Xəbər lenti
23/01/2020 [19:03]:
İrəvan yenə təkrarladı: “Qarabağ Azərbaycana verilməyəcək”
23/01/2020 [19:01]:
Afinaya şok: Türklər muxtariyyət istəyir
23/01/2020 [18:57]:
Putin blokadada ölən qardaşı barədə danışdı
23/01/2020 [18:55]:
Bakıda itkin düşən şəxs qaçaqmalçı olub
23/01/2020 [18:49]:
Ümumrusiya Dövlət Xarici Ədəbiyyat Kitabxanasının nümayəndə heyəti ADU-da olub
23/01/2020 [18:45]:
Dövlət Komitəsi yeni könüllülərin qeydiyyatına BAŞLADI
23/01/2020 [18:45]:
Britaniya kral ailəsi haqda  satirik cizgi filmi çəkildi...-FOTO
23/01/2020 [18:42]:
Məzahir Pənahovdan namizədlərə ÇAĞIRIŞ - “Bunları sizin xoşunuza gəlməkdən ötrü demirəm”
23/01/2020 [18:26]:
MSK seçicilərə ərzaq paylayan namizədlə bağlı araşdırmaya BAŞLADI
23/01/2020 [18:25]:
Bakcell və İNNOLAND gənc developerləri investorlarla tanış edib
23/01/2020 [18:20]:
“Gənclər arasında vətənpərvərliklə bağlı müsabiqələrin keçirilməsi təqdirəlayqidir”
23/01/2020 [18:10]:
Ermənistanda dövlət çevrilişinin qarşısı alınıb
23/01/2020 [18:01]:
Prezident İlham Əliyev Vaqif Şadlinskini təltif edib
23/01/2020 [18:00]:
“Deputat seçilən deyil, toyuqlarımız əldən getdi...”
23/01/2020 [17:57]:
Diaqnostik qiyməntləndirmə ilə sertifikatlaşdırma arasındakı fərqi AÇIQLANDI
23/01/2020 [17:54]:
Məzahir Pənahov siyasi partiyalara müraciət edib
23/01/2020 [17:13]:
İbtidai sinif müəllimlərinin sertifikasiyası doqquzuncu sinif səviyyəsində keçiriləcək? - RƏSMİ
23/01/2020 [17:03]:
Magistraturaya qəbul qaydaları açıqlandı
23/01/2020 [17:02]:
NASA-nın yer kürəsinə gətirməyə çalışdığı qızıl asteroid...- ARAŞDIRMA
23/01/2020 [16:45]:
Nazir müavini vətəndaşlarla görüşdü -FOTOLAR
23/01/2020 [16:35]:
Erməni nazir: “Qohumları Qarabağda saxlanılan Azərbaycan vətəndaşlarını ziyarət edə bilər”
23/01/2020 [16:35]:
Dünyanı qorxuya salan dəhşətli virusun müalicəsi tapıldı
23/01/2020 [16:19]:
"Nazirlik məsuliyyəti Baş Prokurorluğun üzərinə atdı" - Bloklanan saytın baş redaktoru
23/01/2020 [16:19]:
Həkimlərə müjdə - Maaşları artırılır
23/01/2020 [16:17]:
On yaşlı məktəblidən hamilə qalan qızın anası danışdı: “Abort haqqında düşünmürük”
23/01/2020 [16:16]:
“Vücudum istənilən cəsarətli bir geyimi insanlara nümayiş etdirməyə imkan verirsə, niyə də bunu etməyim?”
23/01/2020 [16:06]:
Toy kortejində silahdan atəş açıldı - VİDEO
23/01/2020 [16:01]:
Yerevanın mərkəzində İNSİDENT: Silahlı şəxs girov götürdü
23/01/2020 [15:58]:
İlham Əliyev “Procter and Gamble Europe” şirkətinin prezidenti ilə görüşüb
23/01/2020 [15:37]:
Ermənistanda plastik paketlərin satışı qadağan olunacaq
23/01/2020 [15:34]:
Türkiyədə “donuz qripi” aşkarlandı
23/01/2020 [15:33]:
Füzulidə şəhid olan əsgər 26 ildən sonra Yevlaxda dəfn edildi - YENİLƏNİB + VİDEO
23/01/2020 [15:19]:
Azərbaycanda borcu olan 31 nəfər saxlanıldı
23/01/2020 [15:18]:
Putin İsrailə 5  uçaq və 200 nəfərlik heyətlə gəldi...-FOTOLAR+VİDEO
23/01/2020 [15:15]:
Qətlə yetirilən Nərminin əmisi İlkin Süleymanovun atasına cavab verdi
23/01/2020 [15:11]:
BDU-da imtahanlara ictimai baxış keçirilib -FOTOLAR
23/01/2020 [14:56]:
Azərbaycan Respublikasının müasir siyasi sistemində prezidentlik institutu...
23/01/2020 [14:53]:
Döyüş dinamikası və gələcək nəticələrin proqnozlaşdırılması... - ANALİTİKA
23/01/2020 [14:45]:
5 yaşlı Faiqin yaşaması sizin yardımınızdan asılıdır – Kömək edək!
23/01/2020 [14:31]:
Aqil Abbas Müşfiqabad qəsəbəsində Füzulidən olan müəllimlərlə görüşüb - FOTOLAR
23/01/2020 [14:31]:
Tanınmış ziyalılardan Ana Vətən Partiyasının sədrinə dəstək - VİDEO
23/01/2020 [14:23]:
Nanənin “estetik”li qalmaqalı: Bu dəfə dişləri müzakirə edildi
23/01/2020 [14:17]:
Vahid Əhmədov təbliğat-təşviqat kompaniyası davam edir -FOTOLAR
23/01/2020 [14:09]:
"Şuşa qalasını erməniləşdirmək cəhdləri erməni xislətinin yeni bir nümunəsidir..."
23/01/2020 [14:08]:
Azər Kərimli Qaxda gənclərlə görüşüb - FOTOLAR
23/01/2020 [14:07]:
Türkiyədə yenidən zəlzələ olub- YENİLƏNİB
23/01/2020 [13:53]:
Çingiz Qənizadə Beyləqanda seçicilərlə görüşlərini davam etdirir - FOTOLAR
23/01/2020 [13:47]:
Tramp Qasım Süleymaninin yerinə gələn generalı təhdid etdi
23/01/2020 [13:47]:
Sabahkı hava ilə bağlı sürücülərə - Xəbərdarlıq
23/01/2020 [13:43]:
Dəhşətli virus Rusiyanın ikinci paytaxtında - FOTO
23/01/2020 [13:30]:
Günel Səfərova seçicilərlə görüşüb - FOTOLAR
23/01/2020 [13:28]:
Professor Nəsiman Yaqublu Nizami rayonunda seçicilərlə görüşlər keçirir
23/01/2020 [13:24]:
"İnanıram ki, seçicilərimizlə birlikdə uğura imza atacağıq"
23/01/2020 [13:24]:
Əli Məsimlinin Oxud kəndində seçicilərlə görüşü keçirildi - FOTOLAR
23/01/2020 [13:18]:
Avstraliyada yanğınsöndürən təyyarə qəzaya düşdü - Ölənlər var
23/01/2020 [13:17]:
"Heç düşünmürlər ki, o saatda dərsə gedən bir uşağı maşın vursa, vicdanları sızlamayacaqmı?"
23/01/2020 [13:06]:
36 min qaçqın Türkiyə sərhədinə doğru irəliləyir
23/01/2020 [13:05]:
Eks-müdafiə naziri Aprel döyüşlərinə görə ifadə verəcək
23/01/2020 [12:59]:
Ermənistan “qaçqın təşkilatları” yaradır: Dünya yeni yalanla üz-üzə...
23/01/2020 [12:55]:
Ermənilər bu dəfə Şuşa qalasının tarixi görkəmini dəyişmək istəyir
23/01/2020 [12:42]:
“Korona” virusunun Azərbaycanda yayılma təhlükəsi var - Baş infeksionistdən XƏBƏRDARLIQ
23/01/2020 [12:33]:
Ölkədə yaşayan əcnəbilərin sayında artım var - Vüsal Hüseynov
23/01/2020 [12:27]:
Nazirlikdən 20 Yanvar şəhidlərinin ailələrinin narazılığı ilə bağlı AÇIQLAMA
23/01/2020 [12:24]:
Bakı Media Mərkəzindən Arzu Əliyeva ilə bağlı paylaşım - VİDEO
23/01/2020 [11:58]:
Azərbaycan nüfuzuna görə dünyada 45-ci yerdədir
23/01/2020 [11:57]:
Avstraliyada yanğın söndürən təyyarə qəzaya uğrayıb
23/01/2020 [11:49]:
Qaçqın statusu alanlara “Yol sənədi” VERİLƏCƏK
23/01/2020 [11:48]:
Elmira Fərzəliyeva namizədliyini Azay Quliyevin xeyrinə geri götürdü - FOTO
23/01/2020 [11:43]:
Azərbaycan Korrupsiya Qavrama İndeksində 26 pillə irəlilədi - HESABAT
23/01/2020 [11:39]:
Onkologiya Mərkəzində qalxanvari vəzin  pulsuz müayinəsi keçiriləcək...-İbrətamiz
23/01/2020 [11:38]:
Mehriban Əliyeva Mixail Qusmanı təbrik etdi - FOTO
23/01/2020 [11:36]:
Doktorantura və dissertanturaya qəbul olmaq istəyən namizədlərin NƏZƏRİNƏ
23/01/2020 [11:20]:
Qarabağa səfər edən əcnəbilərin STATİSTİKASI: Minsk qrupu “üçlüyü”nün vətəndaşları liderdir
23/01/2020 [11:17]:
Çində yayılan korona virusunun yarasa şorbasından yoluxduğu iddia edildi- Araşdırma
23/01/2020 [11:16]:
Azərbaycanda ölüm olan şadlıq sarayının sahibkarı HƏBS EDİLDİ
23/01/2020 [11:15]:
Eldar Əzizovdan tələb: Xərclənən vəsait barədə ictimaiyyətə məlumat verilsin
23/01/2020 [11:12]:
“Atam anamın itkisindən sonra yaşaya bilmədi...”- Əməkdar artist yanvar ayında hər iki valideynini itirdi...
23/01/2020 [11:10]:
"Düşmənlərimizə işləyən məmur-oliqarx cütlüyü bilərəkdən xalqda elə bir fikir formalaşdırmağa çalışır ki..."
23/01/2020 [11:06]:
ADU-da Çin Yeni ili qeyd olunub
23/01/2020 [10:59]:
Rüşvət istəyərkən görüntülənən polis əməkdaşı ölüb - FOTO
Bütün arxiv bir sırada
20/07/2019 [23:27] - Cəmiyyət - ( 1050 dəfə baxılıb)

Şumerlərin türk mənşəli olmasını sübuta yetirmiş ilk ekspedisiya



Belə nəticəyə gəlmək olar ki, tarixdə türk tayfalarının ilk böyük axını şumerlərə, ikincisi isə oğuzlara aid olmuşdur

Dünya tarixində inqilabi kəşflərin böyük bir qismi şumerlərin adı ilə bağlıdır. Bura ilk yazı, gil kitabə, məktəb, xalq məclisi, bir sıra musiqi alətləri, xəritə və s. daxildir. Hətta şagirdlərin məktəbdən sonra müəllim yanına əlavə hazırlıqlara getməsi də ilk dəfə Şumer cəmiyyətində meydana gəlmiş bir ənənə olmuşdur. Bu qədim xalqın Ubeyd, Uruk və Cəmdət-Nəsr kimi Yaxın Şərq regionunda geniş coğrafiyada yayılmış mədəniyyətləri var. Onların ilkin vətəni haqqında müxtəlif mülahizələr irəli sürülmüşdür. Şumer tarixi və mədəniyyəti ilə məşğul olan istənilən tədqiqatçı onların e.ə. VII minillikdə Mərkəzi Asiyadan və Altay dağlarından indiki İraq ərazisinə köç etməsi ilə bağlı konsepsiya ilə tanışdır. Lakin şumerlərin Xəzər hövzəsinin yerli sakinləri olan prototürklərlə soy-kök bağlılığından bəhs edən konsepsiyanın necə ortaya çıxdığını və hansı dəlillərlə əsaslandığını yəqin ki, çoxları bilmir.

Şumerlərin müasir türklərin əcdadları ilə eyni soydan gəlməsindən bəhs edən ilk araşdırmalar XIX əsrin ikinci yarısında mixi yazılı qaynaqların tərcüməsi ilə məşğul olan paleolinqvistlərə məxsusdur. Qədim yazıların oxunması sahəsində məşhur olan Arçibaldi Seys Yaxın Şərqdə Sami dillərindən başqa digər qədim dilləri iltisaqi dillər qrupuna aid edərək “Asiatik dillər” (“Asiatic languages”) adlandırmışdır. Bu dillər türk dili kimi iltisaqi dillər olub, əsasən epos ədəbiyyatının dili idi. Şumer, Hurri, Kuti, Lullubi tayfalarının dili də bu dil qrupa aiddir. Amma daha mötəbər qaynaq sayılan arxeoloji dəlillər lazım idi. 1904-cü ildə Türküstanın şərqində amerikan ekspedisiyası bir sıra yeni faktların üzə çıxmasına yardımçı oldu. Bu ekspedisiyanın üzvləri Anau mədəniyyəti ilə Mesopotamiyanın cənubundakı artefaktlar arasında genetik əlaqəni göstərən xeyli sayda abidələr aşkar etdilər. Bu abidələrin bir hissəsi gizli yolla ABŞ-a və Avropaya daşındı. Ekspedisiyaya alman tədqiqatçısı H.Şmidt də cəlb olunmuşdur. XX əsrin ilk onilliklərində Fritz Hommel (1854-1936), daha sonra isə Samuel Noah Kramer (1897-1990) kimi tədqiqatçılar da məhz buradan yola çıxaraq şumerlərin Mesopotamiyaya (konkret olaraq müasir İraqın cənubuna) köçünün məhz Xəzərin şərqindən başlanıldığı fikrini irəli sürmüşlər. Şumerlərin erkən miqrasiyası Xəzərin qərbi və Azərbaycanın cənubu vasitəsilə gerçəkləşmişdir.

Maraqlıdır ki, şumerlərin Mərkəzi Asiyadan köçünü araşdıran ilk ekspedisiyadan cəmi bir neçə il əvvəl ilk türk run yazıları oxunmuşdur. 1895-ci ildə Vilhelm Tomsen və Vasili Radlov tərəfindən Orhon abidələrinin oxunması tədqiqatçıların Şumer dili ilə bu yazıların dili (yəni qədim türkcə) arasında yaxınlığın olması fikrini ortaya qoymuşdur.

2018-ci ilin dekabrında Ermitaj Muzeyinin Şərq xalqlarının qədim tarixini və mədəniyyətini əks etdirən materialları saxlanılan fondlarda çalışdığım zaman bu istiqamətdə bir sıra sənədlərlə və ilkin araşdırmalarla tanış oldum. Burada diqqətimi məşhur alman sinoloqu Otto Frankenin (1863-1946) prototürklərin Yaxın Şərqin qədim mədəniyyətləri ilə genetik əlaqəsini əks etdirən maraqlı araşdırmaları cəlb etdi. O. Franke şumerlərdən sonra iskitləri (İç Oğuzları) Çinlə sərhəddən Yaxın Şərqədək yayılmış türk xalqı hesab edir. Belə nəticəyə gəlmək olar ki, tarixdə türk tayfalarının ilk böyük axını şumerlərə, ikincisi isə oğuzlara aid olmuşdur. Bu miqrasiyanın sonrakı istiqamətləri Qafqazlarda Azərbaycandan Anadoluya və Yaxın Şərqə doğru idi.(ayna.az)

Tarixçi alim Ramin Əlizadə

Əli Məsimlinin Oxud kəndində seçicilərlə görüşü keçirildi - FOTOLAR
Deputatlığa namizəd Mehdiabadda məskunlaşmış cəbrayıllılarla görüşdü - FOTOLAR
“Xamenei şiələr tərəfindən lənətlənəcək” – Hizbullahın keçmiş liderindən şok açıqlamalar
Məşhur aparıcı canlı yayımda rüsvay oldu - RƏZALƏT...+ VİDEO
İyirmi altı il fərarilik həyatından sonra yol polisinin qarşısına çıxdı...
Loading...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Maraqlı
Britaniya kral ailəsi haqda  satirik cizgi filmi çəkildi...-FOTO
Köşə
“Deputat seçilən deyil, toyuqlarımız əldən getdi...”
Dünya
NASA-nın yer kürəsinə gətirməyə çalışdığı qızıl asteroid...- ARAŞDIRMA
Siyasət
Döyüş dinamikası və gələcək nəticələrin proqnozlaşdırılması... - ANALİTİKA
Cəmiyyət
"Heç düşünmürlər ki, o saatda dərsə gedən bir uşağı maşın vursa, vicdanları sızlamayacaqmı?"
Həftənin ən çox oxunanları
Aldadılan qadının qisası dəhşət saçdı - Ərinin cinsi orqanına... + FOTOLAR
İranlı general Elçin Quliyevin barmağına niyə üzük taxdı? – Üzüyün hərbi-siyasi anlamı...
Mişustin kabinetinə girməmiş Paşinyanın bircə “ara, hayes?” deməsi qaldı...
Dünya bu fahişə qayınanadan danışır - Kürəkənindən hamilə qaldı...
“O qızları da, əxlaqsızlıqla məşğul olan ərəbləri də güllələmək lazımdır...”
“Qabala” restoranında erməni mahnısı oxundu -  musiqiçilər döyüldü...
Rəqqasə Aygünün kişi həmkarı ilə açıq-saçıq rəqsi səs-küy yaratdı - VİDEO
Məşhur meyxanaçanın bacısı oğlunun intiharının təfərrüatı- Bütün gecəni dayısı ilə nələrdən danışıb?
Bu dəfə Vasif Məhərrəmli efirdə söyüş söydü - VİDEO
İsrail sərnişin təyyarələrini raketlərdən belə qoruyur- Analoqu olmayan təhlükəsizlik sistemi (FOTOLAR)
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247