Xəbər lenti
24/04/2019 [01:05]:
Çavuşoğlu: "Türkiyə S-400 komplekslərini Azərbaycana verməyi planlaşdırmır"
24/04/2019 [00:34]:
Nişanlı qız özünü 7-ci mərtəbədən ataraq intihar etdi - FOTO
24/04/2019 [00:16]:
Mühafizəçilərlə selfi çəkdirdilər - İNANILMAZ...
24/04/2019 [00:00]:
Məşhur futbolçunun 21 il əvvəl çəkilən fotosu maraqla qarşılandı - FOTO
23/04/2019 [23:50]:
28 il komada qalan qadın oyandı
23/04/2019 [23:46]:
Avtobusda qadının qucağında oturdu, bu da azmış kimi bir şillə də vurdu - MARAQLI...+ VİDEO
23/04/2019 [22:54]:
Azərbaycanlı tarixçidən ermənilərə sarsıdıcı zərbə - FOTO
23/04/2019 [22:36]:
“Gəlin birgə oxuyaq!” şüarı altında “Oxu günü” təşkil olundu -FOTOLAR
23/04/2019 [22:34]:
Səudiyyə Ərəbistanında 37 terrorçu edam edilib - Ölkənin Daxili İşlər Nazirliyi bəyanat yayıb
23/04/2019 [22:31]:
Sumqayıt sakinlərinə şad xəbər -Bu xidmətlərindən istifadə imkanları genişləndirilir
23/04/2019 [22:22]:
Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Gültəkin Əsgərovanın anası vəfat etdi
23/04/2019 [22:11]:
Marsda zəlzələ baş verib
23/04/2019 [22:03]:
“Nəsiminin abidəsi rayonumuzun mənəvi ab-havasını bir daha gözəlləşdirəcək”
23/04/2019 [21:41]:
Biləsuvar Rayon Təhsil Şöbəsinə yeni müdir təyinatı olub - FOTO
23/04/2019 [21:38]:
Azərbaycan XİN BMT-yə etirazını bildirib
23/04/2019 [21:36]:
Ukrayna MSK prezident seçkisi ilə bağlı yekun nəticələri açıqlayıb
23/04/2019 [21:33]:
Sumqayıtda 58 yaşlı kişi itkin düşüb - FOTO
23/04/2019 [21:30]:
Elina Hacıyevanın anasının müdafiəsinə üç vəkil qoşulub
23/04/2019 [21:16]:
S-400-lər Azərbaycana gələ bilər-ermənilər təlaşda...
23/04/2019 [21:13]:
Ağdamda şəhid anasına ev tikilib - FOTO
23/04/2019 [20:59]:
Ermənistanda Türkiyəyə qarşı  kütləvi aksiyalar başladı-Bayraq yandırıldı!..
23/04/2019 [20:51]:
“Kimsə gəlib bizə deməyəcək ki, gedin müharibə aparın, torpaqlarınızı azad edin"
23/04/2019 [20:24]:
İlham Əliyev: “Bəzən vətəndaşları incidirlər, onların haqları tapdalanır”
23/04/2019 [20:10]:
Pekində Azərbaycan və Rusiya prezidentlərinin görüşü olacaq
23/04/2019 [20:03]:
UNEC “Only in English” adlı zəngin proqramlı tədbir keçirilib - FOTOLAR
23/04/2019 [20:00]:
TEDxUNEC konfransı: “Azərbaycan. Lider. Tərəqqi”
23/04/2019 [19:58]:
Lənkəranda “Vəhdət dəyərimizdir” adlı üç günlük seminarın açılış mərasimi olub
23/04/2019 [19:55]:
İlham Əliyev: "Manatın sabitliyi ilə bağlı heç bir problem gözlənilmir"
23/04/2019 [19:31]:
“Planet Parni iz Baku” KVN teatrının konserti bizim üçün əsl istirahət oldu”
23/04/2019 [19:14]:
"Jurnalistlərin gedib-gəlmək təklifi “xalqların sülhə razı salınması” çağırışı kimi tezliklə unudulacaq"
23/04/2019 [19:08]:
PKK terrorçuları Türkiyədə hərbi hissəyə hücum etdilər
23/04/2019 [18:46]:
10 milyonuncu sakinin nənəsi: "Kreditə görə vətəndaşlara kompensasiyaların ödənilməsi çox gözəl təşəbbüsdür" - VİDEO
23/04/2019 [18:44]:
Dietli içkilər paralicə və depressiyaya səbəb olur- Araşdırma...
23/04/2019 [18:32]:
Qurban Qurbanov: "Evdə qol buraxmadan qalib gəlmək üstünlükdür"
23/04/2019 [18:27]:
Medvedev Yerevana gedir
23/04/2019 [18:25]:
Qadının mədəsindən xörək qaşığı çıxardılar - Qəribə olay...
23/04/2019 [18:11]:
“Formula-1" ilə əlaqədar Bakının bəzi məktəblərində tədris dayandırılıb
23/04/2019 [18:08]:
Serj Sarkisyaın 1 il öncəki istefası - TƏFƏRRÜATLAR
23/04/2019 [17:57]:
Tahir İmanov: "Yeddi ildir ki, onlar bizi avara qoyublar"
23/04/2019 [17:38]:
“Nar”-dan kənd məktəbinə dəstək
23/04/2019 [17:24]:
Sürücülərin NƏZƏRİNƏ: İki küçədə nəqliyyatın hərəkəti məhdudlaşdırılır
23/04/2019 [17:20]:
Uşaqların əsas problemləri - 801 müraciət edilib
23/04/2019 [17:18]:
Havaların qeyri-sabit keçməsinin səbəbi açıqlandı
23/04/2019 [17:13]:
Azərbaycanla YUNESKO arasında Saziş təsdiqlənib
23/04/2019 [17:11]:
Akademik Zərifə Əliyeva oftalmologiya elminin tərəqqisinə böyük töhfələr verib
23/04/2019 [17:04]:
Azərbaycanda 110 mindən çox insan peyvənd olunub
23/04/2019 [17:00]:
“Hüseyn nəzarət altındadır, vəziyyəti yaxşıdır” - Nazirlik
23/04/2019 [16:57]:
BSU-da startapla bağlı təlim keçirilib
23/04/2019 [16:56]:
Qubada yeniyetmə qız özünü körpüdən atıb
23/04/2019 [16:49]:
Dövlət Komitəsinin Sədri vətəndaşları qəbul edib
23/04/2019 [16:40]:
Müharibə veteranlarına birdəfəlik maddi yardım veriləcək
23/04/2019 [16:31]:
Paytaxtın ictimai nəqliyyatında çətinliklər yaranıb
23/04/2019 [16:29]:
XİN sazişin vaxtı ilə bağlı açıqlama yaydı
23/04/2019 [16:28]:
Bakı metrosunun 3 aylıq gəliri - 16,6 milyon manat
23/04/2019 [16:25]:
BSU-da “İslamda tolerantlıq” mövzusunda mühazirə keçirilib - FOTOLAR
23/04/2019 [16:24]:
Naxçıvanda orta aylıq əməkhaqqı artıb
23/04/2019 [16:12]:
Bu il Azərbaycana 7978 maşın gətirilib
23/04/2019 [16:08]:
Prezident: "Azərbaycan indi inkişafın yeni mərhələsindədir"
23/04/2019 [16:03]:
MTRŞ Real TV-yə yerüstü yayım üçün lisenziya verib
23/04/2019 [16:02]:
Müsəlman dükan sahibi  satıcının 400 minlik kəsirini bağışladı- İbrətamiz…
23/04/2019 [15:56]:
Bakıdakı şadlıq saraylarının bazarı öldü
23/04/2019 [15:53]:
Frankofoniya həftələrinin yekun konserti “Bakcell”in dəstəyilə keçirilib
23/04/2019 [15:47]:
Sərdar Cəlaloğlu: “Heç kəs müxalifətə rəhbərlik edə bilməz”
23/04/2019 [15:36]:
ADAU-nun rektoru İbrahim Cəfərov Bolqarıstanda səfərdədir
23/04/2019 [15:34]:
"Vətəndaşları narahat edən problemləri həll etməliyik" - İlham Əliyev
23/04/2019 [15:32]:
“İfaçıların səhhətinin üstündə əsirik ki, bu cür problemlər yaşanmasın...”
23/04/2019 [15:22]:
“Formula-1” yarışlarında işıq problemi olmayacaq
23/04/2019 [15:18]:
Ermənilər içməli sudan kütləvi zəhərləndi
23/04/2019 [15:14]:
Millət vəkili əhaliyə verilən təbii qaz limitinin artırılması təklifi ilə çıxış etdi
23/04/2019 [15:12]:
Niyaməddin Orduxanlı ARB TV-nin “Günə Baxış” verlişinin qonağı olub - VİDEO
23/04/2019 [15:01]:
İranın XİN-in başçısı ABŞ-a gedib
23/04/2019 [14:48]:
Rusiyada müflis vətəndaşların sayı 100 mini keçib
23/04/2019 [14:38]:
Fransalı deputat: "Sarı jiletlilər" Azərbaycandakına bənzər islahatlar tələb edirlər"
23/04/2019 [14:38]:
“O, bu gün adını daşıyan məktəbdə təhsil alıb, bir ata kimi mənim üçün ağrılıdır ki..."
23/04/2019 [14:35]:
Nəvələr babalarının kəsdiyi başlara görə təzminat tələb edir: Bütün tarixçilər şokda...
23/04/2019 [14:32]:
ADPU-da "Kitab bilik mənbəyidir" mövzusunda tədbir keçirilib
23/04/2019 [14:24]:
Bakıda məktəbdən 7500 manatlıq oğurluq edildi
23/04/2019 [14:20]:
Gömrükçülər narkotik vasitə aşkarlayıb
23/04/2019 [14:17]:
Nazirlikdən qar uçqununda həlak olan hərbçilərlə bağlı məlumat
23/04/2019 [14:10]:
“Eurovision 2019” təmsilçimizin tanıtım çarxı çəkilib - VİDEO
Bütün arxiv bir sırada
12/02/2019 [21:55] - Araşdırma - ( 2263 dəfə baxılıb)

"Bakıda intihar halları neft sənayesinin inkişafından sonra artıb…”

“Yüksək təhsilli və dünyagörüşlü insanlar sırasında intihar riski orta təhsillilərlə müqayisədə dəfələrlə azdır...”


Elmi dildə “suisid” adlanan intihara Azərbaycan alim, sosioloq və hüquqşünaslarının baxışını araşdırarkən diqqətimizi  Beynəlxalq Hüquqşünaslar İttifaqının Vitse-prezidenti, Azərbaycan Respublikasının əmək­dar hüquqşünası, hüquq elmləri doktoru, professor İlham Rəhimovun elmi redaktorluğu ilə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının müəllimi, hüquq elmləri doktoru, professor Bəhram Zahidovun  2012-ci ildə işıq üzü görmüş “İntihar” əsəri cəlb etdi. Kitabda  sözügedən  problem intihar fenomeninin tarixi və müasir vəziyyəti, intihar hallarının kriminoloji və sosioloji təhlili, intihar və ona oxşar əməllərin profilaktikası və s. aspektlərdən geniş təhlil olunur.  

 

"Əgər bu əsər bircə nəfər şəxsi öz yolundan - intihar etmək yolundan geri qaytara biləcəkdirsə, onda mən özümü xoşbəxt hesab edəcəyəm”. Müəllif- professor Bəhram Zahidov kitabın ilk fəslinə epiqraf olaraq belə yazır...

 

 Moderator.az müəllifin bu xoş niyyəti ilə həmrəy olmaqla mövzunun bəşəriyyət və xalqımız üçün kifayət qədər aktuallığını nəzərə alaraq “İntihar” əsərinin ən diqqətəlayiq və maraqlı məqamlarını oxucuların nəzərinə çatdırır:

 

 

 (Əvvəli bu linkdə: http://www.moderator.az/news/258253.html)

 

 

“ABŞ-da intihar edənlər sırasında sağlam şəxslərə nisbətən “mavi”lər 7 dəfə çoxdur...”

 

 

“....Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının təhlilləri nəticəsində intiharların əsasən 80 üsulla icra edildiyi müəyyən olun­muş­dur. Məsələn, Hindistanın Pencab ştatında bütün inti­har edən­lə­rin yarısından çoxunun özünü hərəkətdə olan qatarın altına atması yolu ilə, Şri-Lankada 91 faizin zəhərlənmək yolu ilə intihar etdiyi aydın olmuşdur. Dünyada ən geniş yayılmış intihar üsulu özü­nüas­ma hesab edilir. ABŞ-da suisidentlərin 60 faizi, Kanada­da 30 faizi odlu silahdan istifadə etməklə, silah əldə etmə­yin demək olar ki, mümkünsüz olduğu Avstri­ya­da cəmi 4 faizi odlu silahdan istifadə edərək intihar arzu­larını reallaşdırmışlar. Dünyada narkotik maddələrdən və dər­man vasitələrinin dozasını artırmaq yolu ilə intihar edənlər 18 faiz  təşkil etdiyi halda, Çində intihar edənlərin çoxu bu üsul­dan istifadə edirlər. Müxtəlif nəq­liy­yat vasitələrindən istifadə et­məklə intihar edənlərin sayının son illər yeni üsul kimi sü­rətlə artması müşahidə edilir. İngil­tərədə zəhərli qazdan is­ti­fadə etməklə intihar edənlərin sayı əv­vəllər əksəriy­yət təşkil et­diyi halda, son illər bu yolla intihar edənlərin sayı 3 dəfə azalmışdır.

 

 

Dünyada intiharların 32 faizinin günün birinci yarısında, 44 faizinin günortadan sonra, 24 faizinin isə axşam vaxtlarında hə­ya­ta keçirildiyi müəyyən edilmişdir. Milli mənsu­biy­­yətinə görə uqrofin etnik qrupuna daxil olan Macarıstan, Finlandiya və Ud­mur­tiya əhalisinin hər yüz min nəfərə düşən intiharların sayına görə dünyada ilk yerləri tu­turlar. Eləcə də dünya üzrə apa­rılan təhlillər peşə xüsusiyyətlərinə görə 10 ballıq sistem tətbiq edildikdə, intihar riski musiqiçilər arasında 8,5 bal, tibb işçiləri sırasında 8,2 bal, diş həkimləri sırasında 8,2 bal, maliyyəçilər arasında 7,2 bal, psixiatrlar arasında 7,2 bal, kitabxanaçılar arasında 3,2 bal, satıcılar arasında 2,1 bal təşkil edir. Ailəli şəxslər arasında hər iki cinsdən olan suisidentlərin intiharı ən aşağı göstərici təşkil etdiyi halda, boşananlar və ya həyat yol­daşını itirənlər sırasında özünü öldürənlərin sayı 3 dəfə artıq ol­muş­dur. Eləcə də zabitlər, gənc əsgərlər, cəzaçəkmə müəs­sisə­lərində azadlıqdan məhrum edilmə növündə cəzaçə­kən və təqaüdə yenicə çıxmış şəxslər arasında intiharlar çox­luq təşkil etdiyi halda, ömürlük azadlıqdan məhrum edilmiş şəxslər sıra­sında intihar edənlər, demək olar ki, yox dərəcə­sin­dədir. İntihar edən kişilər və qadınlar arasında intihar zamanı sərxoş olan şəxs­­lərin sayı, cəmi 8 faiz təşkil etdiyi halda, xroniki alko­qoldan və narkomanlıqdan əziyyət çəkən şəxslərin sayı 60 faiz təşkil edir. Suisidentlərin sırasında narkomanların, psixi xəstələ­rin, xroniki alkoqoliklərin, əlillərin, habelə homosek­sualistlərin sayı çoxluq təşkil edir. Məsələn, ABŞ-da intihar edənlər sıra­sında sağlam şəxslərə nisbətən mavilər yeddi dəfə çoxluq təşkil edirlər. İnti­harlar zamanı yalnız 44 faiz suisi­den­tin valideynlərinə, rəislərinə və digər yaxın bildikləri şəxslərə ünvanlanmış mək­tub­ları aşkar edilmişdir. Yüksək təhsil almış və dünyagörüşü geniş olan in­sanlar sırasında intihar riski orta təhsilli şəxslərlə müqa­yi­sədə də­fələrlə azdır. Suisidentlərin 60 faizi öz ətrafı ilə məhdud əla­qədə olan, 16 faizi qapalı və ünsiyyətdən çəkinən şəxslər olduğu halda, öz ətrafı ilə sıx münasibətdə və ünsiyyətdə olan şəxslərin cəmi 24 faizi intihar yolunu tutmuşlar. Cəmiyyətdə baş verən iqtisadi və siyasi böhranlar, kataklizmlər, təbiət hadisələri, qor­xulu yoluxucu xəstəliklər intiharların artmasına mühüm təsir gös­tərən amillər hesab oluna bilər.

 

 

İrsiyyət amilinin təsirinin təd­qiqinə dair araşdırmalar göstərir ki, intihar edənlərin 6 faizinin vali­­deynlərindən biri vaxtı ilə intihar yolu ilə həyatdan köçmüş şəxslər olmuşlar. Eləcə də suisidentlərin 80 faizi intihardan əv­vəl­ki iki il müddə­tində ailəsində, işlədiyi kollek­ti­vdə və ət­rafında olan şəxslərə öz in­ti­har niyyətləri barədə müəyyən işa­rələr vermiş və ya bəzən intihar niyyətləri haqqında açıq eti­raf­lar etmişlər.

 

 

Dünya üzrə  intiharların XIX əsrin əvvəl­lərindən etibarən artaraq bu günə qədər yüksələn xətt üzrə inki­şaf etdiyi müşahidə edilir. Azərbaycanda XIX və XX əsrlərdə intihar halları xarak­terik səciyyə daşımamışdır. Bununla belə, Bakı şəhərində neft sənaye­sinin inkişafı və təhlükəli neftçıxarma proseslərində XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində fəhlələr arasında intihar hal­larının artması müşahidə edilməyə başlanmışdır.  SSRİ-nin tərkibində fəaliyyət göstərdiyi və istərsə də döv­lət müstəqilliyi bərpa edildikdən sonra bütün MDB ölkələrində olduğu kimi, Azər­baycanda da intihar halları tədricən artmışdır. Bu meyil keçən əsrin 90-cı illərindən sonra diqqəti daha çox cəlb etməyə başlamışdır. Eləcə də, XXI əsrin ilk on illiyində öl­kə­də intihar hallarının sayı sürətlə artmış, coğrafi mənada genişlənmiş, «cavanlaşmış» 2011 və 2012-ci illərdə ən yük­sək həddə çatmışdır. Bu barədə ətraflı təhlil işin sonrakı hissə­lərində müstəqil olaraq araş­dırıl­dığından burada ona geniş yer ayrılması məqsədəmüvafiq he­sab edilməmişdir. Ümumiy­yətlə, dünya­nın bir çox ölkələrində olduğu kimi, Azərbaycan­da da intiharların müasir vəziyyəti ciddi narahatçılıq doğurmaq­dadır.

 

 

Beləliklə, bəşəriyyət tarixində intihar və onun prob­lem­ləri ilə bağlı aparılan araşdırmalar bu təzahürün müasir günlə­ri­mizdə yüksək həddə çatdığını təs­diq edir. Bu da qlobal bir prob­lemin müxtəlif istiqamətlərdə, ümumdünya və milli səviy­yə­də araş­dırıl­masını və kompleks profilaktiki tədbirlərin görülməsini aktuallaşdırmışdır...


(Davamı var)

 

 Qeyd: İstifadə edilmiş 337 mənbə kitabın sonunda göstərilir.

 

 Təqdim etdi: Sultan Laçın

 

Mühafizəçilərlə selfi çəkdirdilər - İNANILMAZ...
Məşhur futbolçunun 21 il əvvəl çəkilən fotosu maraqla qarşılandı - FOTO
Avtobusda qadının qucağında oturdu, bu da azmış kimi bir şillə də vurdu - MARAQLI...+ VİDEO
“Kimsə gəlib bizə deməyəcək ki, gedin müharibə aparın, torpaqlarınızı azad edin"
TEDxUNEC konfransı: “Azərbaycan. Lider. Tərəqqi”
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Mədəniyyət
“Planet Parni iz Baku” KVN teatrının konserti bizim üçün əsl istirahət oldu”
Cəmiyyət
Müsəlman dükan sahibi  satıcının 400 minlik kəsirini bağışladı- İbrətamiz…
Cəmiyyət
“İfaçıların səhhətinin üstündə əsirik ki, bu cür problemlər yaşanmasın...”
Mədəniyyət
“Biz onun timsalında əsl vətənpərvəri itirmişik”
Cəmiyyət
“Əleyhimizə səsləndirilən fikirlərin hamısı cəfəngiyyatdır, həmin adamların cavabını verəcəm”
Həftənin ən çox oxunanları
"İran fəlakət qarşısında- Azərbaycana da böyük təhlükə var..."
Ukraynanın yeni birinci xanımı: Yelena Zelenskaya kimdir? (FOTOLAR)
“Qarabağ Ermənistanla birləşməlidir” – Prezidentliyə namizəddən sərsəm bəyanat
Ermənilər Aprel savaşı haqda cizgi filmi də çəkdi...-FOTO+VİDEO
“Gənc qızları rayonlardan Bakıya gətirib fahişəliyə cəlb edirlər” - Həyəcan təbili...
Kəndin imamı evə ikinci arvad gətirdi, mərəkə qopdu - Davanın GÖRÜNTÜLƏRİ - VİDEO
Direktorun təcavüz etdiyi tələbə yandırıldı - DƏHŞƏT...
“A.Mamikonyan və qrupu 1997-ci ildə Xətai metrosu yaxınlığında  yaşayıb və...” 
""Space"in rəhbəri heç olmazsa öz kanalına baxırmı, bu, söyüşdən də pisdir" - QALMAQAL
"Bu millət erməniyə necə qalib gələ bilər?" - Millət vəkilindən həyəcan təbili...
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və s. işlər üçün əlaqə:
Telefon: 0502711225, 0507440247 (Whatsapp)
e-mail: [email protected]