Xəbər lenti
23/10/2019 [20:54]:
"Hətta Ankaraya kömək etməyə hazırıq": Tramp Türkiyəyə qarşı sanksiyaları ləğv etdi
23/10/2019 [20:50]:
İlham Əliyevdən Ramiz Mehdiyevə: "Artıq yaşınız səksəni keçib və deyirdiniz ki, gərək gəncləri irəli çəkək"
23/10/2019 [20:46]:
Elmar Məmmədyarov: "Fələstin xalqının yanındayıq"
23/10/2019 [19:33]:
Ərdoğandan xəritəni qapatmasını xahiş edən Putinə maraqlı cavab: “Nə qədər işlədiyimizi görsünlər...”
23/10/2019 [19:30]:
“Qapını çırpıb gedə bilmir": "Putin səhərdən axşama kimi varisi düşünür..."
23/10/2019 [19:26]:
Parisdə erməni məktəbi darmadağın edildi -FOTO
23/10/2019 [19:17]:
“Qopmuş ayağımı da sürüyə-sürüyə dalımca gətirdim ki, bəlkə yapışdırmaq mümkün oldu”
23/10/2019 [19:14]:
Ölən nişanlısının cəsədi ilə evləndi - MARAQLI
23/10/2019 [19:10]:
NATO Türkiyə və Suriya arasında sazişi dəyərlənidirməyə tələsmir
23/10/2019 [18:43]:
İtalyan deputatdan qalmaqallı hərəkət: Türk parlamentarilərin gətirdiyi şokoladı atdı... + VİDEO
23/10/2019 [18:10]:
Prezidentin növbəti islahatı burda olacaq – YAP-çı deputat
23/10/2019 [18:01]:
Məzahir Pənahova yeni müavin seçildi
23/10/2019 [17:58]:
Azərbaycan Prezidenti: "Kadr islahatları labüddür, bu, qaçılmazdır"
23/10/2019 [17:56]:
Ramiz Mehdiyev yeni iş yerinə belə gəldi -VİDEO
23/10/2019 [17:55]:
“Onlar rusların hesabına özlərini kişi hesab edir”
23/10/2019 [17:52]:
İsveçdə yaşayan soydaşımız səhiyyə komitəsinə üzvü seçilib - FOTO
23/10/2019 [17:47]:
“Nar” “Canlı kitab” sosial layihəsinə başlayıb
23/10/2019 [17:43]:
Məmmədyarov Məhəmməd Cavad Zəriflə görüşdü
23/10/2019 [17:42]:
Putinin vizit kartı 2 milyona satışa çıxarıldı - Foto
23/10/2019 [17:40]:
"Mən bilirəm, sizə Vergilər naziri kimi, bəziləri təzyiqlər göstərməyə çalışırdılar ki..."
23/10/2019 [17:39]:
Ramiz Mehdiyevə yeni vəzifə həvalə edildi - AMEA-nın prezidenti seçildi...
23/10/2019 [17:37]:
Bu gecə Babək prospekti rənglənəcək
23/10/2019 [17:21]:
Avropada daha bir şəhər qondarma “erməni soyqırımı”nı tanıdı
23/10/2019 [17:06]:
Rövşən Rzayev İsveçrə səfiri ilə görüşdü
23/10/2019 [17:05]:
Türkiyə Suriyada əməliyyatları dayandırdı
23/10/2019 [17:04]:
Ölkə başçısı vəzifədən gedən Ramiz Mehdiyevi qəbul etdi - FOTOLAR
23/10/2019 [17:01]:
Prezidentdən Akif Əlizadə ilə bağlı – Sərəncam
23/10/2019 [16:58]:
“TIR”ın içindən 39 meyit çıxdı, sürücü həbs edildi- FOTOLAR
23/10/2019 [16:39]:
ADAU-nun tələbə evində Türkiyədən olan tələbələrlə görüş keçirilib
23/10/2019 [16:24]:
Prezidentdən növbəti dəyişiklik: TŞ-nin tərkibini dəyişdi
23/10/2019 [16:24]:
İlham Əliyevdən Ramiz Mehdiyevlə bağlı daha bir - SƏRƏNCAM
23/10/2019 [16:23]:
Prezident Ramiz Mehdiyevi “Heydər Əliyev” ordeni ilə təltif etdi
23/10/2019 [16:22]:
İlham Əliyev Ramiz Mehdiyevi vəzifəsindən azad etdi
23/10/2019 [16:16]:
Ombudsman nümayəndələri Tofiq Yaqublu ilə görüşdü
23/10/2019 [16:13]:
“Mikayıl Cabbarovun bu ağır işin öhdəsindən uğurla gələcəyinə inanıram”
23/10/2019 [16:10]:
İlham Əliyev Mikayıl Cabbarovu qəbul etdi - Foto
23/10/2019 [16:06]:
Rövşən Rzayev UNİCEF-in Azərbaycandakı nümayəndəliyinin rəhbəri ilə görüşüb
23/10/2019 [15:41]:
Parlament binası yeməkxanada ətin yanması  səbəbindən təxliyə edildi...
23/10/2019 [15:39]:
ADPU-da “BİR” Tələbə-Könüllü Proqramının təqdimatı keçirilib
23/10/2019 [15:38]:
Prezident Zahid İsayevi də vəzifəsindən azad etdi
23/10/2019 [15:37]:
Prezident Kərəm Həsənovu işdən çıxartdı
23/10/2019 [15:29]:
Ağ Evdə təşkil olunan iclası Trampa dua edərək başladılar- FOTOLAR
23/10/2019 [15:25]:
ADPU-nun nümayəndələri EQAC layihəsi çərçivəsində İsveçdə beynəlxalq təlimdə iştirak ediblər
23/10/2019 [15:24]:
Moskvada parlament binası  naməlum səbəbdən boşaldıldı...
23/10/2019 [15:24]:
Yeni İqtisadiyyat nazirinin DOSYESİ
23/10/2019 [15:21]:
“Suriyada sülhün təmin olunacağına ümid edirik...”- İrandan Soçi görüşü açıqlaması...
23/10/2019 [15:20]:
“YPG sərəddən çəkilməsə, türk ordusu tərəfindən məhv ediləcək...”- Kremldən xəbərdarlıq...
23/10/2019 [15:18]:
Prezident üç qurumu - 1 nazirliyi, 1 komitəni və 1 agentliyi ləğv etdi
23/10/2019 [15:17]:
67 yaşlı səfir qocaman məmurlar əleyhinə fikirlərə belə cavab verdi -“Bir az da klassikanı oxuyun"
23/10/2019 [15:09]:
Əhaliyə şad xəbər – Yaşayış minimumu və ehtiyac meyarı artırılır
23/10/2019 [15:05]:
İlham Əliyev yeni İqtisadiyyat naziri təyin etdi
23/10/2019 [15:04]:
Prezident Mikayıl Cabbarovu vəzifəsindən azad etdi
23/10/2019 [14:37]:
Keçmiş prezidentin və ailə üzvlərinin təminatı üçün gələn il nə qədər vəsait ayrılacaq?
23/10/2019 [14:30]:
“Çukur” serialı cərimələndi - SƏBƏB
23/10/2019 [14:29]:
KİVDF-yə gələn il üçün 4 milyon manatdan artıq vəsait ayrılacaq
23/10/2019 [14:27]:
Anar: "Yaşlı nəslin nümayəndələri vəzifədən getməlidir”
23/10/2019 [14:25]:
Orta aylıq əməkhaqqı 850 manata çatdırılacaq - Tarix açıqlandı
23/10/2019 [14:23]:
Pentaqon rəhbəri İraqa elan olunmamış səfər edib
23/10/2019 [14:20]:
“Sağlam münasibətlər və sağlam kadrlar olsa, onda hər şey yaxşı olacaq...”
23/10/2019 [14:19]:
İngiltərədə tükürpədici hadisə: "Yük maşınından 39 nəfərin meyiti tapıldı"
23/10/2019 [14:12]:
Deputatdan İrana cavab: “Əksinə, mən oranı ikinci Azərbaycan dövləti kimi qəbul etmişəm və edirəm”
23/10/2019 [13:51]:
Ramos Çempionlar Liqasının tarixinə düşdü
23/10/2019 [13:48]:
Parlament seçkilərinin keçirilməsi üçün ayrılan vəsaitin həcmi açıqlanıb
23/10/2019 [13:41]:
Həmid Herisçi "Space"i "İtlər vadisi" adlandırdı - "İtlərlə bir dam altda qalanlardan deyiləm"
23/10/2019 [13:29]:
Dadaşlinski “icazəsiz görüş”ü belə rədd etdi - VİDEO
23/10/2019 [13:13]:
"Azərbaycanda insan hüquqları Avropanın əksər ölkəsindən daha yüksək səviyyədə qorunur"
23/10/2019 [13:05]:
XİN Gürcüstanda Heydər Əliyevin abidəsinə qarşı erməni təxribatını nəzarətə götürdü - RƏSMİ
23/10/2019 [13:00]:
Komitə sədrinin müavini Goranboy sakinlərini qəbul edib - FOTO
23/10/2019 [12:50]:
Zelenskinin xanımı geyiminə görə tənqid olundu -FOTOLAR
23/10/2019 [12:49]:
Müdirlərə qadın katibə rəsmən qadağan olundu
23/10/2019 [12:45]:
Əhməd Əliyev azadlığa çıxdı, sensasion bəyanat verdi - VİDEO
23/10/2019 [12:43]:
Mübariz İbrahimovu təhqir edən psixoloq barədə qərar verildi: Küçə süpürəcək
23/10/2019 [12:40]:
Sabah 25 dərəcə isti olacaq
23/10/2019 [12:39]:
Əhməd Bilalov ABŞ-da evində saxlanıldı
23/10/2019 [12:39]:
Nura Suri bəzi kişiləri biabır edəcək: "Məqalə yazacam" - FOTO
23/10/2019 [12:38]:
“Dedim ki, təklif olunan kimi verilişi yaratsaq, ömrü çox qısa olacaq...”- Layihə rəhbəri...
23/10/2019 [12:33]:
Həmişə belə olur...
23/10/2019 [12:30]:
Hulusi Kılıç Bakıda mükafat aldı -FOTOLAR
23/10/2019 [12:08]:
Türkiyə taxılçılıq yüklərini Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu vasitəsilə daşınmasını təklif edir
23/10/2019 [12:05]:
Stalinin milyonçu etdiyi alim - Bir zamanlar Bakıda çalışmış Kurçatov SSRİ-ni atom bombası ilə xilas edib
Bütün arxiv bir sırada
20/07/2019 [23:27] - Cəmiyyət - ( 984 dəfə baxılıb)

Şumerlərin türk mənşəli olmasını sübuta yetirmiş ilk ekspedisiya



Belə nəticəyə gəlmək olar ki, tarixdə türk tayfalarının ilk böyük axını şumerlərə, ikincisi isə oğuzlara aid olmuşdur

Dünya tarixində inqilabi kəşflərin böyük bir qismi şumerlərin adı ilə bağlıdır. Bura ilk yazı, gil kitabə, məktəb, xalq məclisi, bir sıra musiqi alətləri, xəritə və s. daxildir. Hətta şagirdlərin məktəbdən sonra müəllim yanına əlavə hazırlıqlara getməsi də ilk dəfə Şumer cəmiyyətində meydana gəlmiş bir ənənə olmuşdur. Bu qədim xalqın Ubeyd, Uruk və Cəmdət-Nəsr kimi Yaxın Şərq regionunda geniş coğrafiyada yayılmış mədəniyyətləri var. Onların ilkin vətəni haqqında müxtəlif mülahizələr irəli sürülmüşdür. Şumer tarixi və mədəniyyəti ilə məşğul olan istənilən tədqiqatçı onların e.ə. VII minillikdə Mərkəzi Asiyadan və Altay dağlarından indiki İraq ərazisinə köç etməsi ilə bağlı konsepsiya ilə tanışdır. Lakin şumerlərin Xəzər hövzəsinin yerli sakinləri olan prototürklərlə soy-kök bağlılığından bəhs edən konsepsiyanın necə ortaya çıxdığını və hansı dəlillərlə əsaslandığını yəqin ki, çoxları bilmir.

Şumerlərin müasir türklərin əcdadları ilə eyni soydan gəlməsindən bəhs edən ilk araşdırmalar XIX əsrin ikinci yarısında mixi yazılı qaynaqların tərcüməsi ilə məşğul olan paleolinqvistlərə məxsusdur. Qədim yazıların oxunması sahəsində məşhur olan Arçibaldi Seys Yaxın Şərqdə Sami dillərindən başqa digər qədim dilləri iltisaqi dillər qrupuna aid edərək “Asiatik dillər” (“Asiatic languages”) adlandırmışdır. Bu dillər türk dili kimi iltisaqi dillər olub, əsasən epos ədəbiyyatının dili idi. Şumer, Hurri, Kuti, Lullubi tayfalarının dili də bu dil qrupa aiddir. Amma daha mötəbər qaynaq sayılan arxeoloji dəlillər lazım idi. 1904-cü ildə Türküstanın şərqində amerikan ekspedisiyası bir sıra yeni faktların üzə çıxmasına yardımçı oldu. Bu ekspedisiyanın üzvləri Anau mədəniyyəti ilə Mesopotamiyanın cənubundakı artefaktlar arasında genetik əlaqəni göstərən xeyli sayda abidələr aşkar etdilər. Bu abidələrin bir hissəsi gizli yolla ABŞ-a və Avropaya daşındı. Ekspedisiyaya alman tədqiqatçısı H.Şmidt də cəlb olunmuşdur. XX əsrin ilk onilliklərində Fritz Hommel (1854-1936), daha sonra isə Samuel Noah Kramer (1897-1990) kimi tədqiqatçılar da məhz buradan yola çıxaraq şumerlərin Mesopotamiyaya (konkret olaraq müasir İraqın cənubuna) köçünün məhz Xəzərin şərqindən başlanıldığı fikrini irəli sürmüşlər. Şumerlərin erkən miqrasiyası Xəzərin qərbi və Azərbaycanın cənubu vasitəsilə gerçəkləşmişdir.

Maraqlıdır ki, şumerlərin Mərkəzi Asiyadan köçünü araşdıran ilk ekspedisiyadan cəmi bir neçə il əvvəl ilk türk run yazıları oxunmuşdur. 1895-ci ildə Vilhelm Tomsen və Vasili Radlov tərəfindən Orhon abidələrinin oxunması tədqiqatçıların Şumer dili ilə bu yazıların dili (yəni qədim türkcə) arasında yaxınlığın olması fikrini ortaya qoymuşdur.

2018-ci ilin dekabrında Ermitaj Muzeyinin Şərq xalqlarının qədim tarixini və mədəniyyətini əks etdirən materialları saxlanılan fondlarda çalışdığım zaman bu istiqamətdə bir sıra sənədlərlə və ilkin araşdırmalarla tanış oldum. Burada diqqətimi məşhur alman sinoloqu Otto Frankenin (1863-1946) prototürklərin Yaxın Şərqin qədim mədəniyyətləri ilə genetik əlaqəsini əks etdirən maraqlı araşdırmaları cəlb etdi. O. Franke şumerlərdən sonra iskitləri (İç Oğuzları) Çinlə sərhəddən Yaxın Şərqədək yayılmış türk xalqı hesab edir. Belə nəticəyə gəlmək olar ki, tarixdə türk tayfalarının ilk böyük axını şumerlərə, ikincisi isə oğuzlara aid olmuşdur. Bu miqrasiyanın sonrakı istiqamətləri Qafqazlarda Azərbaycandan Anadoluya və Yaxın Şərqə doğru idi.(ayna.az)

Tarixçi alim Ramin Əlizadə

loading...
loading...
Ölən nişanlısının cəsədi ilə evləndi - MARAQLI
Ramiz Mehdiyev yeni iş yerinə belə gəldi -VİDEO
Avropada daha bir şəhər qondarma “erməni soyqırımı”nı tanıdı
Həmişə belə olur...
Hulusi Kılıç Bakıda mükafat aldı -FOTOLAR
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Ərdoğandan xəritəni qapatmasını xahiş edən Putinə maraqlı cavab: “Nə qədər işlədiyimizi görsünlər...”
Dünya
İtalyan deputatdan qalmaqallı hərəkət: Türk parlamentarilərin gətirdiyi şokoladı atdı... + VİDEO
Gündəm
“Onlar rusların hesabına özlərini kişi hesab edir”
Dünya
“TIR”ın içindən 39 meyit çıxdı, sürücü həbs edildi- FOTOLAR
Cəmiyyət
İlham Əliyev Ramiz Mehdiyevi vəzifəsindən azad etdi
Həftənin ən çox oxunanları
“Ərdoğanın siqaretlə bağlı çıxışının qarşısında dəhşətə gəldim...” - VİDEO
“Ayaz Mütəllibovu, Elçibəyi necə yıxmışdılarsa, İlham Əliyevi də eləcə yıxmaq istəyirlər...”
Bəylər Əyyubovun müavininin istefaya göndərilmə səbəbi: Güvən problemi, yoxsa ...?
Rusiyalı ekspert: “Türkiyə real döyüşlərdə Yaxın Şərqin istənilən ordusunu boğar”
120 saatın bitməsinə az qalmış ABŞ-dan qalmaqallı addım -FOTOLAR
“Bu, Azərbaycan ordusu üçün sonuncu fürsət ola bilər”
Prezidentdən "Qordi düyünü" ilə bağlı tapşırıq: "Yaxın günlərdə problem çözüləcək..."
“Bu adam nə qədər şərəfsiz, ləyaqətsizdir ki... - Xalq artistindən əməkdar artistə şok ittiham
Xəstələnmisənsə, yatanda bunu dabanına çək, keçib gedəcək - Rus hərbi həkimindən SİRR...
Aylardır yoxa çıxan cazibədar modelin meyiti tapıldı - FOTOLAR
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247