Xəbər lenti
24/02/2020 [00:15]:
Kiyevdə erməni nazirin istefasını tələb etdilər: Avakov "ölkəyə yoluxan virus" adlandırıldı...
23/02/2020 [23:47]:
"Fənərbağça"nın baş məşqçisi istefa verdi
23/02/2020 [23:39]:
Əzəli rəqiblər arasında 21 illik tilsim qırıldı: "Qalatasaray" "Fənərbağça"nı "bitirdi"...
23/02/2020 [23:36]:
Çinin dövlət başçısı koronavirusla bağlı durumu "qorxunc və qarışıq" adlandırdı...
23/02/2020 [23:32]:
Azərbaycan millisi Böyük Dəbilqəni 4 medalla başa vurdu
23/02/2020 [23:22]:
Koronovirus barədə səs yazısı ilə bağlı açıqlama - RƏSMİ
23/02/2020 [23:21]:
Bütün əsrlərin ən dəhşətli soyqırımı: Xocalı!
23/02/2020 [22:05]:
Xanhüseyn Kazımlının şirkətlərinin siyahısı yayıldı - FOTO
23/02/2020 [21:53]:
İsrail hərbçisi yaralı müsəlman uşağı buldozerlə əzib öldürdü...-QANSIZLIQ! + VİDEO
23/02/2020 [21:40]:
"Bunu Azərbaycan İtaliya münasibətlərində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirmək olar"
23/02/2020 [21:10]:
Yuxu zamanı insan bədənində baş verən 10 MÖCÜZƏVİ DƏYİŞİKLİK...
23/02/2020 [20:49]:
Qurban Qurbanov: “Onlara Rəşad Sadıqovun uşaqları deyirəm”
23/02/2020 [20:31]:
XİN-dən Türkiyəyə başsağlığı
23/02/2020 [20:27]:
Lənkəranda zəlzələ oldu
23/02/2020 [19:39]:
MSK daha 2 seçki məntəqəsində nəticələri etibarsız saydı
23/02/2020 [19:38]:
Hərbçilərimiz qarlı havada təlim keçir - FOTOLAR
23/02/2020 [19:36]:
“Şəxsən “Taliban”la sülh sazişi imzalamaq niyyətindəyəm”
23/02/2020 [19:24]:
Azərbaycanlı avtoritet Ukraynada öldürüldü
23/02/2020 [18:59]:
MSK 60 saylı Salyan-Neftçala dairəsi ilə bağlı QƏRAR VERDİ
23/02/2020 [18:56]:
İlham Əliyev türkiyəli həmkarına başsağlığı verdi
23/02/2020 [18:54]:
Sən hər gün əliəyrilik edirsən, o, beş ildə bir dəfə...
23/02/2020 [18:47]:
"Söhbət kurikulumun ləğvindən deyil, daha da təkmilləşdirilməsindən gedə bilər ki..."
23/02/2020 [18:32]:
Venesiya Karnavalı koronavirus səbəbiylə ləğv edildi
23/02/2020 [18:23]:
Məşhurlar çəhrayı xalıda - FOTOLAR
23/02/2020 [18:14]:
Koronavirusdan necə qorunaq?
23/02/2020 [18:11]:
Türkiyə Naxçıvanla sərhəd-keçid məntəqəsində gediş-gəlişi məhdudlaşdıracaq
23/02/2020 [17:54]:
26 yaşlı xanımın lider namizəd olduğu dairənin 11 məntəqəsinin nəticələri etibarsız sayıldı
23/02/2020 [17:49]:
MSK daha bir DSK-nın qərarını qüvvədə saxladı
23/02/2020 [17:47]:
Paşinyanın Qarabağda əsgərlik çəkən oğlunun YENİ VİDEOSU
23/02/2020 [17:44]:
Türkiyə də İranla sərhədi bağladı
23/02/2020 [17:43]:
Şəhid şəhər
23/02/2020 [17:23]:
Gömrük Komitəsindən İranla sərhədin bağlanması ilə bağlı AÇIQLAMA
23/02/2020 [17:22]:
Türkiyədə 4,8 bal gücündə zəlzələ olub
23/02/2020 [17:17]:
Qaradağ seçki dairəsi ilə bağlı DSK-nın qərarı qüvvədə saxlanıldı
23/02/2020 [17:12]:
Tehrandakı Ermənistan səfirliyi fəaliyyətini dayandırdı
23/02/2020 [17:07]:
"Əlimdə çox ciddi və təkzibolunmaz faktlar var, onlar bundan qorxmalı, mən deyil..."
23/02/2020 [16:54]:
Ərləri, sevgililəri, qohumları tərəfindən öldürülən qadınlar...
23/02/2020 [16:51]:
Şəhid xanımı, Milli Qəhrəman, Diaspor rəhbəri Ümumavropa Qarabağ mitinqi barədə...
23/02/2020 [16:50]:
Goranboyda 40 başdan çox iribuynuzlu mal-qara oğurlanıb - FOTO
23/02/2020 [16:47]:
İranda zəlzələ zamanı xəsarət alanların sayı artdı - YENİLƏNİB
23/02/2020 [16:44]:
MSK seçkilərlə bağlı şikayət və müraciətlərə baxır
23/02/2020 [16:42]:
“Kimlərsə şou-biznesə ər tapmağa gəlir...”
23/02/2020 [16:21]:
Yeni seçilən deputatdan məsləhət: “Şükür edin!”
23/02/2020 [16:17]:
ATƏT PA-nın qış sessiyasında Ermənistanın təxribatının qarşısı alınıb
23/02/2020 [16:16]:
Şəkidə it sakinlərə hücum edərək bir neçə nəfəri dişlədi
23/02/2020 [15:50]:
Həvəskar astronavt “Ağılsız Mayk”ın ölüm anı kamerlara belə düşdü - ANBAAN VİDEO
23/02/2020 [15:41]:
Əməliyyatdan çıxan aktyor danışdı: “Özümü yaxşı hiss edirəm”
23/02/2020 [15:24]:
Magistraturaya qəbul imtahanı keçirilib
23/02/2020 [15:08]:
Astara gömrük postunda keçid dayandırıldı
23/02/2020 [15:07]:
Biləsuvar gömrük sərhəd buraxılış məntəqəsi bağlandı
23/02/2020 [15:05]:
Bakının mərkəzində maşın yandı - VİDEO
23/02/2020 [14:35]:
Hüsnü Mübarəkin oğulları bəraət aldı
23/02/2020 [14:32]:
Rus təyyarələri hərəkətə keçdi: Bu kənd vuruldu
23/02/2020 [14:29]:
XİN-dən İrana gedən azərbaycanlılara koronavirus ÇAĞIRIŞI
23/02/2020 [14:06]:
Baş redaktor 29 yaşında həyatını itirdi
23/02/2020 [14:06]:
Cənubi Koreyada yeni növ koronavirusa yoluxanların sayı 556 nəfərə çatıb
23/02/2020 [14:05]:
Koalisiya husilərin partlayıcı ilə dolu qayğını məhv etdi
23/02/2020 [14:03]:
İranın Qərbi Azərbaycan əyalətində zəlzələ nəticəsində 25 nəfər xəsarət alıb
23/02/2020 [13:26]:
Hitlerə görə 6 övladını öldürdükdən sonra əri ilə birlikdə intihar edən qadın... - FOTOLAR
23/02/2020 [13:24]:
Yeni doğulan körpə mimikası ilə hər kəsi şoka saldı - FOTOLAR
23/02/2020 [13:20]:
Sabah Bakıda hava çiskin olacaq, dağlıq rayonlara qar yağacaq
23/02/2020 [13:15]:
"Ölkəmizdə sovetlər dönəmində də, YAP hakmiyyəti zamanında da vəzifə yalnız biznes məqsədli olub"
23/02/2020 [13:02]:
Moskvada 45 soydaşımızın öldüyü, Azərbaycanı yasa boğmuş faciə
23/02/2020 [13:00]:
İvana Sərtdən xanımlara 3 önəmli məsələhət - VİDEO
23/02/2020 [12:37]:
İrandakı zəlzələ Türkiyədə dağıntılara yol açdı: Yeddi ölü, beş yaralı - YENİLƏNİB -FOTO
23/02/2020 [12:31]:
İranda koronavirusa görə məktəb və universitetlər bağlandı...
23/02/2020 [12:28]:
Tutulan damarları açmaq, qan dövranını tənzimləmək üçün nə etmək lazımdır?
23/02/2020 [12:27]:
İsrail bomba yerləşdirən iki fələstinlini güllələdi
23/02/2020 [12:19]:
Sünnət zamanı uşağın cinsiyyət üzvünü dibindən kəsdilər: Səhiyyəmizin günü + VİDEO
23/02/2020 [12:17]:
İtaliya A seriyasına koronavirus əngəli
23/02/2020 [12:06]:
"Bütün bunlar olmasaydı, cinayət işi Azadə Kərimovaya deyil, Jalə Bayramovaya qarşı açılardı"
23/02/2020 [12:05]:
Tramp Boltona mane olacaq: Gizli məlumatlar...
23/02/2020 [11:49]:
Yasamalda yol keçən 64 yaşlı kişini avtomobil vurdu
23/02/2020 [11:45]:
Ağılsız Mayk öldü
23/02/2020 [11:44]:
İrandakı zəlzələ Türkiyədə dağıntılara yol açdı: Evlər yıxıldı, heyvanlar tələf oldu -FOTOLAR
23/02/2020 [11:28]:
Peruda daşqınlar nəticəsində bir neçə nəfər öldü, onlarla xəsarət alan var
23/02/2020 [11:15]:
Elimdar adına salınan park bu gün hamı tərəfindən ziyarət olunur - FOTOLAR
23/02/2020 [11:12]:
Ermənistanda İranla sərhədi bağlamaq çağırışları səsləndi...
23/02/2020 [11:11]:
Səni bu günə kim salıb, Yardımlı?..
23/02/2020 [10:55]:
ABŞ-ın Rusiya ssenarisi: Nüvə silahı ilə vuracağıq!
Bütün arxiv bir sırada
20/07/2019 [23:27] - Cəmiyyət - ( 1072 dəfə baxılıb)

Şumerlərin türk mənşəli olmasını sübuta yetirmiş ilk ekspedisiya



Belə nəticəyə gəlmək olar ki, tarixdə türk tayfalarının ilk böyük axını şumerlərə, ikincisi isə oğuzlara aid olmuşdur

Dünya tarixində inqilabi kəşflərin böyük bir qismi şumerlərin adı ilə bağlıdır. Bura ilk yazı, gil kitabə, məktəb, xalq məclisi, bir sıra musiqi alətləri, xəritə və s. daxildir. Hətta şagirdlərin məktəbdən sonra müəllim yanına əlavə hazırlıqlara getməsi də ilk dəfə Şumer cəmiyyətində meydana gəlmiş bir ənənə olmuşdur. Bu qədim xalqın Ubeyd, Uruk və Cəmdət-Nəsr kimi Yaxın Şərq regionunda geniş coğrafiyada yayılmış mədəniyyətləri var. Onların ilkin vətəni haqqında müxtəlif mülahizələr irəli sürülmüşdür. Şumer tarixi və mədəniyyəti ilə məşğul olan istənilən tədqiqatçı onların e.ə. VII minillikdə Mərkəzi Asiyadan və Altay dağlarından indiki İraq ərazisinə köç etməsi ilə bağlı konsepsiya ilə tanışdır. Lakin şumerlərin Xəzər hövzəsinin yerli sakinləri olan prototürklərlə soy-kök bağlılığından bəhs edən konsepsiyanın necə ortaya çıxdığını və hansı dəlillərlə əsaslandığını yəqin ki, çoxları bilmir.

Şumerlərin müasir türklərin əcdadları ilə eyni soydan gəlməsindən bəhs edən ilk araşdırmalar XIX əsrin ikinci yarısında mixi yazılı qaynaqların tərcüməsi ilə məşğul olan paleolinqvistlərə məxsusdur. Qədim yazıların oxunması sahəsində məşhur olan Arçibaldi Seys Yaxın Şərqdə Sami dillərindən başqa digər qədim dilləri iltisaqi dillər qrupuna aid edərək “Asiatik dillər” (“Asiatic languages”) adlandırmışdır. Bu dillər türk dili kimi iltisaqi dillər olub, əsasən epos ədəbiyyatının dili idi. Şumer, Hurri, Kuti, Lullubi tayfalarının dili də bu dil qrupa aiddir. Amma daha mötəbər qaynaq sayılan arxeoloji dəlillər lazım idi. 1904-cü ildə Türküstanın şərqində amerikan ekspedisiyası bir sıra yeni faktların üzə çıxmasına yardımçı oldu. Bu ekspedisiyanın üzvləri Anau mədəniyyəti ilə Mesopotamiyanın cənubundakı artefaktlar arasında genetik əlaqəni göstərən xeyli sayda abidələr aşkar etdilər. Bu abidələrin bir hissəsi gizli yolla ABŞ-a və Avropaya daşındı. Ekspedisiyaya alman tədqiqatçısı H.Şmidt də cəlb olunmuşdur. XX əsrin ilk onilliklərində Fritz Hommel (1854-1936), daha sonra isə Samuel Noah Kramer (1897-1990) kimi tədqiqatçılar da məhz buradan yola çıxaraq şumerlərin Mesopotamiyaya (konkret olaraq müasir İraqın cənubuna) köçünün məhz Xəzərin şərqindən başlanıldığı fikrini irəli sürmüşlər. Şumerlərin erkən miqrasiyası Xəzərin qərbi və Azərbaycanın cənubu vasitəsilə gerçəkləşmişdir.

Maraqlıdır ki, şumerlərin Mərkəzi Asiyadan köçünü araşdıran ilk ekspedisiyadan cəmi bir neçə il əvvəl ilk türk run yazıları oxunmuşdur. 1895-ci ildə Vilhelm Tomsen və Vasili Radlov tərəfindən Orhon abidələrinin oxunması tədqiqatçıların Şumer dili ilə bu yazıların dili (yəni qədim türkcə) arasında yaxınlığın olması fikrini ortaya qoymuşdur.

2018-ci ilin dekabrında Ermitaj Muzeyinin Şərq xalqlarının qədim tarixini və mədəniyyətini əks etdirən materialları saxlanılan fondlarda çalışdığım zaman bu istiqamətdə bir sıra sənədlərlə və ilkin araşdırmalarla tanış oldum. Burada diqqətimi məşhur alman sinoloqu Otto Frankenin (1863-1946) prototürklərin Yaxın Şərqin qədim mədəniyyətləri ilə genetik əlaqəsini əks etdirən maraqlı araşdırmaları cəlb etdi. O. Franke şumerlərdən sonra iskitləri (İç Oğuzları) Çinlə sərhəddən Yaxın Şərqədək yayılmış türk xalqı hesab edir. Belə nəticəyə gəlmək olar ki, tarixdə türk tayfalarının ilk böyük axını şumerlərə, ikincisi isə oğuzlara aid olmuşdur. Bu miqrasiyanın sonrakı istiqamətləri Qafqazlarda Azərbaycandan Anadoluya və Yaxın Şərqə doğru idi.(ayna.az)

Tarixçi alim Ramin Əlizadə

Tutulan damarları açmaq, qan dövranını tənzimləmək üçün nə etmək lazımdır?
Seks zamanı ölən məşhurlar - FOTO
"Sözümüz Akademiyanın və digər əlaqədar qurumların rəhbərlərinədir" - Professor iradı...
"Jaləyə təcavüz edən Azadə Kərimova seçki məntəqəsinə xüsusi təyinatla gətirilib"
"Onların yardımından imtina etdik, yalnız 2-3 nəfər siyasətçi gəlib atamla maraqlanıb" - VİDEO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Dünya
Venesiya Karnavalı koronavirus səbəbiylə ləğv edildi
Köşə
Şəhid şəhər
Hadisə
"Bütün bunlar olmasaydı, cinayət işi Azadə Kərimovaya deyil, Jalə Bayramovaya qarşı açılardı"
Cəmiyyət
Elimdar adına salınan park bu gün hamı tərəfindən ziyarət olunur - FOTOLAR
Maraqlı
Bir-birilərini öldü bilirdilər, ancaq 47 il sonra qovuşdular... - FOTOLAR
Yazar
Seymur Verdizadə
Sən hər gün əliəyrilik edirsən, o, beş ildə bir dəfə...
Seymur Əliyev
Şəhid şəhər
İlham İsmayıl
Növbədənkənar məğlubiyyət...
Həftənin ən çox oxunanları
“Türkiyə ilə oynamaq yanlış idi” – “Bütün rus diplomatlarını qovun!”
İcra hakimiyyəti başçıları "Qara siyahı"ya düşən rayonlar: PA rəsmisi açıqladı...
Viaqranı qadına içirdikdə nə baş verir? - Uroloqdan fəsadlarla bağlı xəbərdarlıq...
DTX-dən şok əməliyyat: Azərbaycanda icra başçısı rüşvət alarkən tutuldu - FOTO
Dostlarını da, düşmənlərini də haqlı çıxaran general...
Qorbaçovun tarixi müraciəti: Qarabağ Azərbaycanındır! – Video
İran islam inqilabı rəhbərinin xəstəxanada ölüm anını göstərən nadir kadrlar... - VİDEO
"Torpaqlar qaytarılır, Bakı ilə razılıq var" - Tarasov
"Təhsil Nazirliyi Neftçalada bütün məktəb direktorlarını ƏM-nin 70-ç bəndi ilə işdən azad etməlidir"
“Suriyanın Qabbar Sinqxi”nin ölüm xofu: Türklər gəldi, ruslar “əkildi”
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247