]:
Mövsümü qabaqlayan giləmeyvə - VİDEO
17/06/2019 [17:10]:
Ağstafada güllə yarası alanlardan birinin ayağı kəsildi
17/06/2019 [17:09]:
Qeyri-adi toy - Qadın özü ilə evləndi(FOTO)
17/06/2019 [16:58]:
Hərbi operator Ağdərənin necə boşaldılmasından bəhs etdi - VİDEO
17/06/2019 [16:52]:
Bakıda qadın keçmiş sevgilisini şantaj etdi - Kondisioner ver
17/06/2019 [16:49]:
Aparıcı valideynlərə səsləndi: Polisə şikayət edəcəyəm -VİDEO
17/06/2019 [16:38]:
Ən çox internetdən istifadə edən ölkələr… –SİYAHI
17/06/2019 [16:38]:
“Türk milləti əleyhinə bütün fitvalar erməni kilsələrində verilib”
17/06/2019 [16:08]:
Əməkdar artist ağır vəziyyətdə xəstəxanaya yerləşdirildi
17/06/2019 [15:57]:
TÜRKPA-nın verəcəyi töhfələr hələ qabaqdadır – Kamilə Əliyeva yazdı
17/06/2019 [15:52]:
20 Yanvarın səbəbkarlarından olan DTK generalı öldü
17/06/2019 [15:51]:
İran uran istehsalını 4 qat artırır - Bəyanat
17/06/2019 [15:40]:
Yıldırımdan İmamoğlu haqda inanılmaz paylaşım
17/06/2019 [15:37]:
Tramp öskürən köməkçisini kabinetdən qovdu - VİDEO
17/06/2019 [15:29]:
“Yataqda baş verənləri qələmə almaq şeir deyil...”
17/06/2019 [15:23]:
Biləsuvarda qıza əxlaqsız hərəkət edən mollanı soyundurub döydülər
17/06/2019 [15:21]:
İlham Əliyevin nəvəsinin ad günündən GÖRÜNTÜLƏR
17/06/2019 [15:12]:
6300-dən çox bakalavr ixtisas seçimi edib
17/06/2019 [15:10]:
“Ermənilər iki yüz ildir ki, məhz bu sahəyə yatırımlar edirlər, amma bizim milyonerlər...”
17/06/2019 [14:58]:
Masazırdakı bıçaqlanma kameraya düşdü - VİDEO
17/06/2019 [14:56]:
Düşmən  torpaqlarımızda 10 minədək hərbçi,  150 zirehli texnikanın iştirakıyla təlim başlatdı-VİDEO    
17/06/2019 [14:55]:
İlkindən təşəkkür açıqlaması - “Dəstəyiniz mənə kömək oldu”
17/06/2019 [14:52]:
Zərrinin bir günlük əri dələduz çıxdı
17/06/2019 [14:51]:
Ağstafada ağır qətl törədən gəncin FOTOSU
17/06/2019 [14:50]:
Azərbaycanın tanınmış mühəndisi vəfat edib
17/06/2019 [14:45]:
Sürücü yüksək sürətin qurbanı oldu - FOTO
17/06/2019 [14:32]:
“Qarabağ məsələsində Rusiyanın bitərəfliyini təmin etmək olardı...”
17/06/2019 [14:26]:
Əfqanıstan məhsullarından ibarət ilk partiya yeni marşrutla Türkmənistan ərazisindən Azərbaycana gəlib
17/06/2019 [14:21]:
Gürcüstan prezidentinin sarayı qarşısında “kartof aksiyası” keçirilib
17/06/2019 [14:18]:
Avropa İttifaqı Oman körfəzindəki hadisələrlə bağlı bəyanat verib
17/06/2019 [14:17]:
Baş Prokurorluq və DİN Ağstafada bazardakı silahlı insidentlə bağlı rəsmi məlumat yayıb
17/06/2019 [14:11]:
Azərbaycan qazı Avropaya çatdırılıb
17/06/2019 [13:30]:
Sabah da isti olacaq...
17/06/2019 [13:25]:
“Elçibəy mənə baş nazir, Heydər Əliyev isə baş nazirin müavini vəzifəsini təklif etdi...”
17/06/2019 [13:23]:
“Yaşayacağıma ümid yox idi, təbabətin diliylə desək yüz faiz ölməliydim, amma...”
17/06/2019 [13:04]:
Eldar Sabiroğlu oğlundan imtina etdi: "Qəbrimə gəlmə"
17/06/2019 [13:02]:
Ermənilər Azərbaycan dolması ilə bağlı festival keçirdi - Kilsə həyətində haram ziyafət...
17/06/2019 [12:53]:
İllər keçir, bizsə nə yaşadıq ki...
17/06/2019 [12:53]:
ATV-nin prezidentindən İlkin Xəlilovla bağlı açıqlama: "İşinin başındadır"
17/06/2019 [12:50]:
"Dişsiz, dilsiz, xaraktersizlərin meydanı deyil Rusiya" - Tanınmış jurnalistdən ittiham...
17/06/2019 [12:46]:
Vida öpüşündə qız kişinin dilini qopardı...
17/06/2019 [12:42]:
Səyyar ASAN xidmət davam edir
17/06/2019 [12:38]:
“Müharibəni başladıb sonra Rusiyanı ittiham edəcəklər ki...”
17/06/2019 [12:16]:
“O çətinlikləri bir də görmək istəmirəm...”
17/06/2019 [11:56]:
Suriyada “gecə ovçusu” sınaqdan keçirildi - VİDEO
17/06/2019 [11:55]:
“Anam bütün ömrünü İlham və Fərizənin təbliğinə həsr etdi...” -Fərizənin qardaşı...
17/06/2019 [11:36]:
Beş ayda dəmir yolu nəqliyyatı ilə 1,27 milyard dollarlıq yük daşınıb
17/06/2019 [11:30]:
Azərbaycanda dəhşətli hadisə: Bazara girib, 8 nəfəri güllələdi, 4-ü öldü(FOTO)
17/06/2019 [11:18]:
Azercell-dən möhtəşəm rəqəmsal şou!
17/06/2019 [11:14]:
Astarada çətənə yetişdirən ailə saxlanıldı
17/06/2019 [11:02]:
ABŞ universitetinin azərbaycanlı alimi: "Qəbul olmaq asandır"
17/06/2019 [10:58]:
Beynəlxalq İnstitut: "Nüvə silahları modernləşdirilir"
17/06/2019 [10:54]:
“İnsanlar müsabiqədən kənarlaşdırılmamı ədalətsiz hesab edir...” - Mənsum İbrahimovun tələbəsi
17/06/2019 [10:47]:
Uzunqulağı dəmiryol xəttinə bağlayıb ölümə tərk etdilər - İNANILMAZ...
17/06/2019 [10:46]:
Stüardessa sevgilisini “daha çox görmək istəyən” kişi ömürlük həbs cəzası aldı
17/06/2019 [10:38]:
Bu şəhərin altında 3 min bomba var - Həyəcan təbili
17/06/2019 [10:35]:
“İstanbulu eninə-uzununa müzakirə etdik” - Görüşdən sonra açıqlamalar
17/06/2019 [10:33]:
Mətanət Əsədova qəzaya düşdü
17/06/2019 [10:30]:
Bu gün ermənilər Laçının 1 nömrəli məktəbində seçki treninqi keçirəcək...
Bütün arxiv bir sırada
10/10/2018 [22:44] - Cəmiyyət - ( 3624 dəfə baxılıb)

"Qərb alimləri qarşısında xəcalət tərimizi silək" - Tarixdən dərs almaq müdriklikdir....



Moderator.az əməkdar elm xadimi, professor Şahlar Əsgərovun alimin cəmiyyətdəki yerindən bəhs edən maraqlı müəllif yazısının ikinci hissəsini təqdim edir:


Bu suala cavab vermək üçün tarixə səyahət edək.  İslam Dünyasından Nobel mükafatı almış alimlərin fikirləri ilə tanış olaq. 

Fizika sahəsində Nobel mükafatı almış pakistanlı fizik Əbdüs Səlam “İdeallar və gerçəkliklər” kitabında yazır: “Orta əsrlərdə elmin ağırlıq mərkəzi İslam dünyasında idi…Quranın yeddi yüz əlli ayəsi təxminən səkkizdə biri inananları təbiəti araşdırmağa, həqiqət axtarışında ağıllarını ən yaxşı şəkildə istifadə etməyə, bilik əldə etməni və elmi düşüncəni ictimai həyatın bir parçası halına gətirməyə sövq edir”. Bu fikrdən çıxaracağımız nəticə budur: geriqalmada İslam günahkar deyil, günah dünyagörüşdədir, düşüncədədir. Abdüs Səlam geriqalmanı elmə münasibətdə, dövr üçün onun aktuallığını dərk etməməkdə görür və bu səbəbdən bütün müsəlman dövlətlərinin başçılarına, din xadimlərinə, zəngin insanlara müraciət edərək onlara elmə kömək etməyə çağırır: 

“…ona görə yox ki, bu, bizim müqəddəs kitabımızda Allah tərəfindən buyrulub, ona görə yox ki, bunu Həzrəti Peyğəmbərimiz bizə məsləhət görür, ona görə yox ki, elm iqtisadiyyatdır, elm gücdür, elm silahdır. Ona görə ki, Qərb alimləri qarşısında xəcalət tərimizi silək. Bizlər hətta xəstələnəndə onların "aspirin"-indən, "pensilin"-indən istifadə edirik”. 

Müsəlman dünyasından kimya elmi üzrə Nobel mükafatı almış misirli Əhməd Zevaylın “Gələcəyə addımlar” kitabından geriqalman belə təsvir edilir:

“Altı min ildən çox tarixi boyu Misir fasiləsiz inkişaf etmiş, müxtəlif mədəniyyətlərin cizgilərini özünə hopdurmuşdur: firon sülalələri erası, Ptolomeylər erası, Roma və xristian, indi də müsəlman və kopt mədəniyyətləri eraları. Özümə suallar verirəm: misirlilərə nə olub? Niyə Misir inkişaf etmiş ölkə ola bilmir? Misir öz şöhrətli günlərinə qayıdacaqmı?  Başqa ölkələr - Hindistan, Çin, Cənubi Koreya bir çox sahələrdə böyük tərəqqiyə nail olmuşlar. Bəs Misir niyə nail olmasın?" 

Təhsildə və elmdə geriqalmanın səbəbi həm qlobal, həm də lokaldır. Qlobal səbəb yuxarıda qeyd edildiyi kimi, tarixdən dərs almamaqdır, elmin aktuallığını, inkişafın fəlsəfəsini düzgün dərk etməməkdir. Tarixdən dərs almaq müdriklikdir. 

Sovet elminin dünəni və bugünü 

Elm ordu deyil. Burada sayla heç nəyə nail olmaq olmaz. 
(Y.Xariton)

SSRİ məkanında yaranmış müasir dövlətlər üçün, üstəlik lokal səbəb də vardı. XX əsrdə dünya elminə böyük töhvələr vermiş “Sovet elmi”-nin bugünkü durumunu necə  izah etmək olar?   
Bu suala cavab vermək üçün, geri dönüb yaxın tariximizə baxaq. 

II Dünya müharibəsi zamanı SSRİ rəhbərlərindən L.Beriya ölkənin “Atom layihəsi”-nin elmi rəhbəri akademik Y. Xaritonun işdən sonrakı davranışı ilə bağlı dəfələrlə İ.Stalinə şikayət edir. Stalin isə şikayətə fikir vermir. Beriya bu məsələni növbəti görüşdə təkrarlayanda İ.Stalin deyir: “Lavrenti, səni çıxarsam yerinə onlarla namizədim var, bəs Xaritonu çıxarsam onu kimlə əvəz edim?”  Buradan görünür ki, Stalin alimin unikallığını, əvəzedilməz olduğunu Beriyadan fərqli olaraq, çox yaxşı dərk edirdi.  

Y.Xariton kimi toxunulmazlığa, sonsuz  şöhrət və azadlığa malik alimlər o zaman barmaqla sayılırdı: akad.Y.Zeldovic, akad.A.Saxarov, akad.İ.Kurçatov, akad. A.Aleksandrov və digər bir neçə nəfər. Bu alimlərin hər biri üç dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı idi. Qeyd edək ki, İ.Stalinin  dönəmində siyasi rəhbərlkdən heç kəs bu səviyyəyə qalxa bilməmişdi. 

Alimlərə verilən bu qiymət və hüquqa siyasi rəhbərliyin bütün üzvüləri həsrətlə baxırdılar. Nikita Xuruşov kimi dövlət və partiya adamları bu akademiklərin şöhrətinə və yaşam azadlıqlarına qibtə edirdilər. Onların da ürəklərindən belə toxunulmazlıq, sonsuz hörmətə malik olmaq, akademik olmaq arzusu keçirdi. Onların düşüncəsinə görə, bu ilahi toxunulmazlığın kökündə alimlik (mahiyyət) yox, akademiklik (forma) durur.  

N. Xruşşov SSRİ-nin Nazirlər Sovetinin sədri olanda ürəyindən Akademiyaya üzv olmaq keçir və onun bu arzusuna dəstək verməyən Akademiyasının o zamankı prezidenti akad. A.Nesmeyanovu prezidentlikdən azad edir.

Ardı var...

Şahlar Əsgərov, Əməkdar elm xadimi, professor

loading...
loading...
Vida öpüşündə qız kişinin dilini qopardı...
Tarixi debat 23 iyun seçkilərinin favoritini müəyyənləşdirdimi? - İntriqa alovlanır...
Jirnovski erməni jurnalisti susdurdu: "Biz Türkiyə və Azərbaycanla işləməyə bilmərik"
"Həlimə xanım mənim üçün Elçibəyin yarısı idi"
3 kişiyə təcavüz edən keçmiş nazir həbs olunacaq - RƏZALƏT...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Qeyri-adi toy - Qadın özü ilə evləndi(FOTO)
Gündəm
“Türk milləti əleyhinə bütün fitvalar erməni kilsələrində verilib”
Cəmiyyət
“Yataqda baş verənləri qələmə almaq şeir deyil...”
Gündəm
Ermənilər Azərbaycan dolması ilə bağlı festival keçirdi - Kilsə həyətində haram ziyafət...
Siyasət
"Dişsiz, dilsiz, xaraktersizlərin meydanı deyil Rusiya" - Tanınmış jurnalistdən ittiham...
Həftənin ən çox oxunanları
Naxçıvanda yer yerindən oynadı, düşmənin başına od ələndi - VİDEO
Qarabağda xidmət keçmiş zabit Belarusda daxili işlər naziri oldu: Erməni mediası şokda...
"Erməni ordusundakı Rusiyaya bağlı qüvvələr 1-2 rayonu Azərbaycana verib, geri çəkilsə..."
Lamiyə həmin zabitlə 29-cu otaqda görüşüb hamilə qalmışdı
Keçmiş nazirin oğlu ilə eşq yaşayan müğənni: "Gör başqa qızların başına nə oyunlar açır..."
Bakının mərkəzində BİABIRÇILIQ - Oğlan qızı parkda... - VİDEO
Böyrəkləri dağıdan vitaminin adı açıqlandı - ALİMLƏRDƏN XƏBƏRDARLIQ...
"Düşmənə zərbə vuracaq mövqelər seçməliyik, məsələn, Sərsəng Dağlıq Qarabağın canıdır..."
Ailələrin gəldiyi çimərlikdə lüt gəzən kişini döydülər - VİDEO
70-ci illərdə yaponlar nə üçün SSRİ-dən şüşə qırıqları alıb dənizə tökürdülər?
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və s. işlər üçün əlaqə:
Telefon: 0502711225, 0507440247 (Whatsapp)