Varis Diriye, Opra Uinfri və bizim Bircə
Oxunub: 1543
16 Jan 2018 | 11:32
Varis Diriye, Opra Uinfri və bizim Bircə

Avtobioqrafik roman müəllifi məchul qadına məktub yerinə

Rejissor Şerri Hormanın 2009-cu ildə çəkdiyi “Səhra çiçəyi” adlı bir film var. Somali əsilli fotomodel, yazıçı, ictimai xadim Varis Diriyenin (Waris Dirie) həyatından bəhs edir. Barbar ənənələrin hakim olduğu mühitdə qoca kişiyə ərə verilən 13 yaşlı Varis evdən qaçır. Afrika səhrasını keçib paytaxt Maqadişiyə gəlir. Tale küləyi onu Londona atır. Bəxt üzünə gülür, dünya şöhrətli model olur. Şöhrətin tam zirvəsindəykən bir gün BBC televiziyasına özünün dəhşətli sirrini açır ”“ uşaqlıqda sünnət olduğu deyir və BMT-nin xüsusi səfiri simasında qadın sünnəti kimi vəhşi milli adət-ənənəyə qarşı ümumdünya kampaniyası başladır.

Bircənin “Cəhənnəmdən keçmiş mələk” romanını oxuyanda o film yadıma düşdü.

desert

Başqalarının tabu bilib toxunmadığı, sirr deyib danışmadığı hamıyabəlli həqiqəti öz nümunəsində faş etməkdən çəkinməyən insanlar cəsurdular. Bunu eləməyə ürək gərəkdi, asan iş deyil! İlk dövrlər öz cəmiyyətlərində anlayışla qarşılanmasalar da sonradan onlar hər kəsin rəğbətini qazanan şəxslərə çevrilirlər.

Bir də, hansı Tanrı elçisi öz vətənində peyğəmbər olub ki!

“Bircə” anonim müəllifin təxəllüsüdü. “Cəhənnəmdən keçmiş mələk” romanı mühafizəkar adət-ənənələrinin hakim olduğu Azərbaycan əyalətində bir qadın taleyindən bəhs edir. Belə baxanda kitabda oxuduqlarımız hamımızın gözümüzü açıb gördüyümüz, eşitdiyimizdi. Adət-ənənələrimiz deyib qəbul etdiklərimizdi.

Söhbət təkcə hüquqsuz qadının zorən ərə verilməsindən getmir. Guya hansımızın nənəsi babamızı görüb-görüşüb, sevib-sevişib ərə gedib ki! Tək-tüklər ola, olmaya.

Elə öz nənəmdən deyim. Rəhmətlik danışırdı ki, babamı ilk dəfə Tiflisdə, “Leyli və Məcnun” operasında görüb. Əmisi arvadı uzaqdan babamı göstərib deyib ki, əmin səni ona ərə verir. “Kimə, o qara kişiyə?”

Atası öləndən nənəm Tiflisdə əmisigildə yaşayıb. Nənəmin, böyük əmimin pasportda yazılan doğum tarixlərinə inansaq, belə başa düşülür ki, o, 15 yaşında ərə verilib. Babam yaşda ondan xeyli böyük, həm də zəhmli kişiymiş. Sonralar bizə gülə-gülə danışırdı bunu. Deyirdi ki, bunu eşidəndə hətta evdən qaçmaq da istəyib, amma ürək eləməyib.

bircenin

“Ön sözü”ün müəllifi İmran Bədirxanlı əsərin qəhrəmanını belə təqdim edir: “Mələk ötən əsrin 70-80-ci illər sovet Azərbaycanında böyüyüb boya-başa çatmış tipik əyalət qadınıdır. Az qala islamaqədərki ərəb dünyasında olduğu sayaq qız övladların arzulanmadığı çoxuşaqlı bir ailədə doğulan Mələk ağlı kəsəndən özünü anasına artıq yük, doğmalarına yad varlıq, qardaşları üçün nəslin adını, şərəfini zədələyə biləsi şübhəli məxluq sanıb”.

Kitab haqda geniş yazmaq fikrim yoxdu, ədəbi tənqidçi deyiləm. Bircə onu deyim ki, Bircənin yazı dilini, təhkiyəsini bəyəndim. İmranla da razıyam, bu “avtobioqrafik roman çağdaş ədəbiyyatımızda bənzəri olmayan sənət nümunəsidir”.

“Özllərində cürət tapıb öz şəxsi hekayələrini danışan bütün qadinlarla qürur duyuram və onlardan ilham alıram. Bu il biz tarixə düşdük”.

Bu sözləri o gün “Qızıl qlobus” mükafatı alan Opra Uinfri (Oprah Winfrey) deyib. O, bu mükafatı kinematoqrafiyaya verdiyi töhfəyə görə alıb. Opra aktrisa, teleaparıcı, telemaqnat, ictimai xadimdi.

O, dünyanın ən nüfuzlu qadınları sırasında ön sıralarada gedənlərdəndi. Opra Uinfri ilk qaradərili milyarder qadındı. Sərvəti 2,8 milyard dollardı. Onun radioşəbəkəsi, kinostudiyası, populyar saytı, jurnalı və kabel televiziyası var.

Bunlar indi olanlardı. O vaxt isə”¦

Opra Uinfri etiraf edib ki, uşaqlığı qardaşlarının, dayısı və onun dostlarının atmacaları, nə bilim, əlləmələri, barmaqlamaları və bu sayaq başqa cinsəl sataşmalarıyla keçib. Belə gözümçıxdı həyata dözməyib, 60-cı illərin üsyankar yeniyetmələri kimi o da etiraz edib ”“ evdən qaçıb küçəyə sığınıb.

9 yaşında zorlanıb. 14 yaşında uşaq doğub. Uşağı doğuşda ölüb. Bundan sonra doğa bilmək qabiliyyətini itirib.

Bu gün Opra Uinfri ABŞ prezidentliyinə iddiasını dilə gətirir.

opri

Onun uğuru tele-şoularında tamaşaçılarla səmimi ünsiyyət qura, insanlara özünəinam duyğusunu aşılaya bilməsindədi. “Həyatınızda nəyisə dəyişdirin!” çağırışı milyonlarla insana sirayət edib.

Məruz qaldıqları cinsi zorakılığa görə qadınlar yox, bunu edən kişilər utanmalıdılar! Onun bu qətiyyəti ictimai rəydəki ehkamları alt-üst edir. Qadınlara ürək verir, dillərini açır.

Son aylar Hollivud aktrisalarının başlatdıqları hərəkat ümumsükunət içində tornado effekti verdi. Opra Uinfridən ilhamlanmalarına şübhəm yoxdu.

***

Ayıblar qaranlıqda ayıbdılar, gün işığı hər qaranlığı aydınladır. Dünya aydınlıqda gözəldi!

Əsərin bədiliyi bir yana Bircənin romanı qadın cəsarətinə misal kimi də qiymətlidi.

Vahid Qazi

15.01.2017

Ukulhas adası, Maldiv

Oxşar xəbərlər
N.Tusi adına Klinika
20:35, Bu gün
Dünyanın 10 ən böyük şirkəti açıqlandı
20:33, Bu gün
Peyvənd olunanların sayı açıqlandı
20:32, Bu gün
Azərbaycanda daha 509 nəfər COVID-19-a yoluxub
20:16, Bu gün
Bayramovla Lavrov Azərbaycan-Ermənistan sərhədində gərginliyi müzakirə edib
19:44, Bu gün
Gürcüstan quru sərhədlərini açır
19:42, Bu gün
Makqreqorla Ronaldu arasındakı söhbətin görüntüləri yayılıb - VİDEO
19:41, Bu gün
İsrail Qəzza sektorunda yerüstü əməliyyat planlaşdırır
19:33, Bu gün
KTMT Azərbaycan-Ermənistan sərhədində baş verənlərə münasibət bildirdi
19:21, Bu gün
Ermənistanın növbəti təxribatı: Lavrovun səfərinin gizli detalları
19:19, Bu gün
Gürcüstan PUA-lar istehsal edəcək
19:17, Bu gün
ABŞ-da 150 respublikaçı konqresmen yeni hərəkat yaradıb
18:19, Bu gün
Quterreş və Putin İsrail-Fələstin konfliktini müzakirə etdi
18:14, Bu gün
Mariya Zaxarova azərbaycanlı tarixçiyə təşəkkür edib
17:44, Bu gün
Mingəçevirdə baş verən kütləvi davaya görə 3 nəfər saxlanılıb
17:39, Bu gün
Ərdoğan Qırğızıstan və Əfqanıstan prezidentləri ilə telefonla danışıb
17:37, Bu gün
Gürcüstan ABŞ və İsraildən hərbi texnika alacaq
17:30, Bu gün
General-polkovnik Tofiq Ağahüseynov dəfn edilib - FOTO
17:27, Bu gün
Biləsuvarda bir uşaq anası özünü tövlədən asdı
17:10, Bu gün
Prezident İlham Əliyev Şuşada Yuxarı Gövhərağa məscidində olub- YENİLƏNİB + FOTO
17:00, Bu gün
Şuşada atasının səs yazısını eşidən Prezident kövrəldi... - VİDEO
16:57, Bu gün
Şəhid ailələri və müharibə əlillərinə daha 50 mənzil təqdim olundu - VİDEO
16:55, Bu gün
Qaragöldə nə baş verir? - "Eyni proses Qazaxda, Kəlbəcərdə də olacaq"
16:53, Bu gün
İlham Əliyev general-polkovnikin dəfn mərasiminə əklil göndərib
16:49, Bu gün
HƏMAS-ın yüzlərlə hədəfinə hücum etdik - Netanyahu
16:48, Bu gün
Şuşada “Xarıbülbül” musiqi festivalı başa çatdı - YENİLƏNİB
16:39, Bu gün
"Vaxtilə Cıdır düzündə yallı gedən ermənilərə musiqi ilə “cavab atəşi” çox sarsıdıcı oldu"
16:21, Bu gün
"Nüşabəyə də dedim ki, İbrahim Tatlısəslə görüşüm, amma qoymadılar..."
16:15, Bu gün
Muradovun yerinə gələcək Aleksey Avdeyev kimdir? - Dosye
16:11, Bu gün
Bayden xərçəngdən ölən oğlu barədə: “O, ABŞ prezidenti olmalı idi”
15:54, Bu gün
Sumqayıtda polis əməkdaşları şəhid ailələri və qazilərlə görüşüb
15:53, Bu gün
Şəhid ailələri ziyarət olundu - FOTO+VİDEO
15:26, Bu gün
"Bizə bir qarış torpağı da qıymadı" - Şəhidimizin xanımından Gədəbəyin icra başçısına İTTİHAM...
15:11, Bu gün
Ermənilərdən ruslara təxribatçı təklif: Oradakı Azərbaycanlıları əsir götürün və ...
14:21, Bu gün
"Orda qəh-qəhəyə haqqı olanlar istər Paradda, istər Qarabağda xidmətdə məsuliyyətlidir..."
14:16, Bu gün
XİN başçısı: “Keşikçidağ məsələsi Gürcüstan və Azərbaycanın strateji maraqlarına uyğun həll ediləcək”
14:15, Bu gün
Ayasofyada 87 il sonra ilk bayram namazı qılınıb
14:14, Bu gün
Daha 5 nəfər azad olunmuş ərazilərə keçməyə cəhd göstərib
14:13, Bu gün
ABŞ Hərbi Qüvvələrinin azərbaycanlı kapitanı: “Vəziyyətin ciddiliyini təyyarədə anladım”  + FOTO
14:10, Bu gün
Türkiyənin Müdafiə nazirindən Azərbaycanla bağlı açıqlama
13:19, Bu gün
Azərbaycan və Qazaxıstan prezidentləri arasında telefon danışığı olub
13:09, Bu gün
Şuşada “Xarıbülbül” festivalından sonrakı atəşfəşanlıqdan möhtəşəm görüntülər - VİDEO
12:59, Bu gün
İstefada olan general-polkovnik vəfat edib
12:58, Bu gün
Şuşada “Xarıbülbül” musiqi festivalı qala-konsertlə davam edir
12:47, Bu gün
SOCAR-ın prezidenti Türkmənistanın dövlət başçısı ilə görüşüb - FOTO
12:43, Bu gün
Kadırov: “Həbib Nurməhəmmədov UFC-nin layihəsidir”
12:40, Bu gün
Azərbaycanlıların Türkiyədə mənzil alışı 4 dəfəyə yaxın artıb
12:35, Bu gün
Koronavirus xəstəsi ictimai yerdə aşkar edilərək saxlanılıb
12:34, Bu gün
Fələstin-İsrail gərginliyi: Üç ölkə BMT TŞ-nın təcili toplanmasını istədi
12:29, Bu gün
Azərbaycanda məscidlərin açılması ilə bağlı müzakirələr aparılır
12:27, Bu gün
Azərbaycanlı deputat 29 il sonra Şuşadakı evinə gedib
12:26, Bu gün
Sabah Azərbaycanda 32 dərəcə isti olacaq
11:56, Bu gün
“Biz həmişə doğrunun yanında olmuşuq..”
11:50, Bu gün
"Bu məscid nəinki Şuşanın, ümumilikdə Qarabağın simvoluna çevriləcək"
11:50, Bu gün
Qəzzada gərgin vəziyyət: 67 ölü, 388 yaralı
11:49, Bu gün
“Nizami Gəncəvi ili” çərçivəsində keçirilən müsabiqənin qalibləri məlum olub
11:39, Bu gün
“Azərenerji” ASC-nin “Şuşa” yarımstansiyasının açılışı olub - VİDEO
11:35, Bu gün
Rüstəm Muradovu əvəz edəcək general bu gün Xankəndiyə gələcək
11:34, Bu gün
Şəhid ailələrinə və Vətən müharibəsi əlillərinə daha 50 mənzil verildi
11:33, Bu gün
Bu gün tanınmış amerikalı alimin vebinarı olacaq
11:18, Bu gün
"Şuşadan ermənilərə muğam və fişəng göndərməklə kifayətlənmək olmaz..."
11:13, Bu gün
Ərdoğan Ramazan bayramı münasibəti ilə İslam aləmini təbrik etdi - FOTO/VİDEO
11:11, Bu gün
ÜST rəhbəri peyvənd vurdurdu - FOTO
11:11, Bu gün
“Bundan əvvəl torpağını işğaldan azad edə bilməyən bir xalq kimi utanırdıq...”
11:08, Bu gün
Anatoli Banişevski Avropa çempionatlarının rekordçuları sırasında
11:05, Bu gün
“SOCAR Türkiyə” çevik iş modelinə keçir
10:47, Bu gün
"Son yüzillikdə İslam dünyasında azad edilən torpaq olmamışdı"
10:38, Bu gün
Səudiyyə kralı və şahzadəsi orqan donorları oldular
10:26, Bu gün
İsrail ordusu HƏMAS-a aid strateji obyektləri məhv etdi - FOTO
10:23, Bu gün
Allahşükür Paşazadə: "Prezident İlham Əliyevin adı fateh kimi tariximizə yazılacaq"
10:22, Bu gün
Ermənilər general Muradovdan şikayətləndi – Sülhməramlılara yeni rəhbər təyin olundu
10:21, Bu gün
 “Vətən müharibəsində din xadimləri arasında da şəhidlər, qazilər olub”
10:14, Bu gün
İşğaldan azad olunmuş ərazilərə keçməyə cəhd göstərən 5 nəfər saxlanılıb
10:10, Bu gün
“Nərimanov Rayon Gənclər və İdman İdarəsi Vətən müharibəsi və pandemiya dönəmində belə səmərəli fəaliyyət ortaya qoyub”
10:07, Bu gün
Hələ də 100 minlik qoşun sərhəddə hazır gözləyir... - Minlərlə diversant iş başındadır
10:04, Bu gün
“Demişdim axı”, “Kökəlmisən”, “Kişi işinə qarışma”... – QADINI ƏSƏBLƏŞDİRƏN 21 SÖZ
09:55, Bu gün
İran prezidentliyinə namizəddən Qarabağ AÇIQLAMASI
09:53, Bu gün
Bakı bulvarında intihara cəhdin qarşısı alındı
09:35, Bu gün
"Azərışıq"dan Bərdə sakinlərinə Ramazan "hədiyyə"si - Rayonu qaranlığa qərq etdilər...
09:33, Bu gün
İtkin erməni polkovnik-leytenantın müharibədə məhv edildiyi məlum olub - FOTO
09:32, Bu gün
Rusiyanın neft-qaz ehtiyatlarının bitəcəyi vaxt açıqlandı
09:30, Bu gün
Qaxda dələduzluq edən iki əmioğlu saxlanılıb
09:28, Bu gün
Xaçmaz sakininin evindən heroin aşkarlandı
09:25, Bu gün
Prezidentlə oteldə çalışan qız arasında maraqlı dialoq - VİDEO
09:23, Bu gün
Qüds qırmızı xəttdir, çıxmayacağıq - Mahmud Abbas
09:20, Bu gün
Bakı ilə İrəvan arasında “Tiflis platforması” mümkündür?
09:05, Bu gün
Şuşada bayram namazı qılınır - VİDEO
09:01, Bu gün
"Bu festival ermənilərə Koçaryan və o tipli yaramazların verdikləri vədləri darmadağın etdi"
08:53, Bu gün
"2 metrlik heykəli elə yerdə ucaldacağıq  ki, 4 metr hündürlüyündəki kimi görünəcək və..."
08:38, Bu gün
Şuşada “Xarıbülbül” festivalı çərçivəsində bu gün qala konsert keçiriləcək
08:34, Bu gün
Mehriban Əliyeva Ramazan bayramı münasibətilə Şuşadan Azərbaycan xalqını təbrik edib
08:18, Bu gün
Xalqımız Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtında birlik və ləyaqət bayramını qeyd edir
07:52, Bu gün
Qəzza zolağından İsrailə 1500-dən çox raket atılıb
07:20, Bu gün
Gürcüstan qondarma erməni soyqırımını tanımadığını nümayiş etdirdi
07:16, Bu gün
Ramazan bayramını torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi sevinci ilə qarşılayırıq
00:16, Bu gün
"Xalq artisti Naibə Allahverdiyeva canlı şahiddir, biz Ariflə görüşəndən 3 gün sonra..."
00:12, Bu gün
"O, tarix boyu Azərbaycan xalqının yaddaşında Şuşanın xilaskarı kimi əbədi qalacaq"
12 May 2021 | 23:03
İkinci Bişkeki yaşamamaq üçün...
12 May 2021 | 22:45
Xankəndidə görünən Şuşa atəşfəşanlığı - Ermənilər belə izlədi - VİDEO
12 May 2021 | 22:41
Şuşada yeni tikilən məscid belə olacaq - FOTOLAR
12 May 2021 | 22:37
Mehriban Əliyevadan mədəni dərs... - FOTO/VİDEO
GÜNLÜK
09:25, Bu gün
Prezidentlə oteldə çalışan qız arasında maraqlı dialoq - VİDEO
12 May 2021 | 22:41
Şuşada yeni tikilən məscid belə olacaq - FOTOLAR
00:16, Bu gün
"Xalq artisti Naibə Allahverdiyeva canlı şahiddir, biz Ariflə görüşəndən 3 gün sonra..."
12 May 2021 | 23:03
İkinci Bişkeki yaşamamaq üçün...
10:22, Bu gün
Ermənilər general Muradovdan şikayətləndi – Sülhməramlılara yeni rəhbər təyin olundu
09:01, Bu gün
"Bu festival ermənilərə Koçaryan və o tipli yaramazların verdikləri vədləri darmadağın etdi"
08:53, Bu gün
"2 metrlik heykəli elə yerdə ucaldacağıq  ki, 4 metr hündürlüyündəki kimi görünəcək və..."
15:11, Bu gün
Ermənilərdən ruslara təxribatçı təklif: Oradakı Azərbaycanlıları əsir götürün və ...
12 May 2021 | 22:45
Xankəndidə görünən Şuşa atəşfəşanlığı - Ermənilər belə izlədi - VİDEO
07:52, Bu gün
Qəzza zolağından İsrailə 1500-dən çox raket atılıb
HƏFTƏLİK
11 May 2021 | 19:44
"Mən oğlan-qızam, yalvarıram, eləmə" dedim - Çoban Tovuzda tək qalan müəllimi zorlayıb
09 May 2021 | 15:29
Ərdoğanın Ramazandan sonra Şuşaya nə üçün gələcəyi BƏLLİ OLDU
10 May 2021 | 13:40
Masazırda inanılmaz mənzərə: Eşidənlər oraya axışır
07 May 2021 | 11:14
“Rövşən Cavadov Ağdərədə Nəcməddin Sadıkova elə sözlər dedi ki...”
09 May 2021 | 12:18
Azərbaycanda 6 nazirlik, 4 komitə ləğv edilir
08 May 2021 | 00:11
"Uşaq evində bir böyüdük, daha sonra..." - Bu xanım Arif Quliyevin doğma bacısıdırmı?
07 May 2021 | 12:54
Çarşablı bir qadın onu küçəyə atıb getdi, nişanlısı başqasını sevdi...
10 May 2021 | 15:13
“Sağ ikən onu niyə öldürürsünüz, çatır qulağına bir az da pis olur...” - Zöhrə Abdullayevanın baldızı
08 May 2021 | 16:08
Azərbaycanın maşın karvanı Xankəndi ərazisinə daxil oldu, ermənilər təşvişə düşdü - VİDEO
09:25, Bu gün
Prezidentlə oteldə çalışan qız arasında maraqlı dialoq - VİDEO
AYLIQ
09:25, Bu gün
Prezidentlə oteldə çalışan qız arasında maraqlı dialoq - VİDEO
12 May 2021 | 22:41
Şuşada yeni tikilən məscid belə olacaq - FOTOLAR
00:16, Bu gün
"Xalq artisti Naibə Allahverdiyeva canlı şahiddir, biz Ariflə görüşəndən 3 gün sonra..."
12 May 2021 | 23:03
İkinci Bişkeki yaşamamaq üçün...
10:22, Bu gün
Ermənilər general Muradovdan şikayətləndi – Sülhməramlılara yeni rəhbər təyin olundu
09:01, Bu gün
"Bu festival ermənilərə Koçaryan və o tipli yaramazların verdikləri vədləri darmadağın etdi"
08:53, Bu gün
"2 metrlik heykəli elə yerdə ucaldacağıq  ki, 4 metr hündürlüyündəki kimi görünəcək və..."
15:11, Bu gün
Ermənilərdən ruslara təxribatçı təklif: Oradakı Azərbaycanlıları əsir götürün və ...
12 May 2021 | 22:45
Xankəndidə görünən Şuşa atəşfəşanlığı - Ermənilər belə izlədi - VİDEO
07:52, Bu gün
Qəzza zolağından İsrailə 1500-dən çox raket atılıb