Xəbər lenti
18/08/2019 [08:26]:
Soçi aeroportunda işdən çıxarılan ermənilər rəhbərliyi şantaja keçdilər
18/08/2019 [08:24]:
Milyarder-sutenyorun müəmmalı ölümü ətrafında qalmaqal səngimir
18/08/2019 [08:19]:
Poroşenko Rusiyanın qorxularını açıqladı
18/08/2019 [08:17]:
Əfqanıstanda toyda partlayış olub: 63 nəfər ölüb - YENİLƏNİB
18/08/2019 [08:13]:
ABŞ-da təyyarə evin üstünə düşdü
18/08/2019 [08:11]:
Poroşenko Ukraynadan 8 milyard dollar çıxarıbmış
18/08/2019 [08:10]:
İran yeni ZRK ilə Rusiya və ABŞ-a meydan oxuyur
18/08/2019 [00:28]:
Göyçayda toy karvanında baş verən qəzanın videosu yayıldı - FOTO/VİDEO
18/08/2019 [00:24]:
Azərbaycanda baba nəvəsi ilə “avtoşluq” etdi - VİDEO
18/08/2019 [00:21]:
“Real Madrid” La Liqaya qələbə ilə başladı - VİDEO
18/08/2019 [00:07]:
Böyük Tamaranın nəvəsinin qəbri Türkiyədə tapıldı - FOTO
18/08/2019 [00:05]:
"Qəbələ" ölkə çempionatına məğlubiyyətlə başladı
17/08/2019 [23:59]:
Abşeronda 13 yaşlı oğlanı maşın vurub, sürücü qaçıdı
17/08/2019 [23:57]:
Xəstəlik 10 yaşlı qızı qoca qarıya çevirdi - FOTOLAR
17/08/2019 [23:55]:
Uşaq yola qaçdı, maşın vuraraq öldürdü - Ana gözəllik salonunda imiş
17/08/2019 [23:52]:
Kanala düşən maşın nişanlı cütlüyə məzar oldu - VİDEO
17/08/2019 [23:48]:
Almaxanımın 18 avqust, 18 yaşı münasibətilə- Rauf Bağbanın şeiri
17/08/2019 [23:48]:
Fransada ac müştəri sifarişini gecikdirən ofisiantı güllələdi
17/08/2019 [23:46]:
Bu yay Xəzərdə məhv olan həyatlar - FOTOLAR
17/08/2019 [23:42]:
Rəqassə Fatimənin qızı ərə getdi - FOTO/VİDEO
17/08/2019 [22:52]:
Güləşçimiz gümüş medal qazandı
17/08/2019 [22:51]:
BMT yeni dəhşətli silah növünün yayılacağından narahatdır
17/08/2019 [22:49]:
Günay Bülənt Ərsoyla eyni təyyarədə uçdu
17/08/2019 [22:49]:
Qətərdə asfaltı mavi rəngə boyamağa başlayıblar
17/08/2019 [22:46]:
Ağsuda yüksək gərginlikli elektrik xətlərinin altında yanğın oldu
17/08/2019 [22:45]:
Türkiyədəki böyük fəlakətin 20-ci ili - VİDEO
17/08/2019 [22:41]:
ABŞ mətbuatı: "Barak Obama Co Baydenin prezidentlik yarışında iştirak etməsini istəmir"
17/08/2019 [22:39]:
Səidə Sultanın açıq-saçıq videosu yayıldı - VİDEO
17/08/2019 [22:34]:
Daha bir ərəb ölkəsi qarışa bilər - iki siyasi fəal edam edildi
17/08/2019 [22:31]:
Nazirlik Xətaidə ağacları qorumaq üçün məcburi göstəriş verdi
17/08/2019 [22:10]:
“Vikipediya”da publisist və tədqiqatçı Tofiq Hüseynzadə haqqında üç dildə məqalə yaradılıb
17/08/2019 [22:02]:
Mehriban Əliyeva Müslüm Maqomayevi doğum günündə bu sözlərlə andı
17/08/2019 [21:52]:
Belarusun Müdafiə naziri: “Azərbaycanla münasibətlərimiz yüksələn xətlə inkişaf edir"
17/08/2019 [21:50]:
Zakir Həsənov Azərbaycan tankçılarının “Beynəlxalq Ordu Oyunları - 2019”da iştirakını yüksək qiymətləndirdi
17/08/2019 [20:52]:
Fərari əsgərin hərbi hissəsində yoxlama: İrəvan qurbanlıq keçi axtarır...
17/08/2019 [20:51]:
Düşmən ordusu avtoqəzalardakı itkilərini gizlədir - 1 ölü, 4 yaralı
17/08/2019 [20:49]:
Azərbaycan tankçıları Moskvada “Tank biatlonu” müsabiqəsində sonuncu olub
17/08/2019 [20:44]:
ABŞ-da ticarət mərkəzindən 300-dən çox kirpi müsadirə edildi
17/08/2019 [20:43]:
Tunisdə prezident seçkilərində 26 namizəd iştirak edəcək
17/08/2019 [20:42]:
Kosmetik vasitələr Antarktikanı da kirlətdi - İNANILMAZ...
17/08/2019 [20:38]:
“Əsəddən icazə al…” - Moskvadan Ərdoğana şok tələb
17/08/2019 [20:32]:
Avropa Komissiyasının rəhbəri təcili xəstəxanaya yerləşdirildi
17/08/2019 [20:32]:
Cinayət törətməkdə şübhəli bilinən 48 nəfər saxlanılıb
17/08/2019 [20:28]:
Göyçayda toy karvanında olan maşın qəzaya düşüb, 6 yaralı var - FOTO
17/08/2019 [20:27]:
"Bütün bunlar ürək tutması, insult və infarkt riskini xeyli artırır" - XƏBƏRDARLIQ...
17/08/2019 [20:21]:
Nəhəng meteorun düşmə anı - VİDEO
17/08/2019 [20:11]:
8 telefonla birdən oynayan sürücü yaxalandı - FOTO
17/08/2019 [19:53]:
Husilər 10 PUA ilə Səudiyyə mədənlərinə hücum etdi
17/08/2019 [19:47]:
Paşinyan Serj Sarkisyanın və erməni generallarının həbsini hazırlayır
17/08/2019 [19:43]:
Şəmkirdə kafe yandı
17/08/2019 [19:41]:
Norveç şahzadəsi Bodrumda dincəlir - FOTOLAR
17/08/2019 [19:20]:
Xruşov onun mahnısını yasaqlayıb, Brejnev ad, Əliyev xeyir-dua verib – Müslüm Maqomayevin zəngin həyat yolu
17/08/2019 [19:16]:
AİBA-nın yeni prezidentinin seçiləcəyi tarix açıqlanıb
17/08/2019 [19:05]:
DİN polis şöbəsində uşağın döyülməsi ilə bağlı yayılan məlumatlara münasibət bildirdi
17/08/2019 [18:52]:
Kanadada səma dalğıcı möcüzəli şəkildə sağ qaldı
17/08/2019 [18:48]:
Rəngi ağ, adı yaşıl, özü uzaq ada – Tramp ona niyə tamah salıb?
17/08/2019 [18:35]:
İstanbulda leysan həyatı iflic etdi - FOTOLAR
17/08/2019 [18:02]:
Cinsi münasibətdə yaş fərqi: peşəkar, enerjili partnyor axtarışı və boşanma
17/08/2019 [17:56]:
Leyla Əliyeva Müslüm Maqomayevin məzarını ziyarət etdi - FOTOLAR
17/08/2019 [17:52]:
Ucarın Çiyni kəndində "sirli varlığın" axtarışları səngimir
17/08/2019 [17:50]:
Prezident İlham Əliyev Əfqanıstanın dövlət başçısını təbrik etdi
17/08/2019 [17:47]:
"Yeni yataqlarımızın uğurla işlənilməsi neft gəlirlərinin qaz gəlirləri ilə balanslaşdırılması üçün şərait yaradır"
17/08/2019 [17:41]:
“Judo Club 2012”nin gənc cüdoçuları Azərbaycan birinciliyinin qalibi oldular
17/08/2019 [17:34]:
“Ermənistan arzusundakı cavabı Kremldən almaya bilər” – “Rusiya soyuqqanlı olarsa...”
17/08/2019 [17:23]:
Öldürdüyü həyat yoldaşının valideynləri Tehranın sabiq merini bağışlayıblar
17/08/2019 [17:21]:
İran rəsmisi: "Azərbaycanla kəndlərin inkişafı sahəsində əməkdaşlığa hazırıq"
17/08/2019 [17:19]:
DİN Bakı Metropolitenində işləmək üçün mülki işçilər axtarır
17/08/2019 [16:56]:
Vilayət Eyvazovdan - YENİ TƏYİNATLAR
17/08/2019 [16:38]:
İki min illik "Kleopatra ətirləri" yenidən "canlanacaq"
17/08/2019 [16:15]:
Keçmiş arvadı uşaqlarını görməyə icazə vermədi, üzünə turşu ataraq onu kor etdi
17/08/2019 [16:13]:
Məktəbli formalarının qiyməti açıqlandı
17/08/2019 [16:00]:
“Fox 8” in müxbiri təyyarə qəzasında öldü - FOTO
17/08/2019 [15:48]:
Bakıda avtomobil yandı - VİDEO
17/08/2019 [15:47]:
“Onun xəstəliyi əfsuslar olsun ki, sonradan öz başıma gəldi...”
17/08/2019 [15:03]:
Nazirlik əlilliyi olan şəxslərlə bağlı proqrama start verdi
17/08/2019 [14:59]:
Polis dövlətin ən etibarlı dayağıdır
17/08/2019 [14:50]:
MTN eyni silahlarla həm sabiq naziri, həm də Pərviz Həşimlini şərləyib- VƏKİL ELTON QULİYEVİN ŞOK ARAŞDIRMASI
17/08/2019 [14:11]:
4 gün iş, 3 gün istirahət – Azərbaycan buna hazırdırmı?
17/08/2019 [14:06]:
Rusiyalı turistlər kəskin azaldı, Kobuleti otelçiləri aksiya keçirdi - kompensasiya tələb edirlər
17/08/2019 [14:03]:
Bakı polisi ictimaiyyəti dilənçiliklə mübarizəyə dəstək verməyə çağırdı
Bütün arxiv bir sırada
25/04/2019 [10:28] - Hadisə - ( 4572 dəfə baxılıb)

"Əgər bu kəndin azad edilməsi 3 ay da geciksəydi, Gəncənin taleyi sual altında olardı"



Çaykənd əməliyyatından 28-ci il keçib. Bu dəfə əməliyyat haqqında deyil, onun nəticələri barədə fikrinizi bilmək istərdik. Əməliyyat bizə nə verdi və nə aldı? Tarixi əhəmiyyəti nədən ibarət idi? 

Moderator.az bu suallarla həmin əməliyyatın iştirakçısı, təhlükəsizlik məsələləri üzrə ekspert İlham İsmayıla müraciət edib.

“28 il əvvəl keçmiş Xanlar (indiki Göy-göl) rayonunun Çaykənd kəndi erməni yaraqlılarından, terrorçularından azad edilib. Bu barədə ilk dəfə 2011-ci ilin aprel – may aylarında, əməliyyatdan 20 il sonra “Unudulmuş qələbə” adlı bir neçə məqaləm “Mediaforum”saytında işıq üzü gördü və bundan sonra ölkə mediası məndən bir xeyli müsahibələr aldı və hesab edirəm ki, Çaykəndin azad edilməsi  haqqında Azərbaycan oxucusu artıq müəyyən qədər informasiyaya, dəqiq məlumatlara malikdir. İndi əməliyyatın necə keçirilməsi barədə deyil, onun tarixi əhəmiyyəti barədə verdiyiniz suala əvvəllər ətraflı olmasa da qismən cavab versəm də, Qarabağ münaqişəsinin indiki mərhələsində - açığı bu mərhələni Azərbaycan üçün olduqca kritik hesab edirəm – müəyyən paralellər aparmaqla sualınıza cavab verməyə çalışacam. 
  
Əvvələn Azərbaycanın ikinci böyük şəhəri Gəncədən 24 kilometr, hava yolu ilə daha az məsafədə yerləşən bu kənd, həm də keçmiş Şaumyan (kənd) rayonu ərazisindən keçməklə Dağlıq Qarabağın ən böyük rayonu Ağdərəyə gedən birbaşa quru yolun, eyni zamanda Kəlbəcər rayonuna Murovdağ istiqamətində Kürəkçay boyu gedən yolun kəsişməsində yerləşir. Yəni, kənd strateji baxımdan olduqca əhəmiyyətli bir coğrafi mövqeyə malikdir. Kənd əhalisi başqa erməni kəndlərindən fərqli olaraq qatı millətçi baxışları ilə fərqlənib, daha çox antiAzərbaycan mövqeyində olub, İrəvanın və Moskvanın xüsusi diqqət mərkəzində saxlanıb, kifayət dərəcədə silahlanmış, 3 minə yaxın əhalisi olub. Zamanında Türkiyədən sultan Əbdülhəmidin dövründə qovularaq Gürcüstanın Borçalı bölgəsində təzəcə məskunlaşan erməniləri 1896-cı ildə çar höküməti yenidən köçürür və Gəncəbasarda, konkret olaraq Gəncə şəhərinin cənub hissəsindəki dağlıq ərazidə yerləşdirir. Həm Çaykənddə, həm Qarabulaqda (Martunaşen) tikilən kilsələrin üzərində də məhz 1896-cı il yazılmışdı. 
  
Əgər bu kəndin azad edilməsi üç ay da geciksəydi, 1991-ci il avqust putçasından sonra Moskva kəndin köçürülməsinə heç cür imkan verməyəcəkdi və yuxarıda qeyd etdiyim mövqeyinə görə artıq Gəncənin taleyi sual altında olardı. Gəncə isə Azərbaycan üçün həyat mənbəyidir. Azərbaycanın, perspektivdə Orta Asiyanın enerji mənbələrinin Avropaya nəqli Gəncədən keçir. Nəzərə alın ki, cəmi 23 ay sonra ermənilər Kəlbəcəri işğal edib, Murov tərəfdən Çaykənd istiqamətində irəliləyirdilər. Əgər Çaykənd ermənilərin əlində olsaydı Kəlbəcərdən çıxan əhali və bizim qoşunlar mühasirədə qalardı.  Bu fikir Sizə indi qəribə gələ bilər, amma elə o vaxt  Kəlbəcərin, Ağdamın işğal olunacağını kimə desəydin, ona da təəccüblü görünərdi, amma oldu. Dağlıq Qarabağın  kəndlərindən fərqli olaraq  Çaykənddə silahlılara qarşı əməliyyat keçirilməsi Moskvanın icazəsi və dəstəyi ilə baş tutursa, deməli bura sıradan bir kənd deyildi. Bu kəndin köçürülməməsi üçün o vaxtkı SSRİ Nazirlər Sovetinin sədri, Ermənistanın milli qəhrəmanı Nikolay Rıjkov Moskvadan başda general Şirinkin olmaqla xüsusi komissiya göndərməzdi. SSRİ Alİ Sovetinin İrəvandan seçilmiş deputatı, general-mayor Surkov vertolyotla Ermənistandan gəlib həmin komissiyaya qoşulmazdı. 
 
Bu əməliyyat imkan verdi ki, hələ SSRİ dağılmamış DİN və DTK-nın silahlı qüvvələri Şaumyan (kənd) rayonunun da 4 kəndini azad edib, Şəfəq kəndinin də ermənilər tərəfindən tutulmasının qarşısı alsın. Bunlar 1992-ci ilin yayında artıq yeni yaranmış Azərbaycan Ordusunun bütün Ağcakənd (keçmiş Şaumayan) rayonunun azad etməsinə ən yaxşı töhfələri sayılır. Ümumiyyətlə isə, bu bizim erməni işğalçıları üzərində uğurla həyata keçirdiyimiz döyüşdür və tarixi əhəmiyyətə malik hadisədir.
Bu kənd ermənilər tərəfindən unudulmayıb və“Getaşenskiy podrayon” adı altında qeyd etdiyim yerləri də Dağlıq Qarabağ ərazisinə birləşdirmək məsələsini ATƏT-in Minsk Qrupunun müzakirəsinə çıxarmağı bacarıblar. Bu da onu göstərir ki, Çaykənd düşmən üçün necə bir itkidir.

“Bu əməlyyat bizə nə verdi, nə aldı”- sualınızın birinci hissəsinin əhəmiyyəti barədə yuxarıda qeyd etdim. İkinci hissəsi barədə isə bir kəlmə ilə - heç nə! Yalnız bu əməliyyatı keçirən şəxslər –istər rəhbər heyət, istər döyüşçülər bu gün də layiqli qiymətlərini almayıblar, əksinə, məhrumiyyətlər içərisindədirlər, o cümlədən bəndəniz.
 
Bəs, Qarabağ münaqişəsində bu əməliyyatdan dərs götürmək olarmı? Çaykəndin azad olunması Moskva ilə yüksək səviyyədə aparılan danışıqların və silahlandırılmış, döyüş ruhu olan heyətin hesabına baş tutdu. Bu gün Qarabağ danışıqlarında bu elementləri - yəni, ilk növbədə Ermənistanın himayədarı Rusiya ilə çevik, köklü maraqlarımıza xələl gətirməyən, amma Moskvanı şirnikləndirən və nəticəsi Qarabağ üçün hesablanmış diplomatiyanı görmürük. Eyni zamanda ikitərəfli danışıqlarda düşmənə qarşı sərt diplomatiya və hərbi müstəvidə gücün göstərilməməsi də müşahidə olunmur. Bu səbəbdən bizim mövqelərimizi hər il zəifləyib və bu gün kritik həddə çatdırılıb. Zaman fərqlidir, amma strateji mahiyyətin düzgün seçilmiş taktiki addımları bütün dövrlər üçün uğur mənbəyi hesab olunur. Nə o strategiya, nə də taktika olmadığından düşmənimiz illərdir ki, rahatdır, hətta hakimiyyət dəyişiklikləri  Qarabağ məsələsində kataklizmlər yaratmır. Bu günkü danışıqların predmetində faktiki Qarabağa dair heç bir sənəd müzakirə olunmur, heç bir proses aydınlaşdırılmır.  Bu dünən, 24 apreldə Ermənistan xarici işlər naziri Mnasakanyan jurnalistlərə açıqlamasında səslənib. Tez-tez hallanan “humanitar proses” isə düşmən tələsidir, amma təəssüf ki, biz tələyə düşmüş kimiyik. Beynəlxalq münasibətlər sistemində qlobal qarşıdurma və bölgəyə təsir uğrunda gedən proseslərə adekvat siyasət aparılmadığından Azərbaycanın Qarabağ siyasəti böhran həddindədir. 

Seymur Əliyev

loading...
loading...
Düşmən ordusu avtoqəzalardakı itkilərini gizlədir - 1 ölü, 4 yaralı
Kosmetik vasitələr Antarktikanı da kirlətdi - İNANILMAZ...
8 telefonla birdən oynayan sürücü yaxalandı - FOTO
Liberiyalı senator maaşının çoxunu yerli xalqa paylayacaq - MARAQLI
Hesabın çox gəlməsinə qəzəbləndi, bara hücum etdi - AĞLASIĞMAZ...+ VİDEO
Pulsuz hüquqi xidmət

Nabranda hər cür şəraiti olan 1 otaqlı, 2 otaqlı, 3 otaqlı kotej tipli kirayə evlər. Əlaqə nömrəsi – (050 311 11 64); (055 681 11 64)

Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
“Əsəddən icazə al…” - Moskvadan Ərdoğana şok tələb
Dünya
“Fox 8” in müxbiri təyyarə qəzasında öldü - FOTO
Dünya
Rusiya Xüsusi Təyinatlıları özlərini biabır etdi - FOTO
Cəmiyyət
10 dahinin 100 məhşur sözü...
Cəmiyyət
“Onda hər şey yüksək səviyyədədir...”
Həftənin ən çox oxunanları
Azərbaycanda 19 nəfərin xəsarət aldığı qəzadan dəhşətli görüntülər - VİDEO
Kişi qadın bədənində ən çox hansı üzvə diqqət edir? – Professor açıqladı
Damlanın seks videosunu belə "çəkiblər"? — ŞOK FAKTLAR ortaya çıxdı - FOTO
Əsgərlərimizdən düşmənə əsl Qurban Bayramı "hədiyyəsi"...
Məleykə Abbaszadədən 800 abituriyentə misilsiz xeyirxahlıq...
Yazışma qurbanı: Ər arvadının sevgilisinin cinsiyyət orqanlarını kəsərək cəzalandırdı...
Düşmənin müdafiə naziri Azərbaycana yalvardı: “Dayandırın...”
Naxçıvanın keçmiş daxili işlər nazirinin Bakıda obyekti "tapıldı"... - FOTOLAR
"Prezident məhz bu keyfiyyətləri nəzərə alıb onu çökməkdə olan sistemin başına gətirdi"
Mircəfər Bağırovu heyrətləndirən aktyor - Əliağa Ağayevin qeyri-adi ÖLÜMÜ
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və s. işlər üçün əlaqə:
Telefon: 0502711225, 0507440247 (Whatsapp)