Xəbər lenti
24/04/2019 [13:55]:
12 mindən çox vətəndaşa 500 manatadək kompensasiya verilib
24/04/2019 [13:54]:
Təhsil Nazirliyi "Formula 1"lə bağlı məktəblərə təlimat göndərdi
24/04/2019 [13:49]:
52 yaşlı xalq artistinin sinə dekoltesi şok etdi - FOTOLAR
24/04/2019 [13:46]:
"Çox sağ olsun ki, Mehriban xanım Əliyeva həm əməliyyatıma kömək etdi, həm də..."
24/04/2019 [13:45]:
Hökmdara göndərilən kürünü mənimsəyən diplomatımıza yol görsəndi -Dubayda müəmma...
24/04/2019 [13:40]:
Rüşvət verən iş adamı məhkəməyə məcburi gətirildi - yazılanları inkar etdi
24/04/2019 [13:38]:
"Biz hökumət tərəfdən demokratiyadan danışırıqsa, onda çox da irəli getməmişik"
24/04/2019 [13:33]:
Azərbaycan-Avropa əlaqələri: 101 yaşlı əməkdaşlıq...
24/04/2019 [13:31]:
İlham Əliyev: "Azərbaycan Çinin böyük şirkətlərinin ölkəmizdə fəal iş görmələrində maraqlıdır"
24/04/2019 [13:30]:
Kəlbəcərdə zəlzələ olub
24/04/2019 [13:28]:
Sərhəddən 11 min dərman keçirmək istədi - FOTO
24/04/2019 [13:27]:
Sabaha olan hava proqnozu açıqlanıb
24/04/2019 [13:27]:
Ölkəyə 3 milyon rublu gizli keçirmək istədi
24/04/2019 [13:25]:
Prezidentin birdəfəlik yardım Sərəncamı 9300 nəfərə şamil olunacaq
24/04/2019 [13:15]:
Rəsmi Ankara: “Rusiya Azərbaycana S-400 satsa, bunu birbaşa edəcək”
24/04/2019 [13:15]:
BDU-da Ə.Ağaoğlunun anadan olmasının 150 illiyi ilə bağlı ilk tədbir keçirilib - FOTOLAR
24/04/2019 [13:12]:
“İnsan elm öyrənmək yolunda addım atanda onun həm də rusizi artır...”
24/04/2019 [13:06]:
Səfir: “Türk millətinin tarixində utanılacaq hadisə baş verməyib”
24/04/2019 [13:02]:
““Formula-1” canımızdan da, təhsilimizdən də irəlidir, çünki pul gətirir...”
24/04/2019 [12:54]:
Rövşən Rzayev “Mine Mark” Fondunun nümayəndə heyəti ilə görüşdü
24/04/2019 [12:48]:
“Yaralı zabitimiz deyib ki, komandir, gəlin sizi ərazidən çıxarım, amma o, razılaşmayıb...”
24/04/2019 [12:46]:
Bakı Dövlət Universitetində Himayəçilər Şurası yaradılıb
24/04/2019 [12:43]:
Fuad Muradov: “Erməni lobbisi dövlətimizin suverenliyinə qarşı təxribatlara əl atır”
24/04/2019 [12:41]:
Daha bir ölkədə prezident səlahiyyətləri genişləndirildi
24/04/2019 [12:35]:
“Mygov” gələn ay istifadəyə veriləcək
24/04/2019 [12:33]:
"Yalanlara qarşı qoyulan həqiqətlər unudulur" - Əli Əhmədov
24/04/2019 [12:26]:
Eldar Əzizov: "Liftlərin qiyməti açıqlanmalı, korrupsiya hallarına yol verilməməlidir"
24/04/2019 [12:13]:
Pensiya ilə bağlı 5 illik plan müzakirə olunub
24/04/2019 [12:09]:
“Deyirik ki, nə yaxşı mənim uşağımı küçə iti dişləmədi” - Ekspert rəyləri...
24/04/2019 [12:01]:
Prezident Pekində görüşlər keçirdi - FOTOLAR
24/04/2019 [11:55]:
Elina ilə bağlı istintaqın gedişindən nə xəbər var? - Rəsmi AÇIQLAMA
24/04/2019 [11:49]:
“Vaşinqton Tayms”: “Yeni müharibə Ermənistan üçün böyük fəlakət olacaq”
24/04/2019 [11:43]:
Aprelin 28-i növbəti qəbul imtahanı keçiriləcək
24/04/2019 [11:41]:
Qərbi Kaspi Universitetində daha bir elmi KONFRANS
24/04/2019 [11:39]:
Azərbaycanda iki nəfərdə quduzluq halı baş verib
24/04/2019 [11:29]:
Göyçay və ətraf rayonların əhalisinin diqqətinə: Pulsuz hüquqi yardım
24/04/2019 [11:28]:
Azərbaycanın Şimal və Cənub bölgəsindən olan din xadimləri birgə namaz qılıblar
24/04/2019 [11:25]:
Xalq artistinin qızına təcavüz edən qardaşı görün harada yaşayır – FOTOLAR
24/04/2019 [11:23]:
“Rusiyanın vasitəçi dövlətlər arasında qalmasına heç bir ehtiyac yoxdur”
24/04/2019 [11:18]:
"Təhsilsiz bir xalq məhvə məhkumdur və hər bir ölkəni dünyada onun elmi tanıdır"
24/04/2019 [11:18]:
Çikaqonun gənc azərbaycanlı sahibkarı
24/04/2019 [11:15]:
Çin gizlədir, ABŞ açıqlayır - Rusiya isə “14 kilometr” irəlidədir
24/04/2019 [11:07]:
“Hər il 10 minə yaxın insan peyvənd olunur” - Afaq Əliyeva
24/04/2019 [10:56]:
Yanukoviç Ukraynaya qayıtmaq istəyir
24/04/2019 [10:55]:
"Quska"nın 10 milyonluq obyektini kim alıb? - ŞOK
24/04/2019 [10:54]:
Azərbaycanda 239 nəfər qızılcaya yoluxub
24/04/2019 [10:54]:
Miqran Poqosyan Moskvada həbs olundu
24/04/2019 [10:51]:
56 min dollarlıq təqaüd qazanan azərbaycanlı tələbə üçün iş təklifləri gəlib
24/04/2019 [10:41]:
ABŞ Rusiyanı hədələdi
24/04/2019 [10:40]:
Azərbaycanda Gürcüstan nömrəli maşınlar sürətlə artır
24/04/2019 [10:33]:
Qaz limitinin ləğvi mümkündürmü? - Ekspert “bunun üçün iqtisadi əsaslar var” deyir
24/04/2019 [10:29]:
Azərbaycanda 60 nəfərin yoluxduğu dəhşətli xəstəlik... Ailələri də onlarla ünsiyyətdən QORXUR
24/04/2019 [10:29]:
"Xaliqin bilməyi yetərlidir, balıqsa özü bilər..."
24/04/2019 [10:24]:
Politoloq: “Ermənilər böyük dövlətlərin agenti olmağı xoşlayırlar...”
24/04/2019 [10:20]:
İki “dəniz”in qovuşduğu şəhər: Sumqayıt-Qafqazın Osakası
24/04/2019 [10:17]:
Dillər Universitetində “Çin dili günü” keçirilib
24/04/2019 [10:14]:
Nərimanovda su olmayacaq
24/04/2019 [10:07]:
Bu gündən bulvara giriş bağlanır
24/04/2019 [10:06]:
Düşmən atəşkəsi 27 dəfə pozub
24/04/2019 [10:00]:
Bu şəxslər üçün parklanma pulsuz olacaq
24/04/2019 [09:57]:
Bakı-Sumqayıt qatarında kitabxana yaradıldı - FOTO
24/04/2019 [09:53]:
“Hələ də bəzi neqativ hallar mövcuddur” - Eldar Əzizov
24/04/2019 [09:30]:
Bu günə olan hava proqnozu
24/04/2019 [09:28]:
DNT analizinin aparılması qaydası müəyyənləşib
24/04/2019 [08:46]:
Azərbaycan şəhərində Azərbaycan və Türkiyə bayraqları erməni havası altında yandırıldı... –FOTOLAR
24/04/2019 [07:45]:
Təmtəraqlı toy əvəzinə, kasıb uşaqlara hədiyyələr etdilər və ağac əkdilər- İbrətamiz... 
24/04/2019 [06:35]:
Yaşamaq üçün ən yaxşı ev hansıdır?..
24/04/2019 [01:05]:
Çavuşoğlu: "Türkiyə S-400 komplekslərini Azərbaycana verməyi planlaşdırmır"
24/04/2019 [00:34]:
Nişanlı qız özünü 7-ci mərtəbədən ataraq intihar etdi - FOTO
24/04/2019 [00:16]:
Mühafizəçilərlə selfi çəkdirdilər - İNANILMAZ...
24/04/2019 [00:00]:
Məşhur futbolçunun 21 il əvvəl çəkilən fotosu maraqla qarşılandı - FOTO
23/04/2019 [23:50]:
28 il komada qalan qadın oyandı
23/04/2019 [23:46]:
Avtobusda qadının qucağında oturdu, bu da azmış kimi bir şillə də vurdu - MARAQLI...+ VİDEO
23/04/2019 [22:54]:
Azərbaycanlı tarixçidən ermənilərə sarsıdıcı zərbə - FOTO
23/04/2019 [22:36]:
“Gəlin birgə oxuyaq!” şüarı altında “Oxu günü” təşkil olundu -FOTOLAR
23/04/2019 [22:34]:
Səudiyyə Ərəbistanında 37 terrorçu edam edilib - Ölkənin Daxili İşlər Nazirliyi bəyanat yayıb
23/04/2019 [22:31]:
Sumqayıt sakinlərinə şad xəbər -Bu xidmətlərindən istifadə imkanları genişləndirilir
23/04/2019 [22:22]:
Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Gültəkin Əsgərovanın anası vəfat etdi
23/04/2019 [22:11]:
Marsda zəlzələ baş verib
23/04/2019 [22:03]:
“Nəsiminin abidəsi rayonumuzun mənəvi ab-havasını bir daha gözəlləşdirəcək”
Bütün arxiv bir sırada
19/10/2018 [11:38] - Dünya - ( 786 dəfə baxılıb)

Qazaxıstan: Ölkənin qüdrəti xalqın düşüncəsindədir



Qazaxıstanın liman şəhəri olan Aktauda təyyarədən düşəndən sonra əvvəlki paytaxt “Alma-ataya hələ 3 saatdan çox təyyarə yolu var” düşüncəsi ilk baxışdaca bu ölkənin əzəmətini göstərir. Sözsüz bir ölkə üçün ərazinin bu qədər böyüklüyü ciddi üstünlükdür. Elə bu faktor regionda bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqədə olan dövlətlər içərisində Qazaxıstanın strateji potensialına əhəmiyyətli təsir göstərən sistem elementlərinin ən böyüyüdür. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, ərazisinin böyüklüyünə görə Qazaxıstan 197 ölkə arasında 9-cu yeri tutur.

Keçmiş sovetlər birliyinə kapitalizmin ziddiyətlərini dadmadan qoşulan Qazaxıstan dövlət kimi milli kimliyini də sosializm düşərgəsində dərk edib. Lakin uzun əsrlər qıpçaq türklərinin imperiya yaradıcısı olmaları və ona rəhbərlik etmələri bugünkü qazaxların davranışlarında açıq-aşkar hiss olunur. Adi vətəndaşın hərəkətlərindən də görsənir ki, onlar yeni yaranan xalq deyil, uzun tarixə söykənən kökləri var. Bunu təvazökar davranışlarından, hadisələrə sanballı baxışlarından və milli dəyərlərini qoruyub saxlamalarından da hiss etmək olar. Sadə qazaxın münasibət və hərəkətlərindən bəlli olur ki, onların hazırda böyük bir əraziyə sahib olmaları, milli dövlət qurmaları, etnik rəngarənglikdə bütün tərəfləri qane edən ortam taparaq uğur qazanmaları hər hansı dövlət başçısının ayağına yazıla bilməz. Əgər belə bir fikir varsa, bu yaltaqlıqdan başqa başqa bir şey ola bilməz. Lakin elə bu yerdə xüsusilə qeyd etmək vacibdir ki, paytaxtın Alma-atadan Astanaya köçürülməsi ilə bağlı prezident Nazarbayevin cəsarətli addımı ölkəyə qarşı ərazi iddialarının və oyunlarının qarşısını aldı.

Qazaxıstanda qazaxlar (əhalinin 63%-ni təşkil edir), ruslar, özbəklər, ukraynalılar, almanlar, tatarlar və uyğurlar da daxil olmaqla 131 müxtəlif etnik qrup yaşayır. Əhalinin təqribən 70%-i müsəlmanlardan, 26%-i isə xristianlardan ibarətdir. Ölkənin rəsmi dili qazax dili olsa da, inzibati işlər də daxil olmaqla bütün səviyyələrdə rus dili də bərabər statusa sahibdir.Kiçikdən yaşlıya hamı 2 dildə danışır – rus və qazax. Rus dilində danışmaq isə elitarlıq sayılır. Bunu Qazaxıstan kübarlarının toplaşdığı məkanlarda da müşahidə etmək mümkündür. Təbii ki, son vaxtlar ingilis dilinə marağın da yarandığını görmək mümkündür. Lakin bu Azərbaycanda olduğu qədər geniş miqyaslı deyil.

Əhalinin rus dilinə meyli nə qədər çox olsa da, milli ənənələrinə, adətlərinə, mədəniyyətlərinə bağlılığı da bir o qədər böyükdür. Qazaхlarda хalq çalğı ansamblının müşayiəti ilə kоllеktiv halda хоr mahnıları ifa оlunmur. Daha gеniş yayılmış və daha çox sevilən хalq çalğı aləti dоmbırdır. Üç günlü kоrpusa malik

оlan dоmbır iki simlidir. Simlər əsasən qоyun bağırsaqlarından hazırlanıb düzəldilir. Adama elə gəlir ki, Qazaxıstanda bu musiqi alətini sevməyən şəxs yoxdur. Və elə bu məqamda düşünürsən ki, özünü Avropasayağı və müasir göstərmək üçün saza qulaq asmağı aşağılıq və geridəqalmışlıq hesab edən azərbaycanlıların sayı getdikcə artmaqdadır.

Qazaxlar evlərinin, gеyimlərin və müхtəlif bədii sənət növlərinin bəzədilməsində əl işlərindən gеniş istifadə еdirlər. Bu sənət növü özünü хalçaçılıq və kеçəçilik sənətində daha qabarıq fоrmada göstərir. Qazaх qadınları öz paltarlarının və məişət əşyalarının bəzədilməsi zamanı rəngli saplarla işlənən tikməçilik sənətindən istifadə еdirlər. Оnlar tikməçilikdə ipək, yun, qızılı və gümüşü saplarla işləyərək gözəl sənət nümunələri yaradırdılar. Qazaхlar məişətdə işlədilən qablara da bəzək vurur, ancaq kumıs içilən qabı isə хüsusilə gözəl naхışlayırlar.

Görünür, Şərqə doğru getdikcə demokratik dəyərlər özünəməxsus baxışlar və idarəetmə sistemi ilə sərhədlənir. Bu mənada qazaxlar üçün ilk növbədə sosial dəyərlər üstünlük təşkil edir. Liberalizm, insan hüquq və azadlıqları onlar üçün sosial təminatdan xeyli aşağıdadır. İnsanların daha yaxşı yaşamaq istəkləri və arzuları hələ də bütün ölkə əhalisi üçün arzu olaraq qalır. Lakin bunu bacaranlar da var və onlar ya dövlət qurumlarında işləyənlərdir, ya da xüsusi statusa malik olaraq dəstəkli bizneslə məşğul olanlardır. Ancaq bizim üçün qeyri-adi olmasa da əsas və gəlirli biznes sferası hakimiyyətin əlindədir. Dövlət vəzifələrində işləyənlərin isə yaxşı yaşamaq üçün o qədər də yüksək olmayan maaşlarından əlavə qeyri-rəsmi “nəfəs” yerləri var. Bu “nəfəs”in hər an kəsilməsi qorxusu onunla yaşayanların içində bir gərginlik, tabeçilik və mütilik formalaşdırdığını da asanlıqla görmək mümkündür.

Qazaxıstan iqtisadiyyatı böyük həcmdə neft və qazdan asılır. Müstəqillik illərində neftdən çox böyük gəlirlər əldə edilmiş və bunun nəticəsində Qazaxıstan Asiyada ən yüksək həyat səviyyəsinə malik olan ölkələrdən birinə çevrilmişdir. Lakin 2015-ci ildə neftin qiymətinin aşağı düşməsi ilə milli valyuta olan tengə devalvasiyaya uğradı. Hökumət ölkə əhalisinin rifah səviyyəsini nisbətən qoruyub saxlamaq üçün devalvasiya ilə bərabər infilyasiyanın da qarşısını almadı. Ona görə də hazırda 1 dollar 370 tengəyə bərabərdir. Həyata keçirilən bu iqtisadi siyasət qazaxların sosial vəziyyətinin tamamilə pisləşməsinin qarşısını alıb və cəmiyyətdə bizdəki qədər gərginlik, narahatlıq, psixoloji sarsıntılar hiss olunmur.

Bəlkə də sosialist düşüncəsinin nəticəsidir ki, bu ölkədə şüarçılıq əsas yer tutur. Təhsil sferasında da belədir və Boloniya prosesi yeri gəldi gəlmədi bu sahədə hər bir fikrin mübtədasını təşkil edir. Bu isə onu göstərir ki, Qazaxıstanda elm və təhsil ölkənin və xalqın gələcəyi üçün əsas yeri tutmur və ora sərmayə qoyuluşu tələb olunan ehtiyacları ödəmir. Bu da əksər müsəlman ölkələrinin xarakterik xüsusiyyətlərinə uyğun gəlir. Elə bu zaman adam fikirləşir ki, görəsən türk dövlətləri üçün bu istiqamətdə qəbul edilmiş qərar daxildən gəlir, yoxsa xarici təsirlərin məhsuludur.

Geosiyasi üstünlüyə malik Qazaxıstan türk dünyası üçün olduqca böyük güc və dayaq olaraq qalır. Bu yaxınlarda prezident Nazarbayevin fərmanı ilə ölkə latın əlifbasına keçib və öz soykökünə bir addım da yaxınlaşıb. Bu qərar cəmiyyətdə, xüsusilə də ziyalılar arasında sevinclə qarşılansa da, gərginlik yaratdığı da müşahidə edilir. Çünki qazaxların istifadə etdiyi kiril əlifbasında olan 42 hərfi əvəzləyərək öyrənmək onlara o qədər də asan gəlmir. Lakin bu qərardan narazı olan yoxdur, çünki qazaxlar özlərinin kökünü təşkil edən türk xalqları ilə birlikdə olmağı daha üstün sayırlar. 2018-ci il oktyabrın 11-13-də Alma-atada türk dünyasının elm adamlarının beşinci dəfə Beynəlxalq Türk Dünyası Araşdırmaları Simpoziumuna toplaşması da vahid əlifbanın və türk ləhcələrində ümumi anlaşmanın yaranmasına xidmət etmək məqsədi güdürdü.

Elə bu yolda da Qazaxıstanlı soydaşlarımıza uğurlar arzulayırıq

Mütəllim Rəhimli

Hökmdara göndərilən kürünü mənimsəyən diplomatımıza yol görsəndi -Dubayda müəmma...
"Biz hökumət tərəfdən demokratiyadan danışırıqsa, onda çox da irəli getməmişik"
"Təhsilsiz bir xalq məhvə məhkumdur və hər bir ölkəni dünyada onun elmi tanıdır"
Mühafizəçilərlə selfi çəkdirdilər - İNANILMAZ...
Məşhur futbolçunun 21 il əvvəl çəkilən fotosu maraqla qarşılandı - FOTO
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Siyasət
“Kimsə gəlib bizə deməyəcək ki, gedin müharibə aparın, torpaqlarınızı azad edin"
Mədəniyyət
“Planet Parni iz Baku” KVN teatrının konserti bizim üçün əsl istirahət oldu”
Cəmiyyət
Müsəlman dükan sahibi  satıcının 400 minlik kəsirini bağışladı- İbrətamiz…
Cəmiyyət
“İfaçıların səhhətinin üstündə əsirik ki, bu cür problemlər yaşanmasın...”
Mədəniyyət
“Biz onun timsalında əsl vətənpərvəri itirmişik”
Həftənin ən çox oxunanları
"İran fəlakət qarşısında- Azərbaycana da böyük təhlükə var..."
Ukraynanın yeni birinci xanımı: Yelena Zelenskaya kimdir? (FOTOLAR)
“Qarabağ Ermənistanla birləşməlidir” – Prezidentliyə namizəddən sərsəm bəyanat
Ermənilər Aprel savaşı haqda cizgi filmi də çəkdi...-FOTO+VİDEO
Kəndin imamı evə ikinci arvad gətirdi, mərəkə qopdu - Davanın GÖRÜNTÜLƏRİ - VİDEO
Direktorun təcavüz etdiyi tələbə yandırıldı - DƏHŞƏT...
“A.Mamikonyan və qrupu 1997-ci ildə Xətai metrosu yaxınlığında  yaşayıb və...” 
""Space"in rəhbəri heç olmazsa öz kanalına baxırmı, bu, söyüşdən də pisdir" - QALMAQAL
“Bakıya gələcək erməni jurnalistləri hava limanından aparıb Müdafiə Nazirliyinə təhvil vermək lazımdır”
"Bu millət erməniyə necə qalib gələ bilər?" - Millət vəkilindən həyəcan təbili...
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və s. işlər üçün əlaqə:
Telefon: 0502711225, 0507440247 (Whatsapp)
e-mail: [email protected]