Xəbər lenti
22/09/2019 [22:53]:
Vurğun Əyyubun komaya düşməsi xəbəri yayıldı: VƏZİYYƏTİ KRİTİKDİR...
22/09/2019 [22:42]:
Hülya Avşar keçmiş əri ilə boks oynadı - VİDEO
22/09/2019 [22:32]:
"Sabah hərbi xidmətə gedəcək gənc uşaqlıq dövründə dövlətin qayğısına möhtacdır"
22/09/2019 [22:18]:
Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Türkiyədə yaşayan azərbaycanlılarla görüşüb - FOTO
22/09/2019 [22:12]:
Nyu-Yorkda Elmar Məmmədyarovla Minsk Qrupu həmsədrləri arasında görüş başlayıb - FOTO
22/09/2019 [22:05]:
Roberto Bordin: "Hər dəfə mənfi nəsə baş verməlidir ki, komandam ayılsın"
22/09/2019 [20:49]:
Premyer Liqa: "Neftçi" "Keşlə" ilə heç-heçə edib
22/09/2019 [20:41]:
Məhəmməd Cavad Zərif: "İran ABŞ-la daimi razılaşmanı müzakirə etməyə hazırdır"
22/09/2019 [20:12]:
Fuad Muradov Əlibəy Hüseynzadənin qızı Feyzavər Alpsar Turanla görüşüb - FOTO
22/09/2019 [20:09]:
Maykl Pompeo: "Tramp və Zelenskinin danışığı məxfidir"
22/09/2019 [19:39]:
Çində məscidləri dağıdırlar
22/09/2019 [19:35]:
Çeçenistanda cinlərə inansalar da, cadugərləri cəzalandırırlar - VİDEO
22/09/2019 [19:33]:
Rusiyalı boksçu eyvandan düşərək öldü
22/09/2019 [19:30]:
NATO-nun ilk azərbaycanlı qadın pilotu: Ləman Bozqurd kimdir? -FOTOLAR
22/09/2019 [19:09]:
“Cinayəti 20 gün öncə planlaşdırmışdım...” - Toy gecəsi kürəkənini öldürən qaynata...
22/09/2019 [19:00]:
Ölkədə çoxuşaqlı ailələrin sayı niyə azalır? - Əhali arasında VİDEOSORĞU
22/09/2019 [18:45]:
Melaniya Tramp açılış lentini kəsə bilmədi - VİDEO
22/09/2019 [18:40]:
Qazaxıstanda UNO-ların göründükləri yerlərin xəritəsi tərtib edildi - FOTOLAR
22/09/2019 [18:28]:
IAEA 2019 çərçivəsində konfrans öncəsi praktik məşğələlər KEÇİRİLİR
22/09/2019 [18:24]:
Sumqayıt Dövlət Dram Teatrı 51-ci teatr mövsümünü “Solğun çiçəklər” ilə açdı...
22/09/2019 [18:19]:
Hilton” otellər şəbəkəsinin sahibi vəfat edib
22/09/2019 [18:17]:
Ukraynada yük avtomobili mikroavtobusla toqquşub, 9 nəfər ölüb
22/09/2019 [18:14]:
Türkiyədə avtomatik dua oxuyan “Duamatik” icad olundu - VİDEO
22/09/2019 [18:08]:
Ərdoğan Qərbə meydan oxudu: "Ölümdən qorxmayan millət"
22/09/2019 [18:00]:
ABŞ-da atışma olub, altı nəfər yaralandı
22/09/2019 [17:58]:
Xəzər rayonunda 3 otaqlı ev yandı
22/09/2019 [17:53]:
“ “Vor-zakonlar” haqda qanun qəbul olunarsa- onlar ölkədən qaçacaq...”
22/09/2019 [17:44]:
Cəbrayıl Həsənov dünya ikincisi oldu
22/09/2019 [17:23]:
İşdən çıxarılan məktəb direktoru "general"a 10 min manat rüşvət verdi - TƏFƏRRÜAT
22/09/2019 [17:16]:
Türkiyə və Ukrayna sürücülük vəsiqəsinə görə razılığa gəldi
22/09/2019 [17:14]:
Ərdoğanı ABŞ-da izdiham qarşıladı
22/09/2019 [16:47]:
Albaniyada baş vermiş zəlzələlər zamanı 100-dən çox insan xəsarət aldı
22/09/2019 [16:42]:
"İlk milyonu şalvar satıb qazandım..."
22/09/2019 [16:25]:
Rumıniyanın məşhur cadugəri: “Trampın mühacirlərə qarşı davranışlarını əngəlləyəcəyik” - FOTOLAR
22/09/2019 [16:06]:
Cəlilabadda 8 otaqlı ev yandı
22/09/2019 [16:03]:
Ruhani: "İran bütün qonşulara dostluq əlini uzadır"
22/09/2019 [15:55]:
“Rembo” uğrunda Al Paçino, Robert De Niro, Dastin Hoffmana qalib gələn Silvestr Stallone
22/09/2019 [15:54]:
“Papanin yolu” on il sonra açıldı - VİDEO
22/09/2019 [15:14]:
Ağsuda iki minik avtomobili toqquşub, bir nəfər xəsarət aldı
22/09/2019 [14:44]:
Türkiyədə rusiyalı turistlərin olduğu avtobus aşıb, 15 nəfər xəsarət aldı
22/09/2019 [14:31]:
Dağlıq Qarabağın azərbaycanlı icmasının rəhbəri erməniləri belə ifşa etdi - VİDEO
22/09/2019 [14:07]:
"Azərbaycanlılar rahat yatsın, İsrail buna yol verməz" - Diplomat
22/09/2019 [14:00]:
Azərbaycanın ərazi sularında gəmilərin hərəkətinə icazə verildi
22/09/2019 [13:54]:
"Toylar bizi məhv edəcək səviyyəyə çatıb..."
22/09/2019 [13:50]:
Hərbi qulluqçumuz dəfn edildi - FOTOLAR
22/09/2019 [13:47]:
Pakistanda avtobus qəzaya uğrayıb, 22 nəfər öldü
22/09/2019 [13:45]:
Tovuzda quyuya düşən körpəni belə xilas etdilər – VİDEO
22/09/2019 [13:22]:
Türkiyə ordusu İraqın şimalında PKK terrorçularını zərərsizləşdirdi
22/09/2019 [13:17]:
Məşqçi bütün pilates sirlərini açdı: Faydası və zərərləri -FOTOLAR
22/09/2019 [13:16]:
Gürcüstan gəncləri prezident sarayının qarşısında etiraz aksiyası keçiriblər
22/09/2019 [13:08]:
Gürcüstanın dövlət sərhədini pozan 4 Azərbaycan vətəndaşı saxlanıldı
22/09/2019 [13:06]:
Rusiya Suriyadakı sınaqlardan sonra 12 silahın istehsalını dayandırdı
22/09/2019 [13:03]:
“Uşağımın babası tanınmış məmurdur, adını desəm...” – Türkiyədə yaşayan Seva -FOTO/VİDEO
22/09/2019 [12:50]:
Həftənin ilk gününə olan hava proqnozu açıqlandı
22/09/2019 [12:48]:
Küləyin aşırdığı ağac 120 evi qazsız qoydu
22/09/2019 [12:46]:
“Korrupsioner məmurun öz sərvətini açıqlaması intihar kimi bir şeydir”
22/09/2019 [12:39]:
“O, rus qadınla evləndiyi üçün övladımızın da dəfninə gəlmədi...” - Tək oğlunu itirən qadının hekayəsi...
22/09/2019 [12:32]:
Şəmkirdə bir nəfər hovuzda boğuldu
22/09/2019 [12:16]:
Yaponiyada 400-dən çox aviareys təxirə salındı
22/09/2019 [12:13]:
Mia Xalifa ona mesaj yazan futbolçunu belə ifşa etdi - FOTOLAR
22/09/2019 [12:09]:
Xəzərdə dalğanın hündürlüyü 6,6 metrə çatıb, dağlara qar yağdı
22/09/2019 [11:57]:
Qubanın dağlıq kəndlərinə qar yağdı - FOTO
22/09/2019 [11:57]:
Yunanıstanda 1985-ci ildə təyyarənin qaçırılması faktına görə axtarılan şəxs həbs edilib - FOTO
22/09/2019 [11:54]:
Mütəxəssisdən lazerə gedən qadınlara məsləhət: "Erotikanı pozmayın"
22/09/2019 [11:24]:
Ağ Evə qarşı “üçlər ittifaqı”: ABŞ Yaxın Şərqin “qapı”sı arxasında qala bilər
22/09/2019 [11:20]:
ABŞ-dan İrana şok: Birini də biz vuraq, səs çıxartmayın!
22/09/2019 [10:59]:
Bakıda 1 manata obyekt satılır - Foto
22/09/2019 [10:52]:
Bəyi toy gecəsi öldürdülər - Ən xoşbəxt günü, son günü oldu-FOTOLAR
22/09/2019 [10:49]:
Poroşenko həbs olunmaq ehtimalından danışdı
22/09/2019 [10:24]:
"Başımıza dəysin belə demokratiya, gözümüzə girsin belə mübarizə..."
22/09/2019 [10:22]:
Bir qrup ukraynalı bloger Azərbaycanın işğal altındakı torpaqlarına gəldi... - FOTO
22/09/2019 [10:15]:
Ramzan Kadırovun dəbdəbəli həyatı ilə bağlı Ukrayna TV-sindən VİDEOŞOK...
22/09/2019 [10:09]:
Sevgilisinə su altında evlilik təklif edərkən boğulub öldü
22/09/2019 [10:08]:
KİV: Rusiya Kraliça II Yelizavetanın oğluna qarşı kompromat ələ keçirib
22/09/2019 [09:58]:
“ASAN xidmətin səyyar briqadaları yaradılmalı və xaricdəki azərbaycanlıları sənədləşdirməlidir”
22/09/2019 [09:51]:
Bədən qoxunuz xəstəliyinizdən xəbər verir
22/09/2019 [09:45]:
Müsəlman ölkəsi Ermənistanın bayramını təntənə ilə qeyd etdi - FOTO
22/09/2019 [09:17]:
Ali Baş Komandanına və dövlətinə sadiq olan general...
22/09/2019 [08:43]:
Yüksək maaş verən şirkətlərin reytinqi – TOP 10
22/09/2019 [08:38]:
Bu gün "Neftçi" və "Keşlə" arasında yubiley oyunu keçiriləcək
Bütün arxiv bir sırada
20/07/2019 [23:27] - Cəmiyyət - ( 931 dəfə baxılıb)

Şumerlərin türk mənşəli olmasını sübuta yetirmiş ilk ekspedisiya



Belə nəticəyə gəlmək olar ki, tarixdə türk tayfalarının ilk böyük axını şumerlərə, ikincisi isə oğuzlara aid olmuşdur

Dünya tarixində inqilabi kəşflərin böyük bir qismi şumerlərin adı ilə bağlıdır. Bura ilk yazı, gil kitabə, məktəb, xalq məclisi, bir sıra musiqi alətləri, xəritə və s. daxildir. Hətta şagirdlərin məktəbdən sonra müəllim yanına əlavə hazırlıqlara getməsi də ilk dəfə Şumer cəmiyyətində meydana gəlmiş bir ənənə olmuşdur. Bu qədim xalqın Ubeyd, Uruk və Cəmdət-Nəsr kimi Yaxın Şərq regionunda geniş coğrafiyada yayılmış mədəniyyətləri var. Onların ilkin vətəni haqqında müxtəlif mülahizələr irəli sürülmüşdür. Şumer tarixi və mədəniyyəti ilə məşğul olan istənilən tədqiqatçı onların e.ə. VII minillikdə Mərkəzi Asiyadan və Altay dağlarından indiki İraq ərazisinə köç etməsi ilə bağlı konsepsiya ilə tanışdır. Lakin şumerlərin Xəzər hövzəsinin yerli sakinləri olan prototürklərlə soy-kök bağlılığından bəhs edən konsepsiyanın necə ortaya çıxdığını və hansı dəlillərlə əsaslandığını yəqin ki, çoxları bilmir.

Şumerlərin müasir türklərin əcdadları ilə eyni soydan gəlməsindən bəhs edən ilk araşdırmalar XIX əsrin ikinci yarısında mixi yazılı qaynaqların tərcüməsi ilə məşğul olan paleolinqvistlərə məxsusdur. Qədim yazıların oxunması sahəsində məşhur olan Arçibaldi Seys Yaxın Şərqdə Sami dillərindən başqa digər qədim dilləri iltisaqi dillər qrupuna aid edərək “Asiatik dillər” (“Asiatic languages”) adlandırmışdır. Bu dillər türk dili kimi iltisaqi dillər olub, əsasən epos ədəbiyyatının dili idi. Şumer, Hurri, Kuti, Lullubi tayfalarının dili də bu dil qrupa aiddir. Amma daha mötəbər qaynaq sayılan arxeoloji dəlillər lazım idi. 1904-cü ildə Türküstanın şərqində amerikan ekspedisiyası bir sıra yeni faktların üzə çıxmasına yardımçı oldu. Bu ekspedisiyanın üzvləri Anau mədəniyyəti ilə Mesopotamiyanın cənubundakı artefaktlar arasında genetik əlaqəni göstərən xeyli sayda abidələr aşkar etdilər. Bu abidələrin bir hissəsi gizli yolla ABŞ-a və Avropaya daşındı. Ekspedisiyaya alman tədqiqatçısı H.Şmidt də cəlb olunmuşdur. XX əsrin ilk onilliklərində Fritz Hommel (1854-1936), daha sonra isə Samuel Noah Kramer (1897-1990) kimi tədqiqatçılar da məhz buradan yola çıxaraq şumerlərin Mesopotamiyaya (konkret olaraq müasir İraqın cənubuna) köçünün məhz Xəzərin şərqindən başlanıldığı fikrini irəli sürmüşlər. Şumerlərin erkən miqrasiyası Xəzərin qərbi və Azərbaycanın cənubu vasitəsilə gerçəkləşmişdir.

Maraqlıdır ki, şumerlərin Mərkəzi Asiyadan köçünü araşdıran ilk ekspedisiyadan cəmi bir neçə il əvvəl ilk türk run yazıları oxunmuşdur. 1895-ci ildə Vilhelm Tomsen və Vasili Radlov tərəfindən Orhon abidələrinin oxunması tədqiqatçıların Şumer dili ilə bu yazıların dili (yəni qədim türkcə) arasında yaxınlığın olması fikrini ortaya qoymuşdur.

2018-ci ilin dekabrında Ermitaj Muzeyinin Şərq xalqlarının qədim tarixini və mədəniyyətini əks etdirən materialları saxlanılan fondlarda çalışdığım zaman bu istiqamətdə bir sıra sənədlərlə və ilkin araşdırmalarla tanış oldum. Burada diqqətimi məşhur alman sinoloqu Otto Frankenin (1863-1946) prototürklərin Yaxın Şərqin qədim mədəniyyətləri ilə genetik əlaqəsini əks etdirən maraqlı araşdırmaları cəlb etdi. O. Franke şumerlərdən sonra iskitləri (İç Oğuzları) Çinlə sərhəddən Yaxın Şərqədək yayılmış türk xalqı hesab edir. Belə nəticəyə gəlmək olar ki, tarixdə türk tayfalarının ilk böyük axını şumerlərə, ikincisi isə oğuzlara aid olmuşdur. Bu miqrasiyanın sonrakı istiqamətləri Qafqazlarda Azərbaycandan Anadoluya və Yaxın Şərqə doğru idi.(ayna.az)

Tarixçi alim Ramin Əlizadə

loading...
loading...
Ali Baş Komandanına və dövlətinə sadiq olan general...
2500 km üzən pinqivin əldən düşmüş halda tapıldı - MARAQLI
Mütəxəssislərdən xəbərdarlıq: "UŞAQLARINIZI QIDIQLAMAYIN"
Körpələrini görmək istəyərkən başqa bir üzlə qarşılaşdılar - MARAQLI
Abşeronda qəzaya düşən avtomobil alov topuna döndü - VİDEO
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
"Sabah hərbi xidmətə gedəcək gənc uşaqlıq dövründə dövlətin qayğısına möhtacdır"
Dünya
“Cinayəti 20 gün öncə planlaşdırmışdım...” - Toy gecəsi kürəkənini öldürən qaynata...
Cəmiyyət
“O, rus qadınla evləndiyi üçün övladımızın da dəfninə gəlmədi...” - Tək oğlunu itirən qadının hekayəsi...
Maraqlı
Ramzan Kadırovun dəbdəbəli həyatı ilə bağlı Ukrayna TV-sindən VİDEOŞOK...
Cəmiyyət
Prostat genişlənməsi: Əksər kişilərin “qorxulu yuxusu” - Əlamətləri, müalicəsi...
Həftənin ən çox oxunanları
Seksoloqa 8 vacib sual: Utanıb soruşmadıqlarınız...
“Mənimlə evləndiyi üçün onu Azərbaycana deportasiya etdilər...” - Belaruslu qız...
Banda üzvləri Bakıda adam oğurladılar, “baqaja” qoyub apardılar- "Dedi dili uzanıb, kəsmək lazımdır"
Əli Nağıyevlə Orxan Sultanov yas mərasimində: İlyas İsmayılovun oğlunun qətlindən 1 il ötdü
"Siz OMON-un özbaşınalıqlarının qarşısını alın, mənim işlərimə qarışmağa ixtiyarınız yoxdur"
“Ona heç nə olmadı, mənimsə 2 övladım anasız qaldı”: Müəllimin bədbəxt etdiyi xadimə...
"40 yaşım var, vecimə də deyil, enerjim var, ruhum cavan, gözlərim də parıldayır..."
Düşmən səfərbərlik elan edir: Bütün rezerv qüvvələr geri çağırılır, həm də təcili...
Tramp İrana qarşı “ən yüksək səviyyəli sanksiya” tətbiq etdi: "Uşaqlar, başlayın..."
"“Parabeyin” onlara ağır söyüşlər söydükdən sonra tapancasını polis rəisinə tuşladı..."
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247