Xəbər lenti
22/01/2019 [22:33]:
Avropanın daha bir "dəmir ledi"si prezidentlik iddiasında: Atalar üçdən deyib...
22/01/2019 [22:18]:
“O sessiyaya görə Bəxtiyar Vahabzadəni  respublika başçıları sırasına yazmaq olar...”
22/01/2019 [22:18]:
Prezident sarayının yaxınlığındakı bank qarət olundu
22/01/2019 [22:17]:
Bizə bu soyadı Abbasqulu ağa sevdirdi: Vaqif Şadlinskinin 79 yaşına...
22/01/2019 [21:55]:
Məşhurlar bu xəstəliklərdən əziyyət çəkir -MARAQLI...
22/01/2019 [21:36]:
Yaqland təxribatçını susdurdu - “Azərbaycanla bağlı məsələləri qəsdən siyasiləşdirməyin”
22/01/2019 [21:28]:
"İlham Əliyev Mehmandan öz məqsədləri üçün yararlanmaq istəyənlərin arzusunu gözündə qoydu”
22/01/2019 [21:16]:
Köçəryan “1 Mart işi”nə yüz min dollar ödədi
22/01/2019 [20:52]:
"Arxamca danışıb, pulumu oğurlayıb..." - Natavan
22/01/2019 [20:35]:
Lətifə nikahdankənar eşq istəyir: “Mənə qadın olduğumu hiss etdirsin, nazımı çəksin...”
22/01/2019 [20:25]:
Mərci uduzdu: Çimərlik paltarında çıxdığı dağdan yıxıldı, donvurmadan tələf oldu...
22/01/2019 [20:24]:
"Sevinirik ki, OPEK+ görüşü neftin vətənində keçiriləcək" -İlham Əliyev
22/01/2019 [20:14]:
İlham Əliyevin Paşinyanla növbəti görüşü olacaq
22/01/2019 [20:11]:
Sabah Bakının bir hissəsi qazsız qalacaq
22/01/2019 [20:10]:
Bir gecənin sirri: Şəhid türk əsgərinə qoyulmuş abidə necə dəyişdirildi?
22/01/2019 [20:07]:
ATƏT PA-nın prezidenti: "Mehman Hüseynovla bağlı qərarı alqışlayırıq"
22/01/2019 [20:03]:
Ramil Usubov əməliyyat müşavirəsi keçirdi – 241 cinayətkar qrup ifşa edildi
22/01/2019 [20:02]:
Alimlərdən "ağappaq" məsləhət: Kefir içmək ömrü uzadır...
22/01/2019 [19:55]:
DTX məlumat yaydı: Mədət Quliyevin sosial şəbəkələrdə heç bir səhifəsi, profili mövcud deyil!
22/01/2019 [19:33]:
Prezident azərbaycanlı biznesmenlə görüşdü
22/01/2019 [19:29]:
“Bakcell”dən 6 bölgənin sakinlərinə 5 GB pulsuz internet!
22/01/2019 [19:26]:
Tacikistanda neft emalı zavodunda partlayış - Ölü və yaralılar var
22/01/2019 [19:19]:
UNEC pedaqoji heyətin potensialının artırılması üzərində daim çalışır - FOTOLAR
22/01/2019 [19:02]:
Ulduz futbolçunun mindiyi təyyarə yoxa çıxdı - FOTO
22/01/2019 [18:56]:
Mehman Hüseynov Əli Abdalovla barışdı -VİDEO
22/01/2019 [18:52]:
Zakir Həsənov yeni istifadəyə verilən obyektlərlə tanış oldu -FOTOLAR
22/01/2019 [18:43]:
Əli Mirəliyevin pişiklə bağlı dediklərinə aydınlıq gətirildi - VİDEO
22/01/2019 [18:22]:
"Koroğlu" dayanacağının istifadəyə veriləcəyi TARİX AÇIQLANDI
22/01/2019 [17:57]:
Azərbaycanın canlı tarixi olan Qarabağ atı niyə öldü? - SƏBƏB
22/01/2019 [17:56]:
30 mindən çox müəllim tətil keçirir - Los Ancelesdə
22/01/2019 [17:54]:
UNEC-in beynəlxalq reytinqinin yaxşılaşdırılması məqsədilə tədbirlər planı icra olunur
22/01/2019 [17:46]:
ADNSU-nun rektoru İsraildə bir sıra işgüzar görüşlərdə iştirak edib
22/01/2019 [17:45]:
İtlərin piyada keçidindən istifadə etdiyi görüntülər yayıldı - MARAQLI...+VİDEO
22/01/2019 [17:40]:
Aİİ-də “Nəsimi İli” ilə bağlı bir sıra tədbirlərin keçirilməsi planlaşdırılır
22/01/2019 [17:35]:
“Şahdağ”a dəmir yolunun çəkilməsi planlaşdırılır
22/01/2019 [17:31]:
Rövşən Rzayev şikayətləri dinlədi, həlli üçün tapşırıq verdi
22/01/2019 [17:31]:
Seksoloq: "Cütlüklərə həftədə 3-4 dəfə cinsi əlaqəni tövsiyə edirik" - FOTO
22/01/2019 [17:25]:
Bakıda qumarxana aşkarlandı - FOTOLAR
22/01/2019 [17:25]:
Azərbaycanın Livandakı səfiri: “Nəsiminin məzarı qohumlarının nəzarəti altındadır” - MÜSAHİBƏ
22/01/2019 [17:25]:
Ananın məsuliyyətsizliyi az qala bir uşağın həyatını məhv edəcəkdi - DƏHŞƏT...+VİDEO
22/01/2019 [17:21]:
Bakıdakı bəzi küçələrdə parklanmalara icazə veriləcək - RƏSMİ
22/01/2019 [17:19]:
Əlimizdən alınan uşaqlığımız...
22/01/2019 [17:18]:
Manatın məzənnəsi dəyişdi?
22/01/2019 [17:04]:
Lapşin Azərbaycanla bağlı yeni böhtan kampaniyasına hazırlaşır: DİQQƏT!
22/01/2019 [17:02]:
Rusiyada silahlı şəxs sərnişin təyyarəsini qaçırmaq istədi - FOTO
22/01/2019 [16:54]:
Fransa vətəndaşı Azərbaycanın işğal altındakı torpaqlarında medal aldı- FOTOLAR
22/01/2019 [16:54]:
Rusiya XİN Putinlə Trampın görüşü haqda: Vaşinqton bəhanələr axtarır...
22/01/2019 [16:35]:
"Arxamca danışıb, pulumu oğurlayıb..." - Natavan
22/01/2019 [16:22]:
Ermənistandan Azərbaycanla bağlı xain plan: Düşmən əsl niyyətini etiraf etdi
22/01/2019 [16:20]:
Milli Məclisin Hesablayıcı komissiyası yenidən formalaşdırılır
22/01/2019 [16:10]:
19 yanvar mitinqinin təşkilatçılarına RƏSMİ XƏBƏRDARLIQ: əgər gələcəkdə...
22/01/2019 [15:56]:
Yer üzündəki bütün ölkələri gəzən ilk və tək insan- MARAQLI
22/01/2019 [16:01]:
Vəkillər "Elektron məhkəmə" informasiya sistemi ilə bağlı təlimlərə cəlb olunurlar
22/01/2019 [15:52]:
Erkan Özoral: "Türkiyə hər bir sahədə Azərbaycanın səmimi və güclü dəstəyini hiss edir"
22/01/2019 [15:51]:
“Bizim filmlər xaricilərin çəkdiklərindən 100, 200 dəfə zəifdir, çünki...” – Əsəd Cahangirdən kinoya diaqnoz
22/01/2019 [15:43]:
Nigar Camal açıq-saçıq libası ilə yenə diqqət çəkdi -FOTO
22/01/2019 [15:26]:
Avropa Parlamentinin Azərbaycan üzrə məruzəçisi Mehman Hüseynovla bağlı bəyanat yaydı
22/01/2019 [15:24]:
“Google” 50 milyon avro cərimələndi
22/01/2019 [15:16]:
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və Gürcüstanın Baş naziri Mamuka Baxtadzenin görüşü olub
22/01/2019 [15:01]:
İlham Əliyev “SAP SE” şirkətinin baş icraçı direktoru ilə görüşdü
22/01/2019 [15:00]:
“Azərsu” sayğaclarla bağlı elektron xidməti istifadəyə verdi
22/01/2019 [14:53]:
Azərbaycan Gürcüstandan avtomobil idxalını 3 dəfəyə yaxın artırıb
22/01/2019 [14:50]:
"Nə olsun ki villamız, “novostroyka”da evlərimiz yoxdur" - Keçmiş rabitə naziri...
22/01/2019 [14:50]:
Həyatda qalmağı bacaran yeddizlərin həyat hekayəsi- FOTOLAR
22/01/2019 [14:49]:
Azərbaycanlını evində girov saxlayan erməni general yenidən həbs olundu
22/01/2019 [14:47]:
Azərbaycanda ov edən ərəblər cərimələndi
22/01/2019 [14:43]:
Qalmaqallı şair deputat olmaq istəyir
22/01/2019 [14:27]:
III Avropa Oyunlarını keçirmək Azərbaycana təklif olundu
22/01/2019 [14:26]:
Emin Ağalarov ABŞ-a niyə getmədi? – Pərəstişkarlarına isə "özümə nifrət edirəm" mesajını ünvanladı
22/01/2019 [14:20]:
Koreyanın səfiri ADU-da oldu -FOTOLAR
22/01/2019 [14:14]:
"Çoxu səndən, məndən yaxşı yaşayır" - Dilənçilikdə YENİ METOD - VİDEO
22/01/2019 [14:11]:
Naxçıvanda zabitlərin komandir hazırlığı ilə bağlı toplantı keçirildi
22/01/2019 [14:10]:
Putinin reytinqi niyə azalır? –Rusiyada "camaat prezidentdən bezib" qənaəti güclənir
22/01/2019 [14:08]:
Erməni analtik Trampın Paşinyanı necə doladığından yazır: “Olduqca təhlükəli ismarıcdır...”
22/01/2019 [14:03]:
Keçmiş nazirin sensasiyalı ölümü: Qətl, yoxsa intihar?
22/01/2019 [13:57]:
Paşinyan yenə Moskvaya səfər edəcək
22/01/2019 [13:55]:
Sabah yağış, güclü külək gözlənilir - XƏBƏRDARLIQ
22/01/2019 [13:48]:
ABŞ-da yaşayan "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti"... - FOTOLAR
22/01/2019 [13:46]:
Şamaxıda tələbə dəm qazından boğuldu
22/01/2019 [13:44]:
İki övladını boğub, yandıran ananın VİDEOSU - Əri azərbaycanlıdır
Bütün arxiv bir sırada
28/09/2015 [20:34] - Müsahibə - ( 2822 dəfə baxılıb)

Tofiq Hacıyev: “Məni Yaşar Qarayev yoldan çıxartdı” -MÜSAHİBƏ



Moderator.az teleqraf.com-a istinadən akademik Tofiq Hacıyevlə müsahibəni təqdim edir.


 - Tofiq müəllim, Azərbaycan dil tarixinin fədakar tədqiqatçısısınız. Bu istiqamətdə elmi-tədqiqat işləri davam edirmi?  

- Bilirsən, Prezidentimizin dil haqqında dövlət proqramı ilə bağlı sərəncamı var. Dilçilik institutuna gələndən məqsədim institutun digər işləri ilə yanaşı proqramdakı məsələləri həyata keçirməkdir. Bu məsələlərdən biri də Azərbaycan dilinin dialekt və şivələrini müasir şəkildə işləməkdir. Bizə də dialektoloji tədqiqatları cəmləşdirmək, bir yerə yığmaq üçün atlas lazım idi. 

 - Yarandımı atlas?


 - Təbii, qarşımıza məqsəd qoyduq ki, “Azərbaycan dilinin Naxçıvan dialektoloji atlası”nı yaradaq. Beləliklə, çox mükəmməl atlas yarandı. 

 - Axı 90-cı illərdə də Azərbaycan dilinin dialektoloji atlası vardı.

 - Düzdür, vaxtilə Azərbaycan dialektoloji atlası yaranmışdı. Amma Azərbaycan üçün yalnız 150 xəritə var idi. Biz isə təkcə Naxçıvan dialektinə aid 251 xəritə hazırlamışıq. 

 - Yəni  belə çıxır ki, atlas çoxlu incəliklərlə əhatə olunub?

 - Deyək ki, Naxçıvanda bir əşya var və bir qarabağlı onu görməyib. Biz atlasda həmin əşyanın şəklin də vermişik. Məsələn, qapını döymək üçün iki cür siqnal vasitəsindən istifadə olunur: tanqılbab və zəndilbab. Biri döyüləndə bilinir ki, kişidir və kişi qapını açmağa gedir, digəri döyüləndə isə aydın olur ki, qadındır və qapını qadın açır.  

- Yəni qadını qarşılamaq üçün qadın, kişinin qarşısına isə kişi çıxır...  

- Bəli, bu, Azərbaycanın əxlaq tarixidir. Belə bir məsələ də var. Yəqin bilirsən.  

- Necə? 

- Tarixən Azərbaycan xalqı, milləti iki türk tayfası əsasında müəyyənləşir: oğuzlar və qıpçaqlar. Mən Naxçıvan dialektinin oğuz, Qıpçaq tipli olduğunu göstərmişəm. Yəni bu Qıpçaq xüsusiyyətidir, bu Oğuz xüsusiyyətidir. 

- Bəs sonra bu tiplər, oğuz və qıpçaqlar təkamül keçdi? Yəni bir-birinə qaynayıb-qarışdımı? 

- Nəsildən-nəslə oğuz kişisi Qıpçaq qızı ilə, Qıpçaq kişisi oğuz qızı ilə evlənib. Və bu, davam edə-edə elə qarışıb ki, bir də görürsən, bir ailədə oğuz elementi də, Qıpçaq elementi də var.  


 - Yəqin atlasın elektron forması da var...

 - Təbii ki, var. Disk formasındadır. Kompüterdə oxumaq olar.  

- Bütün bu ağır, eyni zamanda qürurverici işləri görmək üçün böyük fədakarlıq tələb olunur. Bəs Tofiq müəllim bu enerjini nədən alır?  - Mənim 80 yaşım var. Amma bu iş o qədər həvəsli olub ki, camaat da yorulmur, çalışır. Elə bil Allah-Təala mənə enerji verdi. Mənim oğlumun bir hekayəsi var. Orada qəribə bir psixoloji məqam verilib. Müharibədən sonra dağın başında meşənin içində bir top olur. Onu 20-30 adam aşağı endirə bilmir. Ancaq müharibə dövründə iki adam o topu ora qaldırıb. Gör enerji necə ekstaza gəlir ki, onlar döyüşmək üçün topu ora qaldırıblar.  


- Yəni bir işə ürəklə yanaşırsansa və sevdiyin işdirsə, bu, yaşa, yorğunluğa baxmır?


 - Şübhəsiz, yorulurmuşuq, amma sən demə, o vaxt yorğunluğu hiss eləməmişik. Çünki artıq burada tarixi iş görülürdü. Və bu atlas institutun tarixində, tərcümeyi-halında böyük iş kimi qalır.   


- Tofiq müəllim, sizin ədəbiyyat haqqında da fikirləriniz maraqlıdır. Yaxşı bir əsər sizi sevindirdiyi kimi, yəqin, narahat olduğunuz məqamlar da var. Bununla əlaqədar bir məsələyə diqqətinizi cəlb etmək istərdim. Bildiyimiz kimi bədii ədəbiyyat qüdrətli tərbiyə vasitəsi, ideoloji silahdır. Təəssüf ki, müasir dövrdə ədəbiyyata lazımi əhəmiyyət verilmir. Bədii ədəbiyyatın təbliği zəifdir, cəmiyyətdə nüfuzu aşağıdır...


  - Yaşar Qarayev deyir ki, bazar iqtisadiyyatı ədəbiyyatın, sənətin düşmənidir. Kitab satılmır. Kitab oxunmur. Cəmiyyətdə, təhsildə, radio və televiziyada, mətbuatda ədəbiyyatın təbliğinə, ədəbi görüşlərin keçirilməsinə ardıcıl, məqsədyönlü iş kimi baxılmalıdır. Mən mütaliədən uzaq qaldığım vaxtlarda auditoriyaya mühazirə oxuyanda görürdüm ki, danışığımda solğunluq var.  


- Konkret bir məsələyə diqqət çəkmək istəyirəm. 2007-ci ildə Tələbə Qəbulu üzrə Dövlət Komissiyası (TQDK) bütün ixtisas qruplarından ədəbiyyat fənnini çıxartdı və yalnız III qrupda, həm də “4” balla saxladı. Necə düşünürsüz, bu, düzgün yanaşmadırmı? Yəni sizin dediyiniz təbliğə zidd deyil ki?


 - III qrup humanitar elmləri əhatə edir və bu elmlər içərisində ədəbiyyat əsas fənlərdən birini təşkil edir. Bu cür münasibət və qiymətləndirmə, təbii ki, gənclər arasında ədəbiyyatın əhəmiyyətinin azalmasına səbəb olur. TQDK-nın qəbul imtahanlarında riyaziyyata üstünlük verməsi yaxşı haldır. Bununla TQDK həyatımızı riyaziyyatlaşdırmağa, elmi-texniki, iqtisadi tərəqqiyə üstünlük verməyə çalışır. Bu, çox vacibdir. 

 - Məgər bu riyaziyyatlaşma ədəbiyyatsızlaşdırma hesabına olmalıdır?

 - Əlbəttə ki, bu cür olmaz. Deyək ki, Avropa texniki elmlərə üstünlük verməklə çox düzgün yol tutur. Amma nə olsun?! Ədəbiyyata əhəmiyyət verməməklə ciddi səhv edir. Hələ vaxtilə böyük Səməd Vurğun Avropada ictimai elmlərə o qədər də ciddi əhəmiyyət verilmədiyini qeyd etmişdi. Yəni bu riyaziyyatlaşma dünyada gedən prosesdir. Qaldı ki, Avropada ailə institutunun zəif olması, cinayətkarlıq, eybəcər əxlaqi hərəkətlər, məncə,  bütün bunlar mənəvi mədəniyyətin zəifliyindən irəli gəlir. Bizim xalqın mənəvi cəhətdən zəngin olmasında Nizamilərin, Aşıq Ələsgərlərin, Səməd Vurğunların əsərləri, həmçinin nağıl və dastanlarımızın mühüm rolu olub. Biz həm texniki fənlərə üstünlük verməliyik, həm də milli mentalitetimizə uyğun olaraq ədəbiyyatı diqqətdən kənar saxlamamalıyıq. 

 - Necə deyərlər, qoy, iqtisadiyyatı və mənəviyyatı qoşa qanad kimi inkişaf etdirməyi Avropa Azərbaycandan öyrənsin. Belə?  

- Elədir. Axı, insan pul qazanmaq məharəti ilə deyil, ilk növbədə, dərin elmi biliyi ilə, yaxşı insan olmağı ilə öyünməlidir. Atalarımız da yaxşı deyib: “Alim olmaq asandır, adam olmaq çətin”. Ədəbiyyat məhz adam olmaqda adamlara kömək edir. Bayaq deyirdin ki, ədəbiyyat ideoloji silahdır. Ədəbiyyat silahdır. Füzulini biz yazıq Məcnun hesab edirik. Sən təsəvvür edirsənmi? Bütün “Leyli və Məcnun”larda Nofəl ərəb sərkərdəsidir. Füzulidə isə o, türk sərkərdəsidir. Rum sərkərdəsidir. 

 - Niyə? 

- Sultan Səlim İraqı tutmuşdu. Türklüyü təbliğ edirdi. Ona görə də Nofəli türk vermişdilər. Yəni görürsən, ədəbiyyat öz sözün necə deyir?!  Mənim oxuduğum illərdə deyirdilər ki, sənin vətənin Sovetlər İttifaqıdır. Səməd Vurğun deyirdi ki, sənin vətənin Azərbaycandır və “Azərbaycan” şeirini yazırdı. İdeologiya budur. Fikri dolayı yolla deyirdi. “Bizim ellər Koroğlular, Çapayevlər yurdudur”. Çapayevi bura xatir üçün yazıb. Yəni Çapayevi deməsəydi, milli qəhrəmanlarımızı tərənnüm etmək müşkül olardı. Yaxud da “iclas getdi, sarı kürən qız yazdı, yazdı, yazdı”. Yəni çıxışların hamısı rusca gedirdi. “Amma qarabəniz, qaragöz qız əsnədi”. “Lenin” poemasını yazmasaydı, Rəsul Rza deyərdi ki, “Ağ rəng Şeyx Şamil qılıncının rəngi”? 


- Yəni, Lenindən və partiyadan yazmaq bir forma idi...

 - Şübhəsiz, Mirvarid Dilbazi deyirdi ki, Lenin və partiya haqqında yazmaq Bismillahdır. Bismillahdan sonra onu mühakimə eləmirdilər. Ona görə də bugünkü ədəbiyyat da onu görməlidir. Vətənpərvərliyi necə təbliğ edirdilər, vətəndaşlığı necə təbliğ edirdilər. Babəki, Koroğlunu necə təbliğ edirdilər. Məmməd Aslanın “Qərənfil” şeiri 1990-cı ilin Qanlı Yanvar günü üçün bilirsən nə idi?! Və ya Əhməd Cəmilin müharibə illərində yazdığı “Can nənə bir nağıl de”, Ramiz Rövşənin “Ölüm” şeiri və s.

 - Tofiq müəllim, Sizcə, şeir bu gün necə yazılmalıdır?

 - İndi vacib deyil ki, iki varaq yazasan. Yığcam iki bənd olmalıdır ki, şeir yadda qalsın. Hüseyn Alışanovun bayatıları var, hamısını əzbər bilirəm. Əvvəllər mən sinfə girirdim və imzasını vermədən Süleyman Rüstəm, Məmməd Rahim, Rəsul Rza - yaşlı nəslin şeirləri ilə Ramiz Rövşən, Vaqif Bəhmənli, yəni gənclərin də şeirlərini oxuyurdum. Sonra deyirdim ki, bu şeirlərin hansı güclü, hansı zəifdir? 

- Nə deyirdilər?

  - Hamısı deyirdi ki, cavan şairlərin şeirləri. Bilirsən, Universitetin filologiya fakültəsinin zövqü bu günün tələbidir. O kimi qəbul edirsə, deməli o cür, o üslubda yazmaq lazımdır. Bir dəfə tələbəlik illərimdə Natəvan klubunda şeir gecəsi idi. II və ya III kursda oxuyurdum. Şeir gecəsini Səməd Vurğun aparırdı. Bir nəfər təxminən belə şeir oxudu, vətənim gözəlsən, çiçəklisən, axar suların belə, filan... Qurtaranda hamı əl çaldı. Rəhmətlik Nazim Hikmət də orada idi. Dedi ki, oğul, vətən gözəl olduğu üçün vətən deyil, vətən olduğu üçün gözəldir. Yəni tikanlı, daşlı, kəsəkli olsa da, yenə vətəndir. Artıq bu gün şeir yazanda belə şeylərə fikir vermək lazımdır. 


 - Tofiq müəllim, sizin “Yazıçı dili və ideya-bədii təhlil” kitabınız var. Oxumuşam. Çox maraqlı kitabdır...  

- Bilirsən, yazıçıya deyə bilməzsən ki, sən belə yaz və ya elə yaz. Bir az ümumi götürsək, Əli Kərimdəki, Fikrət Qocadakı, Yusif Səmədoğludakı, Vaqif Səmədoğludakı, Məmməd İsmayıldakı söz demək, təşbeh işlətmək forması Səməd Vurğunda yoxdur.  


- Səməd Vurğunda necə idi ki? 


- Səməd Vurğun dilində elə bil qrammatika hakimdir. Cümlənin mübtədası, xəbəri, təyini bunların içindədir. Amma burada qrammatika vacib deyil. Qrammatikanı şerin özü yaradır. Şeirin özü qrammatik formaya düşür. Səməd Vurğun o biri üslublarda dram yaza bilməzdi. Şair, yazıçı öz dilini ana dilinin üstündə qurur. Görürsən, biz orta məktəb qrammatika kitablarında çalışmalar veririk, hamısı yazıçının dilindəndir. Heç bir elmi əsərdən misal gətirilmir. Çünki ana dili yazıçının dilidir. Məsuliyyəti onlar daşıyır. Dili qoruyub saxlayan da onlardır. Deyək ki, “qan yaddaşı” ifadəsi Sabir Rüstəmxanlıdan irəli gəlir. O ki qaldı, üslub haqqında danışsaq, deyərik ki, hər yazıçının, şairin öz üslubu olmalıdır və ya var.  

- Məsələn...  


- Əli Kərim tamam başqa cür yazırdı. Ramiz Rövşən də Əli Kərimdən başladı. Amma indi tamam başqa cür yazır. Onun ayrı söz demək üslubu var.  


- Bəs bu gün gedən ədəbi prosesi necə, izləyirsiz? 


 - “Ədəbiyyat qəzeti”ni izləyirəm. Orada çıxanların əksəriyyəti xoşuma gəlir. Birdən görürsən ki, hansısa şeir xoşuma gəldi. Götürüb bir səhifə yazı yazıram.   


- Tənqidimizdə vəziyyət necədir? 


- Tənqid var, amma nəsə ümumi götürəndə idarəçilik yoxdur, birləşmə yoxdur. Proses şəklinə sala bilmirik. Sovet dövründə ədəbi proses var idi. Yəni ədəbiyyat yaranır, tənqid də onu təhlil edirdi. İndi ədəbiyyat yaranır, tənqid yoxdur. Lakin bəzi yazıları görəndə fikirləşdim ki, tənqid var. Sadəcə hərəsi bir məqalə yazır itib-batır.  

- Tənqid var deyəndə kimləri nəzərdə tutursunuz?  


- Bu yaxınlarda bir nəfər Fikrət Sadıxdan yazı yazmışdı. O, çox xoşuma gəldi. Tənqidçilər arasında Əsəd Cahangir diqqətimi çəkir.

  - Maraqlıdır, özünüz heç şeir yazmısınız?

 - Cavanlıqda yazmışam. Dedim şair olacağam. Əslində, mən riyaziyyatı fənlərin hamısından yaxşı bilirdim. Elə bildim ki, filfaka gələndə adam şair olur (gülür).  

- Görəsən, şairlik sizdə niyə alınmadı?  - Hüseyn Alışanovla kirayədə qalırdıq. Görürdüm ki, o, şeiri elə yazır, elə bil Aşıq Ələsgər yazıb. Mən də əziyyətlə bütün gecəni səhərəcən əlləşirdim, zillətlə bir şeir yazırdım. Sonra gördüm məndən şeir yazan olmaz və ədəbiyyatı buraxıb dilçiliyə keçdim. Onun da tarixi var.

- Maraqlıdır... 


- Yaşar Qarayev məni yoldan çıxartdı (gülür). II kursun başlanğıcında rəhmətlik Səlim Cəfərov auditoriyaya girdi və dedi ki, sizi dilçilərə, ədəbiyyatçılara ayıracağam. Yaşar Qarayevlə arxada yanaşı oturmuşduq. Səlim müəllim Yaşar Qarayevdən başladı. Yaşar cavab verdi ki, müəllim, icazə verin fikirləşim. O oturanda mənə dedi ki, Tofiq, istəmirəm biz gələcəkdə konqruyent olaq. Sən ədəbiyyatla yanaşı dili də yaxşı bilirsən. Öz-özümə dedim bu nə deyir? Dil nədir? Konqruyent nədir? Ədəbiyyat nədir? Bircə onu qavraya bildim ki, Yaşar istəyir ki, birimiz dilçi, birimiz isə ədəbiyyatçı olaq. 

- Beləcə, buradan artıq yollar məlum oldu...

 - Universiteti qurtardıq. Fakültəyə iki aspirant girdi: biri Yaşar, biri mən. Yaşar ədəbiyyatı, mən dili seçdim. Və Akademiyaya Yaşar ədəbiyyat üzrə müxbir üzv, mən isə dil üzrə müxbir üzv oldum. 

- Sizcə, ədəbiyyatda qalsaydınız, necə olardı? 

- Nə bilmək olar. Bəlkə, daha yaxşı ola bilərdi. Yaşarın “feilinə” düşüb dilçiliyə gəldim (gülür). Amma mənim filologiyaya gəlməyim isə ümumiyyətlə o şeirlə bağlı oldu. Ramiz Rövşənin ifadəsi var: “Biz dünyaya gəlməzdik, analar aldatdı bizi”. 

İndi o şeir məni aldadıb filologiyaya gətirdi.   

İtlərin piyada keçidindən istifadə etdiyi görüntülər yayıldı - MARAQLI...+VİDEO
Rusiyada silahlı şəxs sərnişin təyyarəsini qaçırmaq istədi - FOTO
Putinin reytinqi niyə azalır? –Rusiyada "camaat prezidentdən bezib" qənaəti güclənir
Əli Həsənovun başı dərddə: “Qaçqınkom”dakı ciddi pozuntular prokurorluğa göndərildi...
"Kriminal aləmdən bəhs edən kitabların nəşri sahəsində nəzarətsizlik var...” - EKSPERT
"AQRO" İnvest & İstehsalat
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Kriminal
Ulduz futbolçunun mindiyi təyyarə yoxa çıxdı - FOTO
Dünya
Ananın məsuliyyətsizliyi az qala bir uşağın həyatını məhv edəcəkdi - DƏHŞƏT...+VİDEO
Maraqlı
Yer üzündəki bütün ölkələri gəzən ilk və tək insan- MARAQLI
Cəmiyyət
Kinostudiya bu il hansı filmləri çəkəcək?- Direktordan cavab...
Dünya
Geni dəyişdirilmiş uşaqlar doğulacaq - Qiyamət günü uzaqda deyil...
Həftənin ən çox oxunanları
Bakıda gözlənilən tornado Elman Rüstəmovla Əhməd Əhmədzadəni Londondan vurdu - FOTOLAR
Bakıda dəhşətli qəza: "Mazda" 2 ayın gəlinini vurub öldürdü - FOTOLAR 18+
Bu ölkədən idxal olunan 7 ərzağı başınıza silah dirəsələr də YEMƏK OLMAZ!!!
“Sabah ölkədə elə proseslər baş verə bilər ki, eşidəndə adamın tükləri biz-biz olar...”
Xalqı hansı sülhə hazırlayırlar? - Təhlükə başımızın üstündədir, yoxsa...?
Bu məşhurlar qrafiklə sekslə məşğul olur - Cədvəl intimi müntəzəmləşdirirmiş...
Soydaşlarımız Moskvada "Vı, pustoy narod" sözlərinə etiraza toplaşır - SON XƏBƏR... + VİDEO
"Nənəm erməniyə ərə gedə bilməzdi..." - Həcərin nəticəsi
Şəhər meri 30 il kirayədə yaşayan süpürgəçiyə ev verdi-İbrətamiz- FOTOLAR  
20 ilin deputatının milyonluq villası bank borcuna görə əldən getdi - Belə də olur...
Moderator.az-ın arxivi
"MODERATOR.az"
Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə