Xəbər lenti
03/07/2020 [15:25]:
Məzuniyyətə çıxıb rayona getmək istəyənlərin nəzərinə! - DYP-dən AÇIQLAMA
03/07/2020 [15:21]:
Tələbələrin köçürülməsi üzrə qeydiyyat müvəqqəti təxirə salınır
03/07/2020 [15:20]:
Müğənni Aynur 3 ildir oğlunu görə bilmir: "Atasını seçdi"
03/07/2020 [15:17]:
Sənətçilərdən Leyla Əliyevaya doğum günü təbriki
03/07/2020 [15:11]:
“Allah DTX-nın köməyi olsun, bəlkə bundan sonra XİN hərəkətə keçdi”
03/07/2020 [15:05]:
“Məcburi köçkün statusuna dair arayışın verilməsi” xidməti elektronlaşdırılıb
03/07/2020 [15:03]:
Bakıda koronavirus xəstəsi mağazada tutuldu - VİDEO
03/07/2020 [14:59]:
Fransanın yeni baş nazirinin adı açıqlandı
03/07/2020 [14:59]:
"O, çağdaş tariximizə təkcə dini rəhbər deyil, ictimai xadim kimi adını yazdıra bilib"
03/07/2020 [14:58]:
Asim Mollazadə DTX-nın saxladığı qohumundan danışdı
03/07/2020 [14:57]:
Cem Yılmazdan Ozan Güvən açıqlaması: "Qadına şiddəti dəstəkləmərəm"
03/07/2020 [14:57]:
"Elmi olaraq təsdiq edilib ki, vitamin D-nin uşaqlarda da ağciyərin iltihabı zamanı heç bir köməyi yoxdur"
03/07/2020 [14:54]:
“Məcburi köçkün statusuna dair arayışın verilməsi” xidməti elektronlaşdırıldı
03/07/2020 [14:53]:
"Səhhətimdəki problemlərə görə Mədəniyyət Nazirliyindəki işimdən də çıxdım..."
03/07/2020 [14:53]:
Peskov: “Rusiya hələ sərhədlərini açmır”
03/07/2020 [14:40]:
Bazar günü ilin üçüncü Ay tutulması olacaq
03/07/2020 [14:38]:
Avstriya və Xorvatiya vətəndaşları Bakıdan təxliyyə edildi
03/07/2020 [14:37]:
Milli Məclisin yenidən növbədənkənar sessiyası çağırılıb
03/07/2020 [14:36]:
Orta  məktəblərdə mülki müdafiə fənninin proqramına  “pandemiya” termini niyə məhz 2019-cu ildə daxil edilib?..  
03/07/2020 [14:22]:
Keçmişdən gələcəyə nə daşıyırıq?
03/07/2020 [14:08]:
"Yeni yaradılan publik hüquqi şəxslər sosial müdafiə sahəsində vətəndaşlara daha yüksək səviyyədə xidmətlər göstərəcək"
03/07/2020 [14:07]:
Bakıda ekspress xətlərin fəaliyyəti bərpa olunur
03/07/2020 [13:59]:
“Dünyasını dəyişən yaxınlarıma görə telefonla başsağlığı vermişəm, getmək mümkün deyil”
03/07/2020 [13:57]:
"4 gündən sonra nəfəs ala bilmədiyimi görüb xəstəxanaya gəldim, ayaqlarımı zorla sürüyürdüm"
03/07/2020 [13:44]:
Koronavirusdan evdə müalicə olunanların müalicəsi kimin hesabına aparılır?
03/07/2020 [13:41]:
Azərbaycanda koronavirusun aşkarlanmadığı rayon
03/07/2020 [13:38]:
“Azərbaycanın üçdə ikisini su altında qoyacağıq” – Düşmən yenə Mingəçeviri vurmaqla hədələdi...
03/07/2020 [13:37]:
Sabahın hava proqnozu
03/07/2020 [13:29]:
Koronavirusa yoluxan baş redaktorun müavini danışdı
03/07/2020 [13:16]:
Azərbaycanda daha bir həkim koronavirusdan vəfat etdi - FOTO
03/07/2020 [13:09]:
COVID-19 testinin cavabı gecikən şəxslər nə etməlidir? - RƏSMİ AÇIQLAMA
03/07/2020 [13:08]:
Elmar Məmmədyarovun yaxın dostu və işçisi tutuldu – XİN-də ƏMƏLİYYAT
03/07/2020 [13:07]:
Rusiya MSK ümumxalq səsverməsinin nəticələrini təsdiqləyib
03/07/2020 [13:05]:
ADAU və “Aqro Dairy” MMC-nin arasında növbəti onlayn görüş keçirilib
03/07/2020 [13:04]:
Bakıda kriminal avtoritet qətlə yetirilib - YENİLƏNİB - FOTO
03/07/2020 [13:02]:
DTX İctimai Əlaqələr Şöbəsi XİN-də keçirilən əməliyyatla bağlı ilkin açıqlama yaydı...
03/07/2020 [13:02]:
Azərbaycanda daha bir kanalın əməkdaşlarında koronavirus aşkarlandı
03/07/2020 [13:01]:
Həkim Bəhram Bağırzadənin vəziyyətindən danışdı
03/07/2020 [12:57]:
Aygün Kazımovanın qızı əlində qırmızı şərab yarım milyonluq futbolçu ilə... - VİDEO
03/07/2020 [12:56]:
“Vəziyyət həqiqətən də acınacaqlıdır” – Sabir Rüstəmxanlı
03/07/2020 [12:48]:
Qəmli-qəmli sevişmək...
03/07/2020 [12:47]:
Parlament jurnalistləri Prezidentə məktub yazdılar
03/07/2020 [12:34]:
Dünyada COVID-19-a yoluxanların sayı 11 milyonu keçib
03/07/2020 [12:33]:
Gömrük Akademiyasının məzunu: “İndi ən düzgün seçimi etmiş olduğumu bilirəm”
03/07/2020 [12:30]:
İqbal Ağazadə Etibar Babayevlə bağlı xatirəsini BÖLÜŞDÜ: “Qoçular kameranı alıb onu vurdular”
03/07/2020 [12:28]:
ABŞ-ın “Stratfor” kəşfiyyat mərkəzinin agenti Qarabağa gəldi?- Nə məqsədlə?..
03/07/2020 [12:18]:
UNEC-in əməkdaşı Beynəlxalq Festivalın Xüsusi mükafatını qazanıb
03/07/2020 [12:18]:
Şirvanda 17 yaşlı oğlan Kürdə batıb - FOTO
03/07/2020 [12:15]:
Karantinə nəzarət üçün Azərbaycan Ordusunun bəzi bölmələri də cəlb olunub
03/07/2020 [12:14]:
“Əhalidən tələb etməyəndə qaydaları qeyri-ciddi qəbul edirlər və düşünürlər ki, onsuz da heç kimə heç nə demirlər...”
03/07/2020 [12:07]:
Fransanın baş naziri istefa verdi
03/07/2020 [12:03]:
Azərbaycanda qeydiyyatda olan narkotik istifadəçilərinin sayı açıqlanıb
03/07/2020 [12:01]:
Qəbələ RLS-in ərazisində yeni qurum yaradılıb
03/07/2020 [11:59]:
Səkkiz SMS göndərdi, cavab gəlməsə də, evdən çıxdı, həbs edildi - VİDEO
03/07/2020 [11:45]:
Bəhram Bağırzadə günbəgün yaxşılaşır - Xanımından AÇIQLAMA
03/07/2020 [11:42]:
"Mən tamaşaçının istəklərini başa düşürəm, amma vallah olmur..."
03/07/2020 [11:41]:
“Yol uzaq olduğu üçün elçi gəlmədilər” – Şəbnəm birinci evliliyindən danışdı
03/07/2020 [11:37]:
Bakı sakinlərinə küçəyə çıxmamaqla bağlı XƏBƏRDARLIQ
03/07/2020 [11:33]:
Leyla Əliyevanın sözlərinə yeni mahnı BƏSTƏLƏNDİ
03/07/2020 [11:30]:
Koronavirusun yayılması dayanmır: bizi nə gözləyir?
03/07/2020 [11:23]:
"Biz yeni çağrışlara hazır olmalıyıq..."
03/07/2020 [11:20]:
Qubada “Son zəng” keçirənlər məsuliyyətə cəlb olundular - FOTO
03/07/2020 [11:18]:
Türkiyənin Azərbaycandakı səfirliyinin keçmiş müşaviri İrfan Çiftçi vəfat edib
03/07/2020 [11:09]:
Ermənistanda COVID-19-a yoluxanların sayı 27 mini keçib, 469 nəfər ölüb
03/07/2020 [11:07]:
Hindistanda ildırım bir gündə 26 nəfərin həyatına son qoydu
03/07/2020 [11:06]:
“Məktəbdə döşəməni benzinlə silib təmizləmək istəyirdim”
03/07/2020 [11:05]:
Bu gün 15 mindən çox şagird buraxılış imtahanı verəcək
03/07/2020 [10:58]:
Karantinə rəğmən işləyən kafe və çayxana aşkarlandı: Sahibkarlar və müştərilər cəzalandırıldı - FOTO/VİDEO
03/07/2020 [10:57]:
AzTV yoluxanlarla bağlı məlumat yaydı
03/07/2020 [10:56]:
Tərtərdə 2 yaşlı uşaq qətlə yetirilib
03/07/2020 [10:54]:
Maksimum bal toplayan abituriyent: “Ən böyük arzum Bakı Ali Neft Məktəbinə daxil olmaqdır”
03/07/2020 [10:49]:
Koronavirussuz ölkələr - SİYAHI
03/07/2020 [10:47]:
Prokurorluq Suraxanıdakı qətllə bağlı məlumat yaydı
03/07/2020 [10:47]:
Azərbaycan nefti 44 dollara yüksəldi
03/07/2020 [10:47]:
Xan qızının erməniləşmiş kəndindən son görüntülər yayıldı…-VİDEO
03/07/2020 [10:46]:
Boliviya Prezident Administrasiyasının rəhbəri COVID-19-a yoluxub
03/07/2020 [10:36]:
Koronavirussuz ölkələr - SİYAHI
03/07/2020 [10:35]:
Azərbaycanın diplomatları arasında da koronavirusa yoluxma baş verib - RƏSMİ
03/07/2020 [10:34]:
“Ən sərt məhdudiyyətlər tətbiq etməklə birdəfəlik vəziyyətdən çıxmaq lazımdır...”
03/07/2020 [10:34]:
Koronavirusdan sağalan Nazarbayev xalqa müraciət etdi
Bütün arxiv bir sırada
20/07/2019 [23:27] - Cəmiyyət - ( 1152 dəfə baxılıb)

Şumerlərin türk mənşəli olmasını sübuta yetirmiş ilk ekspedisiya



Belə nəticəyə gəlmək olar ki, tarixdə türk tayfalarının ilk böyük axını şumerlərə, ikincisi isə oğuzlara aid olmuşdur

Dünya tarixində inqilabi kəşflərin böyük bir qismi şumerlərin adı ilə bağlıdır. Bura ilk yazı, gil kitabə, məktəb, xalq məclisi, bir sıra musiqi alətləri, xəritə və s. daxildir. Hətta şagirdlərin məktəbdən sonra müəllim yanına əlavə hazırlıqlara getməsi də ilk dəfə Şumer cəmiyyətində meydana gəlmiş bir ənənə olmuşdur. Bu qədim xalqın Ubeyd, Uruk və Cəmdət-Nəsr kimi Yaxın Şərq regionunda geniş coğrafiyada yayılmış mədəniyyətləri var. Onların ilkin vətəni haqqında müxtəlif mülahizələr irəli sürülmüşdür. Şumer tarixi və mədəniyyəti ilə məşğul olan istənilən tədqiqatçı onların e.ə. VII minillikdə Mərkəzi Asiyadan və Altay dağlarından indiki İraq ərazisinə köç etməsi ilə bağlı konsepsiya ilə tanışdır. Lakin şumerlərin Xəzər hövzəsinin yerli sakinləri olan prototürklərlə soy-kök bağlılığından bəhs edən konsepsiyanın necə ortaya çıxdığını və hansı dəlillərlə əsaslandığını yəqin ki, çoxları bilmir.

Şumerlərin müasir türklərin əcdadları ilə eyni soydan gəlməsindən bəhs edən ilk araşdırmalar XIX əsrin ikinci yarısında mixi yazılı qaynaqların tərcüməsi ilə məşğul olan paleolinqvistlərə məxsusdur. Qədim yazıların oxunması sahəsində məşhur olan Arçibaldi Seys Yaxın Şərqdə Sami dillərindən başqa digər qədim dilləri iltisaqi dillər qrupuna aid edərək “Asiatik dillər” (“Asiatic languages”) adlandırmışdır. Bu dillər türk dili kimi iltisaqi dillər olub, əsasən epos ədəbiyyatının dili idi. Şumer, Hurri, Kuti, Lullubi tayfalarının dili də bu dil qrupa aiddir. Amma daha mötəbər qaynaq sayılan arxeoloji dəlillər lazım idi. 1904-cü ildə Türküstanın şərqində amerikan ekspedisiyası bir sıra yeni faktların üzə çıxmasına yardımçı oldu. Bu ekspedisiyanın üzvləri Anau mədəniyyəti ilə Mesopotamiyanın cənubundakı artefaktlar arasında genetik əlaqəni göstərən xeyli sayda abidələr aşkar etdilər. Bu abidələrin bir hissəsi gizli yolla ABŞ-a və Avropaya daşındı. Ekspedisiyaya alman tədqiqatçısı H.Şmidt də cəlb olunmuşdur. XX əsrin ilk onilliklərində Fritz Hommel (1854-1936), daha sonra isə Samuel Noah Kramer (1897-1990) kimi tədqiqatçılar da məhz buradan yola çıxaraq şumerlərin Mesopotamiyaya (konkret olaraq müasir İraqın cənubuna) köçünün məhz Xəzərin şərqindən başlanıldığı fikrini irəli sürmüşlər. Şumerlərin erkən miqrasiyası Xəzərin qərbi və Azərbaycanın cənubu vasitəsilə gerçəkləşmişdir.

Maraqlıdır ki, şumerlərin Mərkəzi Asiyadan köçünü araşdıran ilk ekspedisiyadan cəmi bir neçə il əvvəl ilk türk run yazıları oxunmuşdur. 1895-ci ildə Vilhelm Tomsen və Vasili Radlov tərəfindən Orhon abidələrinin oxunması tədqiqatçıların Şumer dili ilə bu yazıların dili (yəni qədim türkcə) arasında yaxınlığın olması fikrini ortaya qoymuşdur.

2018-ci ilin dekabrında Ermitaj Muzeyinin Şərq xalqlarının qədim tarixini və mədəniyyətini əks etdirən materialları saxlanılan fondlarda çalışdığım zaman bu istiqamətdə bir sıra sənədlərlə və ilkin araşdırmalarla tanış oldum. Burada diqqətimi məşhur alman sinoloqu Otto Frankenin (1863-1946) prototürklərin Yaxın Şərqin qədim mədəniyyətləri ilə genetik əlaqəsini əks etdirən maraqlı araşdırmaları cəlb etdi. O. Franke şumerlərdən sonra iskitləri (İç Oğuzları) Çinlə sərhəddən Yaxın Şərqədək yayılmış türk xalqı hesab edir. Belə nəticəyə gəlmək olar ki, tarixdə türk tayfalarının ilk böyük axını şumerlərə, ikincisi isə oğuzlara aid olmuşdur. Bu miqrasiyanın sonrakı istiqamətləri Qafqazlarda Azərbaycandan Anadoluya və Yaxın Şərqə doğru idi.(ayna.az)

Tarixçi alim Ramin Əlizadə

loading...
Dmitri Peskovun qızı hər il Ramazan ayında oruc tutacaq...
"Türkiyədən 10-12 virusoloq dəvət edərək prosesin idarə olunmasına cəlb etmək lazımdır"
Koronavirusun yeni əlaməti ortaya çıxdı - FOTO
Maskasını çıxaran sərnişin ortalığı qarışdırdı - VİDEO
Təsadüfən tapılan daş bir şəhərin taleyini dəyşdirdi - FOTO
Clean City Company
N.Tusi adına Klinika

Gündəm
Orta  məktəblərdə mülki müdafiə fənninin proqramına  “pandemiya” termini niyə məhz 2019-cu ildə daxil edilib?..  
Cəmiyyət
“Dünyasını dəyişən yaxınlarıma görə telefonla başsağlığı vermişəm, getmək mümkün deyil”
Hadisə
DTX İctimai Əlaqələr Şöbəsi XİN-də keçirilən əməliyyatla bağlı ilkin açıqlama yaydı...
Siyasət
Cimmi Karter İsraili anneksiyada ittiham etdi
Cəmiyyət
“Azərbaycanın əmtəə bazarında böyük miqdarda qaçaqmal siqaretləri mövcuddur...”
Yazar
İlham İsmayıl
Ermənilər bizdən niyə razılıq edirlər?!
Sultan Laçın
“Ordumuzun Mütəllibov və Elçibəy dövründəki uğurları  nədən ekranlaşdırılmır?..”
Həftənin ən çox oxunanları
"Mərc gəlirəm: bu gecə çevriliş olacaq..."- ABŞ səfirliyinin 1-ci katibindən şok iddia...
Aygün Kazımovanın yarıçılpaq videosu yayıldı - VİDEO (18+)
Arvadı ruhi xəstə, oğlu qumarbaz, dostu xəyanətkar...
Şadlıq saraylarının işçiləri Maliyyə Nazirliyi qarşısında etiraz aksiyası keçirdi...- FOTO
Ərini başqa qadınla tutan, doğuş sancısıyla səhnəyə çıxan, şüşə gözlü Xalq artisti...
4 dəfə evlənən, erməni qayınanasına görə ailəsi dağılan, namus üstündə ölkədən gedən Xalq artisti
"Xüsusi sesiyanın çağırılması Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlığın fəal tərəfdarı kimi nüfuzunu göstərir"
Zirəddin koronavirusun yox olacağı dəqiq tarixi AÇIQLADI
"Mnasakanyan Azərbaycanın təslim olmasını tələb etdi, ancaq rəsmi Bakı hələ də..."
"Axı Azərbaycanın nə qədər Solmaz Tohidisi, Firdovsiyyə Əhmədovası və ya Qulu Məhərrəmlisi var ki..."
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247