Xəbər lenti
15/11/2018 [14:21]:
“Kim Azərbaycan dilini bilmirsə, gəlib parlamentdə oturmasın” – Spikerdən xəbədarlıq
15/11/2018 [14:13]:
Nemət Pənahlı azadlığa çıxdı...
15/11/2018 [14:11]:
Siyavuş Novruzov: “Milli Məclisə bəzi sənədlər bərbad gəlir”
15/11/2018 [14:03]:
"Müqəddəs yer" boş qalmadı: Bakı Şəhərinə yeni icra başçısı təyin olundu...
15/11/2018 [13:59]:
Ölüm xəbəri yayılan tanınmışlar...
15/11/2018 [13:40]:
Təbii qazın həcmi artırılıb
15/11/2018 [13:39]:
“Dövlətqaçqınkom”un sədr müavini işdən ÇIXARILDI ...
15/11/2018 [13:36]:
Əli Həsənovla bağlı ŞOK MƏLUMAT - 2 milyard manat mənimsəyib
15/11/2018 [13:30]:
Azərbaycan Türkiyədən milyonluq silahlar aldı - Dünyada 10-cudur...
15/11/2018 [13:26]:
Universitetdə atışma olub
15/11/2018 [13:16]:
Qocalar evinə yerləşdirilən bu qadın nazirin xalası qızıdır -FOTO
15/11/2018 [13:15]:
Nazir istefa verdi
15/11/2018 [13:14]:
Milli Məclisdə növbəti ilin dövlət büdcəsi ilə bağlı müzakirələr başa çatıb
15/11/2018 [13:11]:
“Baku Business Factory” kovörker mərkəzi üçün layihələrin qəbulunu davam etdirir
15/11/2018 [13:08]:
Mahir Abbaszadəyə yüksək vəzifə verildi...
15/11/2018 [13:02]:
“Yeni yol nişanları” gülüş hədəfi oldu - FOTO
15/11/2018 [12:56]:
Deputat: "Reket jurnalistlər bizi biabır edir"
15/11/2018 [12:55]:
Sabahın hava proqnozu
15/11/2018 [12:55]:
Günəş enerjisi ilə qidalanan lövhələri oğurlamaqda şübhəli bilinən şəxs saxlanıldı
15/11/2018 [12:53]:
Bakıda 10 min mənzil istiliksiz qalacaq – Səbəb
15/11/2018 [12:52]:
Hərbçiləri daşıyan avtobus aşıb
15/11/2018 [12:48]:
Zamirə Hacıyeva Londondakı bankları da işə saldı...
15/11/2018 [12:40]:
“Zaur verilişində uzunçuluq etdiyi üçün Mənzurə xanımın səbri çatmayıb...” -Müğənninin köməkçisi...
15/11/2018 [12:36]:
Tahir Kərimli: “Məni nə günə qoydular”
15/11/2018 [12:35]:
İlham Əliyev Federasiya prezidentini qəbul etdi
15/11/2018 [12:26]:
"Varlı gənclər həbs olunacaq"
15/11/2018 [12:25]:
Ağdam nə qədər şəhid verib?
15/11/2018 [12:14]:
Yasamalda qadın qətlə yetirilib
15/11/2018 [12:10]:
Azercell-in dəstəyi ilə IV Uşaq Paralimpiya oyunları keçirildi -FOTOLAR
15/11/2018 [12:02]:
Uşaq bağçasında qısaqapanma
15/11/2018 [12:00]:
Aqil Abbas: DUST BİPƏRVA, FƏLƏK BİRƏHM, DÖVRAN BİSÜKUN
15/11/2018 [11:57]:
Ayrapetyanın cəsədi soyuducuda çürüyüb, ekspertizaya yararsız olub -Erməni oliqarxın sirli ölümü
15/11/2018 [11:52]:
“Onun hər bir cümləsində kinomuzun vəziyyəti ilə bağlı son dərəcə ağrılı, dərin təhlil var”
15/11/2018 [11:49]:
Ermənistanda seçki yarışına 11 partiya qoşulub –Paşinyan müxalifətin mandat qazanacağına şübhə edir
15/11/2018 [11:41]:
“Ya qəbul edin, ya da xaosa hazır olun!” –Britaniya hakimiyyətində siyasi böhran zirvəyə çatdı
15/11/2018 [11:39]:
Daha bir yanğın
15/11/2018 [11:31]:
Donald Trampdan səfir təklifi
15/11/2018 [11:30]:
“Biabırçılıqdır, analar doğum evindən çıxarkən onlara zəng vurub körpə qidaları təklif edirlər”
15/11/2018 [11:29]:
Dövlət Komitəsinin nümayəndə heyətinin Kaliforniyada görüşləri davam edir -FOTOLAR
15/11/2018 [11:25]:
Ərzaq məhsullarının içindən mobil telefonlar çıxdı
15/11/2018 [11:18]:
Bu ərazidə su olmayacaq
15/11/2018 [11:15]:
Azərbaycanda daha bir səfirlik açılacaq
15/11/2018 [11:15]:
Çarşablı qadın Atatürkün heykəlini baltaladı - Yusif surəsində nə yazılıb?
15/11/2018 [11:12]:
İlham Əliyev Təzəpir məscidinin ətrafında görülən işlərlə tanış oldu
15/11/2018 [11:07]:
“Uşaq pulu” çoxdan bərpa edilməli idi”
15/11/2018 [11:03]:
Güclü qar məktəblərin bağlanmasına səbəb oldu
15/11/2018 [10:55]:
Nazir: "Pensiya yaşını azaltmağa ehtiyac yoxdur"
15/11/2018 [10:52]:
“Narkomaniya və erkən nikaha yox deyək” mövzusunda tədbir keçirildi...
15/11/2018 [10:46]:
Ermənilər Sərsəng SES-in 40 illik yubileyini də keçirdi... - Biz hələ 40 il də gözləyəcəyik?..
15/11/2018 [10:45]:
İdmançılar qəzaya uğradı
15/11/2018 [10:40]:
ADPU-da “Antropoloji dəlillər ermənilərə yox deyir” mövzusunda elmi seminar keçirilib
15/11/2018 [10:39]:
Azərbaycanda dərslərin dayanmasına səbəb...
15/11/2018 [10:34]:
Futbol məşqçisi dünyasını dəyişdi
15/11/2018 [10:25]:
Kapital Bank yeni Neftçilər Kart Mərkəzi filialını istifadəyə verdi
15/11/2018 [10:21]:
90 milyon sərnişinə xidmət göstəriləcək
15/11/2018 [10:09]:
Milli Məclisdə gərgin müzakirələr...
15/11/2018 [10:02]:
Bloger “iPhone” almaq üçün bir vanna pul gətirdi - VİDEO
15/11/2018 [09:52]:
Bakıda atanın qızına göndərdiyi səs yazısı ortaya çıxdı - “SƏNƏ NİFRƏT EDİRƏM” – VİDEO
15/11/2018 [09:51]:
Sürücülər üçün sonuncu gündür - XƏBƏRDARLIQ
15/11/2018 [09:48]:
Azərbaycanda vulkan təhlükəsi - PROQNOZ
15/11/2018 [09:47]:
Bu gün Millətlər Liqasında 9 oyun keçiriləcək - TƏQVİM
15/11/2018 [09:42]:
Yanğınlar zamanı ölənlərin sayı 58 nəfərə çatıb
15/11/2018 [09:39]:
Qəbələdə maşın ağaca çırpıldı: ölən var
15/11/2018 [09:36]:
Almaniyada Naxçıvanla bağlı broşürlər paylanılıb
15/11/2018 [09:33]:
ADAU əməkdaşları Ukraynanın Sumi Milli Aqrar Universitetində - FOTOLAR
15/11/2018 [09:31]:
Bu ərazidə yaşayanlara ciddi təhlükə
15/11/2018 [09:28]:
Ermənistan silahlı qüvvələrinin bölmələri atəşkəs rejimini 26 dəfə pozub
15/11/2018 [09:15]:
“Hər çalma bağlayandan molla olmaz” - “Sərxoş molla” görüntülərinə rəsmi reaksiya + VİDEO
15/11/2018 [09:14]:
Milli Qəhrəmanın anım günüdür
15/11/2018 [09:02]:
Prezident İlham Əliyev ilk dəfə KTMT-də baş verənlərdən danışdı
15/11/2018 [08:54]:
İş adamlarımız Çindən 50 milyon dollarla qayıdıb
15/11/2018 [08:48]:
Manat bu günə hansı məzənnədə olacaq?
15/11/2018 [08:41]:
Bu gündən qış rejiminə keçirik
15/11/2018 [08:38]:
Saqqız haqqında bilmədiyimiz gerçəklər...
15/11/2018 [08:31]:
Dünyanın ən "fədakar" dietası
15/11/2018 [08:24]:
Avtomobillərin parklanması üçün yeniliklər ediləcək - VİDEO
15/11/2018 [08:19]:
21 gün enerji saxlayan telefonun təqdimatı oldu...
15/11/2018 [02:11]:
Günün qoroskopu: -Yel dəyirmanları ilə savaşmayın...
15/11/2018 [01:51]:
“Azərbaycandan alacağımız ərazilər var” – Separatçılardan həyasız iddia
15/11/2018 [01:36]:
CIA-nın projesi deşifrə oldu... Düz 149 nəfər...
Bütün arxiv bir sırada
16/10/2018 [23:33] - Müsahibə - ( 2961 dəfə baxılıb)

“Heydər Əliyevlə gecə ikinin yarısınadək söhbət etdik”



İyirmi altı il öncə – 1992-ci il oktyabrın 16-da bir qrup Azərbaycan ziyalısı Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri Heydər Əliyevə müraciət edib. Sonralar “91-lərin müraciəti” kimi daha çox tanınan müraciətdə ziyalılar Heydər Əliyevdən Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması ideyasına münasibət bildirməyi və bu partiyaya rəhbərlik etməyi xahiş ediblər. “Azərbaycan Sizin sözünüzü gözləyir” başlıqlı müraciət “Səs” qəzetinin 16 oktyabr tarixli 43-cü (72) sayında dərc olunub. Ziyalılar müraciətdə Heydər Əliyevdən siyasi partiya yaradılmasını və bu partiyaya sədrlik etməsini xahiş edirdilər. Onlar bu xahişin xalqın istəyini, milli iradəsini ifadə etdiyini vurğulayırdılar.

Moderator.az xəbər verir ki, Teleqraf.com-un 91 ziyalıdan biri, Bakı Dövlət Universitetinin professoru Şahlar Əsgərovla müsahibəsində həmin tarixi müraciət və sonrakı proseslərdən bəhs olunub.

Həmin müsahiəni təqdim edirik:

– Şahlar müəllim, necə oldu ki, 91 ziyalı belə bir müraciətlə çıxış etmək qərarına gəldi?

– Bu ideya 1992-ci ildə meydana çıxdı. Bilirsiniz ki, o zaman ölkədə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi və Müsavat Partiyası hakimiyyətdə idi. Ölkəmiz Qarabağda müharibəyə cəlb olunmuşdu. Üstəlik, dövlət daxilində də proseslər rəvan getmirdi. Yəni, Azərbaycan çox mürəkkəb dövrünü yaşayırdı. O zamanlar bir qrup insan AXC-Müsavatı müdafiə edirdi. Bir qrup insan onlardan qabaq hakimiyyətdə olmuş kommunistləri dəstəkləyirdi. Ancaq nə keçmişdə kommunist olan, nə də AXC-Müsavatı qəbul edən çoxlu sayda insanlar var idi ki, Azərbaycanın taleyi, apardığı müharibə onları da narahat edirdi. Onlar da istəyirdilər ki, hansısa bir yolla xalqa, dövlətə xidmət etsinlər. Beləliklə, bu adamlar bir ideya ətrafında birləşdilər. Bu, çox bəsit bir ideya idi, yəni hələ partiya deyildi, nizamnaməsi mövcud deyildi. İdeya şəxs ətrafında idi. Bu insanlar güman edirdilər ki, Heydər Əliyevin bu prosesə qoşulmasına çox böyük ehtiyac, zərurət var. Ona görə də bir qrup ziyalı öz arzularını müraciət şəklində yazıb imzaladılar və 26 il əvvəl “Səs” qəzetində çap etdirdilər. Müraciət müəllifləri Heydər Əliyevdən xahiş edirdilər ki, Azərbaycanı bu çətin durumdan çıxarmağa yardımçı olasun. Beləliklə, bu bir hərəkata çevrildi və sonradan “91-lər hərəkatı” adını aldı.

– Noyabrın 7-də yenə “Səs” qəzetində Heydər Əliyevin Azərbaycan ziyalılarının müraciətinə cavabı dərc olundu. “Yeni, müstəqil Azərbaycan uğrunda” adlanan cavab müraciəti barədə danışmağınızı istərdik…

– Bəli, Heydər Əliyev bu müraciətdə bizim müraciətə cavab verirdi. Əslində, Heydər Əliyevin 5 bənddən ibarət cavab məktubu sonradan Yeni Azərbaycan Partiyasının proqramının əsas hissələrinə çevrildi.


– Beləliklə, bir qrup ziyalının Heydər Əliyevlə görüşməsi məsələsi gündəmə gəldi…

– 1992-ci il noyabr ayının 20-də müraciət müəllifi olan bir qrup insan təyyarə ilə Naxçıvana uçdu. Biz üç-üç, dörd-dörd, beş-beş qruplar şəklində getdik. Çünki o zamanlar mətbuatda fikirlər səslənirdi ki, onların hamısını qıracağıq, Azərbaycanda 100 ziyalı olmasın, guya nə itirəcəyik? Yəni, belə ifadələr də var idi. Ona görə bütün “91-lər” bir təyyarə ilə getmədi. Müxtəlif reyslərlə Naxçıvana uçduq. Noyabrın 20-də, saat 23:30-da Heydər Əliyevlə görüşdük. Görüşdə hardasa 30 nəfər iştirak edirdi. Akademiklər Ziya Bünyadov, Fərəməz Maqsudov, yazıçı-publisist Sirus Təbrizli, professorlar Murtuz Ələsgərov, Səfiyar Musayev, dosent Əli Nağıyev və başqalarının adlarını çəkmək olar. Hava ümumən soyuq idi, otaq da soyuq idi. Söhbətimiz təqribən saat 1:30-dək davam etdi. Heydər Əliyev hər birimizdən təqribən belə bir suala cavab axtarırdı; məni Bakıya dəvət edirsiniz, mənim rolumu orda harda görürüsünüz, mən nə edə bilərəm? Siz hər biriniz öz düşüncənizi deyin, mən sizi eşidim. Bu baxımdan hər kəs öz düşüncələrini dedi. Ümumiləşdirsək, deyə bilərik ki, “Heydər Əliyev, siz gəlin, böyük təcrübəniz var. Əhalini də, respublikanı da, Moskvanı da tanıyırsınız, bu işlərdə bizə bir kömək edin” kimi söhbətlər oldu. Hardasa 6-cı, yaxud 7-ci çıxış edən mən oldum. Əgər sizin üçün maraqlıdırsa, öz söhbətimin məğzini də qısa danışa bilərəm.

– Əlbəttə, maraqlıdır. Danışın, zəhmət olmasa…

– Söhbət mənə gəlib çatanda mən ona “Heydər müəllim” deyə xitab etdim. Çünki orada çıxış edənlər Azərbaycanın müxtəlif təbəqələrini təmsil edirdilər. Deyək ki, yenilikçilər, yeni quruluşun tərəfdarları “Heydər bəy”, keçmiş quruluşun tərəfdarları “Heydər Əliyeviç” deyirdilər. Mənim kimi universitet müəllimləri “Heydər bəy, yaxud Heydər müəllim” deyirdilər. Mən “Heydər müəllim” dedim. Dedim ki, icazə verin, Əbdürrəhman Caminin “Baharıstan” əsərindən bir pritça ilə söhbətə başlayım. Heydər Əliyev başı ilə razılığını bildirdi. Dedim ki, Hindistan padşahı Bağdad xəlifəsinə hədiyyələr, kitablar, eyni zamanda xəlifənin keşiyində dayanması üçün bir həkim göndərir. Xəlifə həkimdən soruşur ki, hansı dərdin dərmanını bilirsən? Həkim dərman bildiyi dərdləri sadalayır. Həmçinin, deyir bir dərman da bilirəm ki, onu qəbul etdikdən sonra başınızdakı ağ saçlar qaralacaq. Bunu dedikdə xəlifə etiraz edir, həmin dərmanı içməyəcəyini bildirir. Qeyd edir ki, ağ saçdan millətin yoluna işıq, şəfəq düşər. Qara saç zülmət rəngidir, ondan zülmət gəlir. Mən də dedim ki, biz sizin ağ saçınızın şəfəqindən bütün Azərbaycan xalqının bəhrələnməsini istəyirik. Bunun üçün də Sizi Bakıda görmək istəyirik. Belə bir çıxış etdim.


– Beləliklə, səhəri gün – noyabrın 21-də Naxçıvan şəhərində Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransı keçirildi…

– Bəli, həmin gün Naxçıvan şəhərində Yeni Azərbaycan Partiyasının təsis konfransı keçirildi və Heydər Əliyev yeni yaradılan partiyanın sədri seçildi. Konfransda Azərbaycanın əksər rayonlarından cəmiyyətin bütün təbəqələrini təmsil edən 550 nümayəndə iştirak edirdi. Beləliklə, Azərbaycanın ictimai-siyasi səhnəsinə cəmiyyətdəki qüvvələr nisbətini və bundan sonra ölkədə baş verəcək hadisələrin axarını köklü və konstruktiv surətdə dəyişən partiya meydana çıxdı. Ölkədə yeni dönəm, yeni dövr başladı.

– Həm partiyanın yaradılması, həm də sonrakı mərhələdə hansı çətinliklərlə üzləşirdiniz?

– Şübhəsiz ki, çətinliklər var idi. Ancaq eyni zmanda hədə-qorxu da mövcud idi. Artıq qeyd etdiyim kimi, onlar “olmasın Azərbaycanda 100 ziyalı” deyirdilər. Amma təsis konfransı keçirilərkən başqa böyük çətinliklərlə qarşılaşmadıq. Təyyarə reysi var idi, getdik, hoteldə qaldıq. Ancaq hotel soyuq idi. Hətta, Maksim Musayevlə bazara getdik, qiymətlərlə maraqlandıq. Gördük ki, Bakı bazarlarındakı qiymətlərdən xeyli ucuzdur.

– Zaman ziyalıların müraciətinin dövlətimiz və xalqımız üçün faydalı olduğunu sübut etdi…

– Heydər Əliyev böyük təcrübəsi olan bir şəxsiyyət idi. Xüsusilə, idarəetmə təcrübəsi çox yüksək idi. Üstəlik, Heydər Əliyev nəzəri biliklərə də mükəmməl yiyələnmişdi. Onun hələ sovet dövründə etdiyi çıxışlardan da bunu görmək mümkün idi. Buna görə də o, ilk növbədə Azərbaycanda qanunsuz silahlı dəstələrin tərksilah edilməsi barədə qərar verdi. Ölkə dövlət tərəfindən idarə olunar, silahlı dəstələr tərəfindən yox. Ziyalıların müraciəti və Heydər Əliyevin cavabı Azərbaycan tarixində dönüş nöqtəsi idi. Dönüş nöqtəsi olduğu üçün Azərbaycanın taleyi də tamamilə dəyişdi. Bilirsiniz ki, iqtisadiyyatda böyük tənəzzül gedirdi. Bu tənəzzül təqribən 1994-cü ilin axırınadək davam etdi. 1995-ci ildə tənəzül dayandı və iqtisadi tərəqqi başladı. Çörək qıtlığı aradan qalxdı, ölkə qanunsuz silahlı dəstələrdən azad oldu. “Əsrin müqaviləsi” imzalandı. Bu müqavilə nəinki həmin illər, böyük bir epoxa üçün çox önəmli oldu. Azərbaycan ayaq üstdə hələ zəif dayandığı vaxtda öz neftini sataraq gəlir əldə etməyə başladı. Ölkəmiz beynəlxalq proseslərə qoşuldu. 2001-ci ildə Avropa Şurasının üzvü oldu. Heydər Əliyev Strasburqa gedərək orda çıxış etdi. Dedi ki, biz, əlbəttə Avropa dəyərlərini mənimsəməyə gəlmişik. Amma eyni zamanda əliboş gəlməmişik. Biz də öz dəyərlərimizlə gəlmişik. Yəni, Azərbaycan dəyərləri də dünyaya təqdim edildi. O xarici səfərlərə gedəndə Azərbaycan xəritəsini də özü ilə götürürdü. Harada çıxış edirdisə, o xəritəni divardan asdırırdı, deyirdi baxın, bura Azərbaycan, bura Ermənistan, bura Dağlıq Qarabağdır. Deyirdi, baxın, bura bizim ərazimizdir. Bizim ərazimizi Ermənistan silahlı qüvvələri zəbt edib. Heydər Əliyev yeri gələndə böyük siyasətçi, yeri gələndə coğrafiya müəllimi, yeri gələndə böyük ağsaqqal idi. Bax, bu yollarla 2003-cü ilədək Heydər Əliyev, 2003-cü ildən sonra isə cənab İlham Əliyev Azərbaycanı gətirib bugünki inkişaf səviyyəsinə çıxardı.

Əli Həsənovla bağlı ŞOK MƏLUMAT - 2 milyard manat mənimsəyib
"Palmali"nin prezidentindən görkəmli türkoloqa 9 cildlik SÜRPRİZ...
Hər yerə 12 kukla ilə gedir - MARAQLI
Pul üçün rinqə çıxan 13 yaşlı uşaq qorxunc şəkildə can verdi - DƏHŞƏT...
Ölkəni qarışdıran qadın danışdı: "Prezidentə alt paltarımı göstərdim”
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Şou-biznes
“Zaur verilişində uzunçuluq etdiyi üçün Mənzurə xanımın səbri çatmayıb...” -Müğənninin köməkçisi...
Cəmiyyət
“Biabırçılıqdır, analar doğum evindən çıxarkən onlara zəng vurub körpə qidaları təklif edirlər”
Dünya
Türkmənistanda polis “hədsiz tox olanları” axtarır: “doğrama” yemək olmaz
Dünya
Məruzədən təsirlənən yüzlərlə xristian müsəlman oldu - MARAQLI
Dünya
Dünyanın ən iri çəhrayı brilliantı neçəyə satıldı? - FOTO
Həftənin ən çox oxunanları
"KİA Motors" Azərbaycanda 1 milyon kilometr maşın sürən şəxsi ŞOKA SALDI...
Ayaz Mütəllibovdan şok açıqlamalar -"Danışmışdım, Qarabağ qaytarılacaqdı..."
"Bəlkə içimizdəki ermənilərdənsən ki, şəhid anasını təhqir etməyə özünü borclu bilirsən"
Xatirənin geyimi başına bəla oldu - FOTOLAR
Sehrli ingilis barmağı: Dumanlı Albiondan bir qudaya stop, digərinə yaşıl ışıq? + FOTOLAR
“Bu reklama çəkilməklə bir ailə başçısını üç il yarım həbsdən azad etdirdim...” - VİDEO
Bu cavan erməni aqronom Azərbaycan torpağında 115 min nar tingi əkdi...
“Ələkrəm Hümbətov Azərbaycan bayrağını parçalayıb yerə atdı və...”
Azərbaycanın talanan sərvətlərinin izi ilə daha bir ünvan: Ax, London, London...
Ermənistan artıq torpaqlarımızda istehsal edilmiş silahlarla silahlanmağa başladı? – FOTO
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə