Xəbər lenti
18/08/2019 [14:59]:
“Linfild”-“Qarabağ” oyununun hakimləri bəlli oldu
18/08/2019 [14:59]:
Rusiyanın müdafiə naziri Avropada və Asiyada ABŞ-a sərt cavab veriləcəyini söyləyib
18/08/2019 [14:59]:
Əxlaqsız qadınların Bakıdan Dubaya axını azalıb - SƏBƏBLƏR
18/08/2019 [14:56]:
İsmayıl Abdullayev şərhçilikdən uzaqlaşdırıldı - Efirdə dediyi bu sözlərə görə
18/08/2019 [14:19]:
Gəncləri öz qurbanına çevirən estetik əməliyyatlar...
18/08/2019 [14:14]:
Şeyxülislamın 40 ildə imza atdığı İLKLƏR - Qorbaçovu rüsvay edib, vəhdət namazı qıldırıb, imam üçün qan verib...
18/08/2019 [14:12]:
5 yaşlı uşağı duşa bağlayıb, işgəncə verdilər -VİDEO
18/08/2019 [14:07]:
Şəmkirdə sərxoş ər qaynanasının evini yandırıb, 2 yaşlı körpə ölüb, xəsarət alanlar var - YENİLƏNİB
18/08/2019 [14:06]:
Ermənistan “140 hektar torpaq almışıq” dedi, Azərbaycan MN istehzalı cavab verdi - "Gülüş doğurur..."
18/08/2019 [14:03]:
"Mançester Siti" "Tottenhem"lə heç-heçə edib
18/08/2019 [13:51]:
3 ayda 2-ci dəfə ana oldu
18/08/2019 [13:50]:
Buraya qadınların girişi qadağandır: 2000 kişinin yaşadığı adanın sirri - FOTOLAR
18/08/2019 [13:48]:
"İlham Əliyev də Mehriban Əliyevanı birinci vitse prezident təyin etməklə..."
18/08/2019 [13:42]:
Şəmkirdə baş verən faciədə yanan qadın və anasının vəziyyəti açıqlandı
18/08/2019 [13:37]:
Şair Oqtay Rza vəfat etdi
18/08/2019 [13:34]:
Vilayət Eyvazovdan yeni rəis təyinatı
18/08/2019 [13:29]:
İki yaşlı oğlunun ölümünə səbəb olan atayla bağlı - Rəsmi açıqlama
18/08/2019 [12:20]:
Bill Geytsin hansı təxminləri həyata keçib?
18/08/2019 [12:16]:
Zəlzələ kahinindən ŞOK xəbərdarlıq
18/08/2019 [12:13]:
Bakı metrosunda sərnişinin halı pisləşdi
18/08/2019 [12:01]:
Yanğınsöndürənlər huşunu itirmiş ev sahibini xilas ediblər
18/08/2019 [11:43]:
“Kriminal dünyanın tacı” - Heç kim ölümünə inanmadı
18/08/2019 [11:30]:
Türkiyədə ağır qəza - 37 yaralı
18/08/2019 [11:04]:
Banqladeşdə yanğın 50 min insanı evsiz qoydu
18/08/2019 [10:57]:
Duzdan çox istifadə etmək ömrü qısaldır - XƏBƏRDARLIQ...
18/08/2019 [10:43]:
Futbola baxan “saqqallı” qızlar saxlanıldı
18/08/2019 [10:40]:
Bu gün 40 dərəcə isti olacaq
18/08/2019 [10:30]:
Bu gün dövlət qulluğuna qəbul üçün test imtahanı keçirilir
18/08/2019 [10:22]:
Düşmən snayper tüfənglərindən istifadə etməklə atəşkəsi pozdu
18/08/2019 [10:12]:
Xanım ofisianta bəxşiş olaraq avtomobil hədiyyə etdilər- MARAQLI...
18/08/2019 [10:09]:
Qadın uşaqlarını iki ay yarımlıq ara ilə dünyaya gətirdi
18/08/2019 [10:08]:
“Paşinyan bu təxribatçı çıxışı ilə Minsk Qrupunu yox elədi və Ermənistanı müharibəyə sürükləyir...”
18/08/2019 [10:05]:
Qazaxıstanda 5,4 maqnituda gücündə zəlzələ olub
18/08/2019 [10:04]:
Kraliçadan şahzadə Meqana növbəti qadağa: "Cırıq" cins geymə
18/08/2019 [10:02]:
Şəmkirdə yanğın zamanı 2 yaşlı uşaq ölüb
18/08/2019 [09:41]:
"Əmioğlu, eşitmişəm hamıya etdiyiniz cinayətlərdən danışırsınız, bəlkə birini də mənə danışasınız"
18/08/2019 [09:28]:
Putin ikinci prezidentlə həbsxanada görüşəcəkmi?
18/08/2019 [09:24]:
Neftçalada 24 yaşlı gənc intihar etdi
18/08/2019 [09:23]:
Gürcüstan ABŞ ilə hərbi əməkdaşlığı genişləndirir
18/08/2019 [09:20]:
Nümayişçilərə qarşı “dəhşətli nəhəng” silah tapıldı
18/08/2019 [09:07]:
ABŞ-a məxsus PUA Rusiya sərhədində
18/08/2019 [09:01]:
Tramp təsadüfən tərəfdarını təhqir etdi
18/08/2019 [08:59]:
Əsəbiləşəndə sakitləşməyin ən sadə yolu
18/08/2019 [08:56]:
Rusiyada siqaret çəkənlərin maaşı azaldılacaq
18/08/2019 [08:56]:
Türkiyədə dəhşətli zəlzələ ABŞ-ın gizli silahı ilə törədilib?
18/08/2019 [08:54]:
Argentina Prezidenti yeni maliyyə naziri təyin etdi
18/08/2019 [08:53]:
Krımda unikal sarkofaq tapıldı
18/08/2019 [08:50]:
İsrailə 3 raket atıldı
18/08/2019 [08:26]:
Soçi aeroportunda işdən çıxarılan ermənilər rəhbərliyi şantaja keçdilər
18/08/2019 [08:24]:
Milyarder-sutenyorun müəmmalı ölümü ətrafında qalmaqal səngimir
18/08/2019 [08:19]:
Poroşenko Rusiyanın qorxularını açıqladı
18/08/2019 [08:17]:
Əfqanıstanda toyda partlayış olub: 63 nəfər ölüb - YENİLƏNİB
18/08/2019 [08:13]:
ABŞ-da təyyarə evin üstünə düşdü
18/08/2019 [08:11]:
Poroşenko Ukraynadan 8 milyard dollar çıxarıbmış
18/08/2019 [08:10]:
İran yeni ZRK ilə Rusiya və ABŞ-a meydan oxuyur
18/08/2019 [00:28]:
Göyçayda toy karvanında baş verən qəzanın videosu yayıldı - FOTO/VİDEO
18/08/2019 [00:24]:
Azərbaycanda baba nəvəsi ilə “avtoşluq” etdi - VİDEO
18/08/2019 [00:21]:
“Real Madrid” La Liqaya qələbə ilə başladı - VİDEO
18/08/2019 [00:07]:
Böyük Tamaranın nəvəsinin qəbri Türkiyədə tapıldı - FOTO
18/08/2019 [00:05]:
"Qəbələ" ölkə çempionatına məğlubiyyətlə başladı
17/08/2019 [23:59]:
Abşeronda 13 yaşlı oğlanı maşın vurub, sürücü qaçıdı
17/08/2019 [23:57]:
Xəstəlik 10 yaşlı qızı qoca qarıya çevirdi - FOTOLAR
17/08/2019 [23:55]:
Uşaq yola qaçdı, maşın vuraraq öldürdü - Ana gözəllik salonunda imiş
17/08/2019 [23:52]:
Kanala düşən maşın nişanlı cütlüyə məzar oldu - VİDEO
17/08/2019 [23:48]:
Almaxanımın 18 avqust, 18 yaşı münasibətilə- Rauf Bağbanın şeiri
17/08/2019 [23:48]:
Fransada ac müştəri sifarişini gecikdirən ofisiantı güllələdi
17/08/2019 [23:46]:
Bu yay Xəzərdə məhv olan həyatlar - FOTOLAR
17/08/2019 [23:42]:
Rəqassə Fatimənin qızı ərə getdi - FOTO/VİDEO
17/08/2019 [22:52]:
Güləşçimiz gümüş medal qazandı
17/08/2019 [22:51]:
BMT yeni dəhşətli silah növünün yayılacağından narahatdır
17/08/2019 [22:49]:
Günay Bülənt Ərsoyla eyni təyyarədə uçdu
17/08/2019 [22:49]:
Qətərdə asfaltı mavi rəngə boyamağa başlayıblar
17/08/2019 [22:46]:
Ağsuda yüksək gərginlikli elektrik xətlərinin altında yanğın oldu
17/08/2019 [22:45]:
Türkiyədəki böyük fəlakətin 20-ci ili - VİDEO
17/08/2019 [22:41]:
ABŞ mətbuatı: "Barak Obama Co Baydenin prezidentlik yarışında iştirak etməsini istəmir"
17/08/2019 [22:39]:
Səidə Sultanın açıq-saçıq videosu yayıldı - VİDEO
17/08/2019 [22:34]:
Daha bir ərəb ölkəsi qarışa bilər - iki siyasi fəal edam edildi
17/08/2019 [22:31]:
Nazirlik Xətaidə ağacları qorumaq üçün məcburi göstəriş verdi
17/08/2019 [22:10]:
“Vikipediya”da publisist və tədqiqatçı Tofiq Hüseynzadə haqqında üç dildə məqalə yaradılıb
17/08/2019 [22:02]:
Mehriban Əliyeva Müslüm Maqomayevi doğum günündə bu sözlərlə andı
Bütün arxiv bir sırada
12/02/2019 [21:55] - Araşdırma - ( 2374 dəfə baxılıb)

"Bakıda intihar halları neft sənayesinin inkişafından sonra artıb…”

“Yüksək təhsilli və dünyagörüşlü insanlar sırasında intihar riski orta təhsillilərlə müqayisədə dəfələrlə azdır...”


Elmi dildə “suisid” adlanan intihara Azərbaycan alim, sosioloq və hüquqşünaslarının baxışını araşdırarkən diqqətimizi  Beynəlxalq Hüquqşünaslar İttifaqının Vitse-prezidenti, Azərbaycan Respublikasının əmək­dar hüquqşünası, hüquq elmləri doktoru, professor İlham Rəhimovun elmi redaktorluğu ilə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının müəllimi, hüquq elmləri doktoru, professor Bəhram Zahidovun  2012-ci ildə işıq üzü görmüş “İntihar” əsəri cəlb etdi. Kitabda  sözügedən  problem intihar fenomeninin tarixi və müasir vəziyyəti, intihar hallarının kriminoloji və sosioloji təhlili, intihar və ona oxşar əməllərin profilaktikası və s. aspektlərdən geniş təhlil olunur.  

 

"Əgər bu əsər bircə nəfər şəxsi öz yolundan - intihar etmək yolundan geri qaytara biləcəkdirsə, onda mən özümü xoşbəxt hesab edəcəyəm”. Müəllif- professor Bəhram Zahidov kitabın ilk fəslinə epiqraf olaraq belə yazır...

 

 Moderator.az müəllifin bu xoş niyyəti ilə həmrəy olmaqla mövzunun bəşəriyyət və xalqımız üçün kifayət qədər aktuallığını nəzərə alaraq “İntihar” əsərinin ən diqqətəlayiq və maraqlı məqamlarını oxucuların nəzərinə çatdırır:

 

 

 (Əvvəli bu linkdə: http://www.moderator.az/news/258253.html)

 

 

“ABŞ-da intihar edənlər sırasında sağlam şəxslərə nisbətən “mavi”lər 7 dəfə çoxdur...”

 

 

“....Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının təhlilləri nəticəsində intiharların əsasən 80 üsulla icra edildiyi müəyyən olun­muş­dur. Məsələn, Hindistanın Pencab ştatında bütün inti­har edən­lə­rin yarısından çoxunun özünü hərəkətdə olan qatarın altına atması yolu ilə, Şri-Lankada 91 faizin zəhərlənmək yolu ilə intihar etdiyi aydın olmuşdur. Dünyada ən geniş yayılmış intihar üsulu özü­nüas­ma hesab edilir. ABŞ-da suisidentlərin 60 faizi, Kanada­da 30 faizi odlu silahdan istifadə etməklə, silah əldə etmə­yin demək olar ki, mümkünsüz olduğu Avstri­ya­da cəmi 4 faizi odlu silahdan istifadə edərək intihar arzu­larını reallaşdırmışlar. Dünyada narkotik maddələrdən və dər­man vasitələrinin dozasını artırmaq yolu ilə intihar edənlər 18 faiz  təşkil etdiyi halda, Çində intihar edənlərin çoxu bu üsul­dan istifadə edirlər. Müxtəlif nəq­liy­yat vasitələrindən istifadə et­məklə intihar edənlərin sayının son illər yeni üsul kimi sü­rətlə artması müşahidə edilir. İngil­tərədə zəhərli qazdan is­ti­fadə etməklə intihar edənlərin sayı əv­vəllər əksəriy­yət təşkil et­diyi halda, son illər bu yolla intihar edənlərin sayı 3 dəfə azalmışdır.

 

 

Dünyada intiharların 32 faizinin günün birinci yarısında, 44 faizinin günortadan sonra, 24 faizinin isə axşam vaxtlarında hə­ya­ta keçirildiyi müəyyən edilmişdir. Milli mənsu­biy­­yətinə görə uqrofin etnik qrupuna daxil olan Macarıstan, Finlandiya və Ud­mur­tiya əhalisinin hər yüz min nəfərə düşən intiharların sayına görə dünyada ilk yerləri tu­turlar. Eləcə də dünya üzrə apa­rılan təhlillər peşə xüsusiyyətlərinə görə 10 ballıq sistem tətbiq edildikdə, intihar riski musiqiçilər arasında 8,5 bal, tibb işçiləri sırasında 8,2 bal, diş həkimləri sırasında 8,2 bal, maliyyəçilər arasında 7,2 bal, psixiatrlar arasında 7,2 bal, kitabxanaçılar arasında 3,2 bal, satıcılar arasında 2,1 bal təşkil edir. Ailəli şəxslər arasında hər iki cinsdən olan suisidentlərin intiharı ən aşağı göstərici təşkil etdiyi halda, boşananlar və ya həyat yol­daşını itirənlər sırasında özünü öldürənlərin sayı 3 dəfə artıq ol­muş­dur. Eləcə də zabitlər, gənc əsgərlər, cəzaçəkmə müəs­sisə­lərində azadlıqdan məhrum edilmə növündə cəzaçə­kən və təqaüdə yenicə çıxmış şəxslər arasında intiharlar çox­luq təşkil etdiyi halda, ömürlük azadlıqdan məhrum edilmiş şəxslər sıra­sında intihar edənlər, demək olar ki, yox dərəcə­sin­dədir. İntihar edən kişilər və qadınlar arasında intihar zamanı sərxoş olan şəxs­­lərin sayı, cəmi 8 faiz təşkil etdiyi halda, xroniki alko­qoldan və narkomanlıqdan əziyyət çəkən şəxslərin sayı 60 faiz təşkil edir. Suisidentlərin sırasında narkomanların, psixi xəstələ­rin, xroniki alkoqoliklərin, əlillərin, habelə homosek­sualistlərin sayı çoxluq təşkil edir. Məsələn, ABŞ-da intihar edənlər sıra­sında sağlam şəxslərə nisbətən mavilər yeddi dəfə çoxluq təşkil edirlər. İnti­harlar zamanı yalnız 44 faiz suisi­den­tin valideynlərinə, rəislərinə və digər yaxın bildikləri şəxslərə ünvanlanmış mək­tub­ları aşkar edilmişdir. Yüksək təhsil almış və dünyagörüşü geniş olan in­sanlar sırasında intihar riski orta təhsilli şəxslərlə müqa­yi­sədə də­fələrlə azdır. Suisidentlərin 60 faizi öz ətrafı ilə məhdud əla­qədə olan, 16 faizi qapalı və ünsiyyətdən çəkinən şəxslər olduğu halda, öz ətrafı ilə sıx münasibətdə və ünsiyyətdə olan şəxslərin cəmi 24 faizi intihar yolunu tutmuşlar. Cəmiyyətdə baş verən iqtisadi və siyasi böhranlar, kataklizmlər, təbiət hadisələri, qor­xulu yoluxucu xəstəliklər intiharların artmasına mühüm təsir gös­tərən amillər hesab oluna bilər.

 

 

İrsiyyət amilinin təsirinin təd­qiqinə dair araşdırmalar göstərir ki, intihar edənlərin 6 faizinin vali­­deynlərindən biri vaxtı ilə intihar yolu ilə həyatdan köçmüş şəxslər olmuşlar. Eləcə də suisidentlərin 80 faizi intihardan əv­vəl­ki iki il müddə­tində ailəsində, işlədiyi kollek­ti­vdə və ət­rafında olan şəxslərə öz in­ti­har niyyətləri barədə müəyyən işa­rələr vermiş və ya bəzən intihar niyyətləri haqqında açıq eti­raf­lar etmişlər.

 

 

Dünya üzrə  intiharların XIX əsrin əvvəl­lərindən etibarən artaraq bu günə qədər yüksələn xətt üzrə inki­şaf etdiyi müşahidə edilir. Azərbaycanda XIX və XX əsrlərdə intihar halları xarak­terik səciyyə daşımamışdır. Bununla belə, Bakı şəhərində neft sənaye­sinin inkişafı və təhlükəli neftçıxarma proseslərində XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində fəhlələr arasında intihar hal­larının artması müşahidə edilməyə başlanmışdır.  SSRİ-nin tərkibində fəaliyyət göstərdiyi və istərsə də döv­lət müstəqilliyi bərpa edildikdən sonra bütün MDB ölkələrində olduğu kimi, Azər­baycanda da intihar halları tədricən artmışdır. Bu meyil keçən əsrin 90-cı illərindən sonra diqqəti daha çox cəlb etməyə başlamışdır. Eləcə də, XXI əsrin ilk on illiyində öl­kə­də intihar hallarının sayı sürətlə artmış, coğrafi mənada genişlənmiş, «cavanlaşmış» 2011 və 2012-ci illərdə ən yük­sək həddə çatmışdır. Bu barədə ətraflı təhlil işin sonrakı hissə­lərində müstəqil olaraq araş­dırıl­dığından burada ona geniş yer ayrılması məqsədəmüvafiq he­sab edilməmişdir. Ümumiy­yətlə, dünya­nın bir çox ölkələrində olduğu kimi, Azərbaycan­da da intiharların müasir vəziyyəti ciddi narahatçılıq doğurmaq­dadır.

 

 

Beləliklə, bəşəriyyət tarixində intihar və onun prob­lem­ləri ilə bağlı aparılan araşdırmalar bu təzahürün müasir günlə­ri­mizdə yüksək həddə çatdığını təs­diq edir. Bu da qlobal bir prob­lemin müxtəlif istiqamətlərdə, ümumdünya və milli səviy­yə­də araş­dırıl­masını və kompleks profilaktiki tədbirlərin görülməsini aktuallaşdırmışdır...


(Davamı var)

 

 Qeyd: İstifadə edilmiş 337 mənbə kitabın sonunda göstərilir.

 

 Təqdim etdi: Sultan Laçın

 

loading...
loading...
Düşmən ordusu avtoqəzalardakı itkilərini gizlədir - 1 ölü, 4 yaralı
Kosmetik vasitələr Antarktikanı da kirlətdi - İNANILMAZ...
8 telefonla birdən oynayan sürücü yaxalandı - FOTO
Liberiyalı senator maaşının çoxunu yerli xalqa paylayacaq - MARAQLI
Hesabın çox gəlməsinə qəzəbləndi, bara hücum etdi - AĞLASIĞMAZ...+ VİDEO
Pulsuz hüquqi xidmət

Nabranda hər cür şəraiti olan 1 otaqlı, 2 otaqlı, 3 otaqlı kotej tipli kirayə evlər. Əlaqə nömrəsi – (050 311 11 64); (055 681 11 64)

Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
“Əsəddən icazə al…” - Moskvadan Ərdoğana şok tələb
Dünya
“Fox 8” in müxbiri təyyarə qəzasında öldü - FOTO
Dünya
Rusiya Xüsusi Təyinatlıları özlərini biabır etdi - FOTO
Cəmiyyət
10 dahinin 100 məhşur sözü...
Cəmiyyət
“Onda hər şey yüksək səviyyədədir...”
Həftənin ən çox oxunanları
Azərbaycanda 19 nəfərin xəsarət aldığı qəzadan dəhşətli görüntülər - VİDEO
Kişi qadın bədənində ən çox hansı üzvə diqqət edir? – Professor açıqladı
Damlanın seks videosunu belə "çəkiblər"? — ŞOK FAKTLAR ortaya çıxdı - FOTO
Əsgərlərimizdən düşmənə əsl Qurban Bayramı "hədiyyəsi"...
Məleykə Abbaszadədən 800 abituriyentə misilsiz xeyirxahlıq...
Yazışma qurbanı: Ər arvadının sevgilisinin cinsiyyət orqanlarını kəsərək cəzalandırdı...
Düşmənin müdafiə naziri Azərbaycana yalvardı: “Dayandırın...”
Naxçıvanın keçmiş daxili işlər nazirinin Bakıda obyekti "tapıldı"... - FOTOLAR
"Prezident məhz bu keyfiyyətləri nəzərə alıb onu çökməkdə olan sistemin başına gətirdi"
"Qarış-qarış da olsa öz ərazilərimizi düşməndən təmizləyirik" - Hərbi ekspert...
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və s. işlər üçün əlaqə:
Telefon: 0502711225, 0507440247 (Whatsapp)