Xəbər lenti
27/02/2020 [18:48]:
Qapıçının vurduğu son dəqiqə qolu komandasına həyat verdi - VİDEO
27/02/2020 [18:48]:
Prezidentin köməkçisi də koronavirusa yoluxdu...
27/02/2020 [18:46]:
İrandan qayıdan Gürcüstan vətəndaşları ölkələrinə buraxılmadı
27/02/2020 [18:36]:
Düşmən ön xəttə qadınlardan ibarət xüsusi təyinatlılar yerləşdirə bilər
27/02/2020 [18:36]:
Türkiyədə Faiq Ələkbərlinin daha bir kitabı yayınlandı
27/02/2020 [18:34]:
"Ədalətin kiçildiyi ölkələrdə yalnız günahlar və günahkarlar böyük görünürlər" - MÜRACİƏT
27/02/2020 [18:10]:
“Bu təhlükə yalnız Azərbaycan deyil, bütün dünya iqtisadiyyatını “vura bilər” – SOS!
27/02/2020 [18:02]:
Koronavirusa qarşı xüsusi kostyum hazırlandı - FOTO
27/02/2020 [17:45]:
Ərdoğan: “Üç şəhidimiz var, qarşı tərəfin itkisi çox böyükdür”
27/02/2020 [17:40]:
Bakıda elektrik enerjisinin verilişi bərpa edildi - YENİLƏNİB
27/02/2020 [17:37]:
İrandan gələn vətəndaşları altı saat gözlədən xəstəxana ilə bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA
27/02/2020 [17:35]:
Bakıda işıqlar niyə sönüb? - RƏSMİ AÇIQLAMA
27/02/2020 [17:34]:
İranda koronavirusdan üzərliklə qorunurlar - VİDEO
27/02/2020 [17:21]:
Yerə zibil atan adam 11 il sonra hakim qarşısına çıxarıldı...
27/02/2020 [17:17]:
"Səfərbərlik ediriksə, ilk növbədə intellektual potensialımızı səfərbər edək..."
27/02/2020 [17:17]:
Dövlət Sirri Kəmaləddin Heydərova etibar edildi - Prezidentdən Fərman
27/02/2020 [17:15]:
Gürcüstan DİN: “Qırmızı körpü”də sərnişinlər intensiv müayinə olunurlar
27/02/2020 [17:13]:
İtaliyada koronavirusdan ölənlərin sayı 14-ə çatdı
27/02/2020 [17:12]:
Türkiyə Mərkəzi Bankının valyuta ehtiyatları azalıb
27/02/2020 [17:10]:
Ombudsman 2019-cu il üzrə məruzəsini təqdim edib
27/02/2020 [17:09]:
Bakı Nəqliyyat Agentliyi işıqların sönməsi ilə əlaqədar hərəkətə keçdi
27/02/2020 [17:07]:
Valideynsiz uşaqların övladlığa götürülməsi qaydası təsdiqləndi
27/02/2020 [17:06]:
Gürcüstanda koronavirus aşkarlanan şəxs etnik azərbaycanlıdır
27/02/2020 [16:53]:
Gürcüstanın Səhiyyə naziri: “Ölkədə koronavirusun sürətlə yayılma ehtimalı yoxdur”
27/02/2020 [16:50]:
"Ötən dövr ərzində bu yatırımların dəyəri artaraq 3,5 milyard Çin yuanına bərabər olub”
27/02/2020 [16:48]:
Metroda 3 stansiyanın fəaliyyəti dayandırılıb, sərnişinlər təxliyə olunur - YENİLƏNİB
27/02/2020 [16:48]:
Koronavirusdan ölənlərin başqa xəstəlikləri də olub
27/02/2020 [16:47]:
“Rusiyanın dəstəyi olmasa, Əsəd ayaqda dura bilməz”
27/02/2020 [16:46]:
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı sürətlə çoxalır
27/02/2020 [16:45]:
Paytaxtın bir hissəsi işıqsız qaldı: "Azəişıq" Bakı küləyinin qarşısında mağmın durumda...
27/02/2020 [16:42]:
Ziya Bünyadov və Atatürk prospektlərinin kəsişməsində qəza baş verib - FOTO
27/02/2020 [16:38]:
"Türkiyə ilə Azərbaycanın tezlikləri biri-birini daha rahat tutduğuna görə..." - VİDEO
27/02/2020 [16:33]:
Pənah Hüseyn PA şöbə müdiri Ədalət Vəliyevlə görüşüb...
27/02/2020 [16:23]:
QHT Şurası könüllülüyün təbliğinə dair ayrıca qrant müsabiqəsi elan edəcək - FOTOLAR
27/02/2020 [15:53]:
Ödənişli ictimai işlərə nəzarətin gücləndirilməsi məqsədilə 2020-ci ildə hansı tədbirlər nəzərdə tutulub?
27/02/2020 [15:52]:
Martın 1-də 9-cu sinif şagirdləri üçün buraxılış imtahanının I mərhələsi keçiriləcək - DİM
27/02/2020 [15:51]:
"Xocalıdan vertolyotla sakinlər əvəzinə,  “Jiquli”lərini çıxarmağa qoymadığım şəxslər məni şərləməyə çalışdı...”
27/02/2020 [15:47]:
"Böyük Atatürkün sağlığında onun ədəbi fəaliyyətindən söz açılmayıb və buna görə..."
27/02/2020 [15:41]:
AKP sözçüsü: “Türkiyə bu terror dövlətini darmadağın etdi”
27/02/2020 [15:38]:
Pakistanda çəyirtkə hücumunun qarşısını almaq üçün Çin 100 min ördək göndərir - MARAQLI...
27/02/2020 [15:36]:
Koronavirusdan ölənlərin yaşı - STATİSTİKA
27/02/2020 [15:32]:
“Bunsuz Qarabağda müharibəyə başlamaq bizi Rusiyanın təzyiqləri ilə üz-üzə qoya bilər”
27/02/2020 [15:16]:
Ali Baş Komandan 3 generalı "Rəşadət" ordeni ilə təltif etdi və istefaya göndərdi...
27/02/2020 [15:13]:
Çılğın, emosional, 1 il nazir olan, 9 il həbsdə yatan, istiqlalçı deputat, "mürəkkəb fiqur"...
27/02/2020 [14:57]:
“Mən terrorizmlə mübarizənin ən çətin vaxtlarında oxşarlarımdan imtina etdim...”
27/02/2020 [14:55]:
Putin hansı telefonlara üstünlük verdiyini açıqladı
27/02/2020 [14:50]:
Silahla selfi çəkmək istəyi özünə də baha başa gəldi, 10 yaşlı uşağa da...
27/02/2020 [14:50]:
Koronavirusa yoluxan şəxs Azərbaycan gömrüyündə belə yoxlanılıb - ANBAAN VİDEO
27/02/2020 [14:43]:
"İmzalanan mühüm sazişlər Azərbaycan və Türkiyəyə böyük siyasi və iqtisadi dividendlər gətirəcək”
27/02/2020 [14:34]:
Çörəyin çörəkçiyə, zərgərliyin zərgərə həvalə edilməməsinin bədəli... - XAOS VƏ SƏKSƏKƏ...
27/02/2020 [14:00]:
Azərbaycanda polisə müqavimət göstərən şəxs MƏHV EDİLDİ...
27/02/2020 [13:54]:
Novruz bayramından sonra Ermənistanda səfərbərlik ediləcəyi açıqlandı...
27/02/2020 [13:27]:
“Xocalı” abidəsi ziyarət olunub
27/02/2020 [13:15]:
"DTX-nın əməliyyatlarından məlum olur ki, onlar ancaq pul yığmaqla məşğuldurlar, hansı ki..."
27/02/2020 [12:48]:
“Xocalı soyqırımından bir gün sonra 10 döyüşçü ilə mühasirədən çıxdıq”
27/02/2020 [12:16]:
Hindistanda müsəlmanları hücum edən irqçilər məscidləri hədəf aldılar- FOTOLAR
27/02/2020 [12:09]:
“Mir Yusifə Xalq artisti adı verdilər, o, da çılpaq qızlarla enerji içkilərini reklam edir...”
27/02/2020 [11:58]:
ABŞ ordusunun rəhbərliyi Rusiya üzərindəki üstünlüyünü itirdiyini etiraf edib
27/02/2020 [11:54]:
Türkiyədə Elçibəy Vəqfi yaradıldı
27/02/2020 [11:53]:
Mingəçevirdə xüsusi əməliyyat: Müqavimət göstərən şəxs zərərsizləşdirildi
27/02/2020 [11:35]:
Klub prezidentindən sensasion açıqlama: “Futbolçularım sekslə çox məşğul olur...”
27/02/2020 [11:33]:
Moldovada Xocalı soyqırımının 28-ci ildönümünə həsr olunmuş anım tədbiri keçirildi
27/02/2020 [11:15]:
Bu gündən növbəti “DOST xonçası” aksiyasına başlanır
27/02/2020 [11:13]:
Mehriban Əliyevadan keçmiş əri tərəfindən 16 bıçaq zərbəsi vurulan qadına DƏSTƏK
27/02/2020 [11:10]:
“Gənc istedadlar” liseyində Xocalı faciəsinin 28-ci ildönümü anılıb
27/02/2020 [11:05]:
Paytaxtın girişində tıxacın aradan qaldırılması üçün genişmiqyaslı işlər aparılır
27/02/2020 [10:56]:
"Mən Nəsiminin qəlbindəkilərdən xəbərdaram!"
27/02/2020 [10:43]:
Tibbi maska ajiotajı - həqiqətən bazada qurtarıb, yoxsa...
27/02/2020 [10:43]:
"Təbriz haqda çəkilən filmi baxdıqca göz yaşlarıma hakim ola bilmədim” - Milli Qəhrəmanın anası...
27/02/2020 [10:39]:
Koronavirusa yoluxan şəxslə taksidə gələnlər Azərbaycanda xəstəxanaya yerləşdirildi
27/02/2020 [10:38]:
“Koronavirus xəstəsi Azərbaycana qanuni daşıma olmayan mikroavtobusla gəlib”
27/02/2020 [10:36]:
ÜST: Koronavirusdan 2761 nəfər ölüb
27/02/2020 [10:35]:
Azərbaycanda yeni doğulan buzova görə 100 manat verilir – MÜSAHİBƏ
27/02/2020 [10:28]:
Ermənilərlə gürcülər arasında yeni qalmaqal başlandı...
27/02/2020 [10:25]:
“Neftçi”nin ABŞ-da yaşayan sabiq oyunçusu... - FOTOLAR
27/02/2020 [09:59]:
İrandan gələn vətəndaşları yoxlama adı ilə altı saat gözlətdilər - VİDEO
27/02/2020 [09:55]:
Azərbaycanda qəzəbli keçmiş ərin qəddarlığı: - Hamamda qadını öldürdü, sonra...TƏFƏRRÜAT
27/02/2020 [09:48]:
Suriyada iki türkiyəli hərbçi həlak olub, yaralılar var
27/02/2020 [09:45]:
Səudiyyə Ərəbistanı müqəddəs məkanlara ziyarəti dayandırdı
27/02/2020 [09:43]:
Dənizə girən azərbaycanlı model izləyicilərini məsxərəyə qoydu: “Mənə xəz göndərin” - FOTO
Bütün arxiv bir sırada
18/05/2018 [00:19] - Ədəbiyyat - ( 4818 dəfə baxılıb)

Qərib sufinin Amasyadakı sirli məzarı - ARAŞDIRMA





 
Sufi üçün zaman və məkan anlayışı tam olaraq nisbidir. O, ruh məhsulu (sufi dediyin maddidən uzaq olar) olaraq birbaşa zaman və məkanın o tayında olan metafizik dünya ilə uğraşar. “Divarın o tayında”kı həyat əsl sufi yaşam tərzidir. Yazı üçün demək olar ki, orta əsrlərin əksər sufilərini obyekt seçmək olardı. İstər Azərbaycanda, istər Anadoluda, Bəlx, Xorasan, Bağdadda… Fərq etməz, harada olursa olsun, az qala hər bir övliyanın möcüzəsi və həmin möcüzənin onun ölümündən sonra da yaşanmasına aid  dəlillər gətirmək olar. Amma bilərəkdən zamanın ayrı-ayrı nöqtələrində, yəni XI və XIX əsrlərdə yaşamış iki Azərbaycan sufisindən, daha doğrusu, onların məzarlarından bəhs etməyin bir səbəbi var: zaman və məkan anlayışlarını alt-üst edən, estafat kimi  bir sufidən o biri sufiyə keçən energetik əlaqə, Ali Ruh nişanəsi… 

XI əsrdə yaşayan  Baba Kuhi Bakuvidən XIX əsrin sufi şairi Seyid Nigariyə estafet olaraq ötürülən ruh… Yazının da əsas məqsədi bu RUHun dövriliyini göstərməkdir… Məzarlar isə bəlkə də bir bəhanədir. Keçək mətləbə:

XIX əsrdə yaşayan sufi-şair Türkiyənin Harput ərazisində vəfat etsə də, vəsiyyətinə əsasən Amasyaya gətirilib və oğlunun yanında dəfn edilib. Daha sonralar isə onun məzarının yerləşdiyi yerdə türbə inşa olunub. Hazırda ora pir kimi ziyarət edilməkdədir.  Amma  simvolik olaraq sufi şeyxlərinin sonuncusu hesab olunan Seyid Həmzə Nigarinin Qarabağ, Qazax, Ağsuda da xatırladacaq obyektlər, tikililər mövcuddur.

O, XVIII əsrin sonunda Qarabağın Cicimli kəndində dünyaya gəlib. Atası Mirpaşa Rüknəddin çar ərazisində islamın təbliğinə görə təxribat nəticəsində öldürülür.  O vaxt gələcəyin sufi alimi cəmi 9 aylığında idi. Amma atasının üzləşdiyi tale gələcəkdə onu da izləyəcəkdi. Belə ki, Nigari Şeyx Şamilin başçılıq etdiyi dağ döyüşçü-müridlərinə vəsf etdiyi şeirlər və islamın təbliğinə görə doğma vətəndən uzaqlaşmalı olur. Müridləri onu Türkiyəyə yola salırlar. 1867-ci ildə müridlərinin yardımıyla Qarabağa gələn Seyid Həmzə orada hələ də təhlükə altında yaşayan ailəsini – yoldaşı Əminə xanımı və oğlu Siracəddini götürüb Amasyaya gətirərək burada yaşamağa başlayır. Amasyada nəqşibəndi təkyəsi quraraq insanları ətrafına toplayıb onları irşad edir.

Seyid Nigarinin sevimli oğlu və müridi olan Siracəddin 1875-ci ildə 22 yaşında  Amasyada vərəmdən vəfat edir. Bu hadisə sufi şeyxinin bütün ruhunu sarsıdır. Şeirlərinin çoxusunu da oğlu və Qarabağ barədə yazır. Çünki Amasyada böyük hörmət-izzət sahibi olanda belə onu bu iki həsrət - vətən və oğul həsrəti üzür. Odur ki, oğlundan 10 il sonra yəni 1885-ci ilin yayında Harputda vəfat edərkən yeganə istəyi ya Qarabağda, ya da oğlunun yanında dəfn olunmaq olur. Onun Qarabağla bağlı vəsiyyəti mümkün olmur. Elə son anlarını yaşayan sufiyə bildirilir ki, Harputdan Qarabağa bir cənazəni aparmaq qeyri-mümkündür. Nigari həzrətləri ikinci dəfə xahiş edib ki, onda onu oğluyla qovuşdursunlar. Çünki onlar bəzi səbəblərdən Amasyadan Harputa sürgün olunmuşdu. Amasyada qazandığı nüfuz Osmanlını qorxuya saldığından oranı tərk edən sufi “oğlu”ndan da uzaqlaşmışdı. Amma bu vəsiyyət yerinə yetirilir. Müridlər və yaxın qohumları yayın istisinə baxmayaraq, onu Amasyaya aparırlar. On günə yaxın yolda olmasına baxmayaraq cənazəyə heç nə olmur. Hətta dəfn edən vaxtı görürlər ki, on gün yol gələn cənazə ətrafa xoş qoxular yayır. 1894-cü ildə Azərbaycandan gələn yardımların hesabına onun məzarının yerində Seyid Həmzənin əmisi oğlu Mir Həsən tərəfindən türbə və sonralar “Şirvanlı” adlanacaq məscid tikilir.

Sürgün olduğu bütün şəhərlərdə o özünü böyük övliyya kimi tanıda bilir. Amma Nigari doğma Qarabağı heç vaxt unuda bilmir. 

Yazının əvvəlinə qayıdaq. Baba Kuhidən Nigariyə dövr edən Ali Ruh zərrəsi, energetic dalğalar Azərbaycan ərazisində yaranıb və bir çox yerlərə yayılıb. Bu dalğalar indi də öz mənəvi aurası ilə hər tərəfi işıqlandırır. Bir neçə il bundan qabaq Nigarinin Amasyada olan türbəsini inşaat layihəsinə əsasən sökmək istəyəndə bütün yerli sakinlər ayağa qalxdı. Bir azərbaycanlı xanım isə (səhv etmirəmsə Nigar İsgəndərzadə) öz şəxsi vəsaiti hesabına həmin türbəni səhmana saldırdı. Xalq şairimiz Nəriman Həsənzadə də  bu məqsədlə Amasyaya gedərək təmin türbəni ziyarət edib və “Seyid Nigari türbəsi” adlı poema da yazıb. 

Qeyd: Yazıda Zakir Məmmədovun “Azərbaycan fəlsəfəsi tarixi”, Sənan İbrahimovun “Klassik ədəbiyyatda vəhdəti-vücud” monoqrafiyalarından, Məsiağa Məhəmmədinin “Baba Kuhi Bakuvi. Həllacın həyatı və ölümü”, Zümrüd Quluzadənin “Azərbayacn fəlsəfəsinə dair” irihəcmli araşdırmalarından və Yaqub Əlioğlunun “Seyid Nigari” sənədli filmindən istifadə olunub.


Pakistanda çəyirtkə hücumunun qarşısını almaq üçün Çin 100 min ördək göndərir - MARAQLI...
Ali Baş Komandan 3 generalı "Rəşadət" ordeni ilə təltif etdi və istefaya göndərdi...
"Aşıq Şəmşir" Mədəniyyət Ocağı İB Xocalı faciəsi ilə bağlı tədbir keçirdi - FOTOLAR
Koronavirusu yox edəcək robot ilk dəfə görüntüləndi - MARAQLI
Koronavirus müalicəsində ümid verici irəliləyiş - MARAQLI
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Siyasət
"Səfərbərlik ediriksə, ilk növbədə intellektual potensialımızı səfərbər edək..."
Maraqlı
"Böyük Atatürkün sağlığında onun ədəbi fəaliyyətindən söz açılmayıb və buna görə..."
Maraqlı
“Mən terrorizmlə mübarizənin ən çətin vaxtlarında oxşarlarımdan imtina etdim...”
Hadisə
Silahla selfi çəkmək istəyi özünə də baha başa gəldi, 10 yaşlı uşağa da...
Dünya
Hindistanda müsəlmanları hücum edən irqçilər məscidləri hədəf aldılar- FOTOLAR
Yazar
İlham İsmayıl
“Yaxın onilliklərə nə Azərbaycanın Qarabağı almaq fikri var, nə də bizim Qarabağı vermək”
Seymur Əliyev
DSX-nın bu torpaqdan pay umanlara verəcəyi yeganə hədiyyə budur: Ölüm!
Seymur Verdizadə
Sən hər gün əliəyrilik edirsən, o, beş ildə bir dəfə...
Sultan Laçın
Azərbaycanda ədalət naminə vəzifədən imtina edə bilən neçə məmur var?..
Leyla Namazova
“28 il öncə Xocalıda təkcə Xocalı sakinləri qətlə yetirilmədi...”
Həftənin ən çox oxunanları
Dostlarını da, düşmənlərini də haqlı çıxaran general...
ABŞ-ın növbəti prezidenti Qarabağı qaytaracaq
“Azərbaycan Qarabağı unutsa, yaxşıdır”- “Meşə tülküsü” belə dedi...
"Təhsil Nazirliyi Neftçalada bütün məktəb direktorlarını ƏM-nin 70-ç bəndi ilə işdən azad etməlidir"
Ərdoğanın Qarabağla bağlı bəyanatı Ermənistanı qorxuya salıb
Azərbaycanda kişi arvadını xəyanət üstündə yaxaladı - VİDEO
“Lazım gəlsə, Paşinyanı güllələyərəm!..”- Erməni general
“Hamı bizim məhvimizi istəyir: İlk addımı yenə də çeçenlər və inquşlar atacaq”
"Əlimdə çox ciddi və təkzibolunmaz faktlar var, onlar bundan qorxmalı, mən deyil..."
Ermənilər Yerusəlimə iddialarını rəsmən bildirdilər: Yəhudi-erməni davası ola bilərmi?
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247