Xəbər lenti
20/08/2019 [08:51]:
Tanınmış azərbaycanlı jurnalist erməni səfiri təriflədi...-Hansı səbəbdən?..-FOTOLAR
20/08/2019 [08:32]:
"MİQ-29"un “qara qutu”su ciddi zədə almayıbsa, Azərbaycanda “oxuna” bilər"
20/08/2019 [08:25]:
“Bugatti”dən yeni model - FOTO
20/08/2019 [08:18]:
Tramp Qrenlandiyadan incidi - FOTO
20/08/2019 [07:45]:
Türkiyə qadınların təhsil səviyyəsinə görə ilk onluqda yer aldı...- Bu reytinqdə ABŞ-ın heç adı da yoxdur...
20/08/2019 [06:44]:
"Bu insanın qızıldan 2 çayı olsa, üçüncüsünü də istəyər..."
20/08/2019 [00:15]:
Məktəb çantalarının ağırlığı ilə bağlı - Qərar
20/08/2019 [00:12]:
Gömrükdə 74 500 ədəd aksiz markası aşkarlandı
20/08/2019 [00:11]:
Keçmiş DTK-MTN zabitindən "istifadə etdiyi" erməni agentlə bağlı ilginc açıqlamalar...
20/08/2019 [00:07]:
“Fənərbağça” mövsümə darmadağınla başladı
19/08/2019 [23:58]:
Dəmir yolu ilə sərnişin daşınmasında artım oldu
19/08/2019 [23:54]:
Atası təhsil almasına qarşı çıxdı, o isə evi tərk etdi
19/08/2019 [23:51]:
Bəşəriyyətin yaranma tarixinə təkrar baxış - FOTO
19/08/2019 [23:47]:
ABŞ qadağan olunmuş qanadlı raketi sınaqdan keçirdi
19/08/2019 [23:29]:
13 yaşlı uşaq benzindən zəhərləndi
19/08/2019 [23:25]:
Putin Rusiyadakı etiraz aksiyalarına münasibət bildirdi
19/08/2019 [23:22]:
3.5 illik bakteriyanı bədəninə yeritdi "Son iki ildir qripə yoluxmadım"
19/08/2019 [23:22]:
Deputatın saxlanılan qardaşı oğlu kimdir? - FOTO
19/08/2019 [23:20]:
Zelenskinin ofisindən Netanyahunun xanımının hərəkəti ilə bağlı - Açıqlama
19/08/2019 [23:16]:
Roberto Bordin: "Bu enişdən qısa müddətdə qurtulmağa cəhd göstərəcəyik"
19/08/2019 [23:08]:
Qubada səhərdən başlayan yanğın davam edir: 20 hektar ərazi yandı
19/08/2019 [22:58]:
Uşağın cinsiyyətinə əvvəlcədən qərar veriləcək... MARAQLI ARAŞDIRMA
19/08/2019 [22:17]:
"AXC hakimiyyətinin çoxsaylı səhvlərdən biri də agentura şəbəkəsinin açıqlanmaması idi"
19/08/2019 [22:16]:
Millət Vəkili Qusarda sərhəd mühafizəçiləri ilə görüşdü
19/08/2019 [21:52]:
“Mədəmi bulandıran şeylər vardı” demişdi – Ayrılığın səbəbi bilindi
19/08/2019 [21:50]:
Azərbaycanın dövlət büdcəsinin kəsiri 667 milyon manatı ötüb
19/08/2019 [21:35]:
Məktəbdə dəhşətli hadisə: Daun sindromlu uşaq təcavüzə uğradı...
19/08/2019 [21:28]:
Rusiyanın əməkdar artisti intihar etdi
19/08/2019 [21:21]:
Qəzəbli buğa 59 yaşlı kişini öldürdü - QORXUNC... + VİDEO
19/08/2019 [21:15]:
Bizneslə məşğul olan qadınların sayı 12 faiz artdı
19/08/2019 [21:13]:
Ərdoğanla xanımı əl-ələ antik kəndi gəzdilər - FOTOLAR
19/08/2019 [21:09]:
Neftçalada bir nəfəri elektrik cərəyanı öldürdü
19/08/2019 [21:06]:
İran Rusiyanın S-300-ünün analoqunu yaratdı
19/08/2019 [21:04]:
Türkiyədə nazir müavini qəzada öldü
19/08/2019 [21:03]:
Millət vəkili Qusarda sərhəd mühafizəçiləri ilə görüşdü - FOTOLAR
19/08/2019 [21:02]:
Elmar Məmmədyarovun oğlu evləndi - Gəlin əcnəbidir -FOTOLAR
19/08/2019 [20:53]:
Ermənistanın Baş Qərargah rəisi Azərbaycanla sərhəddə gəldi
19/08/2019 [20:52]:
Vilayət Eyvazovdan növbəti TƏYİNAT
19/08/2019 [20:50]:
Masallıda 11 gün əvvəl toyu olan şəxs çayda boğulub - FOTO
19/08/2019 [20:46]:
“O vaxt İlyas İsmayılov buna görə cinayət məsuliyyətinin müəyyən olunmasını təklif etmişdi, amma...”
19/08/2019 [20:23]:
Bakı polisinin Feysbuk səhifəsi fəaliyyətə başladı
19/08/2019 [20:22]:
İlham Əliyev 1 fərman, 2 sərəncam imzaladı
19/08/2019 [20:21]:
Qəzaya düşən pilotumuzun dəfni keçirilir? - Açıqlama
19/08/2019 [19:58]:
Ermənilər İmamverdi ilə Allahverdinin kəndinin yolunu asfaltlamağa başladı - FOTO
19/08/2019 [19:37]:
"Müsavatı maliyyələşdirməyimiz barədə deyilənlər əsassızdır" - "Babək “Sirab” ASC-nin İdarə Heyətinin sədri
19/08/2019 [19:20]:
Gələn il parlamentə buraxılmayacaq deputatların siyahısı yayıldı
19/08/2019 [19:12]:
Məlahət Abbasova da ATV-dən getdi
19/08/2019 [18:49]:
İran parlamenti ABŞ-a qarşı plan hazırlayır
19/08/2019 [18:21]:
“Boşanacağımı bilmirdim” - Xloe vətəninə döndü
19/08/2019 [18:20]:
Azərbaycanda neft hasilatı azalıb
19/08/2019 [18:16]:
"WhatsApp" da barmaq izinə keçir
19/08/2019 [18:10]:
Elnur Eltürk: "Bunu bilməyənlər "Vikipediya"da yanlış məlumatlar yerləşdirə..."
19/08/2019 [18:09]:
“Kepro” lazer epilyasiya mərkəzində gözünə xəsarət yetirilən xanımdan ilginc İTTİHAM...
19/08/2019 [18:08]:
Göygöl polisinə yeni rəis təyin olundu
19/08/2019 [18:03]:
““Relax”ın rəhbəri qardaşımdır” - İqbal Məmmədov
19/08/2019 [18:01]:
Cavad Zərif: “Rəsmi Tehran ABŞ ilə danışıqlarda maraqlı deyil”
19/08/2019 [17:58]:
Məktəblərdə smartfon qadağası
19/08/2019 [17:56]:
Millət vəkilinin qoçuluq etdiyinə görə saxlanılan oğlu - FOTOLAR
19/08/2019 [17:54]:
Gəncədə saxta içkilər: sex bağlandı - FOTO
19/08/2019 [17:52]:
Vilayət Eyvazov daha bir rayona polis rəisi təyin etdi
19/08/2019 [17:48]:
Bakı metrosundan istifadə edənlərə ŞAD XƏBƏR
19/08/2019 [17:44]:
Azərbaycan-Gürcüstan sərhədindəki razılaşdırılmamış sahələrdə ölçmə işləri aparılacaq
19/08/2019 [17:39]:
Ermənistan sərhədçiləri azərbaycanlı fermerin 12 baş mal-qarasını oğurladı
19/08/2019 [17:37]:
Qusarda Mənəvi Dəyərlərin Təbliği Fondunun könüllüləri üçün “Yay məktəbi”nin açılış mərasimi olub
19/08/2019 [17:17]:
Vilayət Eyvazov əsgərlərlə nahar etdi - FOTO
19/08/2019 [17:14]:
Quba və Şabranda meşə yanğını artdı
19/08/2019 [17:09]:
Deputatın oğlu və qardaşı oğlu haqda həbs qətimkan seçildi
19/08/2019 [17:04]:
Cazibədar taekvandoçu paylaşımları ilə diqqət mərkəzində - FOTOLAR
19/08/2019 [16:59]:
Beş il ərzində donuzdan insana ürək transplantasiyası mümkün olacaq - Açıqlama...
19/08/2019 [16:52]:
Qadını intim şəkilləri ilə şantaj edən şəxs saxlanıldı
19/08/2019 [16:28]:
Mənim doğma universitetim...
19/08/2019 [16:26]:
129 qrupun iştirakıyla PKK-ya qarşı “Kıran əməliyyatı” başlanıldı - FOTOLAR
19/08/2019 [16:26]:
Rus “Kim Kardaşyan” şəkilləriylə İnstaqramda sərvət qazanır- FOTOLAR
19/08/2019 [16:12]:
Dünya universitetlərinin reytinqi açıqlandı
19/08/2019 [16:00]:
Suriya Türkiyənin hərbi karvanını bombaladı: 3 ölü, 12 yaralı
19/08/2019 [15:16]:
Gələn il vahid məktəbli formalarında yenilik olacaq
19/08/2019 [15:15]:
"Deputat nazirə dedi ki, Süleymana Xalq artisti fəxri adı verməyin..."
19/08/2019 [15:15]:
İstanbulda dənizlə quru birləşir... - İmamoğlunun ilk sınağı+Fotolar
19/08/2019 [15:13]:
Rusiyada dəhşətli cinayət - Yeniyetmə ailəsinin bütün üzvlərini baltaladı - VİDEO
19/08/2019 [15:06]:
“Putin dedi ki, sənin internetin başdan ayağa dezinformasiyadır...”
Bütün arxiv bir sırada
22/10/2018 [15:07] - Cəmiyyət - ( 3395 dəfə baxılıb)

"Biz alimləri məmurlaşdırmamalıyıq, əksinə, məmurları alimləşdirməliyik..."

"Elmdə himayədarlıq kökündən ləğv olunmalıdır ki, alim əməyi vətənə xidmət etsin"



 
Beyin axını - 5 ci hissə

İntellektual sərbəstlik tədqiqatçı alim üçün ən zəruri ehtiyacdır. 

A.Eynşteyn

Bu ilin avqust ayının  20- 21-də Parisdə Scientific Federationun təşkilatçılığı ilə keçrilən “Beynəlxalq Semiconductors-Optoelectronics-Nanostructures Konfransında” (İCSON- 18) mən “dəvət olunmuş məruzəçi” kimi iştirak edirdim. Konfransda “Metal Yarımkeçrici Kotaktın xassəsinə qeyribircinliyin təsiri ( Influence of the Inhomogeneity on the Properties of the Metal-Semiconductor Contact)” – adlı  məruzə ilə çıxış etdim. 

Konfransın məruzələrinin məzmunu və  ya öz məruzəmlə bağlı oxucuları yormaq niyyətim yoxdur. Hərgah ki, deyiləsi sözlər çoxdur. Ancaq qeyd edim ki, Bakı Dövlət Universitetinin loqosu da konfransın pannosuda yer almışdı. Əsas məqsədim konfranda müşahidə etdiyim bir sosial fenomen haqında fikir söyləməkdir. 
Qeyd edim ki, konfransda  “Plenar məruzələri” ya ərəb mənşəli alimlər, ya da yapon alimləri  etdilər. Diqqəti cəlb edən  məqam bundan ibarətdir ki, yaponlar öz ölkələrinin universitetlərindən gəlmişdilər. Ərəblər isə  öz ölkələrindən yox, hərə bir ölkədən gəlmişdilər. Misal üçün, konfransın açılış məruzəsini Mahmoud A. El- Sherif etdi. O, ABŞ-da işləyir və çox müasir“Photonics Lab” –ın yaradıcısıdır. Prof. Mohamed Missous Birləşmiş Krallıqdan gəlmiş və ifrat yüksək tezlklər elektronikası sahəsində dünyada  aparıcı mütəxəsisdir. Və ya birinci günün ikinci yarısında sessiyaya rəhbərlik edən prof.  Mohamed Benyoucef  Almaniyanın Kassel Universitetindən gəlmişdi. Konfransın ikinci günü  sessiyalara rəhbərlik əsasən yaponlar edirdilər.                                                                                                                                     
Sual olunur: səbəb nədir ki, ərəb professorları öz ölkələrində yox, inkişaf etmiş ölkələrdən (ABŞ, Birləşmiş Krallıq və Almaniya), amma yapon alimləri öz unversitetlərindən gəlmişlər? Səbəb nədir ki, ərəb ölkələrindən çox inkişaf etmiş ölkələrə “beyin axını” var, amma Yaponiyadan yoxdur?               
Bu suallara cavab vermək üçün, əvvəlcə, alim əməyi ilə məmur əməyinin fərqinə varmaq lazımdır. Alim əməyi ilə məmur əməyinin fərqi varmı?
Fərq böyükdür. Ancaq bu fərqi görən də var, görməyən də. Məmur o şəxsdir ki, bəlli yerdə, bəlli qurumda və müəyyəni saatlarda (8 saat) dövlətə  quluq edir. (Yaxşı məmur o kəsdir ki, dövlətinə yaxşı qulluq edir. Pis məmur o kəsdir ki, dövlətdən çox əsasən özünə qulluq edir). İş vaxtı qurtarandan sonra o, səhərki iş gününə qədər tam sərbəsdir. Sabah gəlib işini təkrarən davam edəcəkdir. 
Məmurdan fərqli olaraq, alim (və ya digər intellektual sahənin zirvə adamı) sutkada 24 saat kəsilməz elmlə məşqul olan adamdır. Onun elmdən başqa digər fikri-zikri yoxdur. Bağda işləyəndə də, dənizdə çiməndə də  özünü işdə hesab edir. Alim əməyi zamana görə kəsilməzdir Gündə 8 -10 saat işləyən alim artıq yarımçıq alim, və ya məmurlaşmış alimdir. Çünki, məmur əməyi zamana görə kəsiləndir. Bu ciddi fərq əmyin qiymətləndirilməsində nəzərə alınmalıdır. Çox inkişaf etmiş ölkələri bəziəri bu incəliyi nəzərə alır və onların əməyini məmur əməyindən yüksək qiymətləndirilir. Bu fərq nəzərə alınmayanda beyi axını baş verir.                 
Deməli, səbəbin kökü alim əməyinin qiymətləndirilməsindədir. Çox güman ki, inkişaf etmiş ölkələrdə (ABŞ-da, Birləşmiş Krallıqda, Almaniyada) alimim əmək haqqı günün 24 saatına hesablanır. Bununla da onun bütün yaşam qayğıları avtomatik öz həllini tapır və alim özünü 24 saat elm həsir edə bilir. 
Yaponiyanin keçmiş Baş naziri Cyuintiro Koudzumidən soruşurlar: Siz dünyada elm və texnologiya üzrə liderliyə necə nail oldunuz?- sualına o belə cavab verir:
"Biz alimlərə nazirlər qədər maaş, diplomatlarda olduğu kimi mühafizə və imperatora olan qədər hörmət etdik..."        
Dəqiq elmlər sahəsində Nobel mükafatı almış İslam dünyasının üçüncü alim türkiyəli Əziz Sancardır. İki il öncə Nobel mükafatçısı Əziz Sancar Bakıda UNEC –in qonağı olarkən ona sual verdilər: niyə qayıdıb Türkiyə universitetlərində dərs vermirsiniz? Nobelçi alimin cavabı belə oldu ki, ABŞ dövləti mənə o qədər qaygı göstərib ki, sadəcə onlardan keçə bilmirəm. Alimin gecə-gündüz işləməsi üçün ona qaygı göstərmək lazımdır.
Rusiya Elmlər Akademisiyasını təsis edən I Pyotrdan soruşurlar: yaratdığınız akademiyaın üzvlərinin maaşı nə qədər olmalıdır?  Çar I Pyotr deyir: çarın maaşı qədər. 
Əgər alim əməyi məmur əməyindən yüksək olarsa nə baş verər? Gənclərin ən talantlı və qabiliyyəti hissəsi fundamental elmləri öyrənməyə üstünlük verirlər. Əks halda onlar hüquqçu, həkim, mühəndisliyə, biznesə üstünlük verərlər. Bakı Dövlət Universetində 60 ilə yaxın  işləyən müəllim kimi deyə bilərəm ki 1960- 1980 – cı illərdə universtetin, fizika, riyaziyyat, kimyiya, biologiya kimi fakultələrində ölkənin ən talantlı gəncləri təhsil alırdılar.
Təbii sual: İkinci dünya ölkələrdə də  bu problemi qaydasına qoymaq mümkündürmü? 
Əlbəttə, mümkündür. Fərz edək ki, 2-ci (və ya 3-cu)  dünya  ölkələrin birində yüksək çinli məmurun maaşı 1000 dollardır. O, bu əmək haqqını 8 saatlıq işə görə alır. Onda həmin ölkədə alimin əmək haqqı bundan təqribən 2-3 dəfə  çox (yəni 3000 doll) olmalıdır. Belə olanda elm də, texnologiya da, sənaye də inkişaf edər. Gənclər elmin dalınca gedər. Ölkəni heç kəs tərk etməz və beyin axını baş verməz. Ölkədə iqtisadiyyat da, vətənpərvərlik də yüksələr.  
Yeri gəlmişkən, bir məsələni də müzakirə etmək vacibdir. Müəllim professor ilə alim professorun fərqi varmı?            
İ.Stalin dönəmində alimin qiyməti yüksək olub. Dövlətin gözündə alim məmurdan qəlbidə dururdu. Qərbdə də  alimlərə məmurdan qəlbi duran zümrə kimi baxırlar və onlara təqribən 3 qat məmur maaşı alırlar. Onlar az dərs deyir, amma elmlə çox məşğul olurlar.
1950 ci illərdən sonra vəziyyət dəyişdi, çünki alimlər məmurlaşdılar. Əgər  müəllim-professor  eyni fənnin mühazirəsini müxtəlif qruplarda (və ya illərdə) təkrar- təkrar oxuyursa, onda o, təhsil sahəsinin məmurlaşmış professorudur. Onlar tədrisə çox, elmə az vaxt sərf edirlər və universitetlərdə, kolleclərdə müəllim professor işləyib məmur qədər yüksək maaş alırlar. 
Bu məqalə çapa hazırlananda Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyevin sərəncamı ilə AMEA həqiqi və müxbir üzvlərinin aylıq rütbə maaşları artırıldı. Bu münasibətlə Akademiymızın dəyərli üzvlərini ürəkdən təbrik edirəm. Dövlət öz  üzərinə düşən işi gördü. İndi elmdə geriiyin bütün məsuliyyəti akademiklərin üzərində qalır. Akademik seçkilərində şəxsi mənafeyə yox, dövləti mənafeyə səs verilməlidir ki, iti zəkalı alimlər Akademiyadan kənarda qalmasınlar ki, elmi qabağa apara bilsinlər.
Hesab edirəm ki, bu model bizdə də tətbiq etmək olar. Yəni biz məmurlaşmış alimləri təzədən alimləşdirməliyik və onlara Stalin dönəmində (və ya indi Qərbdə) olduğu kimi qayğı ilə əhatə olunsunlar. Belə olan halda rüşvət daxil olmaqla bir çox nüqativ hallar aradan qalxar. Bəzi Azərbaycan universitetlərində (UNEC və BMU)  bu yanaşmadan istifadə edilir. Yəmi müəllim professor ilə alim professorun əməyi fərqli qiymətləndirilir. Birindən kefiyyətli elmi iş, digərindən keyfiyyətli dərs demək tələb olunur.
Son olaraq qeyd edim ki, istənilən dövlətin elm siyasəti elə olmalıdır ki, alim məmurlaşmasın, əksinə məmur alimləşsin. Dəyərli alimlərin düzgün seçilib (bütün qüsurların mənbəyi burdadır)  Akademiyada yerləşdirilməsi elm siyasətinin vacib müddalarındandır.  Emdə himayədarlıq kökündən ləğv olunmalıdır ki, alim əməyi vətənə xidmət etsin. Belə olan halda iqtisadiyyat yüksələr, beyin axını dayanar, gənclər vətənpərvər olar.  
Sonda  Böyük Nizamini təkrar yada salaq, çünki dediyidə hikmət böyükdür:                    

Alimdir gözümdə ən əziz insan
Qüvvət elmdədir - başqa cür heç kəs
Heç kəsə üstünlük eyləyə bilməz.
     
Prof. Şahlar Əsgərov, əməkdar elm xadimi

loading...
loading...
3.5 illik bakteriyanı bədəninə yeritdi "Son iki ildir qripə yoluxmadım"
Məktəbdə dəhşətli hadisə: Daun sindromlu uşaq təcavüzə uğradı...
Deputatın oğlu və 5 qohumu saxlanıldı - VİDEO
Fatih Terim Hasan Şaşın istefasını qəbul etmədi
Düşmən ordusu avtoqəzalardakı itkilərini gizlədir - 1 ölü, 4 yaralı
Pulsuz hüquqi xidmət

Nabranda hər cür şəraiti olan 1 otaqlı, 2 otaqlı, 3 otaqlı kotej tipli kirayə evlər. Əlaqə nömrəsi – (050 311 11 64); (055 681 11 64)

Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Gündəm
Ermənilər İmamverdi ilə Allahverdinin kəndinin yolunu asfaltlamağa başladı - FOTO
Dünya
Rus “Kim Kardaşyan” şəkilləriylə İnstaqramda sərvət qazanır- FOTOLAR
Cəmiyyət
"Deputat nazirə dedi ki, Süleymana Xalq artisti fəxri adı verməyin..."
Dünya
Rusiyada dəhşətli cinayət - Yeniyetmə ailəsinin bütün üzvlərini baltaladı - VİDEO
Cəmiyyət
“Onun ölüm xəbəri mənim üçün çox gözlənilməz oldu...”
Həftənin ən çox oxunanları
Kişi qadın bədənində ən çox hansı üzvə diqqət edir? – Professor açıqladı
Damlanın seks videosunu belə "çəkiblər"? — ŞOK FAKTLAR ortaya çıxdı - FOTO
Yazışma qurbanı: Ər arvadının sevgilisinin cinsiyyət orqanlarını kəsərək cəzalandırdı...
Düşmənin müdafiə naziri Azərbaycana yalvardı: “Dayandırın...”
Naxçıvanın keçmiş daxili işlər nazirinin Bakıda obyekti "tapıldı"... - FOTOLAR
"Qarış-qarış da olsa öz ərazilərimizi düşməndən təmizləyirik" - Hərbi ekspert...
Sərhədçilərimiz hücuma keçdi - Düşmən mövqeləri nəzarətə götürüldü
Qadın polisin seks görüntüləri yayıldı - Ölkədə qalmaqal - FOTOLAR
“Sənin ərin hara baxır?” - Müğənni aləmi bir-birinə qatdı -FOTOLAR
“Naxçıvanın Günnüt ərazisi də özümüzün idi, ora işğal olunmamışdı ki, sadəcə..."
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və s. işlər üçün əlaqə:
Telefon: 0502711225, 0507440247 (Whatsapp)