Xəbər lenti
22/02/2019 [14:02]:
Faiq Balabəylinin 55 yaşına...
22/02/2019 [14:00]:
"Ana sözü ilə hərəkət edən oğlanlar sonrakı həyatlarında həyat yoldaşları idarə edəcək"
22/02/2019 [13:59]:
Fazil Mustafanın sağlamlıq resepti – Deputatın inanılmaz həyat tərzi - VİDEO
22/02/2019 [13:50]:
“Təhsil sahəsində istənilən dəyişiklik, yenilik təhsilalanın stimullaşdırılmasına yönəldilməlidir...”
22/02/2019 [13:50]:
Mehriban Əliyeva Baronessa Emma Nikolsonla görüşüb - FOTO
22/02/2019 [13:45]:
Azərbaycandan 12 ölkəyə axtarış itləri göndərilib - Birinin qiyməti 15 min avrodur
22/02/2019 [13:36]:
Paşinyan Lukaşenkonun namizədinə qarşı çıxır
22/02/2019 [13:34]:
Türkiyənin İğdır şəhərində Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi ehtiramla anılıb
22/02/2019 [13:32]:
Hacı Şahin aparıcılığa başlayır
22/02/2019 [13:28]:
Binanın damına çıxaraq özünü atmaq istədi - Bakıda intihara cəhd
22/02/2019 [13:19]:
Sinoptiklərdən hava müjdəsi
22/02/2019 [12:57]:
Füzuli-Cəbrayıl istiqamətindəki erməni qoşunu "yüksək hazırlıq” səviyyəsinə gətirildi-FOTO
22/02/2019 [12:57]:
Azərbaycandan Rusiyaya qanunsuz yolla göyərçin keçirmək istədilər
22/02/2019 [12:55]:
“Sərham” MMC-nin istehsal etdiyi çörəklərdən - ŞİKAYƏT...
22/02/2019 [12:52]:
“Xocalıda cəmi 2 nəfər ölüb” xəbərini kim vermişdi... - Düyünlər çözülür
22/02/2019 [12:49]:
Qusarda üçəm oğlan dünyaya gəlib - FOTO
22/02/2019 [12:47]:
Tanınmış aparıcı: "Könül Xasıyeva bunların ümidinə qalmamalıdır" - VİDEO
22/02/2019 [12:37]:
Ermənistanda məmurlar kütləvi şəkildə işdən çıxarılırlar
22/02/2019 [12:36]:
Sərhəd pozucusu 6 kiloqram narkotiklə yaxalandı
22/02/2019 [12:35]:
"Tenderlər sövdələşmə ilə satılır, sahibkarlar çıxlımaz vəziyyətə salınır" -Tanınmış iş adamı üsyan etdi
22/02/2019 [12:31]:
Bakının bu avtobuslarında da pulsuz internet olacaq
22/02/2019 [12:29]:
Avropada hələ də “Hitler pensiyası” alırlar –Hökumət nasist rejiminə əlaltılıq edənlərə aybaay pul ödəyir
22/02/2019 [12:26]:
Yol polisi Sumqayıtdakı dəhşətli qəza ilə bağlı məlumat yaydı
22/02/2019 [12:21]:
Paşinyan “otel otağına” heç kəsi buraxmır - KTMT baş katibsiz qalacaq
22/02/2019 [12:20]:
BSU-da “Slavyanın səsi” yarışmasının yarımfinalı keçirildi
22/02/2019 [12:13]:
Əhaliyə şad xəbər: Bakıda yeni metro stansiyaları istifadəyə veriləcək - RƏSMİ AÇIQLAMA
22/02/2019 [12:03]:
Bakının Nobel prospekti bağlanacaq - RƏSMİ
22/02/2019 [12:01]:
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyində yeni təyinatlar
22/02/2019 [11:54]:
Qulu Məhərrəmli AzTV-dəki proseslərə münasibət bildirdi
22/02/2019 [11:51]:
Bakirəliyini 2 milyona satan Məhbubəyə təkliflər gəlib - Görün ilk dəfə kiminlə yatacaq - FOTO
22/02/2019 [11:45]:
ADPU-da tələbələrlə ilk görüş keçirildi -FOTOLAR
22/02/2019 [11:41]:
Mehriban Əliyeva Qarabağ əlilinə ev tikilməsi barədə tapşırıq verdi
22/02/2019 [11:40]:
On milyonuncu Azərbaycan vətəndaşı bu tarixdə doğulacaq
22/02/2019 [11:39]:
Bakı-Ələt-Astara-İran yolu bu ilin sonunda ödənişli olacaq
22/02/2019 [11:38]:
AFFA-da yeni təyinat
22/02/2019 [11:33]:
ADPU-da 21 Fevral- Beynəlxalq Ana Dili Günü münasibətilə “Dilimiz varlığımızdır”adlı tədbir keçirildi
22/02/2019 [11:32]:
Maduro Braziliya ilə sərhədi bağlayır
22/02/2019 [11:31]:
“Qardaşım qızı anası vurulduqdan sonra elə bilib ki, o, yatıb, üstünü örtüb...” Xocalı sakini...
22/02/2019 [11:30]:
Bakı məktəblisi İranda bayrağa görə etiraz etdi - VİDEO
22/02/2019 [11:28]:
Rusiyada daha bir erməni kilsəsi tikilməyə başlandı- FOTO+VİDEO
22/02/2019 [11:24]:
On milyonuncu Azərbaycan vətəndaşı bu tarixdə doğulacaq
22/02/2019 [11:22]:
Azərbaycan diasporu: Vətən naminə birləşmək hər birimizin borcudur
22/02/2019 [11:21]:
Gözlərimiz niyə “yol çəkir?” - ELMİ SƏBƏBLƏRİ
22/02/2019 [11:18]:
“Qobu park”da idman klubu açıldı -FOTOLAR
22/02/2019 [11:13]:
Azərbaycanda əhali siyahıya alınacaq
22/02/2019 [11:12]:
Suriyada terror - 20 nəfər öldü
22/02/2019 [11:10]:
Jurnalistlər "Azərterminal kompleksi"ndə...
22/02/2019 [11:06]:
BMT nümayəndəsi Qərbi Kaspi Universitetində -FOTOLAR
22/02/2019 [11:02]:
Vasif Məhərrəmlinin keçəl - FOTOSU
22/02/2019 [10:58]:
Notların əbədiyyətə çevirdiyi ömür
22/02/2019 [10:52]:
Yevlaxda silahlı insident: Keçmiş məhkum iş başında güllələndi
22/02/2019 [10:50]:
"Nikol Paşinyan danışıqlara gedən deyil" -Tofiq Zülfüqarov
22/02/2019 [10:48]:
Azərbaycanda ən yüksək əməkhaqqı olan sahələr açıqlandı - CƏDVƏL
22/02/2019 [10:47]:
DİM kolleclərə tələbə qəbulu elan etdi
22/02/2019 [10:45]:
"Onu Allaha həvalə edirəm" - Damla intim görüntüdən danışdı
22/02/2019 [10:45]:
Axtarışda olan 20 nəfər tutuldu
22/02/2019 [10:42]:
“Reket” jurnalistləri məmurlar yemləyir...
22/02/2019 [10:31]:
Sumqayıtdakı dəhşətli avtobus qəzasının görüntüləri yayıldı - VİDEO
22/02/2019 [10:30]:
Leyla Şıxlinskayanın əmlakını mənimsəyənlər həbs edilmədi - HÖKM
22/02/2019 [10:25]:
Vaşinqtonda yaşayan azərbaycanlı iş adamı...- FOTOLAR
22/02/2019 [10:24]:
Kəlbəcərli seçicilərin növbəti qəbulu keçirildi -FOTOLAR
22/02/2019 [10:22]:
Dünya ərzaq qıtlığı astanasında
22/02/2019 [10:11]:
Bahar Muradova: "İnsanların qorxusuz həyat təminatına diqqət yönəltməliyik"
22/02/2019 [10:07]:
Azərbaycanda ən yüksək əməkhaqqı olan sahələr açıqlandı - CƏDVƏL
22/02/2019 [09:59]:
Qarabağ cəbhəsində erməni təxribatı - Müdafiə Nazirliyi məlumat yaydı
22/02/2019 [09:58]:
Yazıçı Raquf Orucov haqqında roman yazdı - “KOMANDİR”
22/02/2019 [09:55]:
Deputat təhsil sistemi ilə bağlı öhdəliklərdən DANIŞDI
22/02/2019 [09:46]:
AvroLiqada 1/8 finalçılar bəlli oldu - NƏTİCƏLƏR
22/02/2019 [09:38]:
Psixoloq: “Seksdə uyğun gəlməyəndə insanın həyat yoldaşına marağı itir” - MÜSAHİBƏ
22/02/2019 [09:32]:
Manat bu məzənnədə qaldı
22/02/2019 [09:23]:
Artıq  metroda da süpürgəçi robotlar işə başladı-  İşsizlik təhlükəsi daha da artdı...
22/02/2019 [08:58]:
Yunis Əmrə İnstitutunun direktoru Əlyazmalar İnstitutunun qonağı olub - FOTOLAR
22/02/2019 [08:53]:
Əlyazmalar İnstitutu Əhməd Yasəvi adına Beynəlxalq Universitetlə əməkdaşlıq edəcək
22/02/2019 [08:35]:
72 yaşlı ingilis müsəlman oldu...-  Gözlənilməz- FOTOLAR
22/02/2019 [07:48]:
Almaniyada işləyən Zaur lotereyanın haramlığını necə dərk etdi?..
22/02/2019 [00:12]:
Polis orqanlarında rəis olmaq istəyənlərin nəzərinə!
21/02/2019 [23:57]:
Ölkənin qızıl-gümüş bazarında ucuzlaşma var
21/02/2019 [23:48]:
Gürcü siyasətçi: “Gürcüstan parlamenti Xocalı qətliamını soyqırım kimi tanımalıdır”
21/02/2019 [23:40]:
Ərdoğan: "Ankarada yeni kanal tikiləcək"
21/02/2019 [23:35]:
Zakir Fərəcov Sumqayıtda baş verən dəhşətli qəzada xəsərət alanlara baş çəkdi - FOTOLAR
Bütün arxiv bir sırada
23/10/2018 [21:52] - Müsahibə - ( 7233 dəfə baxılıb)

“AXC imkan versəydi, siyasi-diplomatik yollarla Xocalını da geri ala bilərdik...”

Ayaz Mütəllibov: “Ter-Petrosyanın 34 kəndə erməniləri qaytarmaq planının qarşısını aldıq...”


Azərbaycanın ilk prezidenti Ayaz Mütəllibovla 18 Oktyabr 1991-ci il tarixinədək və sonralar keçmiş İttifaqda və respublikamızda baş verənlərlə bağlı geniş söhbətimizin davamında 1991-ci ilin payızında keçirilmiş  Qarabağ danışıqları, Xocalı və Şuşanın işğalı, Moskvadakı mühacirət dövrü, son Qarabağ mitinqləri  və s. haqda söz açdıq. 

(Müsahibənin əvvəlki hissəsi bu linkdə: http://www.moderator.az/news/244372.html)

“1991-1992-ci illərdə Azərbaycanda yiyəsiz, maaşsız qalmış Rusiya zabitlərinin o vaxtkı Moskva hakimiyyətinə nifrətindən yararlanıb Qarabağı azad etmək olardı...”

- Ayaz müəllim, bildiyimizə görə, 1991-ci ilin payızında Qarabağla bağlı danışıqlarda Ter-Petrosyan ermənilərin həmin ilin yazında “Həlqə” əməliyyatı zamanı azad edilmiş kəndlərimizə qaytarılmasına çalışıb... 
- Bəli, o zaman Rusiyanın Jeleznovodsk şəhərində və Xankəndində danışıqlar olmuşdu. Səhv etmirəmsə, dediyiniz məsələ  Xankəndində baş vermişdi. 1991-ci ilin oktyabrında Rusiya prezidenti B.Yeltsin, Qazaxıstan prezidenti N.Nazarbayev vasitəçilik məqsədilə Bakıya gəlmişdilər. Sonra buradan Xankəndinə yollandılar. Xankəndinə o vaxtkı Ermənistan prezidenti Levon Ter-Petrosyanın komandası hazır protokolla gəlmişdi. Onlar təklif edirdi ki, erməniləri bizim 1991-ci ilin aprel-iyulunda terrorçulardan təmizlədiyimiz  və dinc sakinlərin  köçürüldüyü kəndlərə geri qaytaraq. Başda Ter-Petrosyan  olmaqla ermənilər Yeltsinin nüfuzundan istifadə edərək  buna nail olmağa çalışırdılar. Lakin biz o zaman bu istəyə sərt müqavimət göstərdik. Ter-Petrosyana sual etdim ki, yaxşı, biz o kəndləri qaytarırıq, bəs siz  Ermənistandan qovulmuş 200 mindən çox azərbaycanlını öz yurdlarına qaytaracaqsınızmı. Razısınızsa, paritet əsasda müqavilə imzalayaq? Bundan sonra o, susmağa məcbur oldu. Bir sözlə, ermənilərin niyyəti baş tutmadı. Ona görə də onlar bu günədək mənə qarşı çox acıqlıdırlar... 

- Oxuculardan biri sual edir: “Ayaz müəllim, 1992-ci ilin 15 mayında niyə Ankaraya yox, Moskvaya getdiniz? Hansı paytaxt daha etibarlı idi?”

- Bilirsiz, o zamankı ekstremal vəziyyətdə ölkəni tərk edərkən seçim etmək imkanım yox idi. Mənim SSRİ-dən xaricdə, o cümlədən Türkiyədə  heç bir yaxın tanışım yox idi. Odur ki, Ankara haqda da düşünmək mənasız idi. Çoxları elə bilir ki, Moskva mənə qucaq açıb və çox mehribanlıqla qarşılayıb. Amma gerçəklik o  idi ki, Azərbaycan xalqının aldadılmış xeyli hissəsi də, Moskva da məndən üz döndərmişdi. Hətta oradakı insan haqları müdafiə təşkilatları da mənə qarşı haqsız mövqe tutmuşdu. Və mən sadəcə, orada azərbaycanlı dost-tanış olduğuna görə getmişdim. Moskvada başıma gələn çətinlikləri danışsam, hamı şoka düşər. Odur ki, belə söhbətlər əsassızdır....
Mən prezident olsam da, qara gün üçün heç bir pul-para toplamamışdım. Moskvaya içərisində Ali Sovetə aid bir neçə sənəd olan bir portfellə gəlmişdim. Oraya çatanda məni müşayiət edən dostlarımdan soruşdum ki, üstünüzdə  pul varmı. Və onlar ciblərində olan az miqdarda pulu mənimlə bölüşdürdülər. Repressiyalara məruz qalırdım. Arxamca adam göndərirdilər, hədələyirdilər. Bu səbəbdən dəfələrlə yaşadığım yeri dəyişməyə məcbir olurdum... “Moskvanın adamı”na belə münasibət olardımı Moskvada?..

- Yenə oxucumuz sual edir: “15 mayda hakimiyyətdən devrilməsəydiniz, Şuşanı azad etməyə nail olacaqdınızmı?”

- Əlbəttə, bu istiqamətdə çalışmalarımız olacaqdı. Və çox güman ki, buna nail olcaqdıq. Çünki biz bu istiqamətdə əvvəldə işəyirdik. Əgər  6 mart olmasaydı və AXC imkan versəydi, biz hərbi-siyasi və diplomatik yollarla Xocalını da azad etməyə nail olacaqdıq. Onun ardınca da bütün Qarabağ qanunsuz erməni birləşmələrindən azad ediləcəkdi... 

- Yəni deyirsiz, Azərbaycanda qalan Rusiya hərbi hissələrinin vasitəsi ilə bunu etmək mümkün idi?
- Bəli. Bilirsiz, bunu  Yeltsinin ətrafındakı demokrat ruslarla danışıqlar aparan cəbhəçilər xəyanət  kimi yozurdular. Amma söhbət başqa cür idi. Həmin vaxt gerçəklik belə idi ki, SSRİ dağıldıqdan sonra  digər müttəfiq respublikalardakı rus hərbçiləri kimi Azərbaycandakılar da dağınıq, başsız vəziyyətdə qalmışdılar. Təsəvvür edirsiz, buradakı rus hərbçilər yeməyə çörək tapmırdı. Vəziyytləri ağır idi. Çünki aylarla maaş almırdılar. Bizdən yardım diləyirdilər. Hələ 1991-ci ilin payızında bir dəfə rus zabitlərin yığıncağında Qorbaçovun əleyhinə xeyli çıxış etdim. Dedim ki, hələ aydınlaşdırmaq lazımdır ki, Qorbaçov Kremldə nə iş görür. Buna yol vermək olmaz. Belə çıxışlarımdan əksəriyyəti  sovet əqidəli olan rus zabitlər həvəslənir və onları aciz maddi və mənəvi durumda buraxmış Moskvadakı hakimiyyətə qarşı nifrətləri artırdı. Odur ki, o vaxt Azərbaycandakı rus hərbçilərə bir az pul verməklə Qarabağ məsələsini qısa müddətdə həll etmək olardı. Məlum qüvvələr imkan vermədi bizə...

- Ayaz müəllim, son vaxtlar  Qarabağ Azadlıq Təşkilatı və bir sıra digər qurumların təşəbbüsü ilə  Qarabağ mitinqlərinə start verilib. Sizin münasibətiniz necədir bu məsələyə? Sizcə, məsələn, Azadlıq meydanında 1988-ci ildəki  kimi azı 100 min  vətəndaşın iştirakıyla izdihamlı bir mitinq təşkil edərək beynəlxalq güclərdən, super dövlətlərdən torpaqlarımızın azadlığını tələb etsək, bunun bir effekti olarmı?

- Əlbəttə, olar. Bunu təşkil etmık lazımdır. Ancaq məsələ ondadır ki, biz həmin 100 mini meydana toplaya biləcəyikmi?..

- Bəs maraqlıdır ki, 1988-ci ildə Şuşa Topxanasındakı bir neçə ağacın harayına 1 milyona yaxın adam Azadlıq meydanına yığıldığı halda  bu gün olan-qalan torpaqlarımızın işğal edilmiş 20 faizinin harayına bir balaca stadionu doldura bilmirik...

- Bilirsiz, o vaxt xalq inamla meydana axışırdı. Orada çıxış edən liderlərə inanırdı. Ancaq onlar xalqın bu səmimi mübarizə ruhundan, enerjisindən necə yararlandılar? Hakimiyyətə gəlib  nə edə bildilər? Həmin milyonların inamını, ümidini öldürdülər... Əsas səbəblərdən biri budur..

Söhbətləşdi: Sultan Laçın
Fotoların müəllifi: Vasif Əlihüseyn

Zakir Fərəcov Sumqayıtda baş verən dəhşətli qəzada xəsərət alanlara baş çəkdi - FOTOLAR
“Atamın barelyefinin qoyulub, ev-muzeyinin yaradılmasını istərdim” Nəbi Xəzrinin oğlu
Kamal Abdulladan “Doğrudanmı təhsildən bixəbərsiniz?” sualına akademik cavab...
Tarixi filmin film tarixi: 1970-ci ildə Heydər Əliyev Nəsiminin məzarını ziyarət edir...
3 padşah, 12 prezident, 27 baş nazir gördü - FOTOLAR
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
Fazil Mustafanın sağlamlıq resepti – Deputatın inanılmaz həyat tərzi - VİDEO
Dünya
Rusiyada daha bir erməni kilsəsi tikilməyə başlandı- FOTO+VİDEO
Cəmiyyət
Əliağa Vahidin oğlundan müraciət: “Atam layiqincə xatırlanmır...”
Siyasət
“Xocalının mülki müdafiə qərargahının yaradılması - bilavasitə Nazirlər Kabinetinin vəzifəsi idi...”
Hadisə
İlanın sancdığı ər birlikdə ölmələri üçün arvadını dişlədi, amma o dünyaya tək getdi...
Həftənin ən çox oxunanları
“Ölkəyə un gətirəndə kömək etdiyim çeçenlər və dağıstanlılar mənə çox böyük dəstək oldular...”
Ramzan Kadırov azərbaycanlılarla çeçenlərin davasına belə reaksiya verdi – FOTO
“Vertolyotla Yevlağa kimi pul səpəcəm....- Başınız qarışacaq pul yığmağa..."
İlham Rəhimov "Neolit"-dəki insidentdən danışdı: “Xəbər tutan kimi dərhal Moskvaya...”
"Əgər ANS yenidən açılarsa və fəaliyyət göstərdiyi ilk 15 ildəki ANS olarsa..."
Vergilər Nazirliyini "ağ gün"ə çıxardı, indi də əmanətləri sığortalayacaqmış...
"Çeçenlər qardaşlarımızdır və Çeçenistanda da xalqım haqda eyni fikirləri səsləndirirlər”
SON DƏQİQƏ: İsraildən bütün müsəlmanları ŞOKA SALACAQ QƏRAR
Putinə misligörünməmiş təklif: "Torpaqlarımızı birləşdirək"
130 yaşı olan nəhəng nərə balığı tutuldu: İçərisindən 9 kiloqram qara kürü çıxdı...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə