Xəbər lenti
06/08/2020 [17:25]:
“KİV hər zaman prezidentin yanında olub və bu gün də yanındadır”
06/08/2020 [17:05]:
Bu gün Xirosimaya atom bombası atılmasından 75 il keçir - FOTO
06/08/2020 [16:52]:
“Ermənistanda Rusiya telekanallarının yayımının dayandırılmasını təqdir edirəm” - Qulu Məhərrəmli
06/08/2020 [16:49]:
“Dövlət bunu edirsə, onda Dövlət Neft Şirkəti nə ilə məşğuldur?”
06/08/2020 [16:41]:
Avqustda da 190 manat veriləcək - İlham Əliyevdən tapşırıq
06/08/2020 [16:39]:
"Karantin rejimi hamımızı yorur" - İlham Əliyev
06/08/2020 [16:36]:
“Sanki vətəndaşlıqdan məhrum edilmişəm” - Hafiz Hacıyev
06/08/2020 [16:35]:
Türkiyədə nazir olan, övladına Atatürkün adını qoyan, ömürlük həbs cəzasına məhkum edilən azərbaycanlı yazıçı – Maraqlı faktlar
06/08/2020 [16:34]:
İlham Əliyev koronavirusla mübarizə ilə bağlı müşavirə keçirib - YENİLƏNİB + FOTO
06/08/2020 [16:31]:
“Əgər orada bir qəza baş versə, Türkiyənin yarısı gedəcək” – Heydər Əliyevdən tarixi xəbərdarlıq!
06/08/2020 [16:25]:
Bakıda parkda ağaclıq yanır
06/08/2020 [16:24]:
Azərbaycanda bölgələr üzrə virusa yoluxma - SİYAHI
06/08/2020 [16:21]:
Karantinin gərəkli və gərəksiz qurumları - Yunus Oğuz yazır
06/08/2020 [16:20]:
"Neft strategiyasının uğurla reallaşması hədəflərin gerçəkləşməsində əhəmiyyətli rol oynayır"
06/08/2020 [16:17]:
AQTA reyd zamanı 97 obyektdə qanun pozuntusu aşkarladı
06/08/2020 [16:15]:
Ata iki yaşlı oğlunun boğazını kəsdi, şəklini çəkib anasına göndərdi - Bakıda dəhşət - TƏFƏRRÜAT + VİDEO
06/08/2020 [16:10]:
“Ən azından bu cür mahnılarla şəhid analarının qəlbləri rahatlıq tapar...” - VİDEO
06/08/2020 [16:05]:
"Övladını tək başına böyüdən analar var ki, təhsil haqqı ödəməyə çətinlik çəkirlər" - VİDEO
06/08/2020 [15:59]:
“İşğalçı ölkə gəlmə ermənilərdən canlı sipər yaratmaq istəyir ki..."
06/08/2020 [15:23]:
Ermənilərin Tovuza vurduğu ziyanın aradan qaldırılmasına 1 milyon manat ayrıldı
06/08/2020 [15:22]:
Azərbaycan və Rusiya dənizçiləri Süveyş limanında qalıblar
06/08/2020 [15:20]:
Gəncə şəhərində bir qrup şəhid ailəsi və Qarabağ müharibəsi əlili mənzillərlə təmin olundu
06/08/2020 [14:50]:
Vəzifəli şəxsin cinayət işi məhkəməyə göndərilib
06/08/2020 [14:47]:
Bakı-Xırdalan-Sumqayıt qatarlarının hərəkəti avqustun 10-dan 3 ay müddətinə dayandırılır
06/08/2020 [14:41]:
Azərbaycanda Məhərrəm ayı bu tarixdə başlayır
06/08/2020 [14:39]:
Sarqsyanın üzünə durmayan keçmiş mer tutulub
06/08/2020 [14:38]:
“Nəfəs ala bilmirəm, boğuluram...” - Xalq artisti xəstəxanaya yerləşdirildi
06/08/2020 [14:35]:
“Avqustun 9-da keçiriləcək andiçmə mərasimlərində valideynlərin iştirakı qadağandır” - Müdafiə Nazirliyi
06/08/2020 [14:08]:
"Qoy onlar bilsinlər ki, ermənilər bizə hansı xəyanətləri ediblər..."
06/08/2020 [14:03]:
İranda son sutkada koronavirusdan 174 nəfər vəfat edib
06/08/2020 [14:02]:
Rus ruhani Ayasofyada müəzzinin ölümünü  “Tanrı cəzası” adlandıranları sərt qınadı...
06/08/2020 [14:00]:
Metsamor – Qafqaz üçün potensial Xirosima!
06/08/2020 [13:59]:
“Koronavirusa qarşı mübarizədə müsbət dinamika bizi çox sevindirir” - İlham Əliyev
06/08/2020 [13:54]:
Gömrük Akademiyası konsorsium çərçivəsində Aİ-nın layihəsini qazanıb
06/08/2020 [13:53]:
Bakıda avtomobilin vurduğu piyada öldü
06/08/2020 [13:53]:
Pakistan Prezidenti Azərbaycana təşəkkür etdi
06/08/2020 [13:52]:
Bu ilin əvvəlindən “Məşğulluq” altsisteminə 100 mindən çox vakansiya daxil edilib
06/08/2020 [13:49]:
Türkiyədə nazir oldu, övladına Atatürkün adını qoydu, ömürlük həbs cəzasına məhkum edildi...
06/08/2020 [13:47]:
Tramp: “Beyrutda nə baş verdiyini heç kim bilmir”
06/08/2020 [13:42]:
Türkiyədə dollar kəskin bahalaşdı
06/08/2020 [13:34]:
Daha bir nəfər Azərbaycana ekstradisiya edildi
06/08/2020 [13:32]:
“Bu şəhərdə” Ramin Bayramlını belə parodiya etdi - VİDEO
06/08/2020 [13:30]:
Bakıdan Lerikə getmək istəyən 26 qohum cərimələnib, sürücü saxlanılıb
06/08/2020 [13:28]:
Transfertin DSMF gəlirlərində nisbi payının bu il azalacağı gözlənilir
06/08/2020 [13:25]:
“Məşğulluq” altsisteminə 100 mindən çox vakansiya daxil edilib
06/08/2020 [13:23]:
Aqil Abbas: “Səhiyyə Nazirliyi sanki süddən çıxmış ağ qaşıqdır”
06/08/2020 [13:22]:
Azərbaycan və Türkiyə hərbçiləri birgə təlimlərin müxtəlif elementlərini icra ediblər
06/08/2020 [13:13]:
“Instagram”da narkotiki təbliğ edən şəxs həbs edilib
06/08/2020 [13:09]:
Hökumətdən uşaqpulu ilə bağlı açıqlama
06/08/2020 [13:08]:
Azərbaycanda 40-a yaxın kəhriz bərpa olunacaq
06/08/2020 [13:06]:
Biləsuvarda avtomobildən yarım kiloqramdan artıq heroin və psixatrop maddə aşkarlanıb
06/08/2020 [13:04]:
İlham Əliyev müşavirə keçirdi
06/08/2020 [13:03]:
Türkiyə, Azərbaycan, Rusiya vahid səngərdə: İrəvanı yenidən bölmək planı
06/08/2020 [13:00]:
TAP Azərbaycanı Avropaya nə qədər yaxınlaşdıracaq?
06/08/2020 [13:00]:
Hərbi qulluqçuların pensiyası ilə bağlı qanun layihəsi hazırlanır
06/08/2020 [12:53]:
Millət vəkili “uşaq pulu”nun bərpasını tələb etdi
06/08/2020 [12:51]:
Deputata ağır itki üz verib
06/08/2020 [12:32]:
“1988-ci ildə Xankəndindəki olaylar qanuna uyğun araşdırılsaydı, indi Qarabağ problemi olmazdı ...”-Rus prokuror...
06/08/2020 [12:24]:
Siyavuş Novruzov Naxçıvana ayrılan pulun artırılmasını istəyir
06/08/2020 [12:23]:
Livana yardım etməliydikmi?
06/08/2020 [12:20]:
İsrail paytaxtının meriyasının binası Livan bayrağına büründü
06/08/2020 [12:19]:
Pentaqon Beyrutdakı partlayışla bağlı məlumat toplayır
06/08/2020 [12:17]:
“Microsoft” korporasiyası “Tiktok” üçün 30 milyard dollar ödəyə bilər
06/08/2020 [12:11]:
“Nüvə dövləti olan Pakistanın bizə, Türkiyəyə qardaş ölkə olması xüsusi üstünlüyümüzdür”
06/08/2020 [12:10]:
Vahid Əhmədov: “Manatın taleyinə aydınlıq gətirilməlidir”
06/08/2020 [12:08]:
Çingiz Aytmatova həsr olunmuş monoqrafiya çap olunub
06/08/2020 [12:06]:
“Təkcə özümə nəyisə arzu etsəm, məncə, bu düzgün olmaz...”
06/08/2020 [11:47]:
Ermənistanda yol qəzasında bir hərbçi ölüb, 3 hərbçi yaralanıb
06/08/2020 [11:46]:
Türkiyə vətəndaşları avqustun 13-dən sonra Azərbaycana vizasız səfər edə biləcəklər
06/08/2020 [11:40]:
Deputatdan operativ qərargaha müraciət: “Rayonlara gediş-gəliş açılsın”
06/08/2020 [11:38]:
Tələbələrin təhsil haqqının ödənilməsinə 40 milyon manat ayrılıb
06/08/2020 [11:36]:
Ağdaşda tibbi maskadan istifadə etməyənlər cərimələnib
06/08/2020 [11:28]:
“Buna dözmək çox çətindir, amma Allahın işidir...”
06/08/2020 [11:19]:
Dövlət qulluğu imtahanında 97 nəfərdən 16-sı müvəffəqiyyət qazanıb
06/08/2020 [11:15]:
Milli Məclisin növbəti iclası keçirilir
06/08/2020 [11:09]:
Ermənistanda son sutkada 233 nəfər COVID-19-a yoluxub
06/08/2020 [11:03]:
Rəşad Sadıqova ağır itki
06/08/2020 [11:00]:
Azərbaycanda koronavirusla bağlı sevindirici xəbər - RƏSMİ
06/08/2020 [10:53]:
ARDNF bu il "Şahdəniz"dən 215 mln. dollardan çox gəlir əldə edib
06/08/2020 [10:47]:
Şabran polisi əməliyyat keçirdi, üç rayon sakini saxlanıldı - FOTO
Bütün arxiv bir sırada
18/05/2018 [00:19] - Ədəbiyyat - ( 4879 dəfə baxılıb)

Qərib sufinin Amasyadakı sirli məzarı - ARAŞDIRMA





 
Sufi üçün zaman və məkan anlayışı tam olaraq nisbidir. O, ruh məhsulu (sufi dediyin maddidən uzaq olar) olaraq birbaşa zaman və məkanın o tayında olan metafizik dünya ilə uğraşar. “Divarın o tayında”kı həyat əsl sufi yaşam tərzidir. Yazı üçün demək olar ki, orta əsrlərin əksər sufilərini obyekt seçmək olardı. İstər Azərbaycanda, istər Anadoluda, Bəlx, Xorasan, Bağdadda… Fərq etməz, harada olursa olsun, az qala hər bir övliyanın möcüzəsi və həmin möcüzənin onun ölümündən sonra da yaşanmasına aid  dəlillər gətirmək olar. Amma bilərəkdən zamanın ayrı-ayrı nöqtələrində, yəni XI və XIX əsrlərdə yaşamış iki Azərbaycan sufisindən, daha doğrusu, onların məzarlarından bəhs etməyin bir səbəbi var: zaman və məkan anlayışlarını alt-üst edən, estafat kimi  bir sufidən o biri sufiyə keçən energetik əlaqə, Ali Ruh nişanəsi… 

XI əsrdə yaşayan  Baba Kuhi Bakuvidən XIX əsrin sufi şairi Seyid Nigariyə estafet olaraq ötürülən ruh… Yazının da əsas məqsədi bu RUHun dövriliyini göstərməkdir… Məzarlar isə bəlkə də bir bəhanədir. Keçək mətləbə:

XIX əsrdə yaşayan sufi-şair Türkiyənin Harput ərazisində vəfat etsə də, vəsiyyətinə əsasən Amasyaya gətirilib və oğlunun yanında dəfn edilib. Daha sonralar isə onun məzarının yerləşdiyi yerdə türbə inşa olunub. Hazırda ora pir kimi ziyarət edilməkdədir.  Amma  simvolik olaraq sufi şeyxlərinin sonuncusu hesab olunan Seyid Həmzə Nigarinin Qarabağ, Qazax, Ağsuda da xatırladacaq obyektlər, tikililər mövcuddur.

O, XVIII əsrin sonunda Qarabağın Cicimli kəndində dünyaya gəlib. Atası Mirpaşa Rüknəddin çar ərazisində islamın təbliğinə görə təxribat nəticəsində öldürülür.  O vaxt gələcəyin sufi alimi cəmi 9 aylığında idi. Amma atasının üzləşdiyi tale gələcəkdə onu da izləyəcəkdi. Belə ki, Nigari Şeyx Şamilin başçılıq etdiyi dağ döyüşçü-müridlərinə vəsf etdiyi şeirlər və islamın təbliğinə görə doğma vətəndən uzaqlaşmalı olur. Müridləri onu Türkiyəyə yola salırlar. 1867-ci ildə müridlərinin yardımıyla Qarabağa gələn Seyid Həmzə orada hələ də təhlükə altında yaşayan ailəsini – yoldaşı Əminə xanımı və oğlu Siracəddini götürüb Amasyaya gətirərək burada yaşamağa başlayır. Amasyada nəqşibəndi təkyəsi quraraq insanları ətrafına toplayıb onları irşad edir.

Seyid Nigarinin sevimli oğlu və müridi olan Siracəddin 1875-ci ildə 22 yaşında  Amasyada vərəmdən vəfat edir. Bu hadisə sufi şeyxinin bütün ruhunu sarsıdır. Şeirlərinin çoxusunu da oğlu və Qarabağ barədə yazır. Çünki Amasyada böyük hörmət-izzət sahibi olanda belə onu bu iki həsrət - vətən və oğul həsrəti üzür. Odur ki, oğlundan 10 il sonra yəni 1885-ci ilin yayında Harputda vəfat edərkən yeganə istəyi ya Qarabağda, ya da oğlunun yanında dəfn olunmaq olur. Onun Qarabağla bağlı vəsiyyəti mümkün olmur. Elə son anlarını yaşayan sufiyə bildirilir ki, Harputdan Qarabağa bir cənazəni aparmaq qeyri-mümkündür. Nigari həzrətləri ikinci dəfə xahiş edib ki, onda onu oğluyla qovuşdursunlar. Çünki onlar bəzi səbəblərdən Amasyadan Harputa sürgün olunmuşdu. Amasyada qazandığı nüfuz Osmanlını qorxuya saldığından oranı tərk edən sufi “oğlu”ndan da uzaqlaşmışdı. Amma bu vəsiyyət yerinə yetirilir. Müridlər və yaxın qohumları yayın istisinə baxmayaraq, onu Amasyaya aparırlar. On günə yaxın yolda olmasına baxmayaraq cənazəyə heç nə olmur. Hətta dəfn edən vaxtı görürlər ki, on gün yol gələn cənazə ətrafa xoş qoxular yayır. 1894-cü ildə Azərbaycandan gələn yardımların hesabına onun məzarının yerində Seyid Həmzənin əmisi oğlu Mir Həsən tərəfindən türbə və sonralar “Şirvanlı” adlanacaq məscid tikilir.

Sürgün olduğu bütün şəhərlərdə o özünü böyük övliyya kimi tanıda bilir. Amma Nigari doğma Qarabağı heç vaxt unuda bilmir. 

Yazının əvvəlinə qayıdaq. Baba Kuhidən Nigariyə dövr edən Ali Ruh zərrəsi, energetic dalğalar Azərbaycan ərazisində yaranıb və bir çox yerlərə yayılıb. Bu dalğalar indi də öz mənəvi aurası ilə hər tərəfi işıqlandırır. Bir neçə il bundan qabaq Nigarinin Amasyada olan türbəsini inşaat layihəsinə əsasən sökmək istəyəndə bütün yerli sakinlər ayağa qalxdı. Bir azərbaycanlı xanım isə (səhv etmirəmsə Nigar İsgəndərzadə) öz şəxsi vəsaiti hesabına həmin türbəni səhmana saldırdı. Xalq şairimiz Nəriman Həsənzadə də  bu məqsədlə Amasyaya gedərək təmin türbəni ziyarət edib və “Seyid Nigari türbəsi” adlı poema da yazıb. 

Qeyd: Yazıda Zakir Məmmədovun “Azərbaycan fəlsəfəsi tarixi”, Sənan İbrahimovun “Klassik ədəbiyyatda vəhdəti-vücud” monoqrafiyalarından, Məsiağa Məhəmmədinin “Baba Kuhi Bakuvi. Həllacın həyatı və ölümü”, Zümrüd Quluzadənin “Azərbayacn fəlsəfəsinə dair” irihəcmli araşdırmalarından və Yaqub Əlioğlunun “Seyid Nigari” sənədli filmindən istifadə olunub.


loading...
“İşğalçı ölkə gəlmə ermənilərdən canlı sipər yaratmaq istəyir ki..."
Türkiyədə nazir oldu, övladına Atatürkün adını qoydu, ömürlük həbs cəzasına məhkum edildi...
"Biz bu prosesə mütəxəssislərlə yanaşı tələbələrimizi də qoşacağıq..."
“Əlbəttə, karantin rejiminin yumşaldılması bizim arzumuzdur...”
"Biz 600 min şəxsə 190 manatın verilməsini nəzərdə tutmuşuq, ancaq imkansız vətəndaş sayı daha çoxdur"
Clean City Company
N.Tusi adına Klinika

Gündəm
“KİV hər zaman prezidentin yanında olub və bu gün də yanındadır”
Cəmiyyət
“Ən azından bu cür mahnılarla şəhid analarının qəlbləri rahatlıq tapar...” - VİDEO
Cəmiyyət
“Nəfəs ala bilmirəm, boğuluram...” - Xalq artisti xəstəxanaya yerləşdirildi
Cəmiyyət
“Onun sənətiylə bağlı öz arzuları var...”
Cəmiyyət
Plastik əməliyyat zamanı dünyasını dəyişdi, bir il sonra səbəbkar həkim də stressdən öldü...
Yazar
İlham İsmayıl
"İsti iyul bitdi, amma Qarabağın işğaldan azad edilməsinin isti günləri qarşımızda..."
Seymur Verdizadə
"Bir kiloqram ətə görə insanları kamera qarşısında utandırmaq əxlaqsızlıqdır..."
Sultan Laçın
“Dildə Ana Dilimizi, Ana Vətənimizi sevib – əməldə anamızı ağladanlar...”
Həftənin ən çox oxunanları
Avqust ayında bu bürclər üçün göydən pul yağacaq - Vanqadan proqnoz
Gürcüstan Rusiyadan Ermənistana göndərilən partlayıcı dolu yük maşınlarını saxladı...
Hədəfimiz türk ordusunu mühasirəyə almaqdır - General
"Biz həmişə Ermənistanın yanındayıq..."
Ermənilər Lavrova babalarının qəbrini göstərdi - VİDEO
"Görünür, ermənilər son hadisələrdə Rusiyanın bir qədər neytral qalmasından narahat olublar"
“Ermənilərin Rusiyadan  kütləvi deportasiyası gözlənilir...”  -Erməni nəşri...
“Onlar burunlarını hər yerə soxurlar – Qafqaza da, Orta Asiyaya da, Ukraynaya da...”
"Vaxtilə onun qarşısında ikiqat əyilənlər, əlini öpənlər bu gün danışmağa başlayıb..."
Bakıda özəl klinikada dəhşət: Qarabağ əlilini səhv müalicə ilə bu hala saldılar və...
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247