Gömrükdə vətəndaşlar niyə kodlaşdırılır?
Oxunub: 3914
28 Mar 2016 | 11:10
Gömrükdə vətəndaşlar niyə kodlaşdırılır?
Gürcustanla olan gömrük sərhədlərimizdə ən çox mübahisə doğuran məsələ fiziki şəxslər tərəfindən ölkəyə gətirilən malların təyinatı ilə bağlıdır. Bir neçə gün əvvəl bunun canlı şahidi oldum. Əgər gömrük orqanları hesab edirsə ki, fiziki şəxsin (vətəndaşlığın dəxli yoxdur, bu qayda hər iki ölkənin vətəndaşlarına şamil olunur) Gürcüstandan Azərbaycana keçirdiyi mal şəxsi istifadə üçün deyil, kommersiya məqsədləri üçün nəzərdə tutulub, o zaman hətta Nazirlər Kabinetinin 2013-cü il 14 oktyabr tarixli 305 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Fiziki şəxslər tərəfindən istehsal, yaxud kommersiya məqsədləri üçün nəzərdə tutulmayan malların gömrük sərhədindən keçirilməsinin güzəştli və sadələşdirilmiş qaydaları”nda nəzərdə tutulmuş miqdarda belə mal keçirilməsinə icazə vermir. Və gömrük orqanları belə şəxsi (kommersiya fəaliyyəti ilə məşğul olan) digərlərindən (şəxsi istifadə üçün mal gətirən) fərqləndirmək üçün onu kodlaşdırır və həmin kodu pasportun ilk səhifəsinə həkk edir. “Həkk edir”i gəlişi gözəl söz kimi yazmadım. Məhz həkk edir, bundan sonra o kodu o pasportdan heç fələk də silə bilməz. Kod xüsusi yapışqanlı kağıza (nakleyka) adi diyircəkli qələmlə yazılır və pasporta yapışdırılır. Bundan sonra həmin fiziki şəxs HƏTTA ayda-ildə bir dəfə sərhəddi keçsə belə, HƏTTA yuxarıdakı qaydalarda nəzərdə tutulan miqdarda malı sərhəddən keçirə bilmir, çünki adı artıq qara siyahıya düşüb. Burda maraqlı olan 2 məsələ var. Birincisi, gömrük orqanları hansı əsasla malın kommersiya və ya qeyri-kommersiya təyinatlı olduğuna qərar verirlər? İkincisi isə, yerli və xarici vətəndaşları bu şəkildə kodlaşdırmaq qanunidirmi?
Başlayaq birincidən. Yuxarıda adı çəkilən qaydalarda yazılır: “Fiziki şəxslər tərəfindən gömrük sərhədindən keçirilən malların təyinatı fiziki şəxsin səfərinin bütün halları nəzərə alınmaqla, malların gömrük sərhədindən fiziki şəxsin və onun ailə üzvlərinin şəxsi istifadəsi və istehlakı məqsədləri üçün keçirildiyi yəqinləşdirilməklə, onların xassələri, miqdarı, habelə sərhəddən keçirilməsinin mütəmadiliyi əsasında gömrük orqanları tərəfindən müəyyən edilir”. Bu həmin qaydalarda yeganə müddəadır ki, malın təyinatı necə müəyyən edilir. Belə çıxır ki, malın kommersiya və ya qeyri-kommersiya təyinatlı olduğunu müəyyənləşdirmək üçün 3 əsas faktor var: malın xassəsi, miqdarı və sərhəddən keçirilməsinin mütəmadiliyi.
2001-ci ildə Kömrük Komitəsinin sədrinin əmri ilə “Fiziki şəxslər tərəfindən istehsal və kommersiya məqsədləri üçün nəzərdə tutulmayan malların Azərbaycan Respublikasının gömrük sərhədindən sadələşdirilmiş və güzəştli qaydada keçirilməsinə dair Təlimat” qəbul edilmişdi. Bu təlimatın hazırda qüvvədə olub-olmaması ilə bağlı bir fikrim yoxdu. Ancaq Komitənin saytında bu Təlimat hələ də qalır: //www.customs.gov.az/az/dgks70.html. Təlimatda bu məsələ Qaydalara nisbətən daha da konkretləşdirilib.
Təlimata görə isə təyinat müəyyənləşdirilərkən aşağıdakı amillər nəzərə alınır:
a) malların xarakteri, istehlak xassələri, onların tətbiqi və istifadəsinin ənənəvi təcrübəsi; məsələn: məişətdə istifadə olunmayan malların gömrük sərhədindən keçirilməsi onu guman etməyə əsas verir ki, bu cür mallar kommersiya məqsədləri üçün gətirilir (əgər malları keçirən şəxs bunun əksini sübut edə bilməzsə);
b) malların miqdarı; şəxsin və onun ailə üzvlərinin tələbatından artıq miqdarda gətirilən (aparılan) eynicinsli mallar (eyni adlı, fasonlu, rəngli, ölçülü və s.) bir qayda olaraq kommersiya məqsədləri üçün gətirilən (aparılan) mallar hesab olunur;
v) malların gömrük sərhədindən keçirilmə tezliyi; eyni şəxs tərəfindən eynicinsli malların, hətta az miqdarda bölünməz mal vahidinin dövri olaraq Azərbaycan Respublikasının gömrük sərhədindən keçirilməsi, əgər şəxs əksini sübut edə bilməzsə, malların kommersiya məqsədləri üçün gətirilməsi (aparılması) kimi qəbul edilə bilər;
q) fiziki şəxsin səfərinin halları; bu zaman fiziki şəxsin səfərinin məqsədi, davamiyyəti, olduğu ölkədə qazanılmış valyutanın miqdarı və s. nəzərə alınır.
Həm Qaydalarda, həm də Təlimatda fiziki şəxslərin gömrük sərhədindən keçmə tezliyi, dövriliyi məsələsi açıq qalır. Hər iki sənəddə konkret göstərilməyib ki, hansı tezlikdən (tutaq ki, ayda 2 dəfəmi və ya həftədə 1 dəfəmi sərhədi keçə bilərsən) söhbət gedir. Məncə, burada konkret bir müddətin göztərilməsi də düzgün olmazdı. Əvvəla, bu insan haqlarının məhdudlaşdırılmasıdır. İkincisi də, tez-tez sərhədi keçmək heç də o demək deyil ki, sən kommersiya məqsədləri üçün bunu edirsən. Gürcüstanla sərhəd bölgələrində yaşayan Azərbaycan əhalisinin bəzisi, məsələn qonşu ölkədə ali təhsil alan tələbələr həftədə beş dəfə hər gün 2 dəfə sərhədi keçirlər. Demək, belə çıxır ki, yekunda hər şey gömrük müfəttişinin subyektiv yanaşmasından asılıdır.
Kod məsələsinə gəlincə, bununla bağlı qanunvercilikdə heç bir hüquqi əsasa rast gəlmədim. Belə görünür ki, Gömrük Komitəsi işini asanlaşdırmaq məqsədilə kommersiya məqsədləri üçün sərhədi keçdiyini yəqin etdiyi (və ya şübhələndiyi) fiziki şəxslərin xüsusi bazasını yaradıb. Bu, daxili istifadə üçün nəzərdə tutulan və vahid elektron bazasya inteqrasiya olunmamış bir sistemdir. Hər halda belə bir kodlaşdırmanın (xüsusilə, xarici pasporta xüsusi yarlığın yapışdırılmasının) hüquqi baxımdan nə qədər qanuni olduğunu elə Komitə özü şərh edə bilər.

Qalib Toğrul, iqtisadçı ekspert
Oxşar xəbərlər
18:05, Bu gün
Əfv Məsələləri Komissiyasının növbəti iclası keçirildi
18:04, Bu gün
Daha bir ölkə ilə Azərbaycan arasında VİZA rejimi ləğv edilir
18:00, Bu gün
"Unibank" Vətən müharibəsi qazisini məhkəməyə verdi
17:57, Bu gün
Gürcüstanın Baş naziri: Qərbin tənqidlərinə baxmayaraq qanunun qəbulundan imtina etməyəcəyik
17:51, Bu gün
"Olaf Şolts güzəşt axtarışında" - Almaniya kansleri Çinə səfər edib
17:47, Bu gün
"Sosial-iqtisadi layihələrin icrasının davam etdirilməsi ölkəmizin artan iqtisadi gücünün göstəricisidir"
17:45, Bu gün
Rusiyanın sülhməramlı kontingentinin Azərbaycanı tərk etməsinin yeni görüntüləri - YENİLƏNİB + VİDEO
17:43, Bu gün
“Azərbaycan Sənaye Bankı”nın mənfəəti azalıb, 10 milyon depozit itirib
17:40, Bu gün
"Fransanın özünün timsalında “küskün” obrazı yaratmaq cəhdi gülüncdür" - Vüqar Rəhimzadə
17:36, Bu gün
Türkiyəli professor BDU-nun SABAH qruplarının tələbələrinə mühazirə oxuyub - FOTO
17:32, Bu gün
Səbinə Əliyeva BMT rəsmisi ilə mina problemini müzakirə etdi
17:28, Bu gün
Beynəlxalq Sosial Təminat Assosiasiyasının rəhbər şəxsləri ilə görüşlər keçirilib - FOTO
17:25, Bu gün
UNEC rektoru buraxılış imtahanında ən yüksək bal toplayan abituriyentlə görüşüb - FOTO
17:21, Bu gün
İlham Əliyevdən Şuşa şəhəri ilə bağlı SƏRƏNCAM
17:20, Bu gün
Azərbaycan Rusiya sülhməramlılarının fəaliyyətinə səbəb buraxmadı - ŞƏRH
17:16, Bu gün
Əfv Məsələləri Komissiyasının növbəti iclası keçirildi
17:15, Bu gün
“Əli Kərimli xarici dairələrin sifarişi əsasında mitinq təyin edib”
17:10, Bu gün
Abşeronda kişi meyiti tapıldı
17:07, Bu gün
İran vətəndaşının narkokuryerliyə cəlb etdiyi dəstə üzvü saxlanıldı - VİDEO
17:02, Bu gün
Naxçıvanda ordu aviasiya hissələri 1 nömrəli hazırlığa gətirildi - FOTO/VİDEO
16:57, Bu gün
Çingiz Abdullayev xəstəxanadan evə buraxıldı - FOTO
16:52, Bu gün
Azərbaycan boks millisinin Avropa çempionatı üçün heyəti açıqlandı
16:47, Bu gün
"Rusiyanın Ukraynada məğlubiyyəti qaçılmazdır"  - Çin analitikinin proqnozu
16:42, Bu gün
Azərbaycan Buxarest Rəqəmsal İnnovasiyalar Sammitində iştirak edir - FOTO
16:37, Bu gün
İş adamı Manaf Ağayevə ev bağışlayıb? - Özü DANIŞDI
16:32, Bu gün
Senator Bob Menendes çirkin işlərinin günahını erməni arvadının üstünə atmağı planlaşdırır
16:27, Bu gün
Fransanın “səfir oyunu”: Paris forpost İrəvanla müstəqil Bakını səhv salır - ŞƏRH + FOTO
16:25, Bu gün
Xəzər rayonunda silahlı şəxs saxlanıldı
16:22, Bu gün
“Ürəyi” olan yeganə planet - Plutonun böyük sirri üzə çıxdı
16:19, Bu gün
BŞİH Milli Şuranın mitinqlə bağlı müraciətinə cavab verdi
16:16, Bu gün
Şahin Bağırov vətəndaşları qəbul edəcək
16:12, Bu gün
Viktor Orban: “Aİ-nin rəhbərliyi dəyişməlidir”
16:08, Bu gün
YAP Xətai rayon təşkilatının ərazi partiya təşkilatında növbəti görüş keçirilib - FOTO
16:03, Bu gün
Əri ilə boşanan qadın qızını başqa kişiyə təhvil verdi - İDDİA + FOTO
16:03, Bu gün
Taksilərin qiymətinin qalxması ictimai nəqliyyatın sıxlığına necə təsir edəcək?
15:58, Bu gün
“Zarinanın yetimxanada 3 uşağı var...” - VİDEO
15:54, Bu gün
Həkim hemofiliya xəstəliyindən DANIŞDI: yaş irəlilədikcə... - FOTO
15:49, Bu gün
İran əxlaq polisi pusquda: Qadınları zorakılıqla avtomobilə mindirirlər - VİDEO
15:42, Bu gün
Azərbaycanın mina problemi niyə beynəlxalq müstəvidə müzakirə olunmur? - BMT təmsilçisi ilə MÜSAHİBƏ + FOTO
15:37, Bu gün
"Unibank" kredit borcunu ödəyə bilməyən Vətən müharibəsi qazisini məhkəməyə verdi - FOTO
15:34, Bu gün
Güləş yığmalarımız Avropa çempionatına hazırlaşır
15:32, Bu gün
Xüsusi Təyinatlı Əli Rzalının doğum günü qeyd olundu - FOTOLAR
15:27, Bu gün
Rusiya Ukraynanın Çerniqov şəhərini raket atəşlərinə məruz qoyub...
15:22, Bu gün
Cəmil Məmmədliyə hökm oxundu
15:17, Bu gün
“Min belə səfir Şuşaya qurban olsun!!!” – Natəvanın heykəlindən qisas alan, COP29 tədbirini hədəf seçən cılızlar!
15:12, Bu gün
Əli Məsimlidən TƏKLİF: “Qadınların pensiya yaşı kişilərlə müqayisədə aşağı salınsın”
15:12, Bu gün
Son İran-İsrail qarşıdurmasına “anlaşılmış oyun” deyən ekspert bunun mahiyyətini açıqladı...
15:07, Bu gün
Hikmət Hacıyevdən sülhməramlılarla bağlı AÇIQLAMA
15:02, Bu gün
Aytən Səfərovanın düşdüyü QƏZA ANI - VİDEO
14:57, Bu gün
Fransa-SSRİ münasibətlərini gərginləşdirmək üçün ağılasığmaz addım – 20-ci əsrin ən səsli-küylü qətl hadisəsi...
14:51, Bu gün
Bakı həbsxanasında məhkum öldü
14:47, Bu gün
İşğal altında olan Krımda Rusiya ordusunun əsas logistika mərkəzi od tutub yanır
14:41, Bu gün
Lənkəranda məktəbli qıza atasının dostu təcavüz etdi: "Anana oxşayırsan..." – Şok təfərrüat
14:35, Bu gün
Fransanın Azərbaycana qarşı qərəzli siyasətinin daha bir sübutu - RƏY + FOTO
14:30, Bu gün
Bakıda avtomobil od tutub yandı-ANBAAN VİDEO+ÖZƏL
14:24, Bu gün
BDU-nun dosenti İsgəndər Quliyev vəfat etdi - FOTO
14:19, Bu gün
Naxçıvanda yol qəzasında xəsarət alan qadın xəstəxanada ölüb
14:14, Bu gün
Avropanın milli çempionatlarında ən az qol buraxan klublar: “Zirə” ilk “10-luq”dadır
14:08, Bu gün
Brüssel danışıqları: Ermənistanın Qərblə gizli danışıqları - SENSASİON FAKTLAR
14:02, Bu gün
İndoneziyada Ruanq vulkanı püskürməyə başlayıb - VİDEO
14:00, Bu gün
BDU-da “Azərbaycan Mətbuat Şurası” auditoriyasının açılışı oldu - FOTO
13:57, Bu gün
Londonda İranın İsrailə hücumu lağa qoyuldu - VİDEO
13:52, Bu gün
"Qərbin Ukraynaya silah verməməsi Putinin qələbəyə yolunu açır" - "Politico"
13:51, Bu gün
Kreml TƏSDİQLƏDİ: Sülhməramlılar Qarabağdan çıxır
13:45, Bu gün
Ermənistan-Azərbaycan danışıqları “Qazaxıstan formatı”na keçəcəkmi? - İki fərqli baxış + FOTO
13:40, Bu gün
Yer kürəsində güclü maqnit qasırğası müşahidə olunacaq
13:35, Bu gün
"Avroviziya 2024" müsabiqəsində Azərbaycandan olan səsverməni o elan edəcək
13:30, Bu gün
Xalq artisti Aygün Bayramova: “Qarabağı cənnətə çevirəcəyik”  - VİDEO
13:25, Bu gün
Pərviz Şahbazov: “BƏƏ Azərbaycana COP29-a sədrliyi zamanı hər cür dəstək verməyə hazırdır”
13:22, Bu gün
“Bakı Sığorta”nın yığımları 40%-dən çox azalıb
13:20, Bu gün
"Sabah"ın futbolçusu: İnanıram ki, mövsümün sonunda istəyimizə çatacağıq - MÜSAHİBƏ
13:15, Bu gün
Oğuzda çay sahilində tapança aşkar edilib - VİDEO
13:10, Bu gün
Prokuror Müdafiə Nazirliyinin vəsaitini mənimsəməkdə təqsirləndirilən şirkət rəhbərinə cəza istəyib
13:05, Bu gün
“Azərbaycan “yaşıl enerji” dəhlizi ilə regional inteqrasiyada mühüm rol oynayacaq” - Pərviz Şahbazov
13:00, Bu gün
"Hər bir bölgədə ən azı 2-3 təmayüllü lisey fəaliyyət göstərməlidir"
12:55, Bu gün
Paris Bakıdakı səfiri niyə geri çağırdı? - TƏHLİL
12:50, Bu gün
İranda ard-arda zəlzələlər baş verdi - FOTO
12:45, Bu gün
İlk dəfə kata üzrə Azərbaycan birinciliyi keçiriləcək
12:40, Bu gün
Aytənin həyat yoldaşı: “Qabırğaları qırılıb”
12:35, Bu gün
Sabah 28 dərəcə isti olacaq - PROQNOZ
12:30, Bu gün
Filippin prezidenti İlham Əliyevi təbrik etdi
12:26, Bu gün
“Madama nə məsləhət görürsüz, müsyö, nə etsin?” – Fransa yenə öz ampluasındadır
12:23, Bu gün
Azərbaycanlı idmançı Avropa çempionu olub
12:20, Bu gün
Qazaxda avtomobili qaçırmaqda şübhəli bilinən şəxs saxlanılıb
12:16, Bu gün
Ədliyyə Nazirliyində yeni TƏYİNATLAR
12:12, Bu gün
Azərbaycan millisinin qapıçısı: "Hakimlər bəzi epizodlarda tərəfkeşlik edirdilər"
12:08, Bu gün
Naxçıvanda yüksək vəzifəli şəxs İŞDƏN ÇIXARILDI
12:05, Bu gün
Putinin hazırladığı dəhşətli “Stalin zərbəsi” planı - Bu ölkələri fəlakət gözləyir
12:03, Bu gün
Məşhur aktrisa həbs oluna bilər - Səbəb
11:57, Bu gün
İlham Əliyev Kayrat Sarıbayı qəbul edib - YENİLƏNİB
11:55, Bu gün
Qüdrət Həsənquliyev: “Yeni parlament keçid dövrü üçün olacaq” - MÜSAHİBƏ
11:50, Bu gün
Lənətlənmiş adamlar bağışlanmır – Tural Səfərov yazır
11:46, Bu gün
Mərkəzi Bank BDU tələbələri üçün infosessiya keçirib - FOTO
11:43, Bu gün
Paşinyan “Qarabağın azad edilməsi ilə bağlı qərarların verildiyi” binanı  partlatdı...-VİDEO
11:40, Bu gün
Portuqaliyadakı Forumda ƏƏSMN-in qurumlarına 12 beynəlxalq mükafat təqdim edilib
11:37, Bu gün
BDU-nun Jurnalistika fakültəsində Mətbuat Şurası otağının açılışı olub
11:35, Bu gün
İlham Əliyevdən yerli və əcnəbi tənqidçilərə siyasi mat...
11:29, Bu gün
“Lexus” və “Toyota”nın nömrələrini oğurlayan şəxs saxlanıldı - FOTO
11:26, Bu gün
Valideynlərə xəbərdarlıq, bu cizgi filmləri uşaqlarda sayrışan nevroz, panik-atak yaradır-ARAŞDIRMA
11:26, Bu gün
UNEC beynəlxalq reytinqində dünya universitetləri ilə eyni qrupa daxil olub
GÜNLÜK
16 Apr 2024 | 19:37
Apreldə bu 5 bürc ən yaxşı qərarlarını verəcək
16 Apr 2024 | 22:04
Varlı kişiləri cəlb etməyi bacaran 4 BÜRC QADINI
16 Apr 2024 | 18:16
Hazır qəhvə nədən hazırlanır? - İnsanların 90 faizi bilmir
16 Apr 2024 | 18:49
Ermənilər Üzeyir Hacıbəylinin məşhur bəstəsini oğurladılar - VİDEO
16 Apr 2024 | 22:22
Amerikada ərə gedən aparıcı oğlan DANIŞDI – NİYƏ? / FOTO
16 Apr 2024 | 20:07
Səhər asanlıqla necə oyanmaq olar?
00:19, Bu gün
Rusiya sülhməramlıları Azərbaycanı tərk edir: Böyük PROSES BAŞLADI -VİDEO
16 Apr 2024 | 19:56
Xəzərin suyunun duzsuzlaşdırılması Azərbaycanın su probleminə son qoya bilərmi?
16 Apr 2024 | 18:08
Nikol Paşinyanın həyat yoldaşının yeni oliqarxiya axtarışı - TƏHLİL + FOTO
16 Apr 2024 | 18:10
“Azəriqaz”ın baş direktoru Ağdamda vətəndaş qəbulu keçirəcək
HƏFTƏLİK
15 Apr 2024 | 09:23
“Nəzakət Məmmədovanın adını daşıyan nəvəsi İctimai televiziya ilə çəkilişdən gələndə qəzada öldü”-İLLƏR SONRA qohumu danışdı-ÖZƏL+FOTO
11 Apr 2024 | 11:18
Bakıda bu ərazidə metro stansiyası AÇILACAQ - VİDEO
12 Apr 2024 | 08:08
Misir Mərdanov dünyanın ilk üniversitetini təsis edən müsəlman qadın haqda danışdı...
12 Apr 2024 | 21:22
Yuri Qaqarin kosmosda əslində nə görmüşdü? - Uzun illərdir gizli saxlanılır
11 Apr 2024 | 13:30
Eskpertdən xəbərdarlıq: Maşınlarınıza bunları ETMƏYİN
14 Apr 2024 | 12:53
Maqnit qasırğası XƏBƏRDARLIĞI: Ən təhlükəli gün AÇIQLANDI
14 Apr 2024 | 09:39
Azərbaycan da hazır olmalıdır - TƏCİLİ XƏBƏRDARLIQ
13 Apr 2024 | 09:11
“Şit parodiyalar çoxalıb, Hacıbaba Bağırov deyirdi ki, davamçım Çingiz Əhmədovdur, təlxək deyil”- ÖZƏL
11 Apr 2024 | 09:42
Əhalini belə aldadırlar - Dəhşətli faktlar açıqlandı (VİDEO)
11 Apr 2024 | 22:23
Aprelin sonlarına qədər bu 3 bürc pullanacaq
AYLIQ
16 Apr 2024 | 19:37
Apreldə bu 5 bürc ən yaxşı qərarlarını verəcək
16 Apr 2024 | 22:04
Varlı kişiləri cəlb etməyi bacaran 4 BÜRC QADINI
16 Apr 2024 | 18:16
Hazır qəhvə nədən hazırlanır? - İnsanların 90 faizi bilmir
16 Apr 2024 | 18:49
Ermənilər Üzeyir Hacıbəylinin məşhur bəstəsini oğurladılar - VİDEO
16 Apr 2024 | 22:22
Amerikada ərə gedən aparıcı oğlan DANIŞDI – NİYƏ? / FOTO
16 Apr 2024 | 20:07
Səhər asanlıqla necə oyanmaq olar?
00:19, Bu gün
Rusiya sülhməramlıları Azərbaycanı tərk edir: Böyük PROSES BAŞLADI -VİDEO
16 Apr 2024 | 19:56
Xəzərin suyunun duzsuzlaşdırılması Azərbaycanın su probleminə son qoya bilərmi?
16 Apr 2024 | 18:08
Nikol Paşinyanın həyat yoldaşının yeni oliqarxiya axtarışı - TƏHLİL + FOTO
16 Apr 2024 | 18:10
“Azəriqaz”ın baş direktoru Ağdamda vətəndaş qəbulu keçirəcək