Xəbər lenti
20/03/2019 [00:12]:
Bu gün Azərbaycanda Novruz bayramıdır
19/03/2019 [23:19]:
Nazarbayev Putinlə istefasını müzakirə etdi
19/03/2019 [23:13]:
İranda göyərtəsində 50 nəfərin olduğu təyyarə yandı
19/03/2019 [22:14]:
Novruz bayramı münasibəti ilə təntənəli bayram tədbiri keçirildi
19/03/2019 [21:57]:
Paşinyanın arvadı Azərbaycan şəhərində  əri ilə sərbəst çəkdirdiyi fotoları paylaşdı…
19/03/2019 [21:56]:
Dövlət Gömrük Komitəsinin Akademiyasında bayram şənliyi keçirildi
19/03/2019 [21:38]:
İlham Əliyev: “Bizim tariximiz qorunur, tarixi abidələr bərpa olunur”
19/03/2019 [21:31]:
Məcburi köçkün qəsəbələrində Novruz şənlikləri keçirildi -FOTOLAR
19/03/2019 [21:30]:
1928 şəhid vərəsəsinə bayrama qədər birdəfəlik ödəmə verilib
19/03/2019 [21:28]:
Ölkəyə qanunsuz yolla spirtli içki gətirilməsi cəhdinin qarşısı alınıb
19/03/2019 [21:21]:
Livan şirkəti separatçı rejimlə Kəlbəcərdə  “Sidney” şəhərciyi tikmək üçün müqavilə bağladı- FOTOLAR
19/03/2019 [21:02]:
Məşhur müğənnini öldürmək istəyən azərbaycanlı kimdir?
19/03/2019 [20:54]:
Paşinyan: "Ermənistan Azərbaycanla azaraq sərhədi keçmiş vətəndaşların mübadiləsinə hazırdır"
19/03/2019 [20:44]:
Qıpçaq bəyinin sultan nəvəsinin gedişi – Nazarbayev hər kəsi mat qoydu
19/03/2019 [20:25]:
Nazir bayramı sığınacaqdakı uşaqlarla qeyd etdi - FOTO
19/03/2019 [19:25]:
Prezident və xanımı bayram şənliyində - Fotolar
19/03/2019 [19:18]:
Mərkəzi Gömrük Hospitalının əməkdaşı məhkəmə zalından azadlığa buraxılıb
19/03/2019 [19:11]:
Qazaxıstanda prezident səlahiyyətlərini icra edəcək şəxs martın 20-də and içəcək
19/03/2019 [19:10]:
Azərbaycanda mart ayı üzrə bütün sosial müavinət və təqaüdlər ödənilib
19/03/2019 [18:55]:
“Azərxalça”nın filiallarında Novruz bayramı qeyd olundu -FOTOLAR
19/03/2019 [18:52]:
"Atası yaşda kişiylə eşq yaşamamalıdır" - Aysel Xoşqədəmi məhkəməyə verib
19/03/2019 [18:49]:
“ASAN Xidmət”ə yeni sədr müavini təyin edildi - DOSYE
19/03/2019 [18:42]:
Əli Əhmədov nazir və deputatları qocalar evinə apardı
19/03/2019 [18:29]:
110 kiloqramdan artıq heroin keçirmək istəyənlərin qarşısı alındı - FOTOLAR
19/03/2019 [18:28]:
Haqqı danmaq olmaz... -Buxarestdə bəyannamə qəbul edildi
19/03/2019 [18:23]:
Avropa Parlamentində ermənilərin daha bir cəhdi boşa çıxdı
19/03/2019 [18:11]:
Saday Şəkərlinin beş cildliyi işıq üzü gördü...
19/03/2019 [18:02]:
“Qadından və şəkərli qidalardan uzaq dur...” -Tolstoyun özünə qoyduğu on qadağa...
19/03/2019 [17:47]:
Nursultan Nazarbayev istefa verdi
19/03/2019 [17:46]:
Ermənistana keçən Azərbaycan vətəndaşı ilə bağlı daha bir rəsmi məlumat
19/03/2019 [17:45]:
ABŞ Prezident İlham Əliyevin imzaladığı əfv sərəncamını alqışladı
19/03/2019 [17:39]:
ADU-da təntənəli “Multikultural Novruz bayramı” tədbiri keçirildi -FOTOLAR
19/03/2019 [17:38]:
Türkiyədə əmlaka sahib olan Azərbaycan vətəndaşlarının sayı 56% artdı
19/03/2019 [17:05]:
Prezident Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı fərman imzaladı
19/03/2019 [17:01]:
Saakaşvilinin lideri olduğu partiyaya yeni sədr seçiləcək - Qarşıdakı qurultayda
19/03/2019 [16:57]:
Naxçıvanda 7 məhkum əfv edildi - FOTO
19/03/2019 [16:41]:
Rəcəb Tayyib Ərdoğan: "Edam cəzasının ləğvi səhv qərar olub"
19/03/2019 [16:24]:
Putinə "ilişən" 35 yaşlı generalın məhvi – Rütbələrini soyub, 22 il həbs verdilər...
19/03/2019 [16:23]:
“Laçın torpağında son Çərşənbə tonqalını o gün qaladıq...”
19/03/2019 [16:21]:
"Ümimiyyətlə Azərbaycanda siyasi məhbus məsələsi birdəfəlik qapadılmalıdır"
19/03/2019 [16:14]:
Nazir: "Təqaüd və əmək haqları ilə bağlı artımlar inqilabi addımlardır"
19/03/2019 [16:02]:
74 güllə yarası aldı, amma sağ qaldı - İnanılmaz
19/03/2019 [16:01]:
Rumın Dili və Mədəniyyəti İnstitutunun rəhbəri ADU-da olub
19/03/2019 [15:57]:
YAP-ın sədr müavini: "Əli İnsanovun azadlığa buraxılması üçün heç bir tərəfdən nə xahiş, nə də istək olub"
19/03/2019 [15:53]:
"Prezident tərəfindən Əhalinin sosial müdafiəsi istiqamətində addımlar atılacaq"
19/03/2019 [15:48]:
Şəkinin su və kanalizasiya sistemi yenilənir
19/03/2019 [15:13]:
Azərbaycanda təhlükəsizlik orqanlarının yaranmasının 100 illiyi münasibəti ilə tədbir keçirilib
19/03/2019 [15:04]:
Universitet tələbəsindən Siyavuş Novruzova diabetli xəstələrlə bağlı MÜRACİƏT...
19/03/2019 [14:56]:
Milli konsepsiyanın formalaşmasında milli fəlsəfənin dərki: problemlər və həll yolları (III yazı)
19/03/2019 [14:51]:
“Şəhid ailələrinə göstərilən qayğının qayəsi budur: Heç kim və heç nə unudulmur!”
19/03/2019 [14:44]:
BSU-da “Xonça müsabiqəsi” keçirildi
19/03/2019 [14:43]:
İsmayıllıda toxucular üçün tədris-hazırlıq kurslarına başlanılıb -FOTOLAR
19/03/2019 [14:39]:
“Novruz bayramı”nın acı bir xatirəsi...
19/03/2019 [14:36]:
Prezident Xalq artistinə mənzil bağışladı
19/03/2019 [14:34]:
Serbiyada 6 şairə “Nəsimi 650 il” diplomu verildi - FOTO
19/03/2019 [14:34]:
Keçmiş döyüşçüdən prezidentə müraciət: "28 illik hərbi xidmətimdən sonra..."
19/03/2019 [14:30]:
“Nar” abunəçiləri üçün Novruz kampaniyası!
19/03/2019 [14:26]:
Avropa Şurasının rəsmi saytı “Azərbaycan ədəbiyyatı antologiyası”ndan yazdı
19/03/2019 [14:19]:
Təmas xəttində yeni hərbi hissə istifadəyə verildi – General açılışda - FOTO
19/03/2019 [14:08]:
Mübariz Qurbanlı: "Azərbaycan əleyhinə qarayaxma kampaniyası aparanların "fəaliyyət"i xalq tərəfindən ciddi narazılıqla qarşılanır”
19/03/2019 [14:06]:
"Planet Parni iz Baku" KVN teatrının bu məsələyə diqqət yetirməsi alqışlanandır”
19/03/2019 [14:00]:
Hikmət Hacıyev Almaniyada Qarabağı müzakirə edib
19/03/2019 [14:00]:
Rövşən Rzayev vətəndaşları dinlədi
19/03/2019 [13:56]:
Türk Cümhuriyyətlərinin mənəvi paytaxtı növbəti sınaq qarşısında...
19/03/2019 [13:55]:
Yaz fəsli Azərbaycana martın 21-i saat 01.58-də daxil olacaq
19/03/2019 [13:54]:
Bakıda ahıl qadınları soyan şəxs saxlanıldı
19/03/2019 [13:48]:
Manvel Qriqoryan Ermənistanı Avropa məhkəməsinə şikayət etdi
19/03/2019 [13:44]:
“Azərbaycan “çəhrayı taun”a qarşı mübarizəyə böyük töhfələr verib”
19/03/2019 [13:43]:
Azərbaycan əhalisi iki ayda 7 milyard manatdan çox gəlir əldə edib
19/03/2019 [13:39]:
İlham Əliyev kürü oğurlayan səfiri geri çağırdı!
19/03/2019 [13:39]:
“Azərsu” gücləndirilmiş iş rejimində fəaliyyət göstərəcək - FOTO
19/03/2019 [13:38]:
“Qarabağı vilayət kimi  təcili Ermənistana birləşdirmək lazımdır!..”- Erməni təşvişi?!.
19/03/2019 [13:33]:
Aqil Camal Qazaxıstanda Türk dünyası ilə bağlı tədbirlərdə iştirak edəcək
19/03/2019 [13:29]:
Əfran İsmayılov əməliyyat olundu - FOTO
19/03/2019 [13:21]:
Ramil Usubov bu rayona yeni rəis müavini təyin etdi
19/03/2019 [13:14]:
Əli Həsənov: "Bob Woodwardın kitabında yayılan məlumat yalan və saxtadır"
19/03/2019 [13:08]:
Bayram günü yağış yağacaq - PROQNOZ
19/03/2019 [13:04]:
Təmas xəttində yeni hərbi hissə istifadəyə verildi - Elçin Quliyev açılışda - FOTO
19/03/2019 [13:03]:
Ağstafa sakini Bakıda yeniyetmə qızı döyüb
19/03/2019 [12:49]:
Kitab oxuyan insanlar daha uzunömürlü olurlar - Araşdırma...
Bütün arxiv bir sırada
19/02/2019 [21:27] - Siyasət - ( 3489 dəfə baxılıb)

Ermənilərin Xocalıdan 8 il öncə yox etdiyi Azərbaycan kəndi hansı olub?..

“5 ay keçəndən sonra Avakyan işi tamam xitam  elədi,  Azərbaycan Respublika Prokurorluğu da susdu...”


Xocalı faciəsindən düz 8 il öncə, yəni 1984-cü ildə, el dilində desək, hələ “dünyanın guya düz vaxtında” ermənilər tərəfindən Azərbaycanın bir kəndi tamamilə yer üzündən silinib. Həmin kəndin adını yalnız  ömrünün yetkin illərini Dağlıq Qarabağ və ya Ağdam rayonunda yaşamış azərbaycanlılar bilər...

 

Moderator.az əməkdaşı həmin kəndin adına Xocalı soyqırımıyla bağlı 26 il öncə yazılmış rəsmi bir sənəddə rast gəlib. Məhz bu diqqətəlayiq fakt bizi həmin sənədi bütövlükdə oxucularımızın müzakirəsinə buraxmaq qərarına gəlməyə vadar etdi. Söhbət   1993-cü il fevralında  Milli Məclisin iclasında qəbul ounmuş “Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Dağlıq Qarabağda, o cümlədən Xocalıda törədilmiş soyqırımı hadisələrini aydınlaşdıran deputat istintaq komissiyasının RƏYİ”ndən gedir. Hələlik sənəd müəlliflərinin, komissiya üzvlərinin adlarını çəkməyəcəyik. Təbii ki, bilənlər biləcək. Ancaq ümumi oxucu kütləsi kimisə təbliğ etmək məqsədi güddüyümüzü düşünməsin deyə, həmin adları sonda açıqlayacağıq. Deyə bilmərik ki,  DEPUTAT-İSTİNTAQ KOMİSSİYASININ RƏYİndə Xocalı və 1988-1992-ci illərdə Qarabağda və  ümumiyyətlə, Azərbaycanda yaşanmış ictimai-siyasi və hərbi olaylar tam obyektiv əks etdirilib.  Lakin 26 il əvvəl  neçə-neçə insanın zəhməti sayəsində qəbul olunmuş və  bəhs edilən faciələr barədə ilk rəsmi sənədlərdən olan həmin sənədi yenidən ictimaiyyətin müzakirəsinə çıxarmaq hələ də bir sıra məqamları qaranlıq qalan Dağlıq Qarabağ hadisələrinin və xüsusən, bu günlərdə növbəti 27-ci ildönümünü yaşayacağımız Xocalı faciəsinin bəzi gizlinlərinin üzə çıxmasına səbəb ola bilər. Bu sənəd son iki onillikdə, demək olar ki, qəzet və saytlarda dərc edilməyib, ictimailəşdirilməyib. Mümkündür ki, 25-26 il öncə sözügedən rəylə tanış olmuş adamlar, o cümlədən tanınmış siyasət nümayəndələri, ziyalı,  hərbçi və qazilər, hətta sənəd müəlliflərinin özləri belə, bu gün həmin sənədi yenidən nəzərdən keçirdikdən sonra hansısa fakt, olay, məqam, proses barədə tamamilə fərqli şərhlər versin. Öncədən bildirək ki, oxucuların, həmçinin materialda adları çəkilən şəxslərin, o dövr olaylarının şahidi olmuş hər bir kəsin fikir və mülahizələrini də  təqdim etməyə hazırıq.

Beləliklə, sözügedən materialı müzakirənizə təqdim edirik:

 

“Hörmətli Milli Məclis!  Bugünkü hesabatımızın bilavasitə əsas mövzusuna keçməzdən öncə ümumi qayda haqqında bir-iki mülahizəmizi söyləyək.

 

Nədənsə biz Dağqlıq Qarabağ problemi haqqında danışanda, adətən, sözümüzü 1988-ci ildən başlayırıq. Amma bizə elə gəlir ki, son dövrdə erməni millətçilərinin aktiv fəaliyyəti öz mənbəyini 1984-cü ildən götürür. Əsgəran Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi Qriqoryanın və  DQMV Daxili İşlər İdarəsinin rəisi Ağacanyanın bilavasitə rəhbərliyi ilə Azərbaycan kəndi Pirəməkinin yer üzündən tamam silindiyi gündən başlayır. Onlar əvvəlcə orada yaşayan 60 azərbaycanlı ailəsinin hamısını, mal-qarasını əllərindən alıb zorla kənddən köçürdülər, sonra da buldozer saldırıb evlərini uçurdular, yerlə-yeksan elədilər. Söz yox ki,  o vaxt sırf rəsmiyyət xatirinə cinayət işi qaldırılmışdı. Amma heç bir istintaq aparılmadı və 5 ay keçəndən sonra Avakyan işi tamam xitam  elədi. Lakin Azərbaycan Respublika Prokurorluğu da susdu və cinayətkarlar cəzasız qaldılar...

 

Burada “iştaha diş altındadır” zərb-məsəli dərhal yada düşür. Yəni əgər o vaxtlar respublika rəhbərliyi qətiyyət, prinsipiallıq göstərsəydi, əgər respublikanın hüquq-mühafizə orqanları öz elementar vəzifə borclarını vicdanla yerinə yetirsəydilər, onda bölgədəki hadisələrin inkişafı bəlkə də başqa cür ola bilərdi. Lakin Azərbaycan Respublikasının rəhbərliyi əzəlki vərdiş elədikləri vəziyyətdə idilər. Yəni üzü - Moskvaya- mərkəzə, arxası isə öz xalqının ehtiyaclarına, dərd–sərlərinə, ağrı-acılarına, onun yaralarına çevrilmişdi. Kimin nə vecinə idi Allahın qəhrinə gəlmiş Pirəməki kəndi xaraba qaldı, qalmadı, camaatı didərgin salındı, salınmadı? Onların daha vacib işləri var idi - yalan raportlar, şişirdilmiş rəqəmlər,  kağız üzərində xalqın gündən-günə  yüksələn firəvan güzəranı, qonşularla sarsılmaz dostluq, qardaşlıq, bir sözlə: “Kür, Araz, Ararat, gözəldir bu həyat!..”

 

Pirəməki kəndinin başına gələnlər Kamran Bağırovun siyasi tərcümeyi-halında ləkəli bir fakt oldu. Onun havadarlığı nəticəsində yüzlərlə günahsıza qarşı törədilmiş cinayət cəzasız qaldı...

 

Keçmiş başqa bir rəhbərimizin –Əbdürrəhman Vəzirovun da tərcümeyi-halından yalnız bircə faktı yadımıza salaq. O vaxtlar ki, xalqımız yüz minlərlə adam Topxananı müdafiə şüarı ilə nalə çəkərək şəhərlərimizin meydanlarına axışırdı, o vaxtlar ki, 200 mindən çox soydaşımız Ermənistandan, öz doğma torpaqlarından qovulmuşdu, didərgin salınmışdı, təxminən elə ilin bu çağı, Vəzirovun yüksək vəzifəli qulbeçələri hansısa demoqrafik nisbiliyi saxlamaq xatirinə  on minlərlə azərbaycanlını Dağlıq Qarabağ torpağına buraxmadılar.  Təsəvvür edin: azərbaycanlılara ÖZ DOĞMA TORPAQLARINDA yurd, məskən salmağa icazə vermədilər! Vəzirov bunu bilərəkdən də eləsə, bilməyərəkdən də eləsə, bu hadisə onun sonrakı Qarabağ hadisələrinə şəxsi əlavəsi oldu. Bu, öz xalqına qarşı edilən cinayət deyilmi?..

 

Xocalı faciəsi isə sabiq prezidentimiz Ayaz Mütəllibovun siyasi tərcemeyi-halına yazılıb.

 

Gəlin, çox yığcam şəkildə respublikanın  Xocalı faciəsindən əvvəlki ictimai-siyasi həyatının siyasi panoramasına nəzər salaq.


1985-ci ilin aprelində və ondan sonra SSRİ rəhbərləri yeni siyasi şəraitdə bütün dünyaya  totalitar rejimə son qoyulması barədə car çəksələr də, əslində faktiki olaraq onunla necə-lazımdı haqq-hesab üzməyi bacarmadılar, yaxud istəmədilər. Totalitarizm qaldı, o yalnız adını dəyişdi(SSRİ-də  çoxlarının elədiyi kimi). 1988-ci il dekabrın 4-dən 5-ə keçən gecə, 1990-cı il yanvarın 19-dan 20-ə keçən gecə azərbaycanlılar üçün bu faktın gerçəkliyinin faciəli təsdiqi öz əksini tapdı. Məhz buna görə də respublikamızda ümumxalq demokratik hərəkatı peyda oldu və gündən-günə genişlənərək kütləvi xarakter aldı. Bizim rəhbərlik o vaxtlar tarixdə hələ heç kəsin edə bilmədiyini eləmək, yəni eyni anda iki stulda əyləşmək istədi; istədi ki, həm yeni mərkəzi qəzəbləndirməsin, həm də təntənə ilə özünün demokratiyaya can atdığını bəyan etməklə öz xalqı ilə əlaqəsini itirməsin. Təkrar edirik: bunu hələ heç kim bacarmayıb. Bizim rəhbərlik də bacarmadı; hələ üstəlik, bu övqat tədricən əks nəticə verməyə başladı, bu da təbidir ki, sözlə əməli iş düz gəlməyəndə respublikada dövlətlə ictimaiyyət arasında qarşısıalınmaz uçurum  yarandı, hökumətlə sadə xalq biri-birinə yad oldu. Gərginlik əmələ gəldi, havada xeyli müddət “tufanqabağı” vəziyyət yarandı. Buna dəhşətli iqtisadi şəraiti, xalqın rifahının gündən-günə pisləşməsini və ermənilərin Qarabağ təcavüzünü də əlavə eləsəniz –hekayət tamamlanar...”

 

(Davamı var)

 

Təqdim etdi: Sultan Laçın

 

Saday Şəkərlinin beş cildliyi işıq üzü gördü...
74 güllə yarası aldı, amma sağ qaldı - İnanılmaz
Dünyanın ilk uzaqdan beyin əməliyyatı həyata keçirildi - MARAQLI
“Dünyanı bu həqiqətə inandırmaq üçün xarici ekspertlərlə birgə iş aparmalıyıq”
"Media ilə işləyən adamlar ya dəyişdirilsin, ya da onları elə islah edəsən ki, beyinləri düzəlsin"
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
“Qadından və şəkərli qidalardan uzaq dur...” -Tolstoyun özünə qoyduğu on qadağa...
Dünya
Putinə "ilişən" 35 yaşlı generalın məhvi – Rütbələrini soyub, 22 il həbs verdilər...
Araşdırma
Kitab oxuyan insanlar daha uzunömürlü olurlar - Araşdırma...
Cəmiyyət
Kitab oxumaq üçün kənddə qoyun saxlayan qadın - İBRƏTAMİZ...
Araşdırma
Kənd yumurtasını digər yumurtalardan necə ayırd edək? - Araşdırma...
Həftənin ən çox oxunanları
"Azərbaycan tərəfinin "Bako Saakyanla Bərdədə və ya Gəncədə görüşməyə hazırıq" deməsi..."
Baş məhbus azad olunmadı, O əfv gözləmir və heç kimi əfv etmir...
Deputatlar “eşşək” ləqəbli sədrlərini hər dəfə belə qarşılayır...-FOTO+VİDEO
“Azərbaycan nəinki hücuma, ildırımsürətli əməliyyata hazırlaşır” + İşğalçı səksəkədə...
"Təkcə bizə məxsus ticarət obyektlərində qışda 47, yayda 60 min azərbaycanlı çalışır"
Mürəkkəbi qurumamış əfv sərəncamına görə Prezidentə məhbus atasından minnətdarlıq məktubu
“Gözləyirdim ki, həmin raketləri atacaqlar...” – Zakir Həsənov erməniləri təəccübləndirdi
"Ermənilərin torpaq qaytaracağına ümid edənlər bunları görsün və dərk etsinlər ki..."
Cavid Qurbanova qarşı növbəti təxribat: Onlar qanun, yoxsa Allah qarşısında cavab verəcək?
“Aprel döyüşlərini Rusiya Qarabağda qoşunlarını yerləşdirmək məqsədi ilə başladıb…”
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə