Xəbər lenti
18/02/2019 [09:01]:
Amerikada "Azərbaycan Mərkəzi"nə rəhbərlik edən xanım...
18/02/2019 [09:00]:
Rokfellerlər işğalçı ölkə  prezidentini qəbul  etdi- FOTO
18/02/2019 [08:54]:
”Avropada TAP-a maraq böyükdür” - Əli Məsimli
18/02/2019 [08:15]:
10-cu sinif şagirdi uşağı quyuda boğulmaqdan xilas etdi-İbrətamiz
18/02/2019 [08:09]:
Ərdoğanın baş müşaviri İbad Hüseynliyə "Cəsarət və Şərəf" medialı təqdim etdi - FOTOLAR
18/02/2019 [07:57]:
"Xocalıların cəsədlərindən körpü düzəltmişdilər" - Ruhlar şəhərində soyqırım...
18/02/2019 [07:45]:
Yoxsulların əlindən tutmaqdan boyun qaçıran varlılar iqtisadi balansı pozar...
18/02/2019 [00:51]:
Belə etsəniz, vəhy qəbul edərsiniz – Elmi-lədun
18/02/2019 [00:43]:
Prezidentliyə namizəd seçki proqramını Hitlerin proqramı ilə qarışdırmaqla biabır oldu - VİDEO
18/02/2019 [00:35]:
Musa Yaqub, "Sevgilim" şərabı, yanında da keçi pendiri...
17/02/2019 [23:48]:
Müğənni Afət Fərmanqızı: “Nəsiminin daha bir qəzəlinə mahnı yazdırmışam”
17/02/2019 [23:48]:
Misir ABŞ-dan qədim kahin sarkofaqının qaytarılmasına nail oldu - FOTO
17/02/2019 [23:06]:
Çeçenistan müxalifətinin lideri Azərbaycana müraciət etdi: “Çeçenləri təxribata çəkirlər...”
17/02/2019 [23:03]:
"Neolit" davasına görə məşhur bloger həbs edildi
17/02/2019 [23:00]:
İbrahim Cəfərovdan ADAU tələbələrinə çağırış: "Xahiş edirəm yazdıqlaıma şərh yazmayın..."
17/02/2019 [22:58]:
Saakaşvili erməni olmadığını genetik testlə sübut etdi - FOTO
17/02/2019 [22:56]:
“Azərbaycanlıları məyus olmamağa çağırıram”- Nazirdən növbəti açıqlama
17/02/2019 [20:41]:
Uşağınız bunları etmirsə diqqətli olun - XƏBƏRDARLIQ...
17/02/2019 [20:28]:
“Belə təxribatların arxasında Azərbaycanı qəbul etməyən qüvvələrin maraqları var”
17/02/2019 [20:20]:
Rüstəm İbrahimbəyov uzun aradan sonra Bakıya gəldi və tanınmışları restorana topladı - FOTOLAR
17/02/2019 [20:15]:
Sabirabad sakini armaturların altında qalaraq ölüb
17/02/2019 [20:00]:
Sadiq və sədaqətli! – Deputat öz həmkarı haqda yazdı
17/02/2019 [19:00]:
Solsberi kilsəsindən nəhəng Rusiya bayrağı asıldı
17/02/2019 [18:57]:
Telefondan başını ayıra bilməyənlər üçün qoruyucu yastıq hazırlandı - MARAQLI
17/02/2019 [18:44]:
“Kalaşnikov”dan kamikadze PUA - VİDEO
17/02/2019 [18:43]:
ABŞ-dan Bəşər Əsədə ciddi mesaj
17/02/2019 [18:39]:
Avropa Liqasının finalına 100 gün qaldı!
17/02/2019 [18:34]:
21 yaşlı oğlan dəm qazından zəhərləndi
17/02/2019 [17:30]:
“Real” öz meydanında məğlub oldu
17/02/2019 [17:28]:
Rusiyadan Venesuelaya zərbə - Neft şirkətinin hesabını dondurdu
17/02/2019 [17:21]:
Bariyerlərə çırpılan motosiklet sürücüsü körpüdən aşağı düşdü - DƏHŞƏT...+ VİDEO
17/02/2019 [17:01]:
"İstanbula sevgilimi görməyə getdim" - Oksana
17/02/2019 [16:59]:
Azərbaycanlı qadınların pasportlarını alıb fahişəliyə cəlb etdilər -FOTOLAR
17/02/2019 [16:56]:
“İsraillə müharibə riski böyükdür” - İranın XİN başçısı
17/02/2019 [16:34]:
Paşinyanın arvadı ofisini hökumət binasına köçürdü - Erməni demokratiyası...
17/02/2019 [16:32]:
Hansı tip qadınlar kişiləri özünə yaxınlaşdırmır... -MARAQLI
17/02/2019 [16:27]:
"Qumarda 130 min uduzduğuna görə nazirlikdən çıxarıldı" -Dələduz qadının ilginc əməlləri
17/02/2019 [16:22]:
Rusiyada “şəhid kəməri” gəzdirənlərin saxlanılması xəbəri yalan çıxdı
17/02/2019 [16:17]:
Kubada tornadodan ölənlərin sayı artıb
17/02/2019 [16:16]:
NASA Ayda yaşamaq üçün baza tikməyə hazırlaşır - FOTO
17/02/2019 [15:44]:
“Qəribəsi o idi ki, Əfsanə ağlamırdı...” – Ər-arvad intiharının təfərrüatı
17/02/2019 [15:44]:
Türkiyədə sabahdan benzin və dizel yanacağının qiyməti qalxacaq –Mütəxəssislər hökumətə çağırış etdi
17/02/2019 [15:42]:
Hizer Noyert Trampın təklifindən imtina etdi –Ağ ev BMT-dəki səfir postuna yeni namizəd axtarır
17/02/2019 [15:38]:
Evdə köməksiz qalan 2 azyaşlı xilas edildi
17/02/2019 [15:34]:
Qadınların sayının kişilərdən çox olduğu ölkələr - SİYAHI
17/02/2019 [15:32]:
Məşhur generalın külli miqdarda borcu üzə çıxdı - Bankla şok qalmaqal
17/02/2019 [15:13]:
Almaniyada erməni təxribatının qarşısı alındı
17/02/2019 [15:09]:
Nazir təyyarədə narahat olan sərnişinə ilkin yardım göstərdi - FOTO
17/02/2019 [15:02]:
Rusiyada brakonyerlikdə şübhəli bilinən deputat saxlanılıb
17/02/2019 [15:01]:
Parisdə Dünya Müharibəsinə aid bombaya görə 1600 insan köçürüldü
17/02/2019 [14:59]:
“Çeçen xalqı bunu heç vaxt unutmayacaq...” - Nazirdən növbəti açıqlama
17/02/2019 [14:55]:
Firdovsi Umudovdan çeçenlərlə bağlı insidentə reaksiya
17/02/2019 [14:51]:
Dünyanın ən gözəl adaları açıqlandı - FOTO
17/02/2019 [14:51]:
Azərbaycan atleti Dünya Kubokunda gümüş medal qazandı
17/02/2019 [14:49]:
Əmanətlərlə bağlı mühüm dəyişiklik
17/02/2019 [14:48]:
Zakir Həsənov BƏƏ-nin müdafiə məsələləri naziri ilə görüşdü
17/02/2019 [14:48]:
Müğənni Afət Fərmanqızı: “Nəsiminin daha bir qəzəlinə mahnı yazdırmışam”
17/02/2019 [14:47]:
Ramil Usubovdan kadr dəyişikliyi ilə bağlı - ƏMR
17/02/2019 [14:46]:
Rafael Ağayev yenə Bakıya əliboş gəlmir
17/02/2019 [14:44]:
Ukraynada “Lotu Quli”nin adamları saxlanıldı - 300 pasport və silahlarla
17/02/2019 [14:42]:
Noyert ABŞ-ın BMT-də daimi nümayəndəsi olmaqdan imtina etdi
17/02/2019 [12:51]:
Ramzan Kadırov azərbaycanlılarla çeçenlərin davasına belə reaksiya verdi – FOTO
17/02/2019 [12:38]:
Vergilər Nazirliyini "ağ gün"ə çıxardı, indi də əmanətləri sığortalayacaqmış...
17/02/2019 [12:27]:
“Ermənilər bacımın bütün ailə üzvlərini yer üzündən sildilər...” -Xocalı sakini...
17/02/2019 [12:21]:
Azərbaycanda bir ayda 3,8 milyard manatlıq sənaye məhsulu istehsal edilib
17/02/2019 [12:19]:
Bakıda 75 min manata ağac satılır - VİDEO
17/02/2019 [12:18]:
KXDR lideri Vyetnama fevralın 25-də səfər edəcək
17/02/2019 [12:04]:
Şeirlərinə mahnılar bəstələnmiş Amerikadakı azərbaycanlı xanım...
17/02/2019 [11:51]:
Mehriban Əliyevanın adından Gəncənin “İmamzadə” dini kompleksində ehsan verildi -FOTOLAR
17/02/2019 [11:48]:
“Bəzən bu kəbini rəsmi din xadimləri yox, digərləri oxuyurlar” -İlahiyyatçı...
17/02/2019 [11:38]:
“Onun adıyla bağlı keçirilən yarışlar bizim üçün böyük təsəllidir...” -Aprel şəhidimizin atası...
17/02/2019 [11:03]:
Qobustanda zəncirvari qəza, xəsarət alan var
17/02/2019 [11:02]:
“Sarı jiletlilər” polis maşınına hücum edib, 26 nəfər saxlanılıb
17/02/2019 [11:00]:
ABŞ-da insanlar girov götürüldü, 4-ü öldürüldü
17/02/2019 [10:58]:
Tovuzda qəza baş verib, iki nəfər yaralanıb
17/02/2019 [10:56]:
Ermənistandan Rusiyaya ixracat 20 faiz artdı- Bəs deyirdilər?..
17/02/2019 [10:56]:
Fətullah Gülənin tutulub? - Türkiyə rəsmisindən açıqlama
17/02/2019 [10:46]:
Bakını bombalamağı təklif edən Yevseyev Azərbaycan jurnalistinin sualından qaçdı - VİDEO
17/02/2019 [10:42]:
24 il həbs, 50 milyon dollar cərimə –Trampın keçmiş müşavirinə hökm oxunacaq
17/02/2019 [10:40]:
Bakıda yağış və sulu qar gözlənilir –Qeyrı-sabit hava şəraiti fevralın 20-dək davam edəcək
Bütün arxiv bir sırada
06/12/2018 [10:38] - Müsahibə - ( 3354 dəfə baxılıb)

“Nazarbayev beş professor göndərmişdi Bakıya, onlarla danışdıq ki...” - MÜSAHİBƏ

“O vaxt Polad Bülbüloğluna dedim ki, bu yaxşı fürsətdir, amma o...”
“Dərsliklərimiz biabırçı haldadır və bunu bilərəkdən edirlər”


Firudin Cəlilov: “Bizim bu gün işlətdiyimiz əlifba yalnız Azərbaycan əlifbası deyil...”

 

Türk dünyasının mövcud durumu, ortaq türk dəyərlərinə qayıdış məsələsində yaşanan problemlər, sözdə birlik sərgiləyən türk dövlətlərinin əməli baxımdan heç cür bir araya gələ bilməməsi günümüzün təəssüflə müşahidə edilən reallıqlarındandır. Dərsliklərlə bağlı səslənən tənqidlər, cəmiyyətimizdəki mənəvi böhran, qəhətə çəkilən ziyalı sözü də insanları narahat edən əsas məsələlər sırasındadır. Odur ki, Moderator.az olaraq türk dünyasının böyük alimi, sabiq təhsil naziri, professor Firudin Cəlilovla söhbətimizdə bütün bu problemlərə, onları doğuran səbəblərə aydınlıq gətirməyə çalışdıq.

 

-Firudin bəy, öncə səhhətinizlə bağlı məlumat almaq istərdik. Səhhətiniz qənaətbəxşdirmi? Müalicə prosesi necə gedir?

 

 -Səhhətimlə bağlı vaxtaşırı olaraq Türkiyəyə müalicəyə gedirəm. Bu ayın ortalarında yenə də getməliyəm. Həkimlərin nəzarəti altında yaşayırıq. Ulu Tanrı nə qədər ömür yazıbsa, o qədər də yaşayacayıq.

 

-Türk dünyasının birliyi ilə bağlı bir sıra addımlar atılsa da, bu addımlar praktikada öz real bəhrəsini vermiş deyil. Sanki bu addımlar daha çox “moda” xətrinə, göstəri naminə atılır. Sizcə türk dünyası ilə bağlı ortaq layihələrin formal mahiyyət daşıması nə ilə bağlıdır? Bu, türk cəmiyyətlərinin, yoxsa idarəetmə sistemində yer alan səlahiyyətlilərin günahıdır?


-Bu, çox ağrılı və ciddi sualdır. Qeyd etdiyiniz kimi, doğrudan da bu yeniliklərin çoxu görüntü üçün gündəmə gəlir. Cəmiyyəti, insanları, dövlətçiliyi sevənlərin könlünü alsınlar deyə, vaxtaşırı belə görüntü yaradırlar və 25-30 ildir, bu davam edir. Türkiyə böyük maliyə ayırdığı TİKA qurumunu yaratdı ki, Türk ölkələri ilə əlaqələr qursun, ancaq bu qurumun səsi indi Afrikadan gəlir. Afrikada türk var? Bundan başqa, Türk dövlətləri birlikdə  TÜRKSOY yaratdılar. Bu, türk ölkələrinin mədəniyyət birliyi olan bir qurum idi. TÜRKSOY türk dövlətlərinin mədəniyyətini təbliğ etməli olan bir təşkilatdır. Bu təşkilat bir dəfə Qazaxıstan, bir dəfə Tatarıstan, bir dəfə Azərbaycan və s. ölkələrin mədəniyyətini təbliğ etməli, tanıtmalı idi. Yəni ortaq mədəniyyəti tanıtmaqla bağlı iş görməli idi. TÜRKSOY-un ilk sədri mənim dostum Polad Bülbüloğlu olub. Mən ona dedim ki, bu, yaxşı fürsətdir. Bundan istifadə edib ortaq dərsliklər yazdırmaq olar. Ortaq əlifba, ortaq dil və ortaq ədəbiyyat gerçəkləşdirmək mümkündür. Ortaq mədəniyyətlə bağlı ciddi işlər görmək olar. Polad bəy dedi ki, bu, mümkün deyil, çünki bizim pulumuz ancaq konsertlərə çatır. Bu qurum özünü konsertlə məhdudlaşdırdı. Türk dövlətlərinin birliyi adı altında bir neçə dövlət qurumu var. Onların fəaliyyətinə nəzər salanda görürsən ki, bütün bunların hamısı “quş qoymaq” üçündür. Bunların adları var, maaş alan işçiləri var, ancaq ortada iş yoxdu. Bu günəcən dördmərtəbəli ofisi olan Türk Konseyi (TDİK) elm, təhsil, mədəniyət sahəsində hansı işbirlyini gerçəkləşdirib? Əsl birliklər olmasın deyə, belə yekə adlarla süni birliklər yaradıb gərəkli məsələlərin üstünə pərdə çəkirlər. Xalqın ismarışı ilə Türk dövlətləri üçün önəmli strateji əhəmiyəti olacaq gerçək Türk Parlamentləri Birlyini nə üçün yaratmırlar? Bunun üçün siyasi iradə lazımdı.


-Ortaq dərsliklərin yaradılması məsələsi bu gün üçün də  aktualdırmı və bu, ortaq dəyərlərə qayıdış baxımından nə dərəcədə zəruridir?

 

-Bu gün mən sizinlə görüşə gələndə yolda sürücü mənə çox qəribə, həm də acınacaqlı bir şey danışdı. Deyir ki, 1-ci sinfin dərsliyində “Göy muncuq” nağılı var. Nağılda yazılıb ki, kimsə bu muncuğu udur, qarnı böyüyür, hamilə qalır və s. 1-ci sinfin şagirdinə belə nağıl oxudarlar? 2-ci, 3-cü, 4-cü siniflərdə əxlaqdan kənar hansısa məqama yer verilməməlidir. Dərsliklərimiz biabırçı haldadır, rus dilində məktəblər artır. Bunları bilərəkdən edirlər. Mən o dərəcədə sadəlövh deyiləm ki, deyim bunları qanmadan edirlər. Kimlərsə bilərəkdən cəmiyyətin tərbiyəsini pozmaqda maraqlıdır. Təhsil strateji sahədir, xalqın gələcəyi ondan asılıdır. Təhsil hərəkətdə olan sosial qurumdur,  həmişə ayaqda durub yeriməlidir. O, əgər dayanırsa, deməli ya ayağı sınıb, ya da bir xəstəliyi, problemi var. Bizdə təhsil irəli getmir, yerində dayanıb çabalıyır. Buna görə də təhsildə ciddi reformalar lazımdır. Biz XXI əsrdə yaşasaq da, təhsildə ötən əsrin düşüncə tərzi qalıb, köhnə proqramlarla dərsliklər yazırıq. Halbuki bunlar yenidən işlənməlidir.

 

-Sizcə bu məsələdə dünyanın qabaqda gedən ölkələrinin təhsil təcrübəsi də öyrənilməlidirmi?

 

-Şübhəsiz. Dünyada çox önəmli təhsil sisteminə malik ölkələr var. Mütəxəssisləri o ölkələrə göndərmək lazımdır. Məsələn, onları Finlandiyaya göndərmək olar. Bu ölkənin təhsil sistemini 2-3 ay ərzində öyrənsinlər, sonra bunu ölkəmizdə tətbiq etsinlər. Burada nə çətin bir iş var? Əgər bunu eləmirlərsə, deməli bunu da qəsdən eləmirlər. Sovet dövründən qalma bir yaramaz gələnək də var. Belə ki, bir saat auditoriyaya girməyən şəxsi təhsilə başçılıq etməyi tapşırırlar. Hər hansı bir sahəyə qeyri-mütəxəssisi rəhbər qoymaq həmin sahəni dağıtmaq deməkdir. Məsələyə bu cür yanaşmaq olmaz.

Dərslik məsələsi çox ciddi bir məsələdir. Qırğızıstanda 1992-ci ildə türk dövlətlərinin təhsil nazirlərinin zirvə toplantısı oldu. Biz hələ o zaman qərara aldıq ki, ortaq dərsliklər yaradaq. Azərbaycanda bu işə başladıq. deyəsən bu gün də o iş davam edir. Söhbət türk dövlətlərinin ortaq coğrafiyası dərsliyindən gedir. Biz onun proqramını tutduq, dərsliyini yazdırdıq. Bu dərslik tədris olunmağa başladı. Digər türk respublikaları bu yolda bir addım atmadı.  Haralardasa yetişdirilən şəxslər bu işi görə bilməz və bilmir də.

 

-Sizcə ortaq layihələrə ilk olaraq haradan başlamaq lazımdır? Bu cür ortaqlıq üçün ilkin istinad nöqtəsi kimi hansı amil, hansı məqam, hansı istiqamət seçilməlidir?

 

-Ortaq məsələlərin həllinə ilk növbədə əlifbadan başlamaq lazımdır. Necə ki, pilləkənin pillələrini bir-bir qalxırlar, bu yolda da ilk addım ortaq əlifba olmalıdır. Ikinci, üçüncü addımlar kimi isə ortaq dərsliklər, ortaq pul, ortaq ordu və s. göstərmək olar. Bu, türk ölkələrinin heç olmasa Avropa Birliyi kimi parlamentar birliyinin yaranmasına səbəb olar. Yoxsa bayaq qeyd etdiyim kimi, kağız üzərində olan birliklərin yaranması bizə lazım deyil. 30 ildir ki, ortaq əlifba işi getmir. Çünki bütün respublikalarda bu işlə məşğul olanlar fərqli qafalara malik insanlardır. 90-cı illərdə bütün türk ölkələrinin alimləri Türkiyədə bir araya gəldik. Ortaq türk əlifbası simpoziumu keçirilirdi. Orada hamımız qərar aldıq ki, ortaq əlifba yaradaq. Mən həmin vaxt Azərbaycanda Dövlət Əlifba komissiyasının rəhbəri idim. Həm də parlamentdə Elm-Təhsil komissiyanın sədri idim. Həmin proyekti Azərbaycanda həyata keçirə bildim. Yəni bizim bu gün işlətdiyimiz əlifba yalnız Azərbaycan əlifbası deyil. Bu, ortaq türk əlifbasıdır. Biz 26 ildir ki, bu əlifbanı işlədirik. Bizimlə paralel Tatarıstan da bu əlifbaya keçdi. 2 il bu əlifbanı işlətdilər. Sonra Putin buna qadağa qoydu. Eşitdiyimə görə, yenidən bu əlifbaya qayıdıblar. Lakin digər dövlətlər ortaq əlifbanı qəbul etmək əvəzinə hərəsi özündən bir proyekt qəbul etdi. Əgər əlifbalar fərqlidirsə, o zaman ortaqlıq necə yaranacaq? Deməli, bunu qəsdən edirlər. Nazarbayev 5 profesor gönərmişdi Bakıya, yanıma gəldilər. Mən onlarla da söhbət etdim.

 

-Nazarbayev həmin professorları hansı məqsədlə yollamışdı? Onlarla nə danışdınız?

 

Ardı var...

 

Seymur ƏLİYEV

 

Belə etsəniz, vəhy qəbul edərsiniz – Elmi-lədun
Uşağınız bunları etmirsə diqqətli olun - XƏBƏRDARLIQ...
Bariyerlərə çırpılan motosiklet sürücüsü körpüdən aşağı düşdü - DƏHŞƏT...+ VİDEO
Nazir təyyarədə narahat olan sərnişinə ilkin yardım göstərdi - FOTO
Qabırğadan yaranması qadınların xarakterinə təsir edir - MARAQLI
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Telefondan başını ayıra bilməyənlər üçün qoruyucu yastıq hazırlandı - MARAQLI
Dünya
Paşinyanın arvadı ofisini hökumət binasına köçürdü - Erməni demokratiyası...
Maraqlı
Hansı tip qadınlar kişiləri özünə yaxınlaşdırmır... -MARAQLI
Maraqlı
Qadınların sayının kişilərdən çox olduğu ölkələr - SİYAHI
Cəmiyyət
Məşhur generalın külli miqdarda borcu üzə çıxdı - Bankla şok qalmaqal
Həftənin ən çox oxunanları
“Ölkəyə un gətirəndə kömək etdiyim çeçenlər və dağıstanlılar mənə çox böyük dəstək oldular...”
“Vertolyotla Yevlağa kimi pul səpəcəm....- Başınız qarışacaq pul yığmağa..."
Çay sakinlərin gözü önündə yox oldu!..- “Qiyamətin başlanğıcıdır?!.”-VİDEO
Ramzan Kadırov azərbaycanlılarla çeçenlərin davasına belə reaksiya verdi – FOTO
Saakyan atası azərbaycanlı olan generalı  xüsusi nümayəndə təyin etdi...-FOTOLAR
Şuşa türməsində Dilqəm və Şahbazdan başqa türkmənşəli dustaq kimdir?..
"Əgər ANS yenidən açılarsa və fəaliyyət göstərdiyi ilk 15 ildəki ANS olarsa..."
“Fevralın 14-də həmin sənədi imzalasaydım, Xocalı faciəsi baş verməzdi...” - ETİRAF
Bakıda dəhşətli qəza: "Qaqaş, neylədin, nə içmişdin, nə vurmuşdun?" - VİDEO
"Çeçenlər qardaşlarımızdır və Çeçenistanda da xalqım haqda eyni fikirləri səsləndirirlər”
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə