Xəbər lenti
18/12/2018 [22:47]:
Qadın sürücü elektrik enerjisi ilə işləyən avtomobilinə benzin vurmaq istədi- MARAQLI...
18/12/2018 [22:42]:
Vladimir Putin: “ABŞ uydurduğu bəhanə ilə sazişlərdən qaçır”
18/12/2018 [22:18]:
ADU-da “masajçı skandalı”: o qadın kimdir? - Sensasiya
18/12/2018 [22:16]:
ANS Şirkətlər Qrupu təqdimat keçirdi: VMF... - Foto
18/12/2018 [22:12]:
KİVDF qəzetlərə 3 ay vaxt verdi – MÜSABİQƏ ŞƏRTLƏR DƏYİŞİR
18/12/2018 [21:57]:
Sumqayıt şəhərində əmək yarmarkası keçirilib
18/12/2018 [21:56]:
Oğru 1,5 milyon dollarlıq boyunbağını udub aradan çıxmağa çalışdı və... - İNANILMAZ
18/12/2018 [21:54]:
Azərbaycandan Türkiyə universitetlərinə attestatla qəbul dayandırılır - RƏSMİ SƏNƏD
18/12/2018 [21:38]:
Başqaları üçün yaşayanlar: Etimad Əsədova və bütün Qarabağ Qazilərinə...
18/12/2018 [21:34]:
“Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması əsas vəzifə olaraq qalacaq” - Məmmədyarov
18/12/2018 [21:22]:
Gülənin qardaşı oğluna 7,5 il müddətinə həbs cəzası verildi
18/12/2018 [21:19]:
Ermənistan-Azərbaycan: Savaşmı, barışmı...
18/12/2018 [21:14]:
Fərid hər cümə günü təqaüdçülərə pulsuz çörək paylayır - İBRƏTAMİZ+FOTO
18/12/2018 [21:01]:
Prezident sərəncam imzaladı
18/12/2018 [20:40]:
Messi 5-ci dəfə “Qızıl ayaqqabı”nı aldı
18/12/2018 [20:17]:
Əslində 5 rayonu Azərbaycana qaytarmaq gözə kül üfürmək olardı
18/12/2018 [20:09]:
Xırdalanda atışmaya görə həbs edilən şəxslərə hökm oxundu - 81 İL
18/12/2018 [19:54]:
"Azərbaycan xarici ölkələrlə yorulmadan işləyəcək" - Hikmət Hacıyev
18/12/2018 [19:35]:
Tanınmış sənətçi qəfil vəfat etdi
18/12/2018 [19:32]:
Polad Bülbüloğlu yenidən sədr seçildi
18/12/2018 [19:23]:
Bakıda daha bir əxlaqsızlıq yuvası aşkarlandı - Sahibi həbs olundu
18/12/2018 [19:22]:
AMEA Fəlsəfə İnstitutunun aparıcı elmi işçisi Uluslararası simpoziumda...
18/12/2018 [19:08]:
Rusiya Ermənistana 100 milyon dollarlıq kredit ayırır -"Detalları söyləyə bilmərəm, bunlar gizli məsələlərdir"
18/12/2018 [19:07]:
Putin Qorbaçovun Reyqanla imzaladığı məşhur sazişi tənqid etdi: “Bu, axı SSRİ-nin birtərəfli tərksilah olunması demək idi...”
18/12/2018 [19:05]:
Müdafiə Nazirliyinin rəhbər heyəti toplandı -SƏBƏB
18/12/2018 [19:01]:
Keçmiş MTN polkovniki: "O məsələ açıq-aşkar "obnaliçka" idi"
18/12/2018 [18:47]:
Gözdən əlil qadına sürücülük vəsiqəsi verildi - MARAQLI
18/12/2018 [18:43]:
“Ümumbəşəri dəyərlərin cəmiyyətin inkişafında rolu” mövzusunda ictimai müzakirələr başa çatıb
18/12/2018 [18:30]:
Anasının alqışı ilə 14-cü mərtəbədən tullandı - DƏHŞƏT...+ VİDEO
18/12/2018 [18:17]:
Daha 263 şəhidin vərəsəsinə birdəfəlik ödəniş verildi
18/12/2018 [18:11]:
Səfir: "Moskva Əliyevlə Paşinyan arasında dialoq yaradılması üzərində iş aparır"
18/12/2018 [18:10]:
Yüzlərlə maral öldürən ovçuya ibrətamiz cəza - MARAQLI
18/12/2018 [18:10]:
Rövşən Rzayev köçkünləri qəbul etdi
18/12/2018 [18:09]:
Salatın Əsgərovanın şəxsi əşyalarını  faciə yerindən ilk götürən şəxs nələr danışdı...
18/12/2018 [18:09]:
Qənirə Paşayeva Türkiyədə özəl ödülə layiq görüldü -VİDEO
18/12/2018 [18:08]:
Makedoniyalı siyasətçi: "Şəhid Mübariz İbrahimov Balkan türklərinin qəhrəman oğludur"
18/12/2018 [18:03]:
Bakıda “Audi” məşhur hipermarketə girdi
18/12/2018 [18:02]:
Nə tökərsən aşına, o da çıxar qaşığına!
18/12/2018 [17:58]:
Deputatdan sosial şəbəkələrlə bağlı ÇAĞIRIŞ: “…dərhal ölçü götürülməlidir!”
18/12/2018 [17:49]:
İnsanda iki cür ruh var – ELMİ-LƏDUN
18/12/2018 [17:43]:
Bakıda qadın xəstə uşağını marketdə atıb qaçdı
18/12/2018 [17:42]:
“Anar Məmmədovla bağlı cinayət işinin açılması təəccübləndirmədi…” – Deputat açıqlama yaydı
18/12/2018 [17:40]:
Fransa prezidenti Paşinyanı təbrik etdi və...
18/12/2018 [17:29]:
Manatın sabahkı MƏZƏNNƏSİ
18/12/2018 [17:29]:
“Atamın bağışladığı kitabları toplayıram ki, onları yenidən çap edim” – Söhrab Tahirin qızı
18/12/2018 [17:24]:
İki yaşlı Nərgizin əməliyyatı üçün yığılan pullar oğurlandı
18/12/2018 [17:19]:
Bakıda qardaşı arvadını yandıraraq öldürənə 17 il həbs verildi
18/12/2018 [17:10]:
Prezident icra başçısı ilə bağlı sərəncam imzaladı
18/12/2018 [17:00]:
Kişiləri mübahisəyə çəkən gizli səbəblər...
18/12/2018 [16:57]:
2018-ci ilin ən yadda qalan HADİSƏLƏRİ
18/12/2018 [16:48]:
Novruz Məmmədov nazirə yeni səlahiyyət verdi
18/12/2018 [16:46]:
Ermənistandan Ukraynanın ərazi bütövlüyünə qarşı növbəti qəsd
18/12/2018 [16:30]:
Avtomobilin təkərlərində pirotexniki vasitə aşkarlandı
18/12/2018 [16:26]:
Abel Məhərrəmovun səfir oğluna fəxri ad verildi - FOTOLAR
18/12/2018 [16:15]:
Gülənin qardaşı oğluna 7,5 il həbs verildi
18/12/2018 [16:12]:
Koçaryan Avropa ölkələrinin birindən sığınacaq istəyəcək
18/12/2018 [16:06]:
Prezident: “5 milyondan çox vətəndaş hər il pulsuz tibbi müayinədən keçir”
18/12/2018 [15:46]:
“Dünya televiziyalarında elə kök aparıcılar var ki...” - Xalq artisti...
18/12/2018 [15:37]:
Binədəki dəhşətli qəzada ölən 13 yaşlı Yusifin anasına şok təklif - VİDEO
18/12/2018 [15:30]:
Deputat və tarixçidən Araz Əlizadəyə CAVAB: “Əhməd Cavadla bağlı bu müzakirə yersizdir!”
18/12/2018 [15:27]:
Ermənistan ordusunun zabiti əsgəri güllələdi
18/12/2018 [15:16]:
Sarayın itkin şahzadəsi: Camal Xaşuqcinin aqibəti ilə üzləşib
18/12/2018 [15:13]:
“Facebook” İsrail liderinin oğlunu cəzalandırdı -Gözlənilməz...
18/12/2018 [15:11]:
İnformasiya texnologiyaları sahəsində əməkdaşlığın gələcək perspektivləri müzakirə edildi
18/12/2018 [15:11]:
Gürcüstanda SOCAR-ın yanacağına "mız" qoyan “Magi LTD”nin saxtakarlığı üzə çıxdı
18/12/2018 [15:01]:
"Ali məktəbə qəbul olunanlardan barmaq sayı qədər tələbə var ki, repetitor yanına getməyib”
18/12/2018 [15:01]:
Sumqayıt şəhərində əmək yarmarkası keçirildi -FOTOLAR
18/12/2018 [14:59]:
Milli Preventiv Qrupun üzvləri tərəfindən başçəkmələr davam etdirilir
18/12/2018 [14:58]:
Səfirliyə açılan "atəş", gizli arayışlar və diplomatın etirazı - Kiyevdən reportaj
18/12/2018 [14:53]:
Paşinyan aprel döyüşlərində məğlub olan generalı müşavir təyin etdi
18/12/2018 [14:49]:
Azərbaycanlı cərrah əməliyyat etdiyi quyruqlu uşağın görüntülərini yaydı - VİDEO
18/12/2018 [14:41]:
“Mübariz Xocalının intiqamını almağa getmişdi...” - Erməni əsirliyində olmuş qadın...
18/12/2018 [14:40]:
Azərbaycan deyiləndə ayağa qalxmağı bacaran insan...
18/12/2018 [14:37]:
“Şagirdləri bu qədər yükləmək olmaz!” - Milli Məclisdə təhsil PROBLEMLƏRİ qaldırıldı
18/12/2018 [14:36]:
“Ümumi təhsil haqqında” qanun layihəsi birinci oxunuşdan keçdi
18/12/2018 [14:35]:
Beynəlxalq təşkilatdan əcaib statistika: Ermənistan 69, Azərbaycan 71-ci yerdə...
18/12/2018 [14:34]:
Səməd Seyidov Avropa Parlamentinin qətnaməsini şərh etdi
18/12/2018 [14:33]:
Ermənistandan “Rusiyadan qorxmuruq” açıqlaması: İt sahibini tanımaq istəmir...?
18/12/2018 [14:30]:
Qənirə Paşayeva himn müzakirələrinə etiraz etdi
18/12/2018 [14:25]:
Himnlə bağlı qanun layihəsi 1-ci oxunuşda təsdiqləndi
Bütün arxiv bir sırada
06/12/2018 [10:38] - Müsahibə - ( 3162 dəfə baxılıb)

“Nazarbayev beş professor göndərmişdi Bakıya, onlarla danışdıq ki...” - MÜSAHİBƏ

“O vaxt Polad Bülbüloğluna dedim ki, bu yaxşı fürsətdir, amma o...”
“Dərsliklərimiz biabırçı haldadır və bunu bilərəkdən edirlər”


Firudin Cəlilov: “Bizim bu gün işlətdiyimiz əlifba yalnız Azərbaycan əlifbası deyil...”

 

Türk dünyasının mövcud durumu, ortaq türk dəyərlərinə qayıdış məsələsində yaşanan problemlər, sözdə birlik sərgiləyən türk dövlətlərinin əməli baxımdan heç cür bir araya gələ bilməməsi günümüzün təəssüflə müşahidə edilən reallıqlarındandır. Dərsliklərlə bağlı səslənən tənqidlər, cəmiyyətimizdəki mənəvi böhran, qəhətə çəkilən ziyalı sözü də insanları narahat edən əsas məsələlər sırasındadır. Odur ki, Moderator.az olaraq türk dünyasının böyük alimi, sabiq təhsil naziri, professor Firudin Cəlilovla söhbətimizdə bütün bu problemlərə, onları doğuran səbəblərə aydınlıq gətirməyə çalışdıq.

 

-Firudin bəy, öncə səhhətinizlə bağlı məlumat almaq istərdik. Səhhətiniz qənaətbəxşdirmi? Müalicə prosesi necə gedir?

 

 -Səhhətimlə bağlı vaxtaşırı olaraq Türkiyəyə müalicəyə gedirəm. Bu ayın ortalarında yenə də getməliyəm. Həkimlərin nəzarəti altında yaşayırıq. Ulu Tanrı nə qədər ömür yazıbsa, o qədər də yaşayacayıq.

 

-Türk dünyasının birliyi ilə bağlı bir sıra addımlar atılsa da, bu addımlar praktikada öz real bəhrəsini vermiş deyil. Sanki bu addımlar daha çox “moda” xətrinə, göstəri naminə atılır. Sizcə türk dünyası ilə bağlı ortaq layihələrin formal mahiyyət daşıması nə ilə bağlıdır? Bu, türk cəmiyyətlərinin, yoxsa idarəetmə sistemində yer alan səlahiyyətlilərin günahıdır?


-Bu, çox ağrılı və ciddi sualdır. Qeyd etdiyiniz kimi, doğrudan da bu yeniliklərin çoxu görüntü üçün gündəmə gəlir. Cəmiyyəti, insanları, dövlətçiliyi sevənlərin könlünü alsınlar deyə, vaxtaşırı belə görüntü yaradırlar və 25-30 ildir, bu davam edir. Türkiyə böyük maliyə ayırdığı TİKA qurumunu yaratdı ki, Türk ölkələri ilə əlaqələr qursun, ancaq bu qurumun səsi indi Afrikadan gəlir. Afrikada türk var? Bundan başqa, Türk dövlətləri birlikdə  TÜRKSOY yaratdılar. Bu, türk ölkələrinin mədəniyyət birliyi olan bir qurum idi. TÜRKSOY türk dövlətlərinin mədəniyyətini təbliğ etməli olan bir təşkilatdır. Bu təşkilat bir dəfə Qazaxıstan, bir dəfə Tatarıstan, bir dəfə Azərbaycan və s. ölkələrin mədəniyyətini təbliğ etməli, tanıtmalı idi. Yəni ortaq mədəniyyəti tanıtmaqla bağlı iş görməli idi. TÜRKSOY-un ilk sədri mənim dostum Polad Bülbüloğlu olub. Mən ona dedim ki, bu, yaxşı fürsətdir. Bundan istifadə edib ortaq dərsliklər yazdırmaq olar. Ortaq əlifba, ortaq dil və ortaq ədəbiyyat gerçəkləşdirmək mümkündür. Ortaq mədəniyyətlə bağlı ciddi işlər görmək olar. Polad bəy dedi ki, bu, mümkün deyil, çünki bizim pulumuz ancaq konsertlərə çatır. Bu qurum özünü konsertlə məhdudlaşdırdı. Türk dövlətlərinin birliyi adı altında bir neçə dövlət qurumu var. Onların fəaliyyətinə nəzər salanda görürsən ki, bütün bunların hamısı “quş qoymaq” üçündür. Bunların adları var, maaş alan işçiləri var, ancaq ortada iş yoxdu. Bu günəcən dördmərtəbəli ofisi olan Türk Konseyi (TDİK) elm, təhsil, mədəniyət sahəsində hansı işbirlyini gerçəkləşdirib? Əsl birliklər olmasın deyə, belə yekə adlarla süni birliklər yaradıb gərəkli məsələlərin üstünə pərdə çəkirlər. Xalqın ismarışı ilə Türk dövlətləri üçün önəmli strateji əhəmiyəti olacaq gerçək Türk Parlamentləri Birlyini nə üçün yaratmırlar? Bunun üçün siyasi iradə lazımdı.


-Ortaq dərsliklərin yaradılması məsələsi bu gün üçün də  aktualdırmı və bu, ortaq dəyərlərə qayıdış baxımından nə dərəcədə zəruridir?

 

-Bu gün mən sizinlə görüşə gələndə yolda sürücü mənə çox qəribə, həm də acınacaqlı bir şey danışdı. Deyir ki, 1-ci sinfin dərsliyində “Göy muncuq” nağılı var. Nağılda yazılıb ki, kimsə bu muncuğu udur, qarnı böyüyür, hamilə qalır və s. 1-ci sinfin şagirdinə belə nağıl oxudarlar? 2-ci, 3-cü, 4-cü siniflərdə əxlaqdan kənar hansısa məqama yer verilməməlidir. Dərsliklərimiz biabırçı haldadır, rus dilində məktəblər artır. Bunları bilərəkdən edirlər. Mən o dərəcədə sadəlövh deyiləm ki, deyim bunları qanmadan edirlər. Kimlərsə bilərəkdən cəmiyyətin tərbiyəsini pozmaqda maraqlıdır. Təhsil strateji sahədir, xalqın gələcəyi ondan asılıdır. Təhsil hərəkətdə olan sosial qurumdur,  həmişə ayaqda durub yeriməlidir. O, əgər dayanırsa, deməli ya ayağı sınıb, ya da bir xəstəliyi, problemi var. Bizdə təhsil irəli getmir, yerində dayanıb çabalıyır. Buna görə də təhsildə ciddi reformalar lazımdır. Biz XXI əsrdə yaşasaq da, təhsildə ötən əsrin düşüncə tərzi qalıb, köhnə proqramlarla dərsliklər yazırıq. Halbuki bunlar yenidən işlənməlidir.

 

-Sizcə bu məsələdə dünyanın qabaqda gedən ölkələrinin təhsil təcrübəsi də öyrənilməlidirmi?

 

-Şübhəsiz. Dünyada çox önəmli təhsil sisteminə malik ölkələr var. Mütəxəssisləri o ölkələrə göndərmək lazımdır. Məsələn, onları Finlandiyaya göndərmək olar. Bu ölkənin təhsil sistemini 2-3 ay ərzində öyrənsinlər, sonra bunu ölkəmizdə tətbiq etsinlər. Burada nə çətin bir iş var? Əgər bunu eləmirlərsə, deməli bunu da qəsdən eləmirlər. Sovet dövründən qalma bir yaramaz gələnək də var. Belə ki, bir saat auditoriyaya girməyən şəxsi təhsilə başçılıq etməyi tapşırırlar. Hər hansı bir sahəyə qeyri-mütəxəssisi rəhbər qoymaq həmin sahəni dağıtmaq deməkdir. Məsələyə bu cür yanaşmaq olmaz.

Dərslik məsələsi çox ciddi bir məsələdir. Qırğızıstanda 1992-ci ildə türk dövlətlərinin təhsil nazirlərinin zirvə toplantısı oldu. Biz hələ o zaman qərara aldıq ki, ortaq dərsliklər yaradaq. Azərbaycanda bu işə başladıq. deyəsən bu gün də o iş davam edir. Söhbət türk dövlətlərinin ortaq coğrafiyası dərsliyindən gedir. Biz onun proqramını tutduq, dərsliyini yazdırdıq. Bu dərslik tədris olunmağa başladı. Digər türk respublikaları bu yolda bir addım atmadı.  Haralardasa yetişdirilən şəxslər bu işi görə bilməz və bilmir də.

 

-Sizcə ortaq layihələrə ilk olaraq haradan başlamaq lazımdır? Bu cür ortaqlıq üçün ilkin istinad nöqtəsi kimi hansı amil, hansı məqam, hansı istiqamət seçilməlidir?

 

-Ortaq məsələlərin həllinə ilk növbədə əlifbadan başlamaq lazımdır. Necə ki, pilləkənin pillələrini bir-bir qalxırlar, bu yolda da ilk addım ortaq əlifba olmalıdır. Ikinci, üçüncü addımlar kimi isə ortaq dərsliklər, ortaq pul, ortaq ordu və s. göstərmək olar. Bu, türk ölkələrinin heç olmasa Avropa Birliyi kimi parlamentar birliyinin yaranmasına səbəb olar. Yoxsa bayaq qeyd etdiyim kimi, kağız üzərində olan birliklərin yaranması bizə lazım deyil. 30 ildir ki, ortaq əlifba işi getmir. Çünki bütün respublikalarda bu işlə məşğul olanlar fərqli qafalara malik insanlardır. 90-cı illərdə bütün türk ölkələrinin alimləri Türkiyədə bir araya gəldik. Ortaq türk əlifbası simpoziumu keçirilirdi. Orada hamımız qərar aldıq ki, ortaq əlifba yaradaq. Mən həmin vaxt Azərbaycanda Dövlət Əlifba komissiyasının rəhbəri idim. Həm də parlamentdə Elm-Təhsil komissiyanın sədri idim. Həmin proyekti Azərbaycanda həyata keçirə bildim. Yəni bizim bu gün işlətdiyimiz əlifba yalnız Azərbaycan əlifbası deyil. Bu, ortaq türk əlifbasıdır. Biz 26 ildir ki, bu əlifbanı işlədirik. Bizimlə paralel Tatarıstan da bu əlifbaya keçdi. 2 il bu əlifbanı işlətdilər. Sonra Putin buna qadağa qoydu. Eşitdiyimə görə, yenidən bu əlifbaya qayıdıblar. Lakin digər dövlətlər ortaq əlifbanı qəbul etmək əvəzinə hərəsi özündən bir proyekt qəbul etdi. Əgər əlifbalar fərqlidirsə, o zaman ortaqlıq necə yaranacaq? Deməli, bunu qəsdən edirlər. Nazarbayev 5 profesor gönərmişdi Bakıya, yanıma gəldilər. Mən onlarla da söhbət etdim.

 

-Nazarbayev həmin professorları hansı məqsədlə yollamışdı? Onlarla nə danışdınız?

 

Ardı var...

 

Seymur ƏLİYEV

 

Qadın sürücü elektrik enerjisi ilə işləyən avtomobilinə benzin vurmaq istədi- MARAQLI...
Tanınmış sənətçi qəfil vəfat etdi
Yüzlərlə maral öldürən ovçuya ibrətamiz cəza - MARAQLI
"Ali məktəbə qəbul olunanlardan barmaq sayı qədər tələbə var ki, repetitor yanına getməyib”
Azərbaycanda bu nazirlər vəzifəsi ilə vidalaşdı...
Dr. Günel Azayeva - Həkim kosmetoloq
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Ədəbiyyat
“Atamın bağışladığı kitabları toplayıram ki, onları yenidən çap edim” – Söhrab Tahirin qızı
Maraqlı
Kişiləri mübahisəyə çəkən gizli səbəblər...
Cəmiyyət
“Mübariz Xocalının intiqamını almağa getmişdi...” - Erməni əsirliyində olmuş qadın...
Siyasət
Ermənistandan “Rusiyadan qorxmuruq” açıqlaması: İt sahibini tanımaq istəmir...?
Cəmiyyət
“Hacı Mazan”ın işdən çıxarılan oğlunun 300 minlik MAŞINLARI...
Müasir Ədliyyə
Həftənin ən çox oxunanları
"Həyat yoldaşım əşyadır ki, onu gizlədəm?" - "O, elə bir yerdə işləyir ki..."
Qüdrətdən səngərli, qalalı dağlarda Vətən keşikçiləri ilə keçirilən 2 qürurlu gün...
Azərindən Mübarizi təhqir edən məxluqa cavab: "Şərəfsizə sənin ən gözəl cavabın..."
Sənin də döşünü kəssəydilər...
Qazax və Ağstafada döyüş postlarının DSX-ya təhvil verilməsi nə ilə bağlıdır?
“Anamın şəxsi əşyalarını şəhidliyindən 23 il sonra mənə çatdırdılar…”- Ceyhun Əsgərov-VİDEO…
Aparıcının “Bahalaşmaya etiraz edək” şərhi Ərdoğanı qəzəbləndirdi: "Ey əxlaqsız, bura Parisdirmi?"
Gürcüstan prezidenti ultimatum verdi: ”Rusiya Qafqazın qonşusu kimi başa düşməlidir ki..."
Prezidentin səhifəsindən Mübarizlə bağlı MÖHTƏŞƏM PAYLAŞIM
"Mübarizlə qeyri-bərabər döyüşdə düşmən 12 itki verir, 17-si ağır yaralanır..."
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə