Xəbər lenti
12/12/2018 [20:09]:
Həştərxan şəhərində Heydər Əliyevin xatirəsi anıldı -FOTOLAR
12/12/2018 [20:04]:
Əsgəran erməniləri Ağdamda payızlıq taxıl əkir...
12/12/2018 [20:01]:
ADNSU-nun rektoru vyetnamlı məzunlarla görüşdü
12/12/2018 [19:53]:
Dövlət Komitəsində ulu öndərin xatirəsi anıldı -FOTOLAR
12/12/2018 [19:44]:
Qüdrətdən səngərli, qalalı dağlarda Vətən keşikçiləri ilə keçirilən 2 qürurlu gün...
12/12/2018 [19:30]:
"Ədəbiyyat bu dünyanın maddi hadisələrinə biganəlikdir, amma bu o demək deyil ki..."
12/12/2018 [19:27]:
Dövlət Komitəsinin kollektivi Heydər Əliyevin məzarını ziyarət edib - FOTOLAR
12/12/2018 [19:23]:
Heydər Əliyev Qars şəhərində ehtiramla yad olunub - FOTOLAR
12/12/2018 [19:16]:
Nazirlikdə Heydər Əliyevin xatirəsi yad edildi - FOTO
12/12/2018 [19:13]:
“İstefam ölkənin gələcəyini təhlükə altında qoyacaq” - Baş nazir
12/12/2018 [19:10]:
Heydər Əliyev 1967-c ildə 39 erməni daşnaqını necə həbs etdirib? — FAKTLAR
12/12/2018 [18:56]:
Heydər Əliyev Belqradda anıldı...
12/12/2018 [18:46]:
İrəvandan məyusluq dolu Türkiyə etirafı: “Sanki təkbaşına tanqo oynayırıq”
12/12/2018 [18:42]:
Özbəkistandan idxal edilən 31 ton kişmiş zərərsizləşdirildi
12/12/2018 [18:37]:
Oqtay Əsədov Zurabişvilinin andiçməsində iştirak edəcək
12/12/2018 [18:36]:
Nəcməddin Sadıkov Gerasimovla hərbi əməkdaşlığı müzakirə etdi
12/12/2018 [18:34]:
Balakəndə evdən 1400 manat pul oğurlayan yeniyetmə saxlanıldı
12/12/2018 [18:31]:
Sərhədi saxta sənədlərlə keçmək istəyənlər tutuldu
12/12/2018 [18:18]:
“Nar”dan Yeni il ərəfəsində sərfəli rominq təklifləri
12/12/2018 [18:16]:
Bakcell qalib məktəbliləri mükafatlandırdı
12/12/2018 [17:53]:
Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətində anım mərasimi keçirilib
12/12/2018 [17:40]:
“Qarabağ məsləsində Rusiyaya ABŞ və Fransadan ona görə çox üstünlük veririk ki...”
12/12/2018 [17:36]:
"Xalqımız dahi rəhbərin əziz xatirəsini unutmur" -Səfər Mehdiyev
12/12/2018 [17:27]:
“Kişini hansı qadınla tutsalar, onunla da evləndirirlər...” - Qədim qəbilənin bağışlanmayan adətləri...
12/12/2018 [17:26]:
Heydər Əliyevin xatirəsi “Azərxalça”nın filiallarında etiramla yad edildi
12/12/2018 [17:21]:
ADPU-da “İngilis dili müəllimliyi” ixtisası üzrə yeni tədris planı layihəsi hazırlanır
12/12/2018 [17:15]:
Türkiyənin məşhur jurnalisti kikboksinq federasiyasının idarə heyətinin üzvü oldu
12/12/2018 [17:14]:
Polis rəisi Rəqsanənin EVİNİ ƏLİNDƏN ALIR - 419 min manat borc alıbmış
12/12/2018 [17:10]:
Əflatun Amaşov: "Ulu öndər Heydər Əliyev mətbuata böyük dəyər verirdi"
12/12/2018 [16:57]:
Bu il dünyasını dəyişən TANINMIŞLAR
12/12/2018 [16:45]:
Fransa müxalifətinin parlamentdən TƏLƏBİ
12/12/2018 [16:35]:
Xəzər Universitəsində “Elm və Sənət Məclisi”nin 68-ci məşğələsi keçirilib
12/12/2018 [16:32]:
ABŞ Ermənistana gedən vətəndaşlarına xəbərdarlıq etdi
12/12/2018 [16:20]:
Vergi Məcəlləsinə son dəyişikliklərdə sahibkarlıq üçün bu güzəştlər nəzərdə tutulub - SİYAHI
12/12/2018 [16:11]:
Yanvarın 1-dən bərbərlər, ofisiantlar və dərzilər vergi ödəyəcək
12/12/2018 [16:03]:
Hikmət Hacıyev: "Azərbaycan strateji dialoq və qarşılıqlı etimad mühitinin formalaşmasına öz töhfəsini verir"
12/12/2018 [16:00]:
“Yerli müəlliflərdən ilin favoriti olan kitab olmayıb...”
12/12/2018 [15:51]:
Bakıda vəzifəli şəxsin törətdiyi dəhşətli qətllə bağlı HƏKİM DANIŞDI - "Bu narkotik..."
12/12/2018 [15:50]:
Berdımuhammədov məmurları məzəmmət etdi və boulinq üzrə master-klass keçdi - VİDEO
12/12/2018 [15:40]:
İlham Əliyev Rusiya və NATO generallarının Bakı görüşündən danışdı
12/12/2018 [15:37]:
Laçınlı keçmiş döyüşçülər Heydər Əliyevin məzarını ziyarət etdilər - FOTOLAR
12/12/2018 [15:34]:
Polşanın "sarı jiletlər"i yolu bağladı
12/12/2018 [15:33]:
"Elçibəy mənə dedi ki, 1993-cü ildə Azərbaycanın müstəqilliyini o xilas etdi"
12/12/2018 [15:29]:
Vergilər Nazirliyi: “Son dəyişiklik əməkhaqqının artması anlamına gəlməməlidir” - MÜSAHİBƏ
12/12/2018 [15:15]:
Dillər Universitetində maraqlı layihə - tələbələr əməkhaqqı alacaq
12/12/2018 [15:13]:
Banklarda nağd satılan xarici valyutanın həcmi artıb - Kimlər alıb?
12/12/2018 [15:11]:
Rusiya yağlarında DONUZ PİYİ AŞKAR EDİLDİ...
12/12/2018 [15:11]:
"21 Azər" Hərəkatına 73 il sonra baxış - Rüfət Muradlı
12/12/2018 [15:07]:
Bakı Meriyası Atatürk parkındakı bəzi obyektlərə dəyməyəcək - AÇIQLAMA
12/12/2018 [15:00]:
“O, əlimdən tutub “Alagöz” mahnısını mənimlə birlikdə sona qədər oxudu”
12/12/2018 [14:56]:
Leyla Əliyeva babasını belə yad etdi - VİDEO
12/12/2018 [14:53]:
"Nə qədər Heydər Əliyev var..." - Əli Həsənov
12/12/2018 [14:46]:
Gömrük Komitəsinin kollektivi Heydər Əliyevin xatirəsini ehtiramla yad etdi
12/12/2018 [14:44]:
Sumqayıtda oğurluq edənlər saxlanıldı
12/12/2018 [14:41]:
DİN şəhidlərin ruhuna hörmətsizlik edən gənci araşdırır - VİDEO
12/12/2018 [14:30]:
Baba Vəziroğlunu sarsıdan ÖLÜM XƏBƏRİ
12/12/2018 [14:18]:
“Bütün yaradıcılığım Trampa görə arxa plana keçib, bu çox pisdir” - Emin Ağalarov
12/12/2018 [14:12]:
Yaponiya Çinlə danışıqları dayandırmağı planlaşdırır -Telekommunikasiya avadanlığının alınması üzrə
12/12/2018 [14:10]:
Daha bir məhdudiyyət aradan qaldırılır –Hökumət paytaxtda yaşayış hüququ əldə etməyi asanlaşdırır
12/12/2018 [14:05]:
Bakı metrosunda generator problemi həll edilir
12/12/2018 [14:01]:
Qənirə Paşayeva dostlarına səsləndi -"Sizin kimi insanların duaları ilə yaxşı olacam"
12/12/2018 [13:59]:
Tanınmış nasir: "Bəzi "kişiciklər” bərbərliyə can atırlar ki, arvadlarının saçını qırxsınlar..."
12/12/2018 [13:45]:
“Məhbusları spirt, narkotiklə təmin etməklə  pul qazanan qruplar yaranıb...”
12/12/2018 [13:37]:
Qənirə Paşayeva Heydər Əliyevdən yazdı - "Könüllərdə yaşayanlar ölmürlər..."
12/12/2018 [13:31]:
Hacıbala Abutalıbov Heydər Əliyev haqqında şeir dedi - VİDEO
12/12/2018 [13:25]:
Yol polisi texniki baxışa görə sürücülərə müraciət etdi - Qaydalar dəyişib
12/12/2018 [13:21]:
UNEC-də Elmmetrika şöbəsi fəaliyyətə başlayıb...
12/12/2018 [13:17]:
Sabah külək güclənəcək - PROQNOZ
12/12/2018 [13:13]:
Avropa Məhkəməsində Şahbazla Dilqəm haqda müsbət nəticə əldə oluna bilər
12/12/2018 [13:08]:
Heydər Əliyevin xatirəsi Lənkəranda ehtiramla yad olunub... - FOTOLAR
12/12/2018 [13:06]:
Azərbaycan nefti UCUZLAŞDI
12/12/2018 [13:03]:
Çobanovun evindən qumbara tapıldı
12/12/2018 [12:57]:
"Xanımım şikayətlənirdi ki, o qıza-bu qıza şeir yazırsan, amma mənə yox, tale elə gətirdi ki..."
12/12/2018 [12:55]:
“İstanbul və Azərbaycan türkcəsi ümumtürk dili üçün daha münasibdir”
12/12/2018 [12:54]:
Səidə ərsiz doğan məşhurları biabır etdi: “Ona “zontik” kimi baxmaq…”
12/12/2018 [12:47]:
Bakıda vəzifəli şəxsin törətdiyi qətllə bağlı – Rəsmi açıqlama
12/12/2018 [12:45]:
DİN-dən əməliyyat: 25 həbs
12/12/2018 [12:40]:
Nadirin evində oğurluq olub: “50 min dolları apardılar”
12/12/2018 [12:25]:
Putinin yaxın adamının şirkəti  Ermənistanda mis çıxaracaq?..
12/12/2018 [12:15]:
"Düzünü deyim, hamımız qorxmuşduq..." -Deputatın Heydər Əliyev xatirələri...
Bütün arxiv bir sırada
16/11/2018 [21:38] - Cəmiyyət - ( 1345 dəfə baxılıb)

30 manatla işə başlayıb milyonlar qazanan Əzizə Mustafazadə sirrlərini açdı - FOTO/VİDEO



Müasir ingilis ədəbiyyatının ən möhtəşəm nümunələrindən olan bir romanda oxumuşdum: Autizm sindromlu insanlar bioloji və psixoloji baxımdan normal qəbul edilən insanlardan daha zəkalıdır. Bəli, bəli... bizim əqli, psixoloji çatışmazlıq damğası vurduğumuz insanlar bizdən daha intellektual, yaddaşlı, diqqətli və daha ədalətlidirlər.

Roman haqqında saatlarla danışa bilərəm, ancaq məni romandan daha çox maraqlandıran autizm, daun və bu kimi "sindromları” olan insanların hiss etdikləri, xəyalları, bacarıqları və öz yüksək potensiala malik beyinlərində qurduqları aləmin gerçəkliyidir. Çox maraqlı bir nüans var: bu tip insanların gerçəklik hissiyyatı digər insanlardan qat-qat yüksəkdir. Yəni biz özümüzü aldada bilirik, gerçəkliyi istədiyimiz kimi görə, ona istədiyimiz mənanı verə bilirik. Autizm və daunlar isə sadəcə gördükləri kimi görürlər. Nə varsa, odur.

Onların gördüklərini görmək marağı uzun müddətdir məni rahat buraxmır. Şükürlər olsun ki, bu marağın verdiyi istiqamət üzrə getdiyim yolda əliboş qalmadım. Və nə uzaq, nə də daha uzaqda, elə Bakının mərkəzində, burnumuzun dibində bir yer tapdım: axtardığım xəyallar aləminin gerçəkliyə çevrildiyi, nağılların reallaşdığı, hər şeyin özü olduğu, rənglərin ən gözəl göründüyü, "autizmlərin gördüklərini görmək” dünyasının gizləndiyi o sirli məkanı – "KİLİMÇİ”ni...


Xalçaçılıq, toxuculuq, rəssamlıq, musiqi, rəqs, qayğı və sevginin bir arada toxunduğu o xəyallar aləmi. Bu nağıllar aləminin qapısı nə sehrli sözlərlə açılır, nə də qızıldan hazırlanıb. Hər zaman toxunduğumuz qapılardan biridir. Özü kimi deyil də, qüsurlu kimi qəbul edilən körpə ruhların dincəldiyi "məbəd”in tanrıçası isə heyvanların, bitkilərin və uşaqların himayəçisi, yunan allahı Artemida kimi gözəl, gənc, istedadlı və azərbaycanlı Əzizə Mustafazadədir. Özü də onun 22 yaşı var.

Qapıdan içəri girəndə sehrli nağıllar kimi nə gözləriniz qamaşır, nə də qırmızı xalçalar öz-özünə sərilir. Gözləri qamaşdıran sadəcə məkanın rəng koloritidir. Xalçaları isə öz əllərinizlə toxuyursunuz. Hətta bu xalça tamamilə sizinkiləşir... Bu məkanın sirri isə başqa şeydədir...

"Qobelen”

İçəri daxil olduqda qonaqları ilk olaraq abstrakt əl işləri qarşılayır. Bu əl işlərinin məxsus olduğu incəsənət sahəsi isə "qobelen” adlanır. Ölkəmizdə bu sənətin təməli 1996-cı ildə qoyulub. Vaxtilə bizim sənətşünaslarımızı Pribaltika ölkələrinə aparıblar ki, nəsə yeni bir şey öyrənsinlər və gəlib İncəsənət Universitetində tədris etsinlər. Çünki İncəsənət Universitetində oxumağa çox az adam maraq göstərirmiş. Hamı Neft İnsitutuna, hüquqşünaslığa, müəllimliyə istiqamətlənirmiş. "Qobelen”ə əvvəllər böyük maraq yaransa da, sonradan bu sənəti davam etdirən çox az sayda insan olub. Çünki insanlar bu sahənin gəlirli olmadığını düşünürlər.

Azərbaycanda nadir yerlərdə rast gələcəyiniz bu sözün anlamını Əzizə xanımın öz dilindən öyrənirik:

"Qobelen” Müasir Təsviri və Tətbiqi İncəsənətdir. Bu sənətlə ilk Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzində tanış oldum. Bir müddət məşğul olduqdan sonra dərslərimdə axsama oldu və bu sənətdən uzaqlaşdım. Uzaqlaşmağın həm də başqa səbəbi var idi. Bizi sərgilərə aparırdılar. Orada mənim işlərim çox da bəyənilmirdi. Mənə olduqca sadə və adi görünən işlərə isə təəccüblə, heyranlıqla yanaşırdılar. Düşünürdüm ki, mən axı burada sənət yaratmışam, möhtəşəm iş ərsəyə gətirmişəm, niyə axı süni şeyləri bəyənirlər, amma mənim əsərlərimi yox? Bunların təsiri ilə də "Qobelen” sənətini atdım. Ancaq hazırda dörd ildir bu sənətlə məşğulam. Yaxşı ki d məşğulam. Bu sənət mənə milyonların qazandırdığı qədər dəyər qazandırıb.


"Anam qonaqpərvər olmadığı üçün...”

Əzizə "Kilimçi”nin yaranış səbəbini belə nağıl edir:

Təxminən iki il öncə dayəm rəhmətə getdi. O, həmişə mənə tövsiyə edirdi ki, tikiş, toxuma və bu kimi işləri öyrənim. Deyirdi ki, bir qadın üçün bundan gözəl sənət yoxdur. O, dünyasını dəyişəndən sonra qərara aldım ki, tövsiyəsinə əməl edim. Əvvəl özüm evdə məşğul olmağa başladım. Daha sonra bu işi genişləndirmək istədim. O zaman cibimdə otuz manat civarında pul vardı. Bu pulla sadə toxucu dəzgahları, rəngli saplar aldım. Ancaq anam çox da qonaqpərvər (zarafatla) olmadığı üçün evdə bu sənəti öyrətmək alınmadı. Yer axtarıb tapdım və "Kilimçi”ni açdım. Kursu açanda uşaqlarla işləyəcəyimi nəzərdə tutmamışdım. Əvvəlcə böyüklər gəlib öyrənməyə başladı. İki-üç aydan sonra isə kiçik yaşlılar maraqla kursa axın etdilər. Onları məmnuniyyətlə qəbul etdim. Çünki uşaqlarla bağlı travmam var idi. Yaşadığımız evin yaxınlığında uşaq evi yerləşirdi. Oradan həmişə azarlanan uşaqların səsləri gəlirdi. Düşünürdüm ki, görəsən, o kimsəsiz uşaqlara necə köməklik göstərə bilərəm? Təkcə çörək verməklə olmur. Deməli, onlara nəsə öyrətmək lazımdır ki, gələcəkdə özləri öz sənətləri ilə çörəklərini qazansınlar. Qərara gəldim ki, onlara toxumağı öyrədim. Ancaq nə praktiki təcrübəm var idi, nə də bu təcrübəni toplamaq üçün işə girə biləcəyim yer. Çünki hüquqi sənədim yox idi.


Qərara gəldim ki, əvvəlcə hansısa uşaq evlərindən birində bir müddət işləyib təcrübə toplayım. Bütün uşaq evlərinə, sığınacaqlara zəng etdim. Özümü təqdim etdim, danışıb ideyamı dedim. Əlbəttə, ilk sualları bu oldu ki, siz kimsiniz, sizi kim yönləndirib, məqsədiniz nədir? Təəssüflər olsun ki, mənə inanan bir kimsə tapılmadı. Mən isə vaz keçmədim və böyük bir yalan danışaraq Binə-Buzovna tərəflərdə yerləşən uşaq evinə qəbul olundum. Dedim ki, nazirlikdən göndərilmişəm. Əvvəlcə qorxdum ki, məni araşdırıb yalan danışdığımı öyrənəcəklər və həbs edəcəklər. Ancaq sonra hər şey öz axarınca getdi və davam etdim. Altı aya yaxın orada kimsəsiz uşaqlara dərs dedim. Təmənnasız işlədim və elə həmin dövrdən "Kilimçi” fəaliyyətə başladı”.

"Saçlarımı dartışdırırdı ki...”

Hazırda "Kilimçi”nin normal tələbələrlə yanaşı, bir neçə daun və autizm sindromlu sakini var. Ancaq bu sakinlərin Əzizə xanımla tanışlığı təsadüfi olmayıb:


"Bir dəfə marşurt avtobusu ilə gedirdim. Arxa oturacaqdakı bir uşaq başladı saçlarımı dartmağa. Bir dəfə, iki dəfə... Dözməyib çevrildim geriyə ki, görüm nə istəyir. Bir də gördüm ki, vao, uşaq daun sindromludur. Sən demə, bu istəyirmiş ki, mən çevrilim ona baxım. Məqsədinə çatması onu həddən artıq sevindirdi və qəşş edib dayanmadan gülməyə başladı. Söhbət etməyə çalışdım, ancaq nitqi o qədər səlis olmadığı üçün bu, bizdə alınmadı. Düşündüm ki, mən əqli və fiziki məhdudiyyətli insanlara da kömək edə bilərəm. Daun sindromunu araşdırmağa başladım və eyni zamanda, autizm sindromlu uşaqların rebilitasiya mərkəzində işə düzəldim. Bir qədər təcrübə topladıqdan sonra kurs üçün elan verdim ki, artıq fiziki və əqli məhdudiyyəti olanlar da kursumuza gələ bilər. Kursa gələn ilk ailənin övladı daun sindromlu idi. Bu uşağın valideynləri elə ilk dərsdəncə başladılar uşağa təzyiq göstərməyə. Mən uşağa suallar verirdim, valideynləri dərhal səslərini ucaldırdılar ki, axı sən bunu bilirsən, niyə cavab vermirsən? Bəzi uşaqları isə zəbt etmək mümkün olmurdu. İlk təcrübi hallar məndə təşviş yaratdı və bir müddət fasilə verdim. Fasilədən sonra yalnız qızlarla işləməyə başladım. İlk tələbələrimin müəyyən qədər təlimi var idi. Bilirsiniz, sindromlu uşaqlarla kontakt qurmaq asan məsələ deyil. Bəzilərinin nitqi zəifdir, bəzilərinin eşitməsi. Daun sindromluların spesifik bir özəlliyi var: təriflənməyi, əzizlənməyi dəhşətli dərəcədə sevirlər. Birini onun yanında tərifləsən, bitdi, artıq heç bir hərəkət etməyəcək, sakit, özünəqapanmış formada oturacaq və belə desək, qınına çəkiləcək. Ta ki, onu tərifləyənə, öpüb-qucaqlayana qədər bu proses davam edəcək.


Daun sindromlular fiziki baxımdan yorulmağı hiss etmirlər. Yorulurlar, dayanırlar. Ancaq niyə yorulduqlarını bilmirlər. Daha sonra onların boynunda həssas yer var ki, o nahiyə zədə alsa, ölüm riski çoxalır. Yəni boynu üzərinə yıxılsalar, ölə bilərlər. Ona görə onlarda boyun hissəsi daha qalındır.

Bir də belə insanlarda ehtiraslanma yüksəkdir. Lakin bu, bizim bildiyimiz seksual ehtiraslanma deyil. Onlar rənglərə, səslərə, işığa tez reaksiya verirlər. Rəngli bir şey geyinəndə fikirləri ancaq məndə qalır, aksesuarlarım səs çıxarırsa, gözlərini onlara dikirlər. Ona görə çalışıram ki, dərs vaxtı bu məqamlara diqqət edim, aksesuar taxmayım. Onlarla göz kontaktı qurmaq olduqca çətindir. Gözləri bir nöqtəyə fokuslanmır. Autizm reabilitasiya mərkəzində öyrəndim ki, onların fikirləri olduqca dağınıqdır. Müəllim diqqət cəlb etmək üçün bərkdən nəyisə taqqıldadır. Ancaq daunlarla bunu etmək mümkün deyil. Onlara bir az səsini ucaldan kimi diksinirlər və özlərinə qapanırlar. Ona görə də gərək onları sığalla, pişim-pişimlə öyrədəsən. Belə uşaqlar, ümumiyyətlə, çox istedadlı olurlar. Bir tələbəm var idi. Muncuq tikməkdən ötrü ürəyi gedirdi. Ancaq adi insanlardan fərqli olaraq, parçanı çevirib muncuğu tərs tərəfdən tikirdi. Özü üçün yeni üsul kəşf etmişdi”.


Lakin bu cür xüsusi uşaqlarla işləmək Əzizə xanım üçün heç də çətin deyil. Bunu onunla söhbət edərkən daha yaxşı dərk etdim. O qədər, səlis, həlim və adı kimi əziz danışır ki, insanı öz gözəl dünyasının ab-havasına asanlıqla sala bilir. "Kilimçi”nin başlıca məqsədi də elə budur: insanlara gözəl, öz əllərilə toxuduğu dünya bəxş etmək.

"Əvvəllər xalçaçılıq, aşpazlıq, dərzilik kimi sənətləri uşaqlar evində tədris edirdilər. Ona görə kimsəsizlər dövlət qayğısından çıxandan sonra özlərinə iş tapa bilirdilər. İndi bunu etmək mümkün deyil. Onlara sənət vermirlər. Əvvəl dərs dediyim uşaqları tapıram və görürəm ki, heç yaxşı yolun yolçusu olmayıblar. Çünki əllərində heç bir sənətləri, bacarıqları olmayıb. Mən bu gün könüllü olaraq hər yerdə dərs deyə bilərəm. İstəyərəm ki, bütün uşaqlar evində öyrədim bu sənəti. Lap o uşaqlar kursumuza gəlsinlər. Ancaq pedaqoji, hüquqi sənədim olmadığına görə məni hər yerə buraxmırlar”-, deyir Əzizə xanım.


"Səbir etmək, yola vermək, anlaşmaq...”

Arzusunun səbəbini isə belə izah edir:

"İstərdim ki, bu sənət uşaqlar evində, sığınacaqlarda öyrədilsin. Çünki bu sənət insanların matorikası üçün əhəmiyyətlidir. Xalçaçılıqda insan hər iki əlini eyni zamanda işlədir. Bu da beynin hər iki yarımkürəsinin paralel fəaliyyətdə olması deməkdir. Xalça toxuyan zaman sol əlin son iki barmağı bütün prosesə nəzarət edir. Bu da hər sənətdə mümkün olmayan bir şeydir. Xalça toxumaq həm də mental arifmetikanı mükəmməlləşdirir. Riyazi qabiliyyəti artırır. İnsana səbir etməyi öyrədir.


Biz xalça toxuyanda zikr edirik. Bütün pisliklərdən uzaqlaşır, əsəblərimizi soyuduruq. Buna görə də xalçaçılıq çox maraqlı və faydalı sənətdir. Xüsusilə, uşaqların matorikası, danışıq qabiliyyətinin yaxşılaşması üçün faydalıdır. Əllərimiz nə qədər çox işləyirsə, beyin yarımkürələri o qədər fəaliyyətdə olur. Bu da birbaşa insanın dilinə, nitqinə təsir edir. Bu prosesdə uşaqlara nəsə öyrətməklə yanaşı, özüm onlardan da çox şey öyrənirəm: səbir etməyi, yola verməyi, anlaşmağı və s.”

Təbii ki, toxumaçılığın sadalanan bütün faydaları körpələrdə qalıcı təsirlər buraxır. Əzizə xanım deyir ki, öncəliklə, fantaziyalar kamilləşir. Hətta bəzi tələbələrdə parodiya etmək qabiliyyəti də yaranıb:

"Elə tələbələrim var ki, evdə məni parodiya edirlər. Onlara tutduğum iradları onlar da öz valideynlərinə tuturlar. O gün birinə demişəm ki, filan şeyi yemə, bu ziyandır. O da gedib evdə öz anasına deyib ki, ana, onu yemə. Müəllimə deyir ki, ziyandır”.


Oxucularımızın "Qobelen” sənətinin xüsusiyyətlərinin marağında qaldığını düşünüb bu sualın cavabını da elə işin mütəxəssisindən almaq istəyirəm:

"Qobelen”in xalçaçılıqdan nə kimi fərqləri var?

"Uşaqlar uzun müddət eyni işlə məşğul olmaqdan yorulurlar. Hər gün gəlib eyni şeyi nə qədər edəsən axı? İlmə vurmaq da bir yerə qədər maraqlı olur. Lakin "qobelen” belədir ki, burada istənilən materialdan istifadə edib toxuduğun əşyanın üzərinə əlavə edə bilərsən, müxtəlif fantaziyalar qura bilərsən. Toxuduğun əşyanı xovlu da, xovsuz da edə bilərsən. Xalçada hər ilməni nəzərə almaq, yadda saxlamaq vacibdir. Ancaq "qobelen”də buna ehtiyac yoxdur. Toxumaq istədiyin şeyin eskizini çəkirsən və təqribi toxuyursan. Uşaqların da istədiyini toxuya bilməsi onlara daha maraqlı gəlir. Ən əsası çətin olmur. Tələbə matorikası üçün toxuma texnikasını öyrənir, nə toxuyacağı isə artıq onun öz ixtiyarındadır”.

"İpək xalçaları oğlan uşaqlarına toxutdururdular ki...”

Əzizə xanım xalça sənətinin məktəbləri və tarixi ilə də yaxından tanışdır:

"Qobelen” kilim və xalçanın daha asan versiyasıdır. Kilim xovsuz xalçadır və çeşidləri azdır. Yalnız ornamentlərlə işlənir. "Qobelen” tətbiqi incəsənətdir. Çeşidləri genişdir. Xalça isə bunların daha dərin, çətin versiyasıdır. Hətta xalçanın bir neçə məktəbi var: Qarabağ, Şirvan, Gəncə-Qazax... Bu məktəblərin də özünəməxsusluqları mövcuddur: Qarabağ xalçalarında tünd rənglərdən istifadə edilir, Şirvanda nisbətən açıq rənglər hakimdir. Gəncə-Qazaxda isə iri ornamentlərlə toxunur.


Keçmişdə Şamaxıda böyük xalça sexi fəaliyyət göstərib. Maraqlıdır ki, orada kiçik oğlan uşaqlarını çalışdırıblar. Bunun da xüsusi səbəbi olub. Birincisi, uşaqlarda görmə qabiliyyəti böyüklərə nisbətən daha yaxşıdır, daha diqqətli olurlar. Üstəgəl, uşaqların barmaqları nazik olur. Ən çətin toxunan xalça növü ipək xalçalardır. Çünki orada səhv etmək materialı ziyana vermək deməkdir. İpək xalçanı qırxdıqdan sonra yerdə qalan materialı yenidən toxumaq mümkündür. Bunu isə yalnız barmaqları kiçik olan şəxslər edə bilərdilər. Günün sonunda isə onlara zəhmətləri qarşılığında pul deyil, çörək veriblər. Hazırda Hindistanda da bu ənənə davam edir”.


Gözlərimi divarda məşhur və məşhur olmayan filmlərin obrazlarından, rəssamların, cizgi filmlərinin müxtəlif personajlarından çəkə bilmirəm. Bu əsərlər isə uşaqların dünyagörüşündən və fantaziyasından çox şeyi xəbər verir. Burada "Atena” musiqi qrupundan məşhur italiyalı heykəltaraş və rəssam Amadeo Modilyaninin "Ceyn” əsərinə, uşaqlığımızın sevimli cizgi filmlərindən tutmuş, Məryəm anaya qədər hər cür personya rast gəlmək mümkündür. Əzizə xanım isə bu müxtəlifliyi belə izah edir:

"Biz uşaqlara yalnız toxumağı öyrətmirik. Çünki bu yorucu prosesdir. Biz həm də uşaqlarla rəsm çəkirik, musiqiyə qulaq asırıq, rəqs edirik, mahnı oxuyuruq. Düzdür, daun sindromlularla bunları ütmək çətindir. Çünki onlar nisbətən ləng hərəkət edirlər. Ancaq autizmli uşaqlar bizimlə ayaqlaşa bilir, hərəkətdə olmağı sevirlər”.

Əzizə xanım söhbətimizi dəzgahların qarşısında, ilmələrlə davam etdirməyi təklif edir və birlikdə sehrli dünyanın rəngli sonsuzluğuna qərq oluruq...(publika.az)

“Bütün yaradıcılığım Trampa görə arxa plana keçib, bu çox pisdir” - Emin Ağalarov
"Hələlik Moskvada hansı yolla Paşinyanı yıxmaq barədə müzakirələr gedir..."
Pul və xoşbəxtlik arasında sirli əlaqə varmı? - MARAQLI...
Saday Şəkərli Mübariz Mənsimova müraciət etdi: "Əyilmədim, yalvarıb kiməsə əl açmadım...."
Düşmən parlamentinin “tolerantlıq siması”: kürd, yezidi, rus və suriyalı…
Ədliyyə: 1918-2018
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
“Kişini hansı qadınla tutsalar, onunla da evləndirirlər...” - Qədim qəbilənin bağışlanmayan adətləri...
Cəmiyyət
“Onun tapşırığından bir gün sonra mənə xalq artisti adı verdilər...” - Heydər Əliyevlə bağlı xatirə...
Köşə
Zırramanın biridir, amma özünü alim kimi göstərir...
Araşdırma
Arktika planetin qalan hissəsindən iki dəfə daha tez “isinir”miş - ARAŞDIRMA...
Cəmiyyət
"Əsas olan seçicilər üçün əlçatan olmaqdır, məkan önəmli deyil..."
Həftənin ən çox oxunanları
Paşinyan sərhədlərin açılması ilə bağlı Türkiyəyə yalvardı: "Bir şərtlə ki..."
“Təki, erməni ordusu güclü olsun -  pensiyamızın qalxması vacib deyil...”-Xankəndindəki erməni qarı-
Putin Paşinyanın xeyir-duasını çoxdan verib – Biz Qarabağın gününə ağlayaq...
Putin Paşinyandan niyə çəkinir?
"Ermənilərin yaşadığı ərazi Hüseynqulu xanın torpaqlarıdır, oranı da geri almalıyıq...”
Gələcək intim necə olacaq? - Alimlərdən maraqlı açıqlama...
Tramp ata Buşun dəfnində yarıməsrlik ənənəni pozdu - FOTO+VİDEO
"Bacı bacının balasını bu günə qoyarmı?" deyən baldızının Arif Əsgərova deyəcəkləri var...
Arif Əsgərov hardan biləydi ki, baldızı oğlu təhlükəli sularda üzür: Bir həbsin izi ilə...
"Bunu edən adam öz namussuzluğunu ictimailəşdirdi"
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə