Xəbər lenti
06/12/2019 [18:09]:
BMU-nun tələbəsi Azərbaycan üzrə birincilik qazanıb
06/12/2019 [18:06]:
Paşinyan Aşotyanı məyus edib - “Azərbaycan mövqeyini daha da tanıtdı”
06/12/2019 [18:04]:
“Alman faşistlərinin törətdiyi cinayətlərə görə utanıram”
06/12/2019 [18:01]:
Toyda rəqs etməyən qadın üzündən güllələndi - VİDEO
06/12/2019 [17:56]:
Qondarma soyqırımının muzdlu havadarları- ELDAR HƏSƏNOV YAZIR
06/12/2019 [17:45]:
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin kollektivi “Bir gündə 650 min ağac əkək” kampaniyasında aktiv iştirak edib - FOTO
06/12/2019 [17:34]:
1000 manatlıq ayaqqabıyla məscidə girdi- polisə getməli oldu...-FOTO
06/12/2019 [17:33]:
ADU-da “Məni gözəl xatırla” adlı tədbir keçirilib - FOTO
06/12/2019 [17:18]:
Ərdoğan dördtərəfli zirvədə: "Siz bu haqqı haradan almısınız?"
06/12/2019 [17:15]:
MSK-dan növbədənkənar parlament seçkisi AÇIQLAMASI
06/12/2019 [17:13]:
"Kənddə yaşayan ananın əziyyəti başqadır..." - VİDEO
06/12/2019 [17:09]:
Qorxmaz Hüseynov: "Azərbaycanda su ehtiyatları məhduddur..." -FOTOLAR
06/12/2019 [16:56]:
"Atam evə buraxmadığı üçün 15 yaşından tək yaşayıram" - VİDEO
06/12/2019 [16:54]:
Polislərimiz bu gün 11.400 ağac əkdi - FOTO
06/12/2019 [16:48]:
Sergey Lavrov ABŞ-a səfər edəcək
06/12/2019 [16:45]:
Azərbaycanda beynəlxalq və ölkədaxili sərnişin qatarlarının hərəkət cədvəli dəyişdirilir
06/12/2019 [16:45]:
Cəlilabadda bibisinin evindən oğurluq etdirən şəxs tutulub - FOTOLAR
06/12/2019 [16:43]:
“Əgər özümüzü içimizdəki xəyanətkarlardan qoruya bilsək, torpaqlarımızı qısa müddətdə işğaldan azad edəcəyik...”
06/12/2019 [16:42]:
“İcmalar oyununa getməyək” – Eks-nazirdən ÇAĞIRIŞ
06/12/2019 [16:41]:
“Özəl kanallarda islahatlara ehtiyac var, bayağı müğənnilər efirə çox ayaq açıb...”
06/12/2019 [16:39]:
İspanlar Messiyə heykəl ucaldacaq
06/12/2019 [16:36]:
“Bakutel-2019” sərgisində “Ən yaxşı debüt’’ sertifikatına DOST Agentliyi layiq görüldü - FOTO
06/12/2019 [16:22]:
DİQQƏT! Saxta pulu necə müəyyən etməli? - VİDEO
06/12/2019 [16:22]:
“Çelsi”yə tətbiq edilən transfer qadağası ləğv olundu
06/12/2019 [16:20]:
Məşhur müğənni ana olmaq üçün unikal yol seçdi - VİDEO
06/12/2019 [16:16]:
Vüqar Əhmədin yeni monoqrafiyası işıq üzü görüb
06/12/2019 [16:05]:
BSU-da Xalq yazıçısı Anarla görüş keçirilib - FOTOLAR
06/12/2019 [15:58]:
Baş Prokurorluğun əməkdaşları beynəlxalq konfransda iştirak edib - FOTOLAR
06/12/2019 [15:50]:
Prezident və xanımı Şamaxıda ağac əkdi - FOTOLAR
06/12/2019 [15:45]:
“Misli görünməmiş miqdarda silah almışıq...”
06/12/2019 [15:43]:
NATO-nun ən güclü orduları açıqlandı - SİYAHI
06/12/2019 [15:38]:
Bütöv Azərbaycan Ocaqlarının (BAO) Uyğur türkləri ilə bağlı Türk Konseyinə MÜRACİƏTİ
06/12/2019 [15:18]:
Suriyalı qaçqınlar Türkiyədə xoşbəxtdi, ölkələrinə qayıtmaq istəmirlər- Araşdırma...
06/12/2019 [15:12]:
Sarkisyanın pasportunu əlindən aldılar - Rusiyaya gedə bilmədi
06/12/2019 [15:05]:
Qubada polislər ağacəkmə aksiyasında iştirak ediblər - FOTO
06/12/2019 [14:59]:
Türkiyə Rusiyadan növbəti partiya "S-400" raketləri alır
06/12/2019 [14:56]:
Habil Vəliyev azadlığa buraxılıb
06/12/2019 [14:54]:
Yunis Səfərovun cinayət işi məhkəməyə göndərilib
06/12/2019 [14:52]:
İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva Şahxəndan türbəsinin ətrafında aparılan abadlıq işləri ilə tanış olublar - FOTOLAR
06/12/2019 [14:48]:
Polisin atdığı qaz kapsulu jurnalisti gözündən yaraladı - FOTO
06/12/2019 [14:45]:
Dünya bu fotodan danışır: Trampın kürəyinə “silah” dirədilər
06/12/2019 [14:30]:
"Xalq artisti sərxoş və yarıçılpaq olan  xalq, ayılacaqsanmı?.."
06/12/2019 [14:25]:
"Dəmir yolu nəqliyyatındakı islahatlar bu sahədə inqilabi bir dönüşdür"
06/12/2019 [14:21]:
Azərbaycanda hotellərə ulduz verilməsinə start verilir - FOTO
06/12/2019 [14:18]:
ABŞ-ın “Qara Şahin”i qəzaya uğradı, hərbçilər öldü
06/12/2019 [14:14]:
Naxçıvan Ali Məclisi də buraxılacaq?
06/12/2019 [14:12]:
Vaxtilə dünyanın ən əzəmətli şəlaləsi olan “Viktoriya”nın son görüntüləri şoka saldı - FOTOLAR
06/12/2019 [14:05]:
Deputatlar da ağac əkdi - FOTOLAR
06/12/2019 [13:59]:
"WhatsApp" sabahdan kütləvi mesajları qadağan edir
06/12/2019 [13:55]:
Nazənin həmkarlarını ifşa etdi: “Özü etməyib, Hacılara elətdirib” -VİDEO
06/12/2019 [13:52]:
Övladlığagötürmə ilə bağlı Qaydalar layihəsi ictimai müzakirəyə çıxarıldı
06/12/2019 [13:51]:
Xokkeyçi küçənin ortasında uşaqlarını qaçırdı - VİDEO
06/12/2019 [13:49]:
Nadir Qafarzadə: “Hərəsi əlinə bir gitara alıb...” -VİDEO
06/12/2019 [13:48]:
Artıq “Apple” dünyanın ən dəyərli şirkəti deyil
06/12/2019 [13:43]:
Azərbaycanda hansı şəxslərin övladlığa uşaq götürə bilməyəcəyi müəyyənləşir
06/12/2019 [13:42]:
İsrail yeni raket sistemini sınaqdan keçirdi
06/12/2019 [13:41]:
Müşfiq Əmirova yeni vəzifə verildi
06/12/2019 [13:38]:
Mikayıl Cabbarov erməni nazir müavinini susdurdu - VİDEO
06/12/2019 [13:28]:
Azərbaycanda hotellərin aldıqları ulduzlara uyğunluğu yoxlanılacaq
06/12/2019 [13:21]:
Siyavuş Novruzov: "Müxalifəti ağac əkməyə dəvət edirik"
06/12/2019 [13:21]:
YAP-ın gənclər təşkilatının sədri seçici görüşünə helikopterlə gəldi - FOTO
06/12/2019 [13:13]:
Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin dəfnindən nadir kadrlar - VİDEO
06/12/2019 [13:05]:
Şənbə gününün hava proqnozu açıqlanıb
06/12/2019 [13:03]:
Sumqayıtda istehlak üçün yararsız olan 227 kq ət məhv edilib
06/12/2019 [13:00]:
Professor Tofiq Mustafazadənin 70 illiyi qeyd olunub - FOTOLAR
06/12/2019 [12:57]:
Efirdə meyxanaçı ilə aparıcı arasında QALMAQAL: "Tolik, sənin padruqaların..." - FOTO
06/12/2019 [12:51]:
“İctimai Şuranın üzvü nazirin əlinə baxmamalıdır”
06/12/2019 [12:49]:
İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva ağac əkdilər
06/12/2019 [12:46]:
"Parlament seçkilərində qalib gələcəyimizə çox böyük inamımız var"
06/12/2019 [12:39]:
Azərbaycanda bu il təbii və texnogen hadisələr zamanı ölənlərin sayı bilindi
06/12/2019 [12:32]:
Keçmiş SSRİ mayoru ABŞ-da öldü
06/12/2019 [12:27]:
Hafiz Hacıyev deputat seçkilərindən danışdı: "Mənim ixtiyarım öz əlimdə deyil"
06/12/2019 [12:21]:
Serj Sarkisyan məhkəməyə müraciət etdi
06/12/2019 [12:14]:
Bakıda ağır qəza: KİA yük maşınını aşırdı - ANBAAN VİDEO
06/12/2019 [12:08]:
Tramp İrana qarşı 12 min hərbçi göndərir? - AÇIQLAMA
06/12/2019 [11:57]:
Erməni polkovnikin qorxusu: "Əgər Azərbaycan hücuma keçsə..."
06/12/2019 [11:48]:
Baş Nazirin müavini: "Bu gün əkilən ağaclar Azərbaycanın ekoloji şəraitini yaxşılaşdıracaq"
06/12/2019 [11:44]:
“Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-də Dünya Bankının missiyası ilə müzakirələr aparılıb - FOTOLAR
06/12/2019 [11:41]:
İşğalçı ölkə Avropaya  “şeytan” ixrac etməyə başladı...
06/12/2019 [11:41]:
“Muğamımızı qoruduğumuz kimi, onu yaşadanları da qorumaq lazımdır...”
Bütün arxiv bir sırada
20/07/2019 [23:27] - Cəmiyyət - ( 1026 dəfə baxılıb)

Şumerlərin türk mənşəli olmasını sübuta yetirmiş ilk ekspedisiya



Belə nəticəyə gəlmək olar ki, tarixdə türk tayfalarının ilk böyük axını şumerlərə, ikincisi isə oğuzlara aid olmuşdur

Dünya tarixində inqilabi kəşflərin böyük bir qismi şumerlərin adı ilə bağlıdır. Bura ilk yazı, gil kitabə, məktəb, xalq məclisi, bir sıra musiqi alətləri, xəritə və s. daxildir. Hətta şagirdlərin məktəbdən sonra müəllim yanına əlavə hazırlıqlara getməsi də ilk dəfə Şumer cəmiyyətində meydana gəlmiş bir ənənə olmuşdur. Bu qədim xalqın Ubeyd, Uruk və Cəmdət-Nəsr kimi Yaxın Şərq regionunda geniş coğrafiyada yayılmış mədəniyyətləri var. Onların ilkin vətəni haqqında müxtəlif mülahizələr irəli sürülmüşdür. Şumer tarixi və mədəniyyəti ilə məşğul olan istənilən tədqiqatçı onların e.ə. VII minillikdə Mərkəzi Asiyadan və Altay dağlarından indiki İraq ərazisinə köç etməsi ilə bağlı konsepsiya ilə tanışdır. Lakin şumerlərin Xəzər hövzəsinin yerli sakinləri olan prototürklərlə soy-kök bağlılığından bəhs edən konsepsiyanın necə ortaya çıxdığını və hansı dəlillərlə əsaslandığını yəqin ki, çoxları bilmir.

Şumerlərin müasir türklərin əcdadları ilə eyni soydan gəlməsindən bəhs edən ilk araşdırmalar XIX əsrin ikinci yarısında mixi yazılı qaynaqların tərcüməsi ilə məşğul olan paleolinqvistlərə məxsusdur. Qədim yazıların oxunması sahəsində məşhur olan Arçibaldi Seys Yaxın Şərqdə Sami dillərindən başqa digər qədim dilləri iltisaqi dillər qrupuna aid edərək “Asiatik dillər” (“Asiatic languages”) adlandırmışdır. Bu dillər türk dili kimi iltisaqi dillər olub, əsasən epos ədəbiyyatının dili idi. Şumer, Hurri, Kuti, Lullubi tayfalarının dili də bu dil qrupa aiddir. Amma daha mötəbər qaynaq sayılan arxeoloji dəlillər lazım idi. 1904-cü ildə Türküstanın şərqində amerikan ekspedisiyası bir sıra yeni faktların üzə çıxmasına yardımçı oldu. Bu ekspedisiyanın üzvləri Anau mədəniyyəti ilə Mesopotamiyanın cənubundakı artefaktlar arasında genetik əlaqəni göstərən xeyli sayda abidələr aşkar etdilər. Bu abidələrin bir hissəsi gizli yolla ABŞ-a və Avropaya daşındı. Ekspedisiyaya alman tədqiqatçısı H.Şmidt də cəlb olunmuşdur. XX əsrin ilk onilliklərində Fritz Hommel (1854-1936), daha sonra isə Samuel Noah Kramer (1897-1990) kimi tədqiqatçılar da məhz buradan yola çıxaraq şumerlərin Mesopotamiyaya (konkret olaraq müasir İraqın cənubuna) köçünün məhz Xəzərin şərqindən başlanıldığı fikrini irəli sürmüşlər. Şumerlərin erkən miqrasiyası Xəzərin qərbi və Azərbaycanın cənubu vasitəsilə gerçəkləşmişdir.

Maraqlıdır ki, şumerlərin Mərkəzi Asiyadan köçünü araşdıran ilk ekspedisiyadan cəmi bir neçə il əvvəl ilk türk run yazıları oxunmuşdur. 1895-ci ildə Vilhelm Tomsen və Vasili Radlov tərəfindən Orhon abidələrinin oxunması tədqiqatçıların Şumer dili ilə bu yazıların dili (yəni qədim türkcə) arasında yaxınlığın olması fikrini ortaya qoymuşdur.

2018-ci ilin dekabrında Ermitaj Muzeyinin Şərq xalqlarının qədim tarixini və mədəniyyətini əks etdirən materialları saxlanılan fondlarda çalışdığım zaman bu istiqamətdə bir sıra sənədlərlə və ilkin araşdırmalarla tanış oldum. Burada diqqətimi məşhur alman sinoloqu Otto Frankenin (1863-1946) prototürklərin Yaxın Şərqin qədim mədəniyyətləri ilə genetik əlaqəsini əks etdirən maraqlı araşdırmaları cəlb etdi. O. Franke şumerlərdən sonra iskitləri (İç Oğuzları) Çinlə sərhəddən Yaxın Şərqədək yayılmış türk xalqı hesab edir. Belə nəticəyə gəlmək olar ki, tarixdə türk tayfalarının ilk böyük axını şumerlərə, ikincisi isə oğuzlara aid olmuşdur. Bu miqrasiyanın sonrakı istiqamətləri Qafqazlarda Azərbaycandan Anadoluya və Yaxın Şərqə doğru idi.(ayna.az)

Tarixçi alim Ramin Əlizadə

loading...
loading...
Sərxoş qadın kişi sərnişinlərin yanına gedib... - RƏZALƏT...+ VİDEO
6,5 saat ürəyi dayanan qadın həyata qaytarıldı - İNANILMAZ...
Polşa 8 min qızıl külçəni İngiltərədən geri aldı - 4 milyard funt-sterlinq dəyərində...
Homoseksual olduğunu düşündüyü oğlunu yol kənarına atıb qaçdı - FOTO
Milli Məclisə növbədənkənar seçkilərin tarixi açıqlanıb - SƏRƏNCAM
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Suriyalı qaçqınlar Türkiyədə xoşbəxtdi, ölkələrinə qayıtmaq istəmirlər- Araşdırma...
Dünya
Polisin atdığı qaz kapsulu jurnalisti gözündən yaraladı - FOTO
Cəmiyyət
“Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-də Dünya Bankının missiyası ilə müzakirələr aparılıb - FOTOLAR
Cəmiyyət
“Muğamımızı qoruduğumuz kimi, onu yaşadanları da qorumaq lazımdır...”
Cəmiyyət
“OLYMPUS”un fəaliyyətindən narazılıq: Şirkətin əməkdaşları haqda qoçuluq ittihamı...
Həftənin ən çox oxunanları
"Əndamın yansın, Roza" - Aparıcı efirdə özünü saxlaya bilmədi - FOTO
TANAP-ın açılış mərasimində qalmaqal: Ərdoğanın çıxışı nazirin etirazına səbəb olub...
Vaqif Əsədovdan təcili yardıma yol verməyən xanım sürücüyə: "Könüllü gəlsəniz..." - VİDEO
Putin az qala təyyarə qəzasında həlak olacaqdı...
Prezident daha bir məmuru işdən çıxardı
Viaqra yerinə sadəcə aspirin için - Türkiyəli həkimlərdən maraqlı araşdırma...
"Rüfət Aslanlı kimi cılız tamahkir, Cahangir Hacıyev kimi yırtıcı onunla şahmat oyununda mat oldular"
“Qarabağ mitinqini Ramiz Mehdiyev açıb onu aparmağı Nüsrət Kəsəmənliyə həvalə etdi...”
"Azərbaycan elə bilməsin ki, Njdenin heykəli ilə erməniləri Rusiyanın gözündən salacaqlar...”
“A.Akopyanın Mehriban Əliyevanı Qarabağa dəvət etməsi hesablanmamış bir addımdır...”-Erməni ekspert
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247