Xəbər lenti
19/09/2019 [22:23]:
Üç nəfəri avtomobil vurdu: biri azyaşlıdır
19/09/2019 [22:12]:
Erkan Özoral: "Türkiyədən Azərbaycan vətəndaşlarının kütləvi şəkildə deportasiya olunması xəbəri həqiqəti əks etdirmir"
19/09/2019 [21:52]:
Alman jurnalistlər “İŞİD”-çilərin saxlanıldığı  türmədən reportaj hazırladı - FOTO+VİDEO
19/09/2019 [21:34]:
ABŞ İrana qarşı geniş koalisiya quracağına inanır
19/09/2019 [21:33]:
“Qarabağ” İspaniya La Liqasının liderinə qarşı - YENİLƏNİB
19/09/2019 [21:20]:
Bakı Nəqliyyat Agentliyi niyə tənqid edilir: İctimai qınağı körükləyənlərin niyyətləri...
19/09/2019 [20:43]:
Buzovnada zəncirvari yol qəzası olub, 4 nəfər yaralanıb
19/09/2019 [20:42]:
"Atəşgah" sığorta şirkətinin maşını qəzaya düşüb, 2 nəfər ölüb - FOTO+VİDEO
19/09/2019 [20:40]:
Prezident İlham Əliyev neft sənayesi işçilərini təltif edib - SİYAHI
19/09/2019 [20:38]:
“Qarabağ” - “Sevilya” oyunu üçün heyətlər açıqlandı
19/09/2019 [20:35]:
Müdafiə xərclərinin artması yeni silahların alınması mənasına gəlmir - AÇIQLAMA
19/09/2019 [20:34]:
Kərim Kərimova Prezidentin fərdi təqaüdü təyin olundu
19/09/2019 [20:32]:
Bu ölkədə evlilikdən kənar münasibət qadağan ediləcək - MARAQLI
19/09/2019 [20:31]:
18 yaşlı qızı qaçıran, onu atıb, başqası ilə evlənən meyxanaçı: İndidə də modellə... – FOTOLAR
19/09/2019 [20:26]:
Adnan Oktar hakim qarşısında: “Bizdə qəyyumluq sistem var”
19/09/2019 [20:24]:
Məşhur sosial şəbəkə ulduzu avtomobil qəzasında öldü - VİDEO
19/09/2019 [20:19]:
Xırdalanda 4 yük avtomobili yandı
19/09/2019 [20:17]:
Bərdədə yol kənarında dayanan piyadanı avtomobil vurdu
19/09/2019 [20:15]:
Ermənistanda Konstitusiya Məhkəməsi hakiminin impiçment prosesi başladı
19/09/2019 [20:08]:
Qütblərarası savaş və ya dialoq niyə alınmır... - BAXIŞ BUCAĞI
19/09/2019 [20:08]:
Köhnə avtobusu üzgüçülük hovuzuna çevirdilər - MARAQLI
19/09/2019 [19:30]:
"Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təminatçısına çevrilib”
19/09/2019 [19:27]:
Dövlət Komitəsinin sədri almaniyalı diplomatlarla görüşüb
19/09/2019 [19:18]:
Başında 10 santımetrlik "şeytan buynuzu" çıxdı - QORXUNC...
19/09/2019 [18:59]:
“Azərbaycan öz hesabına yaşayır” - Siyavuş Novruzov
19/09/2019 [18:57]:
Naxçıvanda Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondu yaradılıb
19/09/2019 [18:51]:
"Son iki ildə Azərbaycanda vəkil qurumlarının sayı artaraq 81-ə çatıb"
19/09/2019 [18:44]:
Sevgili olduqları deyilən Nanə ilə Üzeyir Azərbaycanı TƏRK ETDİ - FOTOLAR
19/09/2019 [18:35]:
İngiltərə Bankı faiz dərəcəsini dəyişdirməyib
19/09/2019 [18:34]:
TDƏŞ-in xarici işlər nazirlərinin növbədənkənar görüşü keçirilib
19/09/2019 [18:32]:
Elmar Məmmədyarov: "Türk Şurası doğru yoldadır"
19/09/2019 [18:29]:
Nazirlikdən işsiz vətəndaşlarla bağlı - AÇIQLAMA
19/09/2019 [18:25]:
"Qafqaz Neoliti" sənədli filminin təqdimatı keçirildi
19/09/2019 [18:20]:
BDU-da Avrasiya Universitetləri Həmkarlar Təşkilatları Assosiasiyasının 32-ci qurultayı keçirilib
19/09/2019 [18:14]:
Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti mitinqə icazə vermədi - Foto
19/09/2019 [18:11]:
İlham Əliyev Ümumçin Xalq Nümayəndələri Yığıncağı Daimi Komitəsinin sədrini qəbul edib
19/09/2019 [18:11]:
“Bu məsələ sizi maraqlandırmasın və...” - General Mövlam Şıxəliyevdən əcaib açıqlama...
19/09/2019 [18:06]:
Meyxanaçının arvadı: "Orxan ailəsini hansısa küçə pozğununa dəyişib"
19/09/2019 [18:01]:
Namiq Qaraçuxurlunu şantaj edib, 300 min istədilər
19/09/2019 [17:09]:
İrəvanda Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevin dəyişdirilməsinin müzakirə olunduğu bilindi...
19/09/2019 [16:48]:
Xəstələrdən “bıçaq pulu” alan cərrah Elnarə Məmmədova həbs edildi
19/09/2019 [16:47]:
Təkbaşına toxuduğu kilimləri Amerikaya qədər göndərir- MARAQLI...
19/09/2019 [16:45]:
Anar Məmmədovun adamı-məmur Salamovun türkmən qadınla evliliyi, həbsi və boşanması... Və müəmmalı “Maybach”i
19/09/2019 [16:27]:
Altı yaşlı uşaq beş gün anasının cansız bədəniylə bir evdə qaldı- FOTOLAR
19/09/2019 [16:18]:
Rus vertolyotu Kəlbəcərdə 8 nəfər uşağı parça-parça edib – ÇOXLARININ BİLMƏDİYİ DƏHŞƏTLİ FAKT
19/09/2019 [16:13]:
“Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC TDƏŞ-in üzvlüyünə qəbul edildi - FOTOLAR
19/09/2019 [16:03]:
Kıvanç Tatlıtuğun başı dərddə: beş il həbs oluna bilər
19/09/2019 [15:45]:
"Qızlarımıza tövsiyəm odur ki, heç vaxt Rusiyadan gələn oğlanlara inanmasınlar..."
19/09/2019 [15:43]:
Paytaxtda bir çox ağac qəsdən qurudulur - RƏSMİ
19/09/2019 [15:43]:
Azad Kərimli: "Tibb Universitetini bitirənlər onkoloq olmaq istəmir"
19/09/2019 [15:40]:
“O, məni küçə pozğununa dəyişib” - Meyxanaçının arvadından AÇIQLAMA - FOTO
19/09/2019 [15:35]:
TANAP-la indiyədək nəql edilən qazın həcmi açıqlandı
19/09/2019 [15:26]:
ADAU-da yeni subsidiya qaydaları ilə bağlı təlimlər keçirilib
19/09/2019 [15:12]:
Avropada səfirliklərini bağlayan düşmən İsraildə səfirlik açacağını bəyan etdi...
19/09/2019 [15:06]:
“Mən o müğənnilərə artist deyə bilmərəm” - Murad Arif
19/09/2019 [15:00]:
Qəddar erməni nazirin layiqli sonu –Onu da şefi Beriya kimi güllələyiblər
19/09/2019 [14:50]:
Azərbaycanlı həkim on il pasiyentin boynunda qalmış iynəni kənarlaşdırıb (FOTO/VİDEO)
19/09/2019 [14:44]:
Azərbaycanda “uşaqpulu” 3 yaşadək uşaqlara verilə bilər - Komitədən TƏKLİF
19/09/2019 [14:33]:
Sabirabadda qarayaraya tutulanlardan təzə XƏBƏR VAR
19/09/2019 [14:31]:
İsmayıllıda “Kartof festivalı”na gələnlər ZƏHƏRLƏNDİLƏR
19/09/2019 [14:25]:
"Dedim ki, məktəb teatra, sirkə bilet satmaq üçün yer deyil axı, təhsil ocağıdır..."
19/09/2019 [14:20]:
Keçmiş erməni hərbi qulluqçusu etiraz olaraq mənzilini yandırıb – DETALLAR
19/09/2019 [14:19]:
Fərəc Quliyevdən müxalif düşərgədə "bomba həyəcanı" yaradacaq atmacalı şərh...
19/09/2019 [14:15]:
Bakıda dəhşətli qəza törədən məmur və avtomobili -FOTO
19/09/2019 [14:05]:
Somali ordusu 3 ərazini "Əş-Şəbab"dan azad edib
19/09/2019 [14:01]:
DÇ-də dava salan Hacı Əliyevlə bağlı yeni qərar - Ləğv edildi
19/09/2019 [14:01]:
BDU rektoru Prezident təqaüdçüləri ilə görüşüb
19/09/2019 [13:47]:
Hüseyn Abdullayevin məhkəməsində gərginlik - Təcili yardım çağırıldı...
19/09/2019 [13:37]:
Vladimir Putin Nikol Paşinyanın görüş təklifini rədd edib
19/09/2019 [13:35]:
“Qanunvericilikdə nə göstərilirsə, metropoliten bunu qeyri-şərtsiz icra edir...”
19/09/2019 [13:35]:
“Bizdə istefa verən yoxdu - elə bilirik, 5 nazir getməklə Ermənistan dağılacaq...”
19/09/2019 [13:21]:
“28 il ordunun yanında dayanmağımdan peşmanam” VİDEO - Erməni əsgərin anası
19/09/2019 [13:21]:
Qurduğu sistemlə elektrik xərclərindən xilas oldu - MARAQLI
19/09/2019 [13:17]:
“Heç kim bizi bu ölkədə baş verəcəklərlə qorxutmasın...”
19/09/2019 [13:12]:
"Qəzetçinin əlinə mandat verməklə onu dəyişmirsən, yararlılıq imkanlarını böyüdürsən"
19/09/2019 [13:06]:
Sabahın hava proqnozu açıqlanıb
19/09/2019 [13:02]:
“Mən yaradıcı dostlarıma arzu etmirəm ki, onlar bu xəstəliyə tutulsunlar...”
19/09/2019 [12:59]:
Abşeronda şəhid ailələri və Qarabağ müharibəsi əlillərinə mənzillər verilib
19/09/2019 [12:54]:
“Pensiya artımı parlamentin yaşlı deputatlarına aid deyil” - Hadi Rəcəbli
19/09/2019 [12:50]:
Rumıniyada erməni dili ilə bağlı qanun qəbul olundu
Bütün arxiv bir sırada
20/05/2019 [10:18] - Müsahibə - ( 749 dəfə baxılıb)

"Layihənin məntiqi sonluğu kimi kitabın nəşrinin əsas təşəbbüskarı Lütfi Zadə oldu"



Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin rektoru, professor Mustafa Babanlı  elm tarixində böyük uğura imza atıb.

Professorun materialşünaslıqla bağlı elmi tədqiqatları dünyanın ən nüfuzlu elmi nəşriyyatı olan “World Scientific” tərəfindən kitablaşdırılıb.

Məlumat üçün deyək ki, adıçəkilən nəşriyyat dünyanın ən ciddi elmi nəşrlərinin çapı ilə məşğuldur və hər hansı alimin əsəri orada yalnız mürəkkəb şərtlər, tələblər əsasında işıq üzü görür. Bundan əlavə, hər hansı əsərin çapı üçün nəşriyyatın özünün xüsusi sifarişi ən vacib amildir.

Rektorun materialşünaslıqla bağlı apardığı orijinal elmi tədqiqat işləri “Fuzzy-logic based material selection and synthesis” adlı kitabda cəm olunub.

Burada ilk dəfə olaraq dahi həmyerlimiz  Lütfi Zadənin əsasını qoyduğu Qeyri-səlis  məntiqin  materialşünaslığa tətbiq məsələləri əksini tapıb. Elə kitabın ilk xeyir-duasını da Lütfi Zadə verib.

Rektor isə öz növbəsində kitabın ön sözündə onu həm də Lütfi Zadənin ruhuna həsr etdiyini vurğulayıb:

Moderator.az AzEdu.az-a istinadən bu elmi uğurla bağlı professor Mustafa Babanlı ilə müsahibəni təqdim edir:

Söhbətə başlamazdan öncə Mustafa müəllimi bu böyük elmi uğur münasibətilə təbrik edirik. Rektorun elmi tədqiqatlarının “World Scientific” nəşriyyatının sifarişi əsasında kitablaşdırılması və bu kitabda materialşünaslığın Qeyri-səlis məntiqlə əlaqələndirilməsi çağdaş elmi prosesdə  önəmli hadisələrdən sayılmalıdır. Amma Mustafa müəllimi sevindirən məqam tamam başqadır: O, bir alim kimi qazandığı uğurdan da çox, Azərbaycanın hər hansı universitetində aparılan tədqiqatların həmin nüfuzlu nəşriyyatda sistemli şəkildə, kitab halında çıxmasına sevinir:

-Kitabı yazarkən, orada  bir sistem şəklində toplanan elmi tədqiqatlar üzərində işləyərkən, onun çap edilib-edilməyəcəyi barəsində heç düşünmürdüm.

Mənim üçün mühüm olan kitabın çapı yox, bu gün Azərbaycan universitetlərinin birində aparılmış elmi tədqiqat işlərinin “World Scientific” tərəfindən sifariş olunub, kitab halında buraxılmaq səviyyəsinə gəlib çatmasıdır.

Bildiyimiz kimi,  “World Scientific”  dünyanın ən böyük elmi nəşriyyatlarındandır.  Burda kitab çap etdirmək alimin şəxsi iradəsindən asılı deyil. Yalnız nəşriyyatın  özü hər hansı alimə müəyyən elmi istiqamətdə kitab yazmağı sifariş verə bilər.

Mustafa Babanlı Azərbaycan alimləri arasında bu işi görən ilk həmyerlimiz oldu. Lakin elm dünyəvi faktor olduğundan  böyük elmi işlər dünya prizmasından dəyərləndirilməlidir. Professor materialşünaslığı dünya alimləri arasında ilk dəfə olaraq, Qeyri-səlis məntiqlə əlaqələndirməklə beynəlxalq müstəvidə yeniliyə imza atdı. Özü bu elmi işin  və onun maddi təsdiqi olan kitabın tarixçəsi haqqında bunları deyir:

“2015-ci ildən sonra ADNSU-nun  ABŞ-ın məşhur  universitetlərindən olan və böyük alim Lütfi Zadənin çalışdığı Berkli Universiteti ilə əlaqələri yarandı. O zaman    Lütfi Zadəyə məktub yazaraq, Qeyri-səlis məntiqlə bağlı aparılan  tədqiqat işlərinin materialşünaslıq istiqamətində də davam etdirilməsini təklif  etdik.  O, buna dərhal müsbət cavab verdi; Qeyri-səlis məntiqin meyarlarını saxlamaq şərti ilə bu  istiqamətə rəhbərliyi mənə təklif etdi. Beləliklə, iki universitet mütəxəssislərinin birgə çalışacağı bir  layihəni yazıb - hazırladıq.  Bütün bu işlər  2015-ci ildən etibarən həyata keçməyə başladı və  3 il müddətində icra olundu. Layihə çərçivəsində biz tərəfdən çalışan əməkdaşların məvaciblərini ADNSU,  digərlərini isə Berkli Universiteti qarşıladı.


Onu bir daha qeyd edim ki, bu layihənin məntiqi sonluğu kimi nüfuzlu nəşriyyatda çapdan çıxan kitabın nəşrinin əsas təşəbbüskarı Lütfi Zadə  oldu.

Kitab onun sayəsində ərsəyə gəldi. Bu səbəbdən də, kitabın  girişində də onu həm atama, anama, daha sonra isə dahi Lütfi Zadənin ruhuna həsr etdiyimi vurğulamışam.

Rektor söhbətin bu yerində kitabda qabardılan elmi məsələlər və yeniliklərdən danışır:

- Alimlər, tədqiqatçılar nə vaxta qədər yalnız təcrübi yollarla ərintilərin xassələrini öyrənəcəklər? İnformasiya texnologiyalarının müasir inkişaf səviyyəsini, böyük verilənlər bazasının yaradılması mümkünlüyünü və Qeyri-səlis  məntiq nəzəriyyələrini tətbiq etməklə yeni yanaşma tətbiq etmək olmazmı? - Məni düşündürən məsələlər bunlar oldu.

Yeni materialların alınması istiqamətdə indiyə qədər bəlkə də  milyardlarla  təcrübə həyata keçirilib.  Bunların demək olar ki, hamısı açıq elmi mətbuatda dərc olunub, lakin sistemli şəkildə istifadə edilməyib. Araşdırmalar zamanı müxtəlif optimallaşma, modelləşdirmə yollarından, həmçinin, Fizikanın müxtəlif qanunlarından istifadə edirdik, lakin bizim tədqiqat işlərimiz qismən fərqli idi və ciddi nəticələrə nail ola bilmirdik. Yeni yanaşmada isə, materialşünaslıqla Qeyri-səlis məntiqin əlaqələndirilməsinə nail olduq və həqiqətən, fərqli (yüksək) nəticələr alındı.


Elə kitabın da yaranmasına əsas səbəb bu olub: Qeyri-səlis məntiqin materialşünaslıqla əlaqəsinin  fərqli nəticələrini görən “World Scientific” bu istiqamətdəki tədqiqatları kitablaşdırıb.  Bəs, Mustafa müəllimin özü  bu elmi sintezin gələcək potensialı haqqında nə düşünür? Özündən eşidək:

 -Qeyri-səlis  məntiqlə alınan nəticə məni sözün yaxşı mənasında təəccübləndirdi.  Biz məhz bu yoldan istifadə edərək daha irəli gedə bilərik. 

Yuxarıda qeyd etdiyimi bir daha vurğulamaq istəyirəm, XXI əsrin 19-cu ilində həm kompüterin imkanları əvvəlki kimi deyil, həm də alimlərin səyi nəticəsində  güclü eksperiment bazası yaradılıb.  Bu gün  dünyada xüsusi “Super kompüterlər” mövcuddur ki, onların tətbiq edilməsi ilə  mühüm (bəzən də mümkünsüz görünən) məsələlərin həlli mümkündür. Bizim gələcəkdə əsas məqsədlərimizdən biri mövcud eksperimentlər bazasının yaradılması və tətbiq edilməsidir.

İkinci bir tərəfdən düşünürəm ki, materialşünaslıqla məşğul olan dünya alimləri bu istiqamətdə aparılan işlərə həvəslə qoşulacaqlar. 27-28 avqust 2019-cu il tarixlərində, Praqa şəhərində keçirələcək beynəlxalq konfransda iştirak üçün çoxsaylı müraciətlər qəbul edilib ( http://www.icsccw2019.com). Bizim universitet bu elmi konfransın əsas təşkilatçılarından biri kimi çıxış edir.

Bütün bu işlər heç də asan başa gəlməyib. Əvvəla ona görə ki, 3 il ərzində çətin elmi tədqiqatlar dünyanın məşhur universitetinin görkəmli alimləri ilə birgə aparılıb. İkincisi isə elmdə yeniliyin gətirdiyi məsuliyyət. Yaradıcı heyət təbii ki, bu 3 il ərzində nələri hədəflədiyinin fərqində idi. Lakin Mustafa müəllim deyir ki, o kitabın ona müəllif kimi təqdim olunan nüsxələrini gömrükdən götürənə kimi bu elmi uğurun həyata keçdiyinə inanmayıb:

 “Onu da deyim ki,  layihə çərçivəsində yalnız Qeyri-səlis məntiq–materialşünaslıq istiqamətindəki tədqiqatlarla məşğul deyildik. Bizdə iqtisadçılar, kimyaçılar da Qeyri səlis məntiqin imkanlarından yararlanmağa çalışır, tədqiqatlar zamanı ondan  istifadə edirlər.


Kitab təbii ki, yeni çapdan çıxıb. Amma onunla bağlı artıq müəyyən rəylər, fikirlər də var.

Kitabla bağlı dünyanın görkəmli alimlərindən fikirləri, rəyləri, sualları, şərhləri mən yox, nəşriyyatın özü alırdı. Ümumiyyətlə, “World Scientific”-dəki iş prinsipi belədir. Hər hansı alimin kitabının çapına qərar verən şəxslərin kimlikləri gizli saxlanılır. Onlar da təbii ki, çox güclü, müxtəlif nüfuzlu mükafatlar alan alimlər arasından seçilirlər. Kitab bu cür çətin mərhələlərdən sonra çap üçün təsdiqlənir və son ana qədər müəllifin onun çap olunub-olunmayacağından xəbəri olmur.

Ümumiyyətlə, bütün bu işlər üzündən  çox yorulurdum. Onlar kitabın məzmunu, dizaynı və s. kimi yarana biləcək suallarla bağlı bir neçə nəfərdən ibarət  xüsusi işçi qrup yaratmışdılar. Bütün sualları və tələbləri bu qrup mənə e-mail vasitəsi ilə göndərirdi. Bəzən elə olurdu ki, onların sorğuları şəxsi e-mail ünvanıma göndərilsə də “spam mesajlar qutusuna” düşürdü və  mən onları görmürdüm. Bu zaman problemlər yaranırdı. Çünki sualların cavablandırılması çox vacib meyarlardan sayılır. Nəticəni əldə edənə qədər çox çətinliklərdən keçdik: Belə deyim, kitabı gömrükdən götürənə kimi bu işin öhdəsindən gələcəyimə inanmırdım”.

Nəşriyyatın müəllifləri  və onların çap olunacaq kitablarını yalnız özü seçdiyini bildirən Mustafa müəllim gələcəkdə də “World Scientific”-lə əməkdaşlığın inkişafına ümid edir:

-Əvvəl də qeyd etdiyim kimi, bu nəşriyyat kitab çap ediləcək şəxsləri özü seçir və özləri də müraciət edir. Nəşriyyatın  bir çox məsul işçiləri bu kitabın ərsəyə gəlməsində zəhmət çəkiblər, lakin mən heç onları görməmişəm. Seçdikləri  müəlliflər əsasən,  müxtəlif mükafat, laureatlar almış şəxslərdir. Mənimlə işləmək onlar üçün də bir növ risk idi.


Kitabın qiyməti 98 ABŞ dollarıdır, bizim milli valyutamız ilə 165 manat. Həcmi isə 276 səhifədir ( https://www.worldscientific.com /worldscibooks/10.1142/11164). Real götürsək, hər kəsin ala biləcəyi bir kitab deyil.  Doğrudur, mənə müəllif  kimi kitabın bir neçə nüsxəsi verilib.  Onlardan birini universitetin kitabxanasına təqdim etdim. Daha sonra insanların yararlana biləcəyi yerlərə (məsələn, Azərbaycan Milli Kitabxanasına) verməyi düşünürəm.  Gələcək üçün də  əməkdaşlığımızın inkişaf edəcəyinə ümidliyəm.

Əsas hədəfimiz (yaxın iki-üç ildə)  elmi tutumlu sənayeni yeni materiallarla təmin etmək, onların günü-gündən artan  tələblərinə daha operativ və dolğun cavab verməkdir.

Materialşünaslıq çağdaş elmlərin içərisində öz vacibliyinə görə seçilir. Məsələn, keçən əsrin 60-cı illərində Amerikada mobil telefon yaradılmışdı, amma bu telefon o qədər böyük idi ki, onu bir əsgər silah yerinə daşıyırdı. Çünki kiçildilməsi və bütün funksiyaları həyata keçirə bilməsi üçün tələb olunan material alimlər tərəfindən yaradılmamışdı. Zaman keçdi, İT sahəsi inkişaf etdi, material elmi ilə məşğul olan alimlər yeni materiallar kəşf etdi və müasir smartfonlar yarandı.

Materialşünaslıq, materialın strukturu ilə xassəsi arasındakı əlaqəni öyrənən elmdir. Bizim istəyimiz, nəzəri cəhətdən əsaslandırılmış, yeni forma yaddaşlı ikili, üçlü ərintilər hazırlamaq və bu işlərdə böyük verilənlər bazasından istifadə etməklə, Qeyri-səlis məntiqin əlaqələndirilməsinə nail olmaqdır. Əsas hədəfimiz bu sinif ərintilərə aid olan, lakin yeni, bu günə qədər məlum olmayan materialların hazırlanmasıdır.


Rektor Azərbaycanda elmin inkişafı üçün gənclərin üzərinə düşən işlər barəsində bunları deyir:

-Biz gənclərimizi  ölkəyə fayda verəcək  mütəxəssis kimi yetişdirməliyik. Bir Azərbaycan gənci  ali təhsil alarkən, öz gələcəyi, ölkəsi üçün nələri qazandıra biləcəyini düşünməlidir.  Bugünkü cəmiyyətimizdə, plagiatla məşğul olmaq, imtahanlarda qadağan edilmiş vasitələrdən istifadə etməklə layiq olmadığın qiyməti qazanmaq, kiminsə himayəsinə sığınmaqla nəsə əldə etmək keçərli deyil. Biz gənclərə ilk növbədə, universitetə diplom adlanan  kağız parçası üçün yox, bilik əldə etmək üçün gəldiyini başa salmalıyıq.  Bunu tək tələbəyə yox, tədris prosesinə cəlb olunan hər bir kəsə aşılamalıyıq. Müəllimlərə qiymətləndirmə zamanı  tələbənin məntiq və biliyini nəzərə almalarını məsləhət görərdim. Ali məktəb tələbəsi seminar (məşğələ) dərslərində müəllim tərəfindən orta məktəbdəki kimi lövhəyə çağırılmamalıdır. Müəllimlər (tələbənin iştirakı ilə), mühazirələrdə tədris etdikləri nəzəri materialların praktik vərdişlərə (biliklərə) çevrilməsini təmin etməlidirlər. Ən müasir düşüncəli universitet müəllimi tələbənin fərdi  yaradıcılıq qabiliyyətini formalaşdırmalı və bu vərdişləri tələbələrin kollektiv şəkildə və ya fərdi qaydada hazırladıqları təqdimatlarla, düşündürücü suallarla biliyə çevirməlidirlər. Aralıq  qiymətləndirmə zamanı isə tələbənin semestr boyu göstərdiyi faktiki aktivlik nəzərə alınmalıdır.

Söz elə ali məktəblərdəki tədrisdən düşmüşkən, Mustafa müəllimdən həm bir rektor, həm də elm xadimi kimi bir neçə təkliflə çıxış etməsini xahiş edirik:

-Bu gün universitetlərin əsas bəlası yeni texnologiyaların sifarişçisi kimi çıxış edə bilməməsidir. Yaxşı olardı ki, ali məktəblərimiz ölkəyə gətirilən yeni (müasir) texnologiyaların öyrənilməsi və onun elmi əsaslarla tədrisdə istifadə edilməsi üzrə təkmilləşsinlər. Bunun üçün ölkəmizdə yaradılmış texnologiya parklarına və müasir texnoloji səviyyədə qurulmuş zavodlara gətirilmiş qurğular gənclər tərəfindən elə mənimsənilməlidir  ki, onlar universiteti bitirdikdən sonra bu müəssisələrdəki həmin qurğularda sərbəst işləyə bilsinlər. Universitetlər, tələbələrin təcrübə qazanması üçün həmin sənaye müəssisələri ilə əməkdaşlıq etməyə borcludurlar, tədris proqramlarına əlavələr edilməsinə (bəzi hallarda yenilənməsinə) şərait yaratmalıdırlar və həmin qurğuların öyrənilməsini  təmin etməlidirlər. Biz universitetlər olaraq çalışmalıyıq ki, Ölkəmizin prioritet istiqamətlərinə və iştirakımızla həyata keçirilən beynəlxalq layihələrdə işləyə biləcək layiqli kadrlar hazırlayaq. Digər tərəfdən yalnız texnologiyaların arxasınca qaçmaqla da böyük uğur qazanmaq mümkün deyil.  Texnologiyalar tez-tez dəyişir və dəyişən texnoloji tələblərə uyğun, hər ilin sonu  universitetdə yeni laboratoriyalar yarada bilmərik. Buna nə vəsaitimiz çatar, nə də zamanımız. Bunun üçün fundamental biliklərin verilməsi universitetlərdə prioritet istiqamət kimi saxlanılmalı, Ölkəmizin prioritet istiqamətləri ciddi nəzərə alınmalıdır. 

Dil  bilgisinin əhəmiyyətindən  danışan Mustafa müəllim bu gün ingilis dilli ixtisaslara tələbatın artdığını  deyir:

-Biz fundamental və dil biliklərinin verilməsi üzərində də çalışmalıyıq.   Bu gün ingilis dilini bilməyən tələbə araşdırmalar aparıb texnologiyaları öyrənə bilməz. Gənclərimizə ingilis dilini mükəmməl səviyyədə öyrənməyi tövsiyə etməliyik. Cari ilin aprel ayının 22-də “BP”, British Council  və ADNSU arasında üçtərəfli müqavilə imzalanmışdır. Müqaviləyə əsasən, bu ilin may ayının 1-dən ADNSU-nun ştatda olan 35 nəfər ingilis dili və 55 nəfər ixtisas (texniki) fənləri tədris edən müəllimlərin ingilis dilində tədrisin aparılması üçün yenidən, ən yüksək tələblərə cavab verən səviyyədə hazırlanmasına başlanılmışdır. “BP”-nin sponsorluq etdiyi layihənin ikinci fazasında (2020-ci ilin yanvarından), layihə çərçivəsində hazırlanmış ADNSU müəllim-ekspertlər, yenə də “BP”-nin maliyyəsi ilə, 200 nəfər ADNSU tələbəsinə, magistrına və doktorantına nəinki adi ingilis dilini, həmçinin texniki ingilis dilini də ən müasir tələblərə cavab verən səviyyədə öyrədəcəklər. Bu isə ölkədə görülən işlərin nəticəsidir. Bu gün “BP” ölkədə təhsil sahəsindəki işlərə inanıb universitetlərə dəstək göstərməsəydi belə layihələrin icrası mümkün olmazdı. Biz hazırda universitet olaraq 23 ixtisas üzrə ingilis dilində tədris aparırıq. 2018/19  tədris ilində DİM keçirdiyi qəbul imtahanlarında yüksək ballar toplamış abituriyentlər məmnuniyyətlə ingilis dilində tədris aparılacaq ixtisaslara üstünlük vermişdir. Məhz bu il, ilk dəfə olaraq, qəbul zamanı ADNSU-da ingilis bölməsində  təhsil alan tələbələrin sayı rus bölməsində təhsil alan tələbələrin sayından artıq olmuşdur. Orta məktəblərin rus bölmələrini bitirən abituriyentlərinin yarıdan çoxu bizim universiteti seçərkən ingilis bölmələrində təhsil almağa üstünlük vermişlər. Bu bir tərəfdən bizi sevindirir, digər tərəfdən məsuliyyətimizi artırır. Bizim I kursda 8 ixtisas üzrə ingilis dilində tədris alan tələbələrimizin Dövlət İmtahan Mərkəzinin keçirdiyi mərkəzləşdirilmiş imtahanlardan qazandığı keçid balı 600-dən yuxarıdır. Hazırda,  qeyri neft sektoruna aid olan texniki ixtisaslar üzrə təhsil alan  tələbələr  böyük  nailiyyətlər  qazanırlar. Bu ölkəmizdə aparılan siyasətin uğurudur. Burada startap hərəkatının ölkəmizdə geniş vüsət aldığını, müasir, innovativ düşüncəli gəncliyin yarandığını xüsusi vurğulamaq istərdim. İndi universitetlərimiz geniş dünya görüşünə malik olan kiçik və orta  sahibkarlar ordusunun yaranmasına töhfə verməyi qarşılarına məqsəd qoyurlar. 

Həmişə olduğu kimi, bu gün də ölkəmizdə, tələbələrin rifah halının daha da yaxşılaşdırılması məqsədi ilə mühüm addımlar atılır. Cənab Prezidentin sərəncamı ilə, bütün tələbə təqaüdləri orta hesabla 20% -dən artıq artırıldı, bununla yanaşı tələbələrə 16 min əlavə təqaüdün verilməsi ilə bağlı qərar verildi və uğurla icra olundu. Yalnız bizim universitetimizdə 1033(bir min otuz üç nəfər) tələbəyə mart ayının 1-dən əlavə təqaüdlər hesablandı. Xüsusi qeyd etmək istəyirəm ki, bu təqaüdlərin bir çoxu əlaçı  və zərbəçi təqaüdləridir. Bu təqaüdlərə görə tələbələrimiz adından cənab Prezidentə xüsusi təşəkkür bildirmək istərdim. Belə ki, bizim universitetimizdə tələbələr arasında təqaüd qazanmaq yolunda sağlam rəqabət o qədər yüksəlmişdi ki, imtahan sessiyasının yekunlarına görə ortalama balı  93 (100 ballı qiymətləndirmə şkalası ilə) olan tələbələrimiz də bəzən təqaüd qazana bilmirdilər. Məlum sərəncamdan sonra bu çətinlik aradan qaldırıldı, çünki, bu təqaüdlər ixtisasa deyil uğur qazanan tələbələrə verildi. Son illərdə gəncliyin inkişafı ilə bağlı ölkəmizdə onlarla sərəncamlar və proqramlar qəbul edilmişdir, lakin mən Ölkə başçımızın təşəbbüsü ilə qəbul olunmuş “2019–2023-cü illər üçün Azərbaycan Respublikasında ali təhsil sisteminin beynəlxalq rəqabətliliyinin artırılması üzrə Dövlət Proqramı” ilə bağlı bir neçə məqama toxunmaq istərdim. 2018-ci il noyabrın 16-da qəbul olunmuş bu proqramda ali məktəblərin beynəlxalq rəqabət qabiliyyətliliyinin artırılması ilə bağlı  iki əsas istiqamət var:

Birinci istiqamət, Dövlət Proqramı çərçivəsində Azərbaycan ali təhsil sisteminin məzmun və keyfiyyət göstəricilərinin müasirləşdirilməsi üçün ilkin mərhələdə 5 (beş) beynəlxalq ikili diplom proqramının təsis olunması;
ikinci istiqamət, Dövlət Proqramı çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının ali təhsil müəssisələrinin akademik imkanlarının gücləndirilməsi məqsədilə doktorantura səviyyəsi üzrə yüksək reytinqli xarici ali təhsil müəssisələrində və xüsusi ixtisaslaşmış elm-təhsil mərkəzlərində təhsilin maliyyələşdirilməsinin təşkili;
Dövlət proqramına əsasən, 2019-2023-cü illər ərzində  Azərbaycan gəncləri dünyanın aparıcı universitetlərində doktorantura təhsili almaq hüququ qazandığı təqdirdə dövlət tərəfindən onlara tam maliyyə dəstəyi göstərilir. Bu Azərbaycanda fəaliyyət göstərən universitetlər üçün çox vacib layihədir. Dövlət proqramının icrası nəticəsində yüzlərlə gəncimiz yüksək səviyyəli elmi məktəb keçəcəklər. Yekunda, gənclərimiz Azərbaycan universitetlərinə dönərək nəinki öz elmi fəaliyyətlərini davam etdirəcəklər, həmçinin iki universitet və ya elmi laboratoriya arasında yeni layihələrin hazırlanmasına və icrasına yardım edəcəklər. Bununla da yeni elmi mühitin formalaşdırılması təmin ediləcəkdir.

loading...
loading...
Bu ölkədə evlilikdən kənar münasibət qadağan ediləcək - MARAQLI
Qütblərarası savaş və ya dialoq niyə alınmır... - BAXIŞ BUCAĞI
Köhnə avtobusu üzgüçülük hovuzuna çevirdilər - MARAQLI
Başında 10 santımetrlik "şeytan buynuzu" çıxdı - QORXUNC...
“Qanunvericilikdə nə göstərilirsə, metropoliten bunu qeyri-şərtsiz icra edir...”
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
"Qızlarımıza tövsiyəm odur ki, heç vaxt Rusiyadan gələn oğlanlara inanmasınlar..."
Cəmiyyət
“Mən yaradıcı dostlarıma arzu etmirəm ki, onlar bu xəstəliyə tutulsunlar...”
Cəmiyyət
Vaqif Bayatlı yeni kitabını çapa hazırlayır- Həyat yoldaşından açıqlama...
Cəmiyyət
Əlillərə zərgərlik işinin pulsuz öyrədiləcəyi sex açılacaq-İbrətamiz…
İqtisadiyyat
“RUS AZERİ SPİRİTS” ZAVODU AÇILIŞA TAM HAZIRDIR - FOTOLAR
Həftənin ən çox oxunanları
Fədayə Laçın həbsxanada BELƏ YAŞAYIR - "Peşman deyiləm, cəzamı..." -VİDEO
Türkiyə Qarabağ savaşında Azərbaycana niyə kömək etmədi? - Türk generaldan ilginc etiraf...
Prezident İlham Əliyevin sinif yoldaşı dünyasını dəyişdi
"İmam Hüseynin 3 mərasimi günündə etdiyi saymazyanalığa görə Putin üzr istəməlidir"
Düşmən səfərbərlik elan edir: Bütün rezerv qüvvələr geri çağırılır, həm də təcili...
Seksoloqa 8 vacib sual: Utanıb soruşmadıqlarınız...
"40 yaşım var, vecimə də deyil, enerjim var, ruhum cavan, gözlərim də parıldayır..."
İranda erməni olimpiadasına start verildi: Dağlıq Qarabağ komandası da iştirakçılar arasında...
“Putinin təbrik məktubundan sonra müxalif media əsas diqqətini Birinci xanıma yönəltdi...”
"Özləri buna inansaydılar, bizimlə birgə olmaq üçün çoxdan qaça-qaça yanımıza gəlmişdilər”
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247