Xəbər lenti
22/02/2019 [09:59]:
Qarabağ cəbhəsində erməni təxribatı - Müdafiə Nazirliyi məlumat yaydı
22/02/2019 [09:58]:
Yazıçı Raquf Orucov haqqında roman yazdı - “KOMANDİR”
22/02/2019 [09:55]:
Deputat təhsil sistemi ilə bağlı öhdəliklərdən DANIŞDI
22/02/2019 [09:46]:
AvroLiqada 1/8 finalçılar bəlli oldu - NƏTİCƏLƏR
22/02/2019 [09:38]:
Psixoloq: “Seksdə uyğun gəlməyəndə insanın həyat yoldaşına marağı itir” - MÜSAHİBƏ
22/02/2019 [09:32]:
Manat bu məzənnədə qaldı
22/02/2019 [09:23]:
Artıq  metroda da süpürgəçi robotlar işə başladı-  İşsizlik təhlükəsi daha da artdı...
22/02/2019 [08:58]:
Yunis Əmrə İnstitutunun direktoru Əlyazmalar İnstitutunun qonağı olub - FOTOLAR
22/02/2019 [08:53]:
Əlyazmalar İnstitutu Əhməd Yasəvi adına Beynəlxalq Universitetlə əməkdaşlıq edəcək
22/02/2019 [08:35]:
72 yaşlı ingilis müsəlman oldu...-  Gözlənilməz- FOTOLAR
22/02/2019 [07:48]:
Almaniyada işləyən Zaur lotereyanın haramlığını necə dərk etdi?..
22/02/2019 [00:12]:
Polis orqanlarında rəis olmaq istəyənlərin nəzərinə!
21/02/2019 [23:57]:
Ölkənin qızıl-gümüş bazarında ucuzlaşma var
21/02/2019 [23:48]:
Gürcü siyasətçi: “Gürcüstan parlamenti Xocalı qətliamını soyqırım kimi tanımalıdır”
21/02/2019 [23:40]:
Ərdoğan: "Ankarada yeni kanal tikiləcək"
21/02/2019 [23:35]:
Zakir Fərəcov Sumqayıtda baş verən dəhşətli qəzada xəsərət alanlara baş çəkdi - FOTOLAR
21/02/2019 [23:25]:
Azərbaycanda bu il işə qəbul olan direktorların sayı açıqlanıb- SİYAHI
21/02/2019 [23:19]:
Sumqayıtda avtobus qəzasında yaralananların sayı 42-yə çatıb - ADLAR+VİDEO
21/02/2019 [23:10]:
Azərbaycanda aliment problemi: ödəməyənlər həbs edilir
21/02/2019 [23:06]:
Qahirə Universitetində Azərbaycanşünaslıq Mərkəzi yaradılacaq
21/02/2019 [22:36]:
Gəncə şəhər prokuroru ADAU-nun tələbələri ilə görüşdü - FOTO
21/02/2019 [22:31]:
Tarixdə ilk dəfə olaraq iki qadın açıq kosmosa çıxacaq
21/02/2019 [22:27]:
“Söhrab Tahirin bu əsəri Azərbaycan ədəbiyyat tarixinin ən böyük poetik əsəridir” Nəsibə Tahiri
21/02/2019 [22:20]:
DTX-nin arxiv fondlarında saxlanılan sertifikatlar azərbaycanlı partizanların vərəsələrinə verildi - FOTO
21/02/2019 [22:19]:
Əliağa Vahidin oğlundan müraciət: “Atam layiqincə xatırlanmır...”
21/02/2019 [22:02]:
Rusiya Yaponiya ilə sülh müqaviləsi şərtlərini açıqladı
21/02/2019 [22:00]:
“Atamın barelyefinin qoyulub, ev-muzeyinin yaradılmasını istərdim” Nəbi Xəzrinin oğlu
21/02/2019 [21:59]:
“Xocalının mülki müdafiə qərargahının yaradılması - bilavasitə Nazirlər Kabinetinin vəzifəsi idi...”
21/02/2019 [21:55]:
Dünya futbol ulduzları Bakıya gələcəklər
21/02/2019 [21:55]:
92 yaşlı yazıçımız: “Əsərim 42 ölkənin kitabxanalarına göndərildi”
21/02/2019 [21:28]:
Sumqayıtda avtobus qəzasında yaralanan 31 nəfərdən 12-si evə buraxılıb
21/02/2019 [21:25]:
İlanın sancdığı ər birlikdə ölmələri üçün arvadını dişlədi, amma o dünyaya tək getdi...
21/02/2019 [21:06]:
"Air France" aviaşirkəti Venesuelaya reysləri ləğv etdi
21/02/2019 [21:01]:
Rusiyada ikinci qadın-milyarder peyda olub
21/02/2019 [20:54]:
Ürəyi, sümükləri qoruyan, təzyiqi salan ən ucuz tərəvəz
21/02/2019 [20:06]:
Azərbaycanda inşa olunan ilk tanker suya salındı - FOTO
21/02/2019 [20:05]:
Kamal Abdulladan “Doğrudanmı təhsildən bixəbərsiniz?” sualına akademik cavab...
21/02/2019 [19:34]:
Tarixi filmin film tarixi: 1970-ci ildə Heydər Əliyev Nəsiminin məzarını ziyarət edir...
21/02/2019 [19:33]:
3 padşah, 12 prezident, 27 baş nazir gördü - FOTOLAR
21/02/2019 [19:16]:
Türkiyənin Aralıq şəhərində Xocalı soyqırımını anım mərasimi keçirilib - FOTOLAR
21/02/2019 [19:06]:
Bu rəngli gözlərə sahib olanlar depressiya riski altındadır - MARAQLI ARAŞDIRMA
21/02/2019 [18:55]:
Qonşu ölkədə daha bir dəhşətli xəstəlik təhlükəsi Siçovullardan keçir
21/02/2019 [18:51]:
Avropa Birliyindən işğalçı dövlətə 31 milyon avroluq yardım
21/02/2019 [18:48]:
"Vətəndaşlar niyə banka 3-4 dəfə artıq pul ödəməlidir?!"
21/02/2019 [18:44]:
Kadırova sui-qəsd hazırlayan çeçen “Neolit” olayında
21/02/2019 [18:42]:
Həsən Ruhani Azərbaycana qarşı ərazi iddiası irəli sürdü
21/02/2019 [18:34]:
“Dil normaları daha çox KİV-lərdə pozulur” - Qulu Məhərrəmli
21/02/2019 [18:29]:
Sumqayıtda baş vermiş dəhşətli avtobus qəzasının görüntüləri yayıldı - VİDEO
21/02/2019 [18:21]:
“Şahin Musayev Xocalı faciəsi haqqında mənə bilərəkdən yanlış informasiya verib...”
21/02/2019 [18:20]:
“Ana dilimizin keşiyində duran böyük qələm ordusu var”
21/02/2019 [18:18]:
"Mehriban Əliyevanın Birinci vitse-prezident kimi fəaliyyəti insanların mütləq əksəriyyəti üçün gözəl təcrübə və örnəkdir" - Bahar Muradova
21/02/2019 [18:16]:
Nazarbayev hökuməti istefaya göndərdi
21/02/2019 [18:14]:
Sumqayıtda dəhşətli avtobus qəzası: 31 sərnişin xəstəxanaya yerləşdirildi, 10-nunun vəziyyəti ağırdır
21/02/2019 [18:10]:
Məşhur müğənnimizin qardaşı əsgərlikdən gələn kimi ölüb - FOTO
21/02/2019 [18:09]:
Rezidenturaya ərizə qəbulunun vaxtı uzadıldı
21/02/2019 [18:06]:
“Bezmişdim, məni hər gün döyürdü...” - Ərini öldürən qadına 17 il iş istənildi
21/02/2019 [18:02]:
Cənubi Qafqazın ən güclü xanımının iki ildə gördüyü işlər - FOTO
21/02/2019 [18:00]:
Prezident Əfqanıstan Veteranları İctimai Birliyinə 1 milyon manat ayırdı
21/02/2019 [17:59]:
“Azərbaycanın üzvlüyü ilə bağlı UNEC-də faydalı müzakirələr aparıldı”
21/02/2019 [17:54]:
Bakıda 2 bələdiyyə sədri istefa verdi
21/02/2019 [17:49]:
Xərçəng xəstəliyi dünyada 69%, bu ölkədə isə iki dəfə artacaq
21/02/2019 [17:46]:
Kim Kardaşyanın paltarını geyinib yarılüt şəhərdə gəzdi – FOTOLAR
21/02/2019 [17:42]:
Bu şəxslər üçün prezident təqaüdü artırıldı
21/02/2019 [17:38]:
Vasif Məhərrəmli hirsləndi: "Sosial şəbəkədəkilər gədə-güdədirlər"
21/02/2019 [17:30]:
Evindən kilo yarım narkotik çıxdı
21/02/2019 [17:29]:
“Prosineçki məni yataqda yox, meydanda görməlidir” - Millidə qalmaqal
21/02/2019 [17:25]:
Paşinyanın arvadı qohumlarını yüksək vəzifələrə gətirib?
21/02/2019 [17:24]:
“Nar” sosial layihələrini bu il də davam etdirəcək
21/02/2019 [17:22]:
“Bezmişdim, hər gün döyürdü...” - Ərini öldürən qadına 17 il iş istənildi
21/02/2019 [17:22]:
Polad Bülbüloğlu: "Sosial şəbəkə tankdan qorxulu silahdı"
21/02/2019 [17:21]:
Nazirlik işçi qrup yaratdı
21/02/2019 [17:18]:
İŞİD-in nəzarətindəki sonuncu kənddə döyüşlər başladı – Qruplaşma tarixdən silinəcək?
21/02/2019 [17:17]:
Polis sistemində işləmək istəyənlərin nəzərinə - BU RAYONLARDA VAKANSİYA VAR
21/02/2019 [17:12]:
Manat sabah bu məzənnədə olacaq
21/02/2019 [17:10]:
Azərbaycanda yeni telekanal açıla bilər
21/02/2019 [17:03]:
Azərbaycan sərhədini pozmaq istəyən 5 əcnəbi saxlanıldı -FOTOLAR
21/02/2019 [17:01]:
Avropa ölkələri Trampın tələbini rədd etdilər
21/02/2019 [16:52]:
Vəkillər Kollegiyasının üzvləri beynəlxalq konfransda iştirak etdi
21/02/2019 [16:49]:
DİQQƏT! Bakının bu hissəsində 98 ev söküləcək – Bəzi sakinlərə kompensasiya düşmür
21/02/2019 [16:40]:
Mehman Əliyevin atası vəfat edib
Bütün arxiv bir sırada
12/02/2019 [21:55] - Araşdırma - ( 2157 dəfə baxılıb)

"Bakıda intihar halları neft sənayesinin inkişafından sonra artıb…”

“Yüksək təhsilli və dünyagörüşlü insanlar sırasında intihar riski orta təhsillilərlə müqayisədə dəfələrlə azdır...”


Elmi dildə “suisid” adlanan intihara Azərbaycan alim, sosioloq və hüquqşünaslarının baxışını araşdırarkən diqqətimizi  Beynəlxalq Hüquqşünaslar İttifaqının Vitse-prezidenti, Azərbaycan Respublikasının əmək­dar hüquqşünası, hüquq elmləri doktoru, professor İlham Rəhimovun elmi redaktorluğu ilə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının müəllimi, hüquq elmləri doktoru, professor Bəhram Zahidovun  2012-ci ildə işıq üzü görmüş “İntihar” əsəri cəlb etdi. Kitabda  sözügedən  problem intihar fenomeninin tarixi və müasir vəziyyəti, intihar hallarının kriminoloji və sosioloji təhlili, intihar və ona oxşar əməllərin profilaktikası və s. aspektlərdən geniş təhlil olunur.  

 

"Əgər bu əsər bircə nəfər şəxsi öz yolundan - intihar etmək yolundan geri qaytara biləcəkdirsə, onda mən özümü xoşbəxt hesab edəcəyəm”. Müəllif- professor Bəhram Zahidov kitabın ilk fəslinə epiqraf olaraq belə yazır...

 

 Moderator.az müəllifin bu xoş niyyəti ilə həmrəy olmaqla mövzunun bəşəriyyət və xalqımız üçün kifayət qədər aktuallığını nəzərə alaraq “İntihar” əsərinin ən diqqətəlayiq və maraqlı məqamlarını oxucuların nəzərinə çatdırır:

 

 

 (Əvvəli bu linkdə: http://www.moderator.az/news/258253.html)

 

 

“ABŞ-da intihar edənlər sırasında sağlam şəxslərə nisbətən “mavi”lər 7 dəfə çoxdur...”

 

 

“....Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının təhlilləri nəticəsində intiharların əsasən 80 üsulla icra edildiyi müəyyən olun­muş­dur. Məsələn, Hindistanın Pencab ştatında bütün inti­har edən­lə­rin yarısından çoxunun özünü hərəkətdə olan qatarın altına atması yolu ilə, Şri-Lankada 91 faizin zəhərlənmək yolu ilə intihar etdiyi aydın olmuşdur. Dünyada ən geniş yayılmış intihar üsulu özü­nüas­ma hesab edilir. ABŞ-da suisidentlərin 60 faizi, Kanada­da 30 faizi odlu silahdan istifadə etməklə, silah əldə etmə­yin demək olar ki, mümkünsüz olduğu Avstri­ya­da cəmi 4 faizi odlu silahdan istifadə edərək intihar arzu­larını reallaşdırmışlar. Dünyada narkotik maddələrdən və dər­man vasitələrinin dozasını artırmaq yolu ilə intihar edənlər 18 faiz  təşkil etdiyi halda, Çində intihar edənlərin çoxu bu üsul­dan istifadə edirlər. Müxtəlif nəq­liy­yat vasitələrindən istifadə et­məklə intihar edənlərin sayının son illər yeni üsul kimi sü­rətlə artması müşahidə edilir. İngil­tərədə zəhərli qazdan is­ti­fadə etməklə intihar edənlərin sayı əv­vəllər əksəriy­yət təşkil et­diyi halda, son illər bu yolla intihar edənlərin sayı 3 dəfə azalmışdır.

 

 

Dünyada intiharların 32 faizinin günün birinci yarısında, 44 faizinin günortadan sonra, 24 faizinin isə axşam vaxtlarında hə­ya­ta keçirildiyi müəyyən edilmişdir. Milli mənsu­biy­­yətinə görə uqrofin etnik qrupuna daxil olan Macarıstan, Finlandiya və Ud­mur­tiya əhalisinin hər yüz min nəfərə düşən intiharların sayına görə dünyada ilk yerləri tu­turlar. Eləcə də dünya üzrə apa­rılan təhlillər peşə xüsusiyyətlərinə görə 10 ballıq sistem tətbiq edildikdə, intihar riski musiqiçilər arasında 8,5 bal, tibb işçiləri sırasında 8,2 bal, diş həkimləri sırasında 8,2 bal, maliyyəçilər arasında 7,2 bal, psixiatrlar arasında 7,2 bal, kitabxanaçılar arasında 3,2 bal, satıcılar arasında 2,1 bal təşkil edir. Ailəli şəxslər arasında hər iki cinsdən olan suisidentlərin intiharı ən aşağı göstərici təşkil etdiyi halda, boşananlar və ya həyat yol­daşını itirənlər sırasında özünü öldürənlərin sayı 3 dəfə artıq ol­muş­dur. Eləcə də zabitlər, gənc əsgərlər, cəzaçəkmə müəs­sisə­lərində azadlıqdan məhrum edilmə növündə cəzaçə­kən və təqaüdə yenicə çıxmış şəxslər arasında intiharlar çox­luq təşkil etdiyi halda, ömürlük azadlıqdan məhrum edilmiş şəxslər sıra­sında intihar edənlər, demək olar ki, yox dərəcə­sin­dədir. İntihar edən kişilər və qadınlar arasında intihar zamanı sərxoş olan şəxs­­lərin sayı, cəmi 8 faiz təşkil etdiyi halda, xroniki alko­qoldan və narkomanlıqdan əziyyət çəkən şəxslərin sayı 60 faiz təşkil edir. Suisidentlərin sırasında narkomanların, psixi xəstələ­rin, xroniki alkoqoliklərin, əlillərin, habelə homosek­sualistlərin sayı çoxluq təşkil edir. Məsələn, ABŞ-da intihar edənlər sıra­sında sağlam şəxslərə nisbətən mavilər yeddi dəfə çoxluq təşkil edirlər. İnti­harlar zamanı yalnız 44 faiz suisi­den­tin valideynlərinə, rəislərinə və digər yaxın bildikləri şəxslərə ünvanlanmış mək­tub­ları aşkar edilmişdir. Yüksək təhsil almış və dünyagörüşü geniş olan in­sanlar sırasında intihar riski orta təhsilli şəxslərlə müqa­yi­sədə də­fələrlə azdır. Suisidentlərin 60 faizi öz ətrafı ilə məhdud əla­qədə olan, 16 faizi qapalı və ünsiyyətdən çəkinən şəxslər olduğu halda, öz ətrafı ilə sıx münasibətdə və ünsiyyətdə olan şəxslərin cəmi 24 faizi intihar yolunu tutmuşlar. Cəmiyyətdə baş verən iqtisadi və siyasi böhranlar, kataklizmlər, təbiət hadisələri, qor­xulu yoluxucu xəstəliklər intiharların artmasına mühüm təsir gös­tərən amillər hesab oluna bilər.

 

 

İrsiyyət amilinin təsirinin təd­qiqinə dair araşdırmalar göstərir ki, intihar edənlərin 6 faizinin vali­­deynlərindən biri vaxtı ilə intihar yolu ilə həyatdan köçmüş şəxslər olmuşlar. Eləcə də suisidentlərin 80 faizi intihardan əv­vəl­ki iki il müddə­tində ailəsində, işlədiyi kollek­ti­vdə və ət­rafında olan şəxslərə öz in­ti­har niyyətləri barədə müəyyən işa­rələr vermiş və ya bəzən intihar niyyətləri haqqında açıq eti­raf­lar etmişlər.

 

 

Dünya üzrə  intiharların XIX əsrin əvvəl­lərindən etibarən artaraq bu günə qədər yüksələn xətt üzrə inki­şaf etdiyi müşahidə edilir. Azərbaycanda XIX və XX əsrlərdə intihar halları xarak­terik səciyyə daşımamışdır. Bununla belə, Bakı şəhərində neft sənaye­sinin inkişafı və təhlükəli neftçıxarma proseslərində XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində fəhlələr arasında intihar hal­larının artması müşahidə edilməyə başlanmışdır.  SSRİ-nin tərkibində fəaliyyət göstərdiyi və istərsə də döv­lət müstəqilliyi bərpa edildikdən sonra bütün MDB ölkələrində olduğu kimi, Azər­baycanda da intihar halları tədricən artmışdır. Bu meyil keçən əsrin 90-cı illərindən sonra diqqəti daha çox cəlb etməyə başlamışdır. Eləcə də, XXI əsrin ilk on illiyində öl­kə­də intihar hallarının sayı sürətlə artmış, coğrafi mənada genişlənmiş, «cavanlaşmış» 2011 və 2012-ci illərdə ən yük­sək həddə çatmışdır. Bu barədə ətraflı təhlil işin sonrakı hissə­lərində müstəqil olaraq araş­dırıl­dığından burada ona geniş yer ayrılması məqsədəmüvafiq he­sab edilməmişdir. Ümumiy­yətlə, dünya­nın bir çox ölkələrində olduğu kimi, Azərbaycan­da da intiharların müasir vəziyyəti ciddi narahatçılıq doğurmaq­dadır.

 

 

Beləliklə, bəşəriyyət tarixində intihar və onun prob­lem­ləri ilə bağlı aparılan araşdırmalar bu təzahürün müasir günlə­ri­mizdə yüksək həddə çatdığını təs­diq edir. Bu da qlobal bir prob­lemin müxtəlif istiqamətlərdə, ümumdünya və milli səviy­yə­də araş­dırıl­masını və kompleks profilaktiki tədbirlərin görülməsini aktuallaşdırmışdır...


(Davamı var)

 

 Qeyd: İstifadə edilmiş 337 mənbə kitabın sonunda göstərilir.

 

 Təqdim etdi: Sultan Laçın

 

Zakir Fərəcov Sumqayıtda baş verən dəhşətli qəzada xəsərət alanlara baş çəkdi - FOTOLAR
“Atamın barelyefinin qoyulub, ev-muzeyinin yaradılmasını istərdim” Nəbi Xəzrinin oğlu
Kamal Abdulladan “Doğrudanmı təhsildən bixəbərsiniz?” sualına akademik cavab...
Tarixi filmin film tarixi: 1970-ci ildə Heydər Əliyev Nəsiminin məzarını ziyarət edir...
3 padşah, 12 prezident, 27 baş nazir gördü - FOTOLAR
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
Əliağa Vahidin oğlundan müraciət: “Atam layiqincə xatırlanmır...”
Siyasət
“Xocalının mülki müdafiə qərargahının yaradılması - bilavasitə Nazirlər Kabinetinin vəzifəsi idi...”
Hadisə
İlanın sancdığı ər birlikdə ölmələri üçün arvadını dişlədi, amma o dünyaya tək getdi...
Araşdırma
Bu rəngli gözlərə sahib olanlar depressiya riski altındadır - MARAQLI ARAŞDIRMA
Siyasət
Brüsseldə olub Bakıda qəza törətmək məharəti, yoxsa Xocalı şəhidlərinə hörmətsizlik?
Həftənin ən çox oxunanları
“Ölkəyə un gətirəndə kömək etdiyim çeçenlər və dağıstanlılar mənə çox böyük dəstək oldular...”
Ramzan Kadırov azərbaycanlılarla çeçenlərin davasına belə reaksiya verdi – FOTO
“Vertolyotla Yevlağa kimi pul səpəcəm....- Başınız qarışacaq pul yığmağa..."
Saakyan atası azərbaycanlı olan generalı  xüsusi nümayəndə təyin etdi...-FOTOLAR
İlham Rəhimov "Neolit"-dəki insidentdən danışdı: “Xəbər tutan kimi dərhal Moskvaya...”
Şuşa türməsində Dilqəm və Şahbazdan başqa türkmənşəli dustaq kimdir?..
"Əgər ANS yenidən açılarsa və fəaliyyət göstərdiyi ilk 15 ildəki ANS olarsa..."
Vergilər Nazirliyini "ağ gün"ə çıxardı, indi də əmanətləri sığortalayacaqmış...
Bakıda dəhşətli qəza: "Qaqaş, neylədin, nə içmişdin, nə vurmuşdun?" - VİDEO
"Çeçenlər qardaşlarımızdır və Çeçenistanda da xalqım haqda eyni fikirləri səsləndirirlər”
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə