Xəbər lenti
20/11/2018 [17:24]:
Təranə Səmədovaya ağır cəza istənilir - MƏHKƏMƏ
20/11/2018 [17:15]:
“Kanalizasiya xətlərinə atılan heyvan leşləri ilə bağlı illər boyu şikayətlər olur”
20/11/2018 [17:09]:
Rusiya daxili işlər nazirliyi bəyanat yaydı
20/11/2018 [16:50]:
Unikal memarlıq abidəsi aşkarlandı VİDEOREPORTAJ
20/11/2018 [16:36]:
Sabah bəzi ərazilərdə işıq olmayacaq
20/11/2018 [16:31]:
Prezident İlham Əliyev sərəncam imzalayıb SİYAHI
20/11/2018 [16:15]:
Erməni millət vəkili Türkiyəni Van hava limanı məsələsində İrəvanla əməkdaşlığa səslədi
20/11/2018 [16:12]:
ADU-da “Kamança” pyesi səhnələşdirildi -FOTOLAR
20/11/2018 [16:10]:
Ayaqqabısında narkotik vasitə gizlətdi
20/11/2018 [16:07]:
“Absheron Hotel Group” turizm sahəsi üzrə əməkdaşlığa başlayır -FOTOLAR
20/11/2018 [15:57]:
"Məktəblərdə dini dərslər keçirilməsə İŞİD-ə qoşulanlar çox olacaq"
20/11/2018 [15:49]:
“Belarusdan hava hücumundan müdafiə sistemlərinin alınması daha aktualdır”
20/11/2018 [15:46]:
Müəllim və şagirdlər arasında kütləvi zəhərlənmə olub
20/11/2018 [15:32]:
Boş giliz və güllə aşkarlandı...
20/11/2018 [15:32]:
Novruz Novruzlunun vəfatı hər kəsi sarsıtdı - VİDEO
20/11/2018 [15:30]:
Avtomibil nəqliyyatı veteranından Ramin Quluzadəyə M Ü R A C İ Ə T...
20/11/2018 [15:06]:
İstanbulda "Qara dəniz və Qafqaz ölkələrinin təhlükəsizlik sektorunda islahatlar" mövzusunda beynəlxalq sammit keçirilir
20/11/2018 [15:03]:
190 nömrəli marşrut xəttinin fəaliyyəti dayandırılır
20/11/2018 [15:03]:
İngilis dilinin tədrisində peşəkar səviyyəli müəllim amili başlıca şərtdir
20/11/2018 [14:49]:
MTRŞ telekanal rəhbərlərinə xəbərdarlıq etdi
20/11/2018 [14:43]:
Paşinyan maaş və pensiyaların artırılmasına gəlincə, susur
20/11/2018 [14:29]:
Dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəylinin xatirəsi yad olunacaq
20/11/2018 [14:28]:
Aşıqlar Birliyinin sədrindən haqlı məzəmmət: “Televiziyalar səviyyəsiz aşıq müsabiqələri təşkil edib...”
20/11/2018 [14:19]:
Azərbaycanda 97 nəfər dərmandan zəhərləndi - SƏBƏB
20/11/2018 [14:13]:
Bakıda dəhşətli qəza - Sürücünün parçalanmış görüntüləri yayıldı - VİDEO (+18)
20/11/2018 [14:08]:
“İnternet təhlükəsizliyi və rəqəmsal vətəndaşlıq" Şirvanda...
20/11/2018 [14:05]:
Türkiyədə TürkPA-nın iclası keçirilir
20/11/2018 [14:04]:
Nəcməddin Sadıkov ordu generalı ilə müzakirə apardı
20/11/2018 [14:00]:
Ötən gün Azərbaycan yollarında 5 piyada öldü
20/11/2018 [13:58]:
İlham Əliyev Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisini qəbul etdi - FOTO
20/11/2018 [13:55]:
O binanın sakinlərinə yeni MƏNZİLLƏR VERİLƏCK - Nazir müavini AÇIQLADI
20/11/2018 [13:51]:
"Fədayə Laçın məhkəmənin tez yekunlaşmasını istəyir"
20/11/2018 [13:51]:
100-dən çox ölkənin südçülük üzrə göstəricisinin əks olduğu hesabatda Azərbaycanın da adı var
20/11/2018 [13:38]:
Bakı metrosundakı soyğunçular tutuldu
20/11/2018 [13:31]:
Lənkəran sakini çaqqalı boğub öldürdü – FOTOLAR
20/11/2018 [13:31]:
Kərəm Həsənov Salyanda vətəndaş qəbulu keçirəcək
20/11/2018 [13:22]:
“Yaltaq", “sözəbaxan” olsaydım, “çətin adam” sayılmazdım”
20/11/2018 [13:17]:
Barselonada qatarın qəzaya uğraması nəticəsində xəsarət alanların sayı 40-a çatıb
20/11/2018 [13:06]:
“Əvvəl sevmək daha gözəl idi, indi qocalmışam..."
20/11/2018 [12:48]:
Gəncə İcra Hakimiyyəti: "Dağıntılar altında qalanların hamısı artıq tapılıb" - Son XƏBƏR
20/11/2018 [12:46]:
Kremldən işğal edilmiş torpaqlarla bağlı SENSASİON QƏRAR: Buna hazırlıq gedir
20/11/2018 [12:42]:
Bakıda baş verən yol qəzasında sürücünün arvadı öldü
20/11/2018 [12:41]:
Bank hesabından 790 manat oğurlayan tutuldu
20/11/2018 [12:39]:
Milli Qəhrəmanın doğum günüdür
20/11/2018 [12:38]:
Kanalizasiyadan mal başları, sement kisələri çıxdı -FOTOLAR
20/11/2018 [12:34]:
Havalar pisləşəcək - Güclü külək, yağış, sulu qar... - XƏBƏRDARLIQ
20/11/2018 [12:30]:
Görüntüsü ilə başgicəlləndirən toyuq - VİDEO
20/11/2018 [12:24]:
Novruz Novruzlu dünyasını dəyişib
20/11/2018 [12:22]:
Qadınlarla bağlı yeni hesabat hazırlanır
20/11/2018 [12:21]:
“Ən vəhşi və qəbuledilməz şey bu millətin gəncliyinin istismarıdır”
20/11/2018 [12:17]:
Millət vəkili Yunanıstan, Yeni Zelandiya, Bəhreyn və Sinqapurun fəal qadınları ilə görüşdü
20/11/2018 [12:14]:
Mühəndislik sahəsi üzrə ilin ən böyük tədbirlərindən biri: “Makers’ Day 2018”
20/11/2018 [12:11]:
Rus ekspertlər kasıb Ermənistan və Rusiyanın bahalı qırıcılarından danışırlar: "Qarabağ savaşı təzələnsə, Rusiya hərbçiləri qarışmayacaqlar” – Araşdırma
20/11/2018 [12:10]:
Qabiliyyət imtahanlarının proqramları və qiymətləndirmə meyarları müzakirə olundu
20/11/2018 [12:09]:
Qorbaçovu ayağa qalxmağa məcbur edən alim – Qarakənd faciəsinin akademik qurbanı
20/11/2018 [12:08]:
DİM yeni buraxılış imtahanı modelində onlayn sınaq imtahanları keçirəcək - Abituriyentlərə “hava-su” kimi xəbər
20/11/2018 [12:04]:
Mikayıl Müşfiqi diri-diri divara hörüblər? - Tədqiqatçı alim Ədalət Tahirzadə bu versiyanı araşdırmağa çağırır
20/11/2018 [11:59]:
“Instagram”da məktəbli qızları fahişəliyə cəlb edən Cəlal həbs edildi - FOTOLAR
20/11/2018 [11:56]:
Aİİ-nin müəllimi beynəlxalq konfransda ölkəmizi təmsil etdi
20/11/2018 [11:48]:
"Şah İsmayıl Xətainin bir tərəfi xristian, avropalı idi” - Professordan açıqlama
20/11/2018 [11:42]:
190 qram narkotik vasitə - heroin aşkarlandı
20/11/2018 [11:39]:
Kəmaləddin Heydərov Gəncədə partlayış baş vermiş ərazidə - FOTO
20/11/2018 [11:33]:
"Müəllimlik etmək", "Fəhləlik etmək" kimi sözlər şübhəli sözlər sırasındadır
20/11/2018 [11:23]:
Nyu-Yorkda Azərbaycan İrəvanı haqqında film Amerika ictimaiyyətinə təqdim edilib
20/11/2018 [11:21]:
“Müsabiqənin məqsədi kitaba qarşı marağın azalmasının qarşısını almaqdır...”
20/11/2018 [11:17]:
Eldar Əzizovdan gözləntilər - nələri dəyişə biləcək...
20/11/2018 [11:08]:
Nyu-Yorkda Amerika Azərbaycanlılarının Koordinasiya Şurası təsis edildi
20/11/2018 [11:01]:
Xalq artisti FOTOSU ilə izləyicilərini təəccübləndirdi
20/11/2018 [11:01]:
Konfransda çıxış etmək üçün ölkəsindən çıxan prezident yoxa çıxdı
20/11/2018 [10:58]:
Amerika missioner təşkilatı Ağdərədəki erməni uşaq bağçasını belə təmir etdirdi - FOTO
20/11/2018 [10:53]:
"Yaxşı ki, Nizaməddin Şəmsizadə Hitlerin Şah İsmayılın törəməsi olduğunu dilə gətirməyib"
20/11/2018 [10:40]:
İynədən qorxub, hər kəsə hücum etdi... VİDEO
20/11/2018 [10:38]:
Gəncədə dağıntılar altında qalanlar belə çıxarıldı - VİDEO +18
20/11/2018 [10:27]:
Viski Xərçəngi müalicə edə bilər
20/11/2018 [10:23]:
“Deputatların çoxunun şəxsi biznesi var, heç maaşa ehtiyacları da yoxdur...”
20/11/2018 [10:21]:
Sərkisyanın bu dəfəki "Qarabağ kartı" işə yaramadı: Ermənilər qatilin timsah göz yaşlarına inanmadı...
20/11/2018 [10:16]:
ABŞ daha bir ölkəni "QARA SİYAHI"sına salır
20/11/2018 [10:08]:
79 yaşlı qadını zorladı, amma canından oldu - Azərbaycanda AĞLAGƏLMƏZ OLAY
20/11/2018 [09:57]:
Zakir Həsənov üçtərəfli görüş keçirəcək
20/11/2018 [09:57]:
Bərəkətli ömür, bərəkətli ruzi, bərəkətli nəsil, bərəkətli mal... - Allahın fəziləti
Bütün arxiv bir sırada
19/10/2018 [11:38] - Dünya - ( 731 dəfə baxılıb)

Qazaxıstan: Ölkənin qüdrəti xalqın düşüncəsindədir



Qazaxıstanın liman şəhəri olan Aktauda təyyarədən düşəndən sonra əvvəlki paytaxt “Alma-ataya hələ 3 saatdan çox təyyarə yolu var” düşüncəsi ilk baxışdaca bu ölkənin əzəmətini göstərir. Sözsüz bir ölkə üçün ərazinin bu qədər böyüklüyü ciddi üstünlükdür. Elə bu faktor regionda bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqədə olan dövlətlər içərisində Qazaxıstanın strateji potensialına əhəmiyyətli təsir göstərən sistem elementlərinin ən böyüyüdür. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, ərazisinin böyüklüyünə görə Qazaxıstan 197 ölkə arasında 9-cu yeri tutur.

Keçmiş sovetlər birliyinə kapitalizmin ziddiyətlərini dadmadan qoşulan Qazaxıstan dövlət kimi milli kimliyini də sosializm düşərgəsində dərk edib. Lakin uzun əsrlər qıpçaq türklərinin imperiya yaradıcısı olmaları və ona rəhbərlik etmələri bugünkü qazaxların davranışlarında açıq-aşkar hiss olunur. Adi vətəndaşın hərəkətlərindən də görsənir ki, onlar yeni yaranan xalq deyil, uzun tarixə söykənən kökləri var. Bunu təvazökar davranışlarından, hadisələrə sanballı baxışlarından və milli dəyərlərini qoruyub saxlamalarından da hiss etmək olar. Sadə qazaxın münasibət və hərəkətlərindən bəlli olur ki, onların hazırda böyük bir əraziyə sahib olmaları, milli dövlət qurmaları, etnik rəngarənglikdə bütün tərəfləri qane edən ortam taparaq uğur qazanmaları hər hansı dövlət başçısının ayağına yazıla bilməz. Əgər belə bir fikir varsa, bu yaltaqlıqdan başqa başqa bir şey ola bilməz. Lakin elə bu yerdə xüsusilə qeyd etmək vacibdir ki, paytaxtın Alma-atadan Astanaya köçürülməsi ilə bağlı prezident Nazarbayevin cəsarətli addımı ölkəyə qarşı ərazi iddialarının və oyunlarının qarşısını aldı.

Qazaxıstanda qazaxlar (əhalinin 63%-ni təşkil edir), ruslar, özbəklər, ukraynalılar, almanlar, tatarlar və uyğurlar da daxil olmaqla 131 müxtəlif etnik qrup yaşayır. Əhalinin təqribən 70%-i müsəlmanlardan, 26%-i isə xristianlardan ibarətdir. Ölkənin rəsmi dili qazax dili olsa da, inzibati işlər də daxil olmaqla bütün səviyyələrdə rus dili də bərabər statusa sahibdir.Kiçikdən yaşlıya hamı 2 dildə danışır – rus və qazax. Rus dilində danışmaq isə elitarlıq sayılır. Bunu Qazaxıstan kübarlarının toplaşdığı məkanlarda da müşahidə etmək mümkündür. Təbii ki, son vaxtlar ingilis dilinə marağın da yarandığını görmək mümkündür. Lakin bu Azərbaycanda olduğu qədər geniş miqyaslı deyil.

Əhalinin rus dilinə meyli nə qədər çox olsa da, milli ənənələrinə, adətlərinə, mədəniyyətlərinə bağlılığı da bir o qədər böyükdür. Qazaхlarda хalq çalğı ansamblının müşayiəti ilə kоllеktiv halda хоr mahnıları ifa оlunmur. Daha gеniş yayılmış və daha çox sevilən хalq çalğı aləti dоmbırdır. Üç günlü kоrpusa malik

оlan dоmbır iki simlidir. Simlər əsasən qоyun bağırsaqlarından hazırlanıb düzəldilir. Adama elə gəlir ki, Qazaxıstanda bu musiqi alətini sevməyən şəxs yoxdur. Və elə bu məqamda düşünürsən ki, özünü Avropasayağı və müasir göstərmək üçün saza qulaq asmağı aşağılıq və geridəqalmışlıq hesab edən azərbaycanlıların sayı getdikcə artmaqdadır.

Qazaxlar evlərinin, gеyimlərin və müхtəlif bədii sənət növlərinin bəzədilməsində əl işlərindən gеniş istifadə еdirlər. Bu sənət növü özünü хalçaçılıq və kеçəçilik sənətində daha qabarıq fоrmada göstərir. Qazaх qadınları öz paltarlarının və məişət əşyalarının bəzədilməsi zamanı rəngli saplarla işlənən tikməçilik sənətindən istifadə еdirlər. Оnlar tikməçilikdə ipək, yun, qızılı və gümüşü saplarla işləyərək gözəl sənət nümunələri yaradırdılar. Qazaхlar məişətdə işlədilən qablara da bəzək vurur, ancaq kumıs içilən qabı isə хüsusilə gözəl naхışlayırlar.

Görünür, Şərqə doğru getdikcə demokratik dəyərlər özünəməxsus baxışlar və idarəetmə sistemi ilə sərhədlənir. Bu mənada qazaxlar üçün ilk növbədə sosial dəyərlər üstünlük təşkil edir. Liberalizm, insan hüquq və azadlıqları onlar üçün sosial təminatdan xeyli aşağıdadır. İnsanların daha yaxşı yaşamaq istəkləri və arzuları hələ də bütün ölkə əhalisi üçün arzu olaraq qalır. Lakin bunu bacaranlar da var və onlar ya dövlət qurumlarında işləyənlərdir, ya da xüsusi statusa malik olaraq dəstəkli bizneslə məşğul olanlardır. Ancaq bizim üçün qeyri-adi olmasa da əsas və gəlirli biznes sferası hakimiyyətin əlindədir. Dövlət vəzifələrində işləyənlərin isə yaxşı yaşamaq üçün o qədər də yüksək olmayan maaşlarından əlavə qeyri-rəsmi “nəfəs” yerləri var. Bu “nəfəs”in hər an kəsilməsi qorxusu onunla yaşayanların içində bir gərginlik, tabeçilik və mütilik formalaşdırdığını da asanlıqla görmək mümkündür.

Qazaxıstan iqtisadiyyatı böyük həcmdə neft və qazdan asılır. Müstəqillik illərində neftdən çox böyük gəlirlər əldə edilmiş və bunun nəticəsində Qazaxıstan Asiyada ən yüksək həyat səviyyəsinə malik olan ölkələrdən birinə çevrilmişdir. Lakin 2015-ci ildə neftin qiymətinin aşağı düşməsi ilə milli valyuta olan tengə devalvasiyaya uğradı. Hökumət ölkə əhalisinin rifah səviyyəsini nisbətən qoruyub saxlamaq üçün devalvasiya ilə bərabər infilyasiyanın da qarşısını almadı. Ona görə də hazırda 1 dollar 370 tengəyə bərabərdir. Həyata keçirilən bu iqtisadi siyasət qazaxların sosial vəziyyətinin tamamilə pisləşməsinin qarşısını alıb və cəmiyyətdə bizdəki qədər gərginlik, narahatlıq, psixoloji sarsıntılar hiss olunmur.

Bəlkə də sosialist düşüncəsinin nəticəsidir ki, bu ölkədə şüarçılıq əsas yer tutur. Təhsil sferasında da belədir və Boloniya prosesi yeri gəldi gəlmədi bu sahədə hər bir fikrin mübtədasını təşkil edir. Bu isə onu göstərir ki, Qazaxıstanda elm və təhsil ölkənin və xalqın gələcəyi üçün əsas yeri tutmur və ora sərmayə qoyuluşu tələb olunan ehtiyacları ödəmir. Bu da əksər müsəlman ölkələrinin xarakterik xüsusiyyətlərinə uyğun gəlir. Elə bu zaman adam fikirləşir ki, görəsən türk dövlətləri üçün bu istiqamətdə qəbul edilmiş qərar daxildən gəlir, yoxsa xarici təsirlərin məhsuludur.

Geosiyasi üstünlüyə malik Qazaxıstan türk dünyası üçün olduqca böyük güc və dayaq olaraq qalır. Bu yaxınlarda prezident Nazarbayevin fərmanı ilə ölkə latın əlifbasına keçib və öz soykökünə bir addım da yaxınlaşıb. Bu qərar cəmiyyətdə, xüsusilə də ziyalılar arasında sevinclə qarşılansa da, gərginlik yaratdığı da müşahidə edilir. Çünki qazaxların istifadə etdiyi kiril əlifbasında olan 42 hərfi əvəzləyərək öyrənmək onlara o qədər də asan gəlmir. Lakin bu qərardan narazı olan yoxdur, çünki qazaxlar özlərinin kökünü təşkil edən türk xalqları ilə birlikdə olmağı daha üstün sayırlar. 2018-ci il oktyabrın 11-13-də Alma-atada türk dünyasının elm adamlarının beşinci dəfə Beynəlxalq Türk Dünyası Araşdırmaları Simpoziumuna toplaşması da vahid əlifbanın və türk ləhcələrində ümumi anlaşmanın yaranmasına xidmət etmək məqsədi güdürdü.

Elə bu yolda da Qazaxıstanlı soydaşlarımıza uğurlar arzulayırıq

Mütəllim Rəhimli

Mühəndislik sahəsi üzrə ilin ən böyük tədbirlərindən biri: “Makers’ Day 2018”
“Deputatların çoxunun şəxsi biznesi var, heç maaşa ehtiyacları da yoxdur...”
Bərəkətli ömür, bərəkətli ruzi, bərəkətli nəsil, bərəkətli mal... - Allahın fəziləti
Həzrət İsanın 1500 illik qısa və buruq saçlı rəsmi tapıldı - MARAQLI
Ölü doğulan uşağı üçün etdikləri şok yaratdı - FOTOLAR
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Şou-biznes
Xalq artisti FOTOSU ilə izləyicilərini təəccübləndirdi
Cəmiyyət
Abel Məhərrəmovu bitirən konfransdan reportaj - Şeyx və qudası tək oturub (VİDEO)
Cəmiyyət
Hacı Əbdül rəhbərlik etdiyi hərakatın hədəflərini açıqladı: "Növbəti seçkidə..."
Cəmiyyət
“Mənim hoppanıb-düşənlərlə mövqeyim düz gəlmir axı”
Dünya
İrəvan dövriyyəyə yeni pul vahidləri çıxarır: İqtisadi iflasın rəsmi təsdiqi!
Həftənin ən çox oxunanları
Xəzər TV rektorun qovulmasının səbəbini açıqladı: Akademiki qara günlər gözləyir - VİDEO
“İsmət Qayıbov vertolyota minəndə Tamerlan Qarayev TƏKİDLƏ ONA DEYİB Kİ...”
"Misir Mərdanov Abel Məhərrəmovun deyil, Bəhram Əsgərovun rektor olmasını istəyirdi"
Bütün Rusiya AYAĞA QALXDI: Nurməhəmmədovdan İBRƏTAMİZ TƏKLİF...
"Abel Məhərrəmovdan sonra islahatçı rektor təyinatı BDU-nu daha tez böhrandan çıxara bilər"
"Başa düşə bilmirəm ki, hansı məntiqlə qadınları 65 yaşda pensiyaya çıxarırıq?"
Abel Məhərrəmovun rektorluq "kitabını bağlayan" SENSASİON SƏBƏB...
“Bu reklama çəkilməklə bir ailə başçısını üç il yarım həbsdən azad etdirdim...” - VİDEO
Ərdoğan yarım milyard dollarlıq ikimərtəbəli təyyarəsi ilə ilk dəfə uçdu - FOTO
“Bizim sevgimiz də, nifrətimiz də, dostluğumuz da, düşmənliyimiz də kişi kimi olub”
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə