Xəbər lenti
21/05/2019 [22:32]:
Səfər Mehdiyev Qulam İshaqzai ilə görüşdü
21/05/2019 [22:29]:
Bakıda MDB dövlətlərinin 19-cu iclası keçiriləcək -FOTOLAR
21/05/2019 [22:23]:
"Təsnifat, mənşə və qiymətləndirmə üzrə ilkin qərar sisteminin inkişafı" mövzusunda seminar başladı
21/05/2019 [22:15]:
“Səhiyyə sahəsinə vəsait ayrılır, lakin çalışanların əmək haqqısı aşağıdır"
21/05/2019 [21:53]:
Mxitaryan desəydi ki, Qarabağ Azərbaycanındır...
21/05/2019 [21:40]:
Azərbaycan millisi italiyalı mütəxəssisin rəhbərliyi altında ilk matçı heç-heçə oynayıb
21/05/2019 [21:38]:
Müdafiə naziri təlim mərkəzində bölmələrin məşqlərini izləyib - VİDEO
21/05/2019 [21:16]:
AFFA: Bakı finalı Mxitaryansız da möhtəşəm keçəcək
21/05/2019 [21:11]:
"İndi bir KİŞİ tapılacaq ki, mənə desin ki, niyə bu günə düşdük?"
21/05/2019 [21:03]:
Deputat: "Elmi dərəcəsini necə aldığı məlum olmayanlar ağzına gələni danışırlar"
21/05/2019 [20:55]:
"Özüm Moskvaya gedib Jirinovski ilə məsələnin aydınlaşdırılmasına cəhd edəcəm...”
21/05/2019 [20:41]:
ABŞ-da Konqres tarixində ilk dəfə iftar təşkil edildi
21/05/2019 [20:36]:
ABŞ-da erməni silah baronu həbs olunub
21/05/2019 [20:33]:
45 il saxta ittihamla həbsdə qaldı: Hökumət 1,5 milyon dollar təzminat ödəyəcək...
21/05/2019 [20:30]:
Əflatun Amaşov Moskvada həbs olunan azərbaycanlı jurnalistdən yazdı
21/05/2019 [20:29]:
Avropalı səyyahlar Azərbaycanda - VİDEO
21/05/2019 [20:27]:
Bakı-Sumqayıt yolunda zəncirvari qəza: Yaralılar var - VİDEO
21/05/2019 [20:00]:
“Şuşa və Laçının işğalı ilə bağlı sövdələşmə aparmış 3 nəfərdən biri Türkiyədə yaşayır…”
21/05/2019 [19:57]:
“Dedi ki, ərinin iş yerində də cadu var, təmizləməsək infarkt keçirib öləcək...”
21/05/2019 [19:12]:
Azərbaycan Texnologiya Universitetinin sabiq prorektoru vəfat edib
21/05/2019 [19:03]:
Azərbaycan diaspor nümayəndələri Ukraynada Avropa Günləri tədbirlərində - FOTOLAR
21/05/2019 [18:54]:
Poroşenkoya cinayət işi açıldı
21/05/2019 [18:52]:
Sumqayıt hadisələri ilə bağlı sənədli film çəkən Davud İmanov kim olub?
21/05/2019 [18:48]:
Nazir müavini Məhəbbət Vəliyeva təhsil şöbələrinin müdirləri ilə görüşdü
21/05/2019 [18:46]:
Ağdamda sel - 2 çoban və 500 qoyun xilas edildi
21/05/2019 [18:42]:
"Gənclərimiz İlham Əliyevin siyasətini dəstəkləyir"
21/05/2019 [18:40]:
“Asiya nəhəngləri” üçün Cənubi Qafqazda əsas önəm kəsb edən ölkə Azərbaycandır”
21/05/2019 [18:22]:
"İngilisi "Tarqovı"da tutub yeyəsi deyilik ki?" - Hafiz Hacıyev
21/05/2019 [18:08]:
Maduro Bakıya gələcək
21/05/2019 [18:06]:
Ölü heyvanın ətini satmaq istədilər, qarşısı alındı
21/05/2019 [18:00]:
Skarlet Yohanson növbəti dəfə evlənir
21/05/2019 [17:53]:
Paytaxt sakinini aldadaraq 10 min dollarını alan şəxs saxlanıldı
21/05/2019 [17:53]:
Maduro Bakıya gələcək
21/05/2019 [17:50]:
Nazirlik: "Şəhərin mərkəzi küçələrinə giriş qadağası yoxdur"
21/05/2019 [17:15]:
"Yeri gələndə mən səndən də abırsızam..." - FOTOLAR
21/05/2019 [17:08]:
“Yalan danışırlar, Allah cəzalarını verəcək..”
21/05/2019 [17:07]:
“Hamının hamıya” prinsipi ilə dəyişdirilməsi məsələsinə dair açıqlama yayıldı
21/05/2019 [16:57]:
Bakı Meriyası vətəndaşların “Torqovı”ya buraxılmayacağı xəbərini TƏKZİB ETDİ
21/05/2019 [16:56]:
Aqrar Xidmətlər Agentliyi haqqında Əsasnamə təsdiqləndi - FƏRMAN
21/05/2019 [16:50]:
AMİP-dən Fuad Abbasovla bağlı çağırış: "Hamımız ona sahib çıxmalıyıq"
21/05/2019 [16:48]:
Azərbaycanın maliyyə sektoru Fransanın məşhur bankını qarşılamağa hazırlaşır - ARAŞDIRMA
21/05/2019 [16:41]:
Azərbaycan Türk fəlsəfəsindən yarpaqlar: MİRZƏ FƏTƏLİ AXUNDZADƏ
21/05/2019 [16:17]:
Yazıçımız Rusiyada təltif olunacaq
21/05/2019 [16:15]:
Erməni əsgərlər qəzaya düşdü: ölən və yaralananlar var
21/05/2019 [16:13]:
ADPU-da “Solğun çiçəklər” tamaşası nümayiş etdirildi
21/05/2019 [16:05]:
Zelenskinin inaqurasiyasında diqqətçəkən 4 MƏQAM
21/05/2019 [16:02]:
Rövşən Rzayev problemləri dinlədi
21/05/2019 [15:58]:
“Formula-1”in əfsanəvi pilotu öldü
21/05/2019 [15:52]:
Həmsədrlər Məmmədyarov və Mnatsakanyanın görüşməsini istəyir
21/05/2019 [15:38]:
Birinci vitse-prezident Kürdəxanıya getdi, göstəriş verdi - FOTOLAR
21/05/2019 [15:22]:
Deputatlar Fuad Abbasovun müdafiəsinə qalxdılar: “XİN münasibət bildirməlidir!”
21/05/2019 [15:19]:
“Onların məqsədi problemin həllinə töhfə vermək deyil” – “İmitasiyadır!”
21/05/2019 [15:18]:
“Müvafiq qurumlarımız Fuad Abbasovun həbsinə özünün münasibətini bildirməlidir...”
21/05/2019 [15:13]:
Mxitaryan Bakıya gəlmir - “Arsenal” rəsmi açıqladı
21/05/2019 [15:07]:
“Falçı mənə sarı su içirirdi, nə pulum var idi ona verirdim”
21/05/2019 [15:01]:
Əflatun Amaşov beynəlxalq tədbirdə nələrdən danışdı?
21/05/2019 [14:53]:
Qara dənizdə Türkiyənin gəmisi atəşə tutuldu –Yaralılar var
21/05/2019 [14:44]:
Sumqayıtda Vəkillər Kollegiyasının ilk regional vəkil qurumunun açılışı oldu
21/05/2019 [14:34]:
Dəniz səviyyəsi sürətlə qalxır - Yüz milyonlarla insan yurdundan olacaq
21/05/2019 [14:24]:
QAT Fuad Abbasovla bağlı bəyanat verdi
21/05/2019 [14:17]:
Buraxılış imtahanlarının nəticələri açıqlandı - RƏSMİ
21/05/2019 [14:14]:
Təhsil Nazirliyi xaricdə təhsil almaq istəyənlərə müraciət etdi - Diqqətli olun!
21/05/2019 [14:05]:
Xınalıq məktəbinin direktoru- “İclası çəmənlikdə keçiririk”
21/05/2019 [14:01]:
İyunda keçiriləcək vacib imtahanların dəqiq təqvimi – Abituriyentlərin diqqətinə
21/05/2019 [13:57]:
Mayın 25-dən 31-dək “Tarqovı”ya giriş məhdudlaşdırılır
21/05/2019 [13:55]:
5000 manatadək cərimə - Sanksiyalar sərtləşdirilir
21/05/2019 [13:54]:
Sinoptiklər 32 dərəcə isti vəd edirlər
21/05/2019 [13:53]:
"Azərbaycan məmurları Zelenskinin dediyi o keyfiyyətlərdən tamamilə uzaqdırlar"
21/05/2019 [13:48]:
““Bakıdakı ermənipərəstlərin üzünə tüpürün!” desəm, məni tutarlar?..”
21/05/2019 [13:47]:
"Danışanda da elə danışmaq lazımdır ki, inandırıcı olsun” -Millət vəkili
21/05/2019 [13:43]:
Sumqayıtda Regional Vəkil Bürosunun açılışı olacaq - FOTOLAR
21/05/2019 [13:40]:
“Nigeriyaya baxsaq, bizdən çox neft hasil edirlər, amma əhalinin 30-40 faizi yoxsuldur"
21/05/2019 [13:40]:
Günay keçmiş sevgilisini bıçaqladı -FOTOLAR
21/05/2019 [13:37]:
Bu Eyyubun yox, Mədəniyyət Nazirliyinin ayıbıdır...”
21/05/2019 [13:27]:
Lisey və gimnaziyalara qəbulla bağlı müsahibə başlayıb
21/05/2019 [13:23]:
Səfirdən Mxitaryana mesaj - “Futbolçusan, get futbolunu oyna”
21/05/2019 [13:17]:
İşdən çıxarılan rəis Sahil Babayevin qohumu deyil - Rəsmi
21/05/2019 [13:13]:
Deputatdan “professor”lara ismarıc: "İslahatların buynuzu olur? "
21/05/2019 [13:05]:
Zelenski qapıları xalqın üzünə açdı... - Foto
21/05/2019 [12:59]:
Birinci xanım kimi ilk işi bu oldu
Bütün arxiv bir sırada
16/05/2019 [14:31] - Siyasət - ( 1166 dəfə baxılıb)

Venesuelada Maduronun müdafiəsi - 46 il əvvəlki Çilinin bənzəri - ŞƏRH



Avtoritar, diktator və demokrat da demokratiyadan öz məqsədləri üçün alət olaraq istifadə edir. Hər üç qism rejim başçısı qanunun aliliyindən, dövlət və vətəndaşa xidmətdən danışır. Avtoritarlar və diktatorlar sanki dünyanın təhlükəsizliyinin onlardan asılı olduğu rəyini yaratmağa çalışırlar. Təbii ki, bu, demokratiyadan alət kimi istifadə edib silahlarını satan, dövlətlərin sərvətlərini talamaq istəyən ölkələrə də aiddir. Belə hallar idarəetmə üçün insanlığın yaratdığı demokratiyanı kiçildir, onu daha çox alətə çevirir.

Yeri gəlmişkən, Sovet İttifaqı dağılandan sonra dünyada demokratiyanın yayılmasına təşəbbüslər davam edir. Təəssüf ki, bu proses daha çox insan tələfatı, qaçqınlıq, xəstəlik və başqa sosial problemlərlə müşayiət olunur. Latın Amerikası da heç vaxt sakit olmayıb. Son yüz ildə dünyada baş vermiş ideoloji qarşıdurma ora da təsirsiz ötüşməyib. SSRİ bu ziddiyyətin bir tərəfi idi. Odur ki, Venesuelada baş verənlər başa çatmayan toqquşmanın davamıdır.

Əvvəllər böyük güclər, yaxud bu iddiada olanlar daha çox açıq-aşkar bir-birinə qarşı vuruşurdu. İndi isə başqa maraqlarını təmin etmək istədikləri dövlətlərdəki hakimiyyətlərin ya arxasında durur, ya da onu vururlar. Yaxın və Orta Şərqdə baş verənlər bunun əyani sübutudur. Dünyanın bu bölgəsində baş verənləri dəyərləndirərkən müəyyən mənada bu və ya başqa tərəfə simpatiya ola bilər. Bu baxımdan, Venesueladakı olaylar söylədiklərimiz və ya qısaca olaraq qeyd etdiklərimizi təsdiqləyir.

Rusiya keçmiş SSRİ-nin hüquqi varisidir. O, sovetlərin çıxarıldığı ölkələrə yenidən qayıtmağı hədəf seçib. Krımı ilhaq etdikdən sonra sanksiyaya məruz qalan Rusiyanın ilk belə cəhdi Suriyada oldu. Bu, Moskvaya beynəlxalq arenada müəyyən xal qazandırdı. Rusiyanın Suriyada fəallaşacağını gözləməyən Qərb indi onunla Venesuelada üz-üzədir. Bu ölkədə hakimiyyətdə solçular olsa da, indi kommunist Sovet İttifaqı yoxdur. Əksinə, onun yerində daha çox kapitalistləşmək istəyən Rusiya var. Deməli, məsələ ideoloji münasibətlərdə deyil, maraqlardadır. Burada heç demokratiya marağı da görünmür. Venesuelada Suriyadakı kimi vəziyyəti bu yerə gətirən dövlətlərin siyasi-iqtisadi hədəfləridir. Düzdür, Moskvanın Karakasa münasibəti daha regional siyasi marağa dayanır.

Əslində, Kreml 1973-cü il Çili məğlubiyyətinin təkrarlanmasını istəmir. Həmin il sentyabrın 11-də çevriliş nəticəsində sovetlərin dəstəklədiyi Salvador Alyende hakimiyyətdən salınmış və Auqusto Pinoçetin rəhbərliyi altında hərbi xunta yaradılmışdı. ABŞ-ın dəstəyi ilə həyata keçirilmiş hərbi çevriliş nəticəsində seçki yolu ilə Çilidə hakimiyyətə gəlmiş ilk sosialist hökumət devrilmiş və əvəzində 17 il davam edən diktatura rejimi qurulmuşdu. Həmin tarixdə Çili iqtisadiyyatı ağır vəziyyətdə olsa da, seçkini 43 faiz səslə Salvador Alyende udmuşdu. Bu nəticə onun rəqiblərini razı salmadı və mühafizəkarlar, milliyyətçilər və xristian demokratlar birləşərək Alyendeyə qarşı “Demokrat koalisiyası” adlı bir birlik yaratdılar. 1973-cü ildə ölkədə müxalifət və iqtidar arasındakı ziddiyyət mövcud böhranı daha da dərinləşdirdi. Avqustun 22-də xristian demokratlar və mühafizakarların nəzarətlərində olan Çili parlamentində “Çili demokratiyasının məhvedilmə təhlükəsi” adlı qanun layihəsi qəbul edildi. Parlament tərəfindən qəbul olunan qərarda göstərilirdi ki, Salvador Alyende konstitusiyadan sui-istifadə edir və ölkədə diktatorluq yaratmaq niyyətindədir. Mövcud problemi həll etmək və Çilidə yenidən demokratik bir hakimiyyət formalaşdırmaq üçün parlament ordunun məsələyə müdaxiləsini tələb edirdi. Salvador Alyende parlamentdə qəbul olunan bu qanun layihəsinin Çilinin dünyadakı nüfuzunu zədələmək və ölkə daxilidə ixtilaf yaratmağa hesablandığını bəyan etdi. ABŞ-ın mövqeyinə gəlincə isə rəsmi Vaşinqton sosialist Salvador Alyendenin hakimiyyətə gəlməsindən narazı idi. Onun ABŞ şirkətlərinin nəzarətində olan mis sənayesi üzərində dövlət nəzarətinin bərpa edilməsi barədə cəhdləri Ağ evin narazılığını daha da artırdı. ABŞ-ın o vaxtkı prezidenti Riçard Nikson üçün dövlət katibi Henri Kissincer tərəfindən 1970-ci il noyabrın 5-də hazırlanan sənəddə Alyendenin hakimiyyətə gəlməsinin Cənub yarımkürəsində rastlaşdıqları ən böyük problemlərdən biri kimi qiymətləndirilmişdi. Bu səbəbdən ABŞ Salvador Alyendenin hakimiyyətdən salınması yolunda məxfi planlar hazırlamağa başladı. SSRİ dağılandan sonra Çilidə demokratik rejim quruldu. Bununla belə, həmin illərin acısı, nifrəti, fəlakətləri ictimaiyyətin yadından çıxmayıb.

Bu arada Venesuelada da parlamentdə müxalifət üstünlük təşkil edir. Yaradılan Konstitusiya Şurası Nikolas Maduronun səlahiyyət müddətinin uzadılması barədə qərar qəbul edib. Müxalifət də bu addıma qarşı çıxıb. ABŞ başda olmaqla onun müttəfiqləri parlamentin sədri - ölkə müxalifətinin lideri Xuan Quaidonu Venesuelanın müvvəqəti prezidenti olaraq tanıyır. Müxalifət liderinin az qala hakimiyyəti ələ keçirəcəyi gözlənilən bir vaxtda Rusiya Venesuelaya hərbi yardım göndərir. Bununla da proses sanki dayanır, Maduro özünü arxalı hiss etməyə başlayır.

Yeri gəlmişkən, SSRİ dağıldıqdan sonra Rusiya elə bil Kuba, bir zamanlar hər cür yardım göstərdiyi Nikaraquanı unutmuşdu. Ancaq 2000-ci illərdən başlayaraq Moskva Latın Amerikasını və oradakı adamlarını xatırlamağa başladı. Bu münasibətlərin qurulmasında Venesuela prezidenti Uqo Çaves daha fəal olub. O, 2001-ci ildə iki dəfə, 2004, 2006 və 2007-ci illərdə Moskvaya səfərlər etdi. Rusiyanın o vaxtkı prezidenti Dmitri Medvedev isə 2008-ci ildə Karakasa gedib. Həmin dövrdən başlayaraq tərəflər arasında əlaqələr güclənməyə başlayıb. Bununla belə, iki ölkə arasında 2018-ci ilin son doqquz ayında ticarət dövriyyəsi 84,7 milyon dollar olub. Bu, 2017-ci ilin uyğun dövrü ilə müqayisədə 93,84 faiz çoxdur. Hesabat dövründə Rusiyadan Venesuelaya 83,9 milyon dollarlıq mal ixrac olunub, qarşı tərəfdən isə 800 min dollarlıq məhsul idxal edilib. 2005-ci ildə Rusiyanın “Qazprom” şirkəti Venesuela boğazında təbii qaz kəşfiyyatı və hasilatı üçün tender qazanıb. 2017-ci ilin avqustunda “Rosneft” neft hasilatı üçün 6 milyard dollar sərmayə qoyub. Rusiya Venesuelanın silah və hərbi texnika aldığı əsas alıcılardandır. 2005-2017-ci illərdə Venesuela Rusiyadan cəmi 11 milyard dollarlıq silah və hərbi texnika alıb. Moskva qarşı tərəfə 2009-cu ildə 2,2 milyard dollar, 2012-ci ildə və 2014-cü illərdə hər dəfə 2 milyard dollar kredit verib. Venesuela Rusiyaya borcunu qaytarmaq üçün 10 il möhlət alıb. Moskva-Karakas əlaqələrinin genişlənməyə başladığı bir vaxtda isə ABŞ Venesuela ilə iqtisadi əməkdaşlığı azaldıb. Halbuki 2015-ci ildə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 23,9 milyard dollar təşkil edib.

Nəhayət, Venesuela hadisələri ABŞ-la Rusiyanın mübarizəsinin hələ də davam etdiyini göstərir. Heç şübhəsiz, bütün mənalarda güc baxımından ABŞ daha qüdrətlidir. Bununla belə, əvvəllər sovetlər dövründə buraxılan səhvləri təkrarlamaq istəmir. O vaxtlar ABŞ hərbçisi sovet əsgəri ilə Vyetnam, Əfqanıstan və s. ölkələrdə birbaşa döyüşürdü. İndi isə Amerika hərbçisinin rus əsgəri ilə istənilən ölkədə üz-üzə gəlməsini istəmir. Rusiya üçün isə elə ciddi fərqi yoxdur. O, bütün hallarda sovet dövründə itirilən nüfuzunu bərpa etməyə çalışır. Bir də qarışıqlıqdan yararlanaraq neft bazarında vasitəçilik edir. Məsələn, Venesuela neftini Hindistana satır və s. Bir də Rusiya ABŞ-ın, Qərb siyasi blokunun sərhədi boyunca genişlənməsinin qarşısını almağa, buna gücü yetməyəndə isə həmin prosesi uzatmağa çalışır. Venesuela həm də Rusiya üçün nüfuz məsələsidir. O, Suriyada Bəşşar Əsəd rejiminin qalmasına nail olduğu kimi, Maduronun da hakimiyyətdə qalmasına cəhd göstərir. Kreml özünü ABŞ-dan qorunmaq üçün alternativ kimi təqdim etməyə çalışır. Çünki dəyişiklik baş verəcəyi ehtimal olunan hələ neçə-neçə dövlət var.

loading...
loading...
“Dedi ki, ərinin iş yerində də cadu var, təmizləməsək infarkt keçirib öləcək...”
Bu Eyyubun yox, Mədəniyyət Nazirliyinin ayıbıdır...”
“Qanımız başqa millətə qarışmamalıdır, yəhudi oğlan mütləq yəhudi qızla evlənməlidir”
"Artıq nəğmənin bizə nə vaxt gərək olduğunu bilirik!"
Floridada yaşayan azərbaycanlı göz həkimi - FOTOLAR
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
İqtisadiyyat
“Asiya nəhəngləri” üçün Cənubi Qafqazda əsas önəm kəsb edən ölkə Azərbaycandır”
Dünya
"Yeri gələndə mən səndən də abırsızam..." - FOTOLAR
Cəmiyyət
“Yalan danışırlar, Allah cəzalarını verəcək..”
Siyasət
“Onun fəaliyyətinə qiymət vermək üçün bir qədər gözləmək lazım gələcək...”
Cəmiyyət
Nazirlik bu kənddə yeni məktəb binasının tikintisinə başladı - FOTOLAR
Həftənin ən çox oxunanları
"Emin 444" öldürən çempionun yaralı görüntüsü yayıldı - FOTO
Rusiya üçün “S-400”-ü yaratmış azərbaycanlı haqda yeni film çəkildi-VİDEO
DYP əməkdaşları "Gelendevagen" deyir, "Niva"nın sahibi isə daş atıb başını tutur ki...
"Fahişə belə, bu hərəkəti eləməz, amma bizim "zapravka"lar edir, müvafiq qurumlarsa..."
Azərbaycanda bəy toyu günü gəlinin görüntüsünü paylaşdı - VİDEO
İrana gündə 500 raket zərbəsi!
Əhmədova Abdullayevin ifşa videosunu yaydı: "Tövbə edin və heç kimin haqqına girməyin"
“Şəmistana fəxri ad versələr, inciyərəm...”
İcra başçısına zərfdə güllə göndərdilər: "Çox yaxşı bilirəm ki..."
Tarix İnstitutunun Keşikçidağla bağlı BƏYANATI
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və s. işlər üçün əlaqə:
Telefon: 0502711225, 0507440247 (Whatsapp)
e-mail: [email protected]