Xəbər lenti
23/08/2019 [21:43]:
“Azərbaycan ədəbiyyatı düşmənlə mübarizənin metodlarını, texnikasını öyrənməlidir”
23/08/2019 [21:34]:
Gəncədə mikroavtobus sürücüsü qəza törədib - FOTO
23/08/2019 [21:13]:
Ərdoğan Rusiyaya səfər etməyi planlaşdırır
23/08/2019 [20:50]:
Sevda boşandığı ərinin qadağalarından danışdı
23/08/2019 [20:47]:
Cəlilabadda iki avtomobil toqquşdu
23/08/2019 [20:44]:
Ruslar Ceki Çan və Şvartseneggeri məhkəməyə verir
23/08/2019 [20:41]:
Səfir: "İndoneziya Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir"
23/08/2019 [20:22]:
Azərbaycanda bu məhsulların qiymətləri ucuzlaşdı - SİYAHI
23/08/2019 [20:19]:
Qadın voleybolçularımızdan qələbə
23/08/2019 [20:10]:
Qəbələdə yanğının söndürülməsinə daha bir helikopter cəlb olunub - YENİLƏNİB
23/08/2019 [19:41]:
“On dəqiqə keçmədi ki, ermənilər canlarını qurtarmaq üçün qaçmağa başladılar...” 
23/08/2019 [19:37]:
"Rusiya MiQ-29-un "quşa görə" sıradan çıxmasında maraqlı olmaz, ən azı ona görə ki..."
23/08/2019 [19:35]:
Əminənin qatilinə ömürlük həbs cəzası istənildi
23/08/2019 [19:33]:
Ramzan Kadırovdan Avropanın ən möhtəşəm məscidinin onun adına verilməsinə etiraz...
23/08/2019 [19:32]:
Müdafiə Nazirliyindən İsrail dronları ilə bağlı - Açıqlama
23/08/2019 [19:30]:
Nazirlikdən əhaliyə müraciət: “Meşələrimiz hər birimizin evidir, xahiş edirik onu yanğından qoruyun!”
23/08/2019 [19:02]:
Kovaç: "47 yaşım var və cəmi 10 dəfə sərxoş olmuşam"
23/08/2019 [19:00]:
Meyvə-tərəvəz bazarında ilin ən ucuz dövrü: Qiymətlər düşüb, tələbat artıb... - FOTOLAR
23/08/2019 [18:52]:
Şamaxıda maşın vuran 13 yaşlı oğlan xəstəxanada öldü
23/08/2019 [18:50]:
Obama ailəsinin son halı
23/08/2019 [18:48]:
Məhkəmə yol polisi əməkdaşının ölümünə səbəb olan sürücüyə bəraət verdi
23/08/2019 [18:47]:
Qızmar günəş altında həyatı bahasına pul qazananlar... FOTO
23/08/2019 [18:44]:
Həzrəti Süleymanın “qızı” həbs edildi - “Qanım şəfalıdır” deyib insanlara içirdi
23/08/2019 [18:31]:
Tağıyevin milyonlar qazandığı balıq kombinatı qəzalı vəziyyətdədir - FOTO
23/08/2019 [18:28]:
Türkiyə ilə Rusiya prezidentləri arasında telefon danışığı oldu
23/08/2019 [18:28]:
Bakıda 8 yaşlı oğlanı cərəyan vuraraq öldürüb - TƏFƏRRÜAT
23/08/2019 [18:24]:
İlham Əliyev Zelenskini təbrik etdi
23/08/2019 [18:17]:
Böyük Millət Məclisində təmsil olunan deputatdan erməni həyasızlığı: “Təəssüf doğurur...”
23/08/2019 [18:08]:
Raquf Orucovun xanımı: “Deyirlər, şəhidin ordeni yoxdursa, adını əbədiləşdirə bilmərik”
23/08/2019 [17:58]:
Fira məşhur mağazanı fırıldaqçılıqda ittiham edir
23/08/2019 [17:49]:
“Bu dövlət 300 ildir Azərbaycanı şantaj edir” – “Yaltaqlar onun adını çəkməyə cəsarət etmir”
23/08/2019 [17:41]:
Qəbələdə də meşə yanır: helikopter və təyyarə cəlb edildi
23/08/2019 [17:28]:
Sakit okeanda yoxa çıxan qadın pilotun sirli ölümü - FOTOLAR
23/08/2019 [17:20]:
Həbsxanaya "heroinli tort" keçirmək istədilər
23/08/2019 [17:19]:
Hirkan Milli Parkında yanğın tam söndürülüb: Təngivanda tüstülənmə var
23/08/2019 [17:16]:
Astarada ana uşaqları ilə evdən qaçdı
23/08/2019 [17:12]:
Bakıda yeniyetmə qız evdən qaçdı: atası bir ildir zorlayırmış
23/08/2019 [17:10]:
Sezen Aksuya ağır itki üz verib
23/08/2019 [17:10]:
Oğlunu itirən Zöhrə Abdullayevanın yeni görüntüsü yayıldı - VİDEO
23/08/2019 [17:06]:
Suraxanıda 50 şam ağacı yandı
23/08/2019 [17:03]:
“Ana, nə olar ölmə!” - VİDEO
23/08/2019 [16:42]:
"Firudin Qurbansoyun hünəri varsa, getsin bundan daha yaxşı “Nəsimi” filmi çəksin..."
23/08/2019 [16:32]:
Kəlbəcərdə bal festivalı keçiriləcək- Şirinliyini ermənilər dadacaq...
23/08/2019 [16:26]:
Bərdədə balıq tutan şəxs göldə batıb
23/08/2019 [16:25]:
Bakıda iranlı iş adamına qarşı dələduzluq edilib
23/08/2019 [16:23]:
Azərbaycanda şagird sayı 20 nəfərdən az olan 290 məktəb var
23/08/2019 [16:20]:
Azərbaycanda internetin nüfuz səviyyəsi 79% təşkil edib
23/08/2019 [16:13]:
Tarixin ən güclü "Ferrari"sinin qiyməti açıqlandı - FOTOLAR
23/08/2019 [16:11]:
Zakir Fərəcov sakinlərlə görüşdü – FOTOLAR
23/08/2019 [16:09]:
DYP havaların isti keçməsi ilə əlaqədar sürücülərə müraciət edib
23/08/2019 [16:09]:
"Pul qazana bilmək üçün tualet də təmizləmişəm"
23/08/2019 [16:08]:
Amerikada müsəlman polis rəisi təyin edildi- MARAQLI...
23/08/2019 [16:00]:
Gəncə hadisələrinə görə tutulanlardan biri azadlığa buraxılıb
23/08/2019 [15:57]:
Putin "Orta və yaxın mənzilli raketlərin ləğvi"nə dair müqavilə barədə bəyanatla çıxış edib
23/08/2019 [15:51]:
“Bunu görəndən sonra evdəki kişiyə yemək vermək istəmirsən”
23/08/2019 [15:16]:
Cəbrayıldan olan həkimlər məcburi köçkün qəsəbəsində humanitar aksiya keçirdi - FOTOLAR
23/08/2019 [15:15]:
“Təyyarəni Ağdam avtobusuna çevirən Röya” - VİDEO
23/08/2019 [15:14]:
Putin: "Rusiya beynəlxalq təhlükəsizliyi gücləndirmək üçün ABŞ-la dialoqa açıqdır"
23/08/2019 [15:14]:
Türkiyədə FETÖ terror təşkilatının üzvlərinə qarşı əməliyyat –19 ünvanda axtarış aparılıb
23/08/2019 [15:11]:
Bölgənin xəritəsini Ermənistan yox, Azərbaycan cızacaq!
23/08/2019 [15:10]:
Hindistanda məbədin divarları çökdü - ölənlər var
23/08/2019 [15:09]:
“Bu kateqoriyadan olan tələbələrə "part-time” təhsil modeli tətbiq olunsun” - Təhsil ekspertindən təklif
23/08/2019 [15:07]:
Orta məktəblərdə bir sıra vəzifələrə vakansiya seçimi başa çatır
23/08/2019 [15:06]:
Murmanskda "Rusiya bayrağı günü" tədbiri keçirilib -FOTOLAR
23/08/2019 [15:05]:
Suriya ordusu Türkiyə hərbi bazasını mühasirəyə aldı - FOTO
23/08/2019 [15:05]:
"Ağızları sanki "ACIQ QƏBİR"-ə dönüb bəzi savadsız, təkəbbürlü xəstələrin..."
23/08/2019 [15:02]:
"Tramp bütün dünyanın əziyyət çəkdiyi problemə çevrilib, lakin..." - The Guardian
23/08/2019 [15:01]:
Türkiyəyə ərə gedən aktrisa ana olacaq - FOTOLAR
23/08/2019 [14:58]:
"Heydər Əliyev adına sarayda tamaşaçılarımıza sürpriz etmək istəyirik" - Xalq artistləri
23/08/2019 [14:57]:
“Ciyər axşamı” idi” - Hovuzda oynayanlarla bağlı açıqlama
23/08/2019 [14:55]:
Azərbaycan Rusiyadan ən çox maşın alan ölkələr sırasında – SİYAHI
23/08/2019 [14:48]:
Fransa və Əlcəzair Azərbaycana yeni səfir təyin etdi
23/08/2019 [14:47]:
Rusiyadan gələn maşında bunlar aşkarlandı - Foto
23/08/2019 [14:38]:
Hacı Əliyev baş leytenant rütbəsi almasından danışdı
23/08/2019 [14:33]:
Müharibə veteranları DSX-nin sərhəd döyüş məntəqələrində olublar - FOTOLAR
23/08/2019 [14:25]:
Bakıda ərəblərin şam işığında romantik görüşü yanğınla bitdi
23/08/2019 [14:12]:
Yaqub Zurufçu: "Azərbaycan olmasaydı, məhv olub getmişdim"
23/08/2019 [14:08]:
Mərdəkan körpüsündən avtomobil aşıb, xəsarət alanlar var
23/08/2019 [14:06]:
Taxta bazarındakı yanğından geriyə qalanlar - FOTO/VİDEO
23/08/2019 [14:04]:
Bakıda yanacaq daşıyan avtomobildə texniki nasazlıq yaranıb - FOTO
Bütün arxiv bir sırada
20/07/2019 [23:27] - Cəmiyyət - ( 904 dəfə baxılıb)

Şumerlərin türk mənşəli olmasını sübuta yetirmiş ilk ekspedisiya



Belə nəticəyə gəlmək olar ki, tarixdə türk tayfalarının ilk böyük axını şumerlərə, ikincisi isə oğuzlara aid olmuşdur

Dünya tarixində inqilabi kəşflərin böyük bir qismi şumerlərin adı ilə bağlıdır. Bura ilk yazı, gil kitabə, məktəb, xalq məclisi, bir sıra musiqi alətləri, xəritə və s. daxildir. Hətta şagirdlərin məktəbdən sonra müəllim yanına əlavə hazırlıqlara getməsi də ilk dəfə Şumer cəmiyyətində meydana gəlmiş bir ənənə olmuşdur. Bu qədim xalqın Ubeyd, Uruk və Cəmdət-Nəsr kimi Yaxın Şərq regionunda geniş coğrafiyada yayılmış mədəniyyətləri var. Onların ilkin vətəni haqqında müxtəlif mülahizələr irəli sürülmüşdür. Şumer tarixi və mədəniyyəti ilə məşğul olan istənilən tədqiqatçı onların e.ə. VII minillikdə Mərkəzi Asiyadan və Altay dağlarından indiki İraq ərazisinə köç etməsi ilə bağlı konsepsiya ilə tanışdır. Lakin şumerlərin Xəzər hövzəsinin yerli sakinləri olan prototürklərlə soy-kök bağlılığından bəhs edən konsepsiyanın necə ortaya çıxdığını və hansı dəlillərlə əsaslandığını yəqin ki, çoxları bilmir.

Şumerlərin müasir türklərin əcdadları ilə eyni soydan gəlməsindən bəhs edən ilk araşdırmalar XIX əsrin ikinci yarısında mixi yazılı qaynaqların tərcüməsi ilə məşğul olan paleolinqvistlərə məxsusdur. Qədim yazıların oxunması sahəsində məşhur olan Arçibaldi Seys Yaxın Şərqdə Sami dillərindən başqa digər qədim dilləri iltisaqi dillər qrupuna aid edərək “Asiatik dillər” (“Asiatic languages”) adlandırmışdır. Bu dillər türk dili kimi iltisaqi dillər olub, əsasən epos ədəbiyyatının dili idi. Şumer, Hurri, Kuti, Lullubi tayfalarının dili də bu dil qrupa aiddir. Amma daha mötəbər qaynaq sayılan arxeoloji dəlillər lazım idi. 1904-cü ildə Türküstanın şərqində amerikan ekspedisiyası bir sıra yeni faktların üzə çıxmasına yardımçı oldu. Bu ekspedisiyanın üzvləri Anau mədəniyyəti ilə Mesopotamiyanın cənubundakı artefaktlar arasında genetik əlaqəni göstərən xeyli sayda abidələr aşkar etdilər. Bu abidələrin bir hissəsi gizli yolla ABŞ-a və Avropaya daşındı. Ekspedisiyaya alman tədqiqatçısı H.Şmidt də cəlb olunmuşdur. XX əsrin ilk onilliklərində Fritz Hommel (1854-1936), daha sonra isə Samuel Noah Kramer (1897-1990) kimi tədqiqatçılar da məhz buradan yola çıxaraq şumerlərin Mesopotamiyaya (konkret olaraq müasir İraqın cənubuna) köçünün məhz Xəzərin şərqindən başlanıldığı fikrini irəli sürmüşlər. Şumerlərin erkən miqrasiyası Xəzərin qərbi və Azərbaycanın cənubu vasitəsilə gerçəkləşmişdir.

Maraqlıdır ki, şumerlərin Mərkəzi Asiyadan köçünü araşdıran ilk ekspedisiyadan cəmi bir neçə il əvvəl ilk türk run yazıları oxunmuşdur. 1895-ci ildə Vilhelm Tomsen və Vasili Radlov tərəfindən Orhon abidələrinin oxunması tədqiqatçıların Şumer dili ilə bu yazıların dili (yəni qədim türkcə) arasında yaxınlığın olması fikrini ortaya qoymuşdur.

2018-ci ilin dekabrında Ermitaj Muzeyinin Şərq xalqlarının qədim tarixini və mədəniyyətini əks etdirən materialları saxlanılan fondlarda çalışdığım zaman bu istiqamətdə bir sıra sənədlərlə və ilkin araşdırmalarla tanış oldum. Burada diqqətimi məşhur alman sinoloqu Otto Frankenin (1863-1946) prototürklərin Yaxın Şərqin qədim mədəniyyətləri ilə genetik əlaqəsini əks etdirən maraqlı araşdırmaları cəlb etdi. O. Franke şumerlərdən sonra iskitləri (İç Oğuzları) Çinlə sərhəddən Yaxın Şərqədək yayılmış türk xalqı hesab edir. Belə nəticəyə gəlmək olar ki, tarixdə türk tayfalarının ilk böyük axını şumerlərə, ikincisi isə oğuzlara aid olmuşdur. Bu miqrasiyanın sonrakı istiqamətləri Qafqazlarda Azərbaycandan Anadoluya və Yaxın Şərqə doğru idi.(ayna.az)

Tarixçi alim Ramin Əlizadə

loading...
loading...
Rus müxalif lideri həbsdən çıxdı - Açıqlama...
Sabiq deputat imkansız tələbələrə dəstək üçün “Savadlı Gələcək Naminə” səhifəsi yaratdı
Turistləri ildırım vurdu: 3 ölü, 22 yaralı...
Bu şəhərin var olmadığını sübut edənə 1 miyon avro veriləcək - MARAQLI
Bitki çaylarının içindən böcək parçaları, qaş və kiprik çıxdı - İNANILMAZ...
Pulsuz hüquqi xidmət

Nabranda hər cür şəraiti olan 1 otaqlı, 2 otaqlı, 3 otaqlı kotej tipli kirayə evlər. Əlaqə nömrəsi – (050 311 11 64); (055 681 11 64)

Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Gündəm
Böyük Millət Məclisində təmsil olunan deputatdan erməni həyasızlığı: “Təəssüf doğurur...”
Müsahibə
"Firudin Qurbansoyun hünəri varsa, getsin bundan daha yaxşı “Nəsimi” filmi çəksin..."
Gündəm
Kəlbəcərdə bal festivalı keçiriləcək- Şirinliyini ermənilər dadacaq...
Cəmiyyət
“İstəyirəm kəndimiz alınsın və qardaşım Səxavətin məzarını ziyarət edim...”
Gündəm
“Şəhid qəbiristanlığı” gənclərin gülüş obyektinə çevrilib: Əslində, elə belə də olmalı idi!
Həftənin ən çox oxunanları
“Yekə arvadsan” - Nigar Camal elə bir videosunu yaydı ki…
"Rusiya heyəti Dərbənd şəhərinə yaxınlaşan zaman qırıcının qalıqları tapılıb və..."
İki əmioğlu 24 yaşlı qızı bağ evinə apardılar - Soyundurub 4 saat...
Onlar universitetə qəbul olmağı belə qeyd etdi - İlginc fotolar
Anasına yataq otağından selfi göndərən qız biabır oldu - İntim aləti yaddan çıxarıb - FOTO
Müdafiə Nazirliyində həbslər başladı: Külli miqdarda rüşvət və korrupsiyaya görə...
“Göstəriş verdim ki, erməniləri qandallayıb  camaatın gözü qarşısında  piyada gətirsinlər...” 
Türkiyədə dəhşətli zəlzələ ABŞ-ın gizli silahı ilə törədilib?
Bakıda fahişəxanadan gizli çəkiliş: Qiymət 50 manat - VIDEO
Cazibədar taekvandoçu paylaşımları ilə diqqət mərkəzində - FOTOLAR
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və s. işlər üçün əlaqə:
Telefon: 0502711225, 0507440247 (Whatsapp)