Xəbər lenti
18/11/2019 [13:26]:
Bəzi rayonlara yağış, dağlıq ərazilərdə sulu qar yağacağ
18/11/2019 [13:25]:
Gələn aydan dəmir yolunda biletləri onlayn geri qaytarmaq mümkün olacaq - AÇIQLAMA
18/11/2019 [13:21]:
Bakıda məşhur restoranda hadisə - Bəylə gəlin də zəhərləndi
18/11/2019 [13:07]:
"İl ərzində 100 nəfərin xaricdə doktorantura təhsili almağa göndərilməsi planlaşdırılır"
18/11/2019 [13:06]:
Akademik Topçubaşov adına Elmi Cərrahiyyə Mərkəzi titrədir: Səbəb zəlzələ deyil...
18/11/2019 [13:03]:
İlham Əliyev yeni səfirlərin etimadnamələrini qəbul edib - FOTO
18/11/2019 [13:02]:
"Proseslər onu göstərir ki, İrandakı hadisələrdən ABŞ-ın doğrudan da xəbəri yoxdur, çünki..."
18/11/2019 [13:00]:
"TANAP-ın çəkilişi heç də asan başa gəlməyib”
18/11/2019 [12:56]:
Səməd Seyidovun rəhbərlik etdiyi Azərbaycan nümayəndə heyəti ABŞ-a səfər edib
18/11/2019 [12:53]:
"Ailələrin təminatının yaxşılaşdırılmasında qadın sahibkarlığının inkişafının rolu böyükdür"
18/11/2019 [12:50]:
Şəbnəm Tovuzlu: "Həci məni heç vaxt aldada bilməz" - VİDEO
18/11/2019 [12:48]:
Əlilliyi olan şəxslərə reabilitasiya vasitələri bir qisminə evlərinə aparılaraq verilib - FOTO
18/11/2019 [12:45]:
Britaniyalı ekspert: "SOCAR-ın LNG sahəsindəki fəaliyyəti neft-qaz biznesinin şaxələndirilməsi strategiyasının təbii davamıdır"
18/11/2019 [12:44]:
Gürcüstanın hakim partiyası müxalifətlə danışıqlardan imtina edib
18/11/2019 [12:42]:
Enerji Məsələlərini Tənzimləmə Agentliyi: "Qaz limiti ilə bağlı şikayətlər çox idi"
18/11/2019 [12:41]:
Cəlilabadda evdən meyiti tapılan müəllimin ölüm səbəbi məlum olub - TƏFƏRRÜAT
18/11/2019 [12:40]:
BSU-nun müəllimləri Mingəçevir şəhərində elmi-metodiki seminar keçiriblər - FOTO
18/11/2019 [12:37]:
“Artur Rasi-Zadə baş nazir olduğu dövrdə bir dəfə qazi, Milli Qəhrəman kimi sözləri dilinə gətirmədi”
18/11/2019 [12:36]:
Doktorantura səviyyəsində təhsilin maliyyələşdirilməsinin şərtləri açıqlanıb
18/11/2019 [12:34]:
Məhkəmə ETSN-nin "Çıraq - Qala"nı bağlatmaq iddiasını geri qaytardı - İNANILMAZ...
18/11/2019 [12:33]:
Cəlil Məmmədquluzadənin nəticəsi: "Babamın Azərbaycanda bu qədər əhəmiyyətli şəxs olduğunu bilmirdim"
18/11/2019 [12:30]:
Düşmən Qarabağda akademiya yaratdı: Şeytan “kiçik mələklər”i ora toplayacaq....
18/11/2019 [12:29]:
Gələn aydan dəmir yolunda biletləri onlayn geri qaytarmaq mümkün olacaq
18/11/2019 [12:27]:
Nəticəsi Cəlil Məmmədquluzadənin ev-muzeyinin açılışında iştirak etdi...
18/11/2019 [12:23]:
Qarabağ erməniləri ABŞ-la ticarət əlaqələri qurub – VİDEO
18/11/2019 [12:19]:
Bakı-Sumqayıt yolunda növbəti piyada ölümü
18/11/2019 [12:16]:
Hazırda yaşayan “Xalq artisti” və “Əməkdar artist”lərin sayı AÇIQLANDI
18/11/2019 [12:14]:
İrandakı etirazların Azərbaycana hansı təsirləri ola bilər? - PROQNOZ...
18/11/2019 [12:12]:
“Biz özümüzü tərifləməklə, ermənilərsə ideologiyayla məşğuldur, amma bir az ağıllı tərpənsək...”
18/11/2019 [12:05]:
Yenidən Rifah partiyasının başqanı Qarabağ məsələsinin islam dünyası üçün önəmindən danışdı
18/11/2019 [12:04]:
İqtisadiyyat nazirinin müavini: "Qadın sahibkarlara daim yaşıl işıqdır"
18/11/2019 [12:03]:
BANM-ın İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinə yeni rəis təyin olunub
18/11/2019 [11:59]:
14 yaşlı qızla özünə kəbin kəsən molla həbs edildi - RƏZALƏT...
18/11/2019 [11:46]:
Baş nazir əhalinin sağlamlığı ilə bağlı qurumlara tapşırıq verdi
18/11/2019 [11:43]:
Miqrasiya orqanlarına qulluğa qəbul ilə əlaqədar müsabiqə...
18/11/2019 [11:41]:
Gürcüstanda etirazçılar deputatları parlamentə buraxmırlar
18/11/2019 [11:37]:
Bakı Slavyan Universitetində beynəlxalq elmi-praktik konfrans keçiriləcək
18/11/2019 [11:23]:
Bu ayın sonunda TANAP-ın ikinci hissəsinin açılışı keçiriləcək
18/11/2019 [11:22]:
Sabiq nazirin dayısı işdən çıxarıldı
18/11/2019 [11:20]:
“Qarabağla bağlı təbliğat işini xaricdə daha çox gücləndirmək lazımdır...”
18/11/2019 [11:16]:
"Paşinyana sualımın davamı olacaqdı, ancaq moderator sualımı dayandırmağı xahiş etdi..."
18/11/2019 [11:16]:
Gələn ilin dövlət büdcəsi II oxunuşda müzakirə olunur
18/11/2019 [11:08]:
Azərbaycan nümayəndə heyəti “Agritechnica-2019” sərgisində iştirak edib - FOTO
18/11/2019 [11:05]:
“Azərbaycanın yaşlı təbəqəsinin xeyli hissəsi Sovet dönəmində “uşaqpulu” hesabına böyüyüblər”
18/11/2019 [11:00]:
Kərimov sabiq nazirin dayısını işdən kənarlaşdırdı – Səbəb
18/11/2019 [10:58]:
“İqtidardan hansısa vəzifə, imtiyaz ummuram”
18/11/2019 [10:58]:
“İndoneziya Ermənistana işğalçı mövqeyindən çəkilməsi üçün müraciət edib...”
18/11/2019 [10:51]:
9 mindən çox yeni abonent qeydə alınıb
18/11/2019 [10:46]:
Tramp onun rəqibini quduz itə bənzətmiş Kim Çen In-ı danışıqlara dəvət etdi...
18/11/2019 [10:45]:
Ata qızını satdı, pulunu fahişələrə xərclədi
18/11/2019 [10:42]:
Şəkidə oğurluq edən şəxslər saxlanılıb - FOTO
18/11/2019 [10:39]:
Cəlil Məmmədquluzadənin nəticəsi ilk dəfə Azərbaycana gəlib
18/11/2019 [10:37]:
“Azəriqaz” İB-dən payız-qış mövsümünə hazırlıq - FOTO
18/11/2019 [10:32]:
Dini liderlərin Bakı Sammitinin nəticələri - Azərbaycan bu tribunadan necə istifadə etdi?
18/11/2019 [10:31]:
“Barselona” Lionel Messi ilə danışıqlara başladı
18/11/2019 [10:11]:
Ermənistan atəşkəs rejimini 25 dəfə pozub
18/11/2019 [10:09]:
Deputat yol polisinin “plyonka” qərarını dəstəklədi
18/11/2019 [10:05]:
Şəhid ailələri və Qarabağ müharibəsi əlillərinə ev verildi - FOTO
18/11/2019 [10:04]:
Yarışda qəzaya uğramış pilotu motosiklet vurdu - VİDEO
18/11/2019 [10:02]:
Qohumlarını görməyə gələn xərçəng xəstəsi qadın Bakıda öldü
18/11/2019 [09:55]:
Bitməyən terror müharibəsi - MARAQLI FAKTLAR
18/11/2019 [09:48]:
Cənub bölgəsində “Voltran” Robototexnika sərgisi keçirilib - FOTO
18/11/2019 [09:41]:
Xaçmazda 8 yaşayış məntəqəsinin yolunun yenidən qurulması yekunlaşır - FOTO
18/11/2019 [09:29]:
Moskva metrosunda Madonnanın sinəsini parça ilə örtdülər - FOTO
18/11/2019 [09:26]:
Misirdə elektrik dirəyi insanların üzərinə aşıb, 4 nəfər ölüb
18/11/2019 [09:25]:
Neft yenidən ucuzlaşıb
18/11/2019 [09:04]:
“Ferrari Roma”: yeni quruluş ilə tarixi dizaynın kəsişməsində - FOTO
18/11/2019 [09:01]:
Çinin türk və müsəlmanlara qarşı siyasətinə dair 400 məxfi sənəd üzə çıxdı...
18/11/2019 [08:50]:
ABŞ İrandakı etiraz aksiyalarını dəstəklədi
18/11/2019 [08:48]:
Yusif Eyvazov ailəsi ilə birlikdə İqor Krutoyun yubiley konsertində çıxış etdi – FOTO
18/11/2019 [08:45]:
İki azərbaycanlı alim Rusiya Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilib
18/11/2019 [08:44]:
Pornoulduzlar hərbi müzeydə açıq-saçıq fotosesiyada iştirak etdilər – FOTO
18/11/2019 [08:35]:
Hillari Klintonun olduğu təyyarə Nyu-Yorkda qəza enişi edib
18/11/2019 [08:34]:
Avstraliyada yumurta ölçüsündə dolu yağdı, evlərin və maşınların şüşələrini qırdı - VİDEO
18/11/2019 [07:38]:
Bakıda Peyğəmbərimizin(s) möhtəşəm mövlud tədbiri keçirildi...-FOTOLAR
18/11/2019 [00:02]:
Bu gün erməni jurnalistlər, sabah Paşinyanın nəvələri gələcək...
18/11/2019 [00:00]:
Ruhanidən benzinlə bağlı fərman: Zərər qarşılanacaq
17/11/2019 [23:55]:
Sərnişin qıza edilən irad kütləvi davaya çevrildi - VİDEO
17/11/2019 [23:51]:
Göyərtəsində rusların olduğu gəmidə yanğın
17/11/2019 [23:48]:
Gəncədə qadın dərmandan zəhərlənib
Bütün arxiv bir sırada
09/08/2019 [18:46] - Cəmiyyət - ( 982 dəfə baxılıb)

Yaqub Mahmudov: “Dədə Qorqudun məzarının Dərbənddə olmasına şübhə etmirəm”



“Qürur hissi keçirirəm ki, Ulu öndər Heydər Əliyev Kitabi Dədə Qorqudun 1300 illiyini keçirərkən bu barədə mövqeyimi bildirmişəm və “Dədə Qorqud dünyası” adlı fundamental tədqiqat toplusunda Ulu öndərin giriş sözündən sonra mənim “Milli varlığımızın mötəbər qaynağı” adlı məqaləm ikinci sırada gəlir. Bununla belə dədəmiz Qorqud və Bayat elinin Dərbənddəki izləri ilə bağlı öyrənilməyən məsələlər çoxdur və bunlar məni narahat edir”.

Moderator.az xəbər verir ki, bu sözləri AMEA-nın Tarix İnstitutunun direktoru, akademik Yaqub Mahmudov deyib.

Yaqub Mahmudov bildirib ki, Dədə Qorqudun məzarının Dərbənddə olmasına şübhə etmir:

“XVII əsrdə səyyahlar Adam Oleari və Övliya Çələbi Dədə Qorqudun məzarının Dərbənddə olduğunu öz yazılarında qeyd ediblər.

Adam Oleari bu barədə belə yazıb: “Biz Dərbənddən dörd mil uzaqlaşdıq və üzümlüyün yanında məskunlaşdıq... Burada biz daha iki müsəlman müqəddəsinin qəbirlərini gördük; bunlardan biri – Pir Muxtarınkı düzdə, digəri – İmam Qorqudunku dağda idi. Onun qəbri dağda sal qayada oyulmuş böyük mağaradan ibarətdir. Qəbir dörd taxta ilə örtülüb; lap arxada, yerdən iki qulac hündürlükdə deşikdən bu qəbir son dərəcə miskin bir mənzərə yaradır və onu hamı görə bilir. Dünən mən ora girdim, hər şeyi diqqətlə müşahidə etdim və heç bir bəzək-düzək görmədim. Bir qarı qəbiri mühafizə edirdi. O, axşamlar qəbirin üstündə çıraq tutur... Növbəti gecədə düşərgəmizdə bu dəfn yerində, eləcə də qırx müqəddəslərin dəfn olunduğu yerdə, əylənən, rəqs edən və hətta ağlayan insanlardan gələn fəryad səslərini eşitdik”.

Övliya Çələbi isə bunları qeyd edib: “Dərbənddə Dədə Qorqud ziyarətgahı: Ulu sultandır. Cümlə Şirvan xalqı bu sultana etiqad edir”.

Ötən əsrin 60-cı illərində bu iki səyyahın araşdırmaları məni dərindən maraqlandırdığı üçün o zamankı yazılarımda Dədə Qorqud və onun bağlı olduğu Bayat elinin Dərbənd tarixi ilə sıx bağlı olduğunu araşdırmaq üçün dəfələrlə bu şəhərə səfər etmişəm. Həm dədəmiz Qorqudun, həm də Bayat elinin Dərbənddə qalan izlərini araşdırmağa cəhd etmişəm. Elmi tədqiqatlarımda da səyyahların Dərbəndlə bağlı məlumatlarına və onların araşdırılmasına geniş yer vermişəm. Bu günlərdə həmkarlarımla - dosent Şahlar Şərifov, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Rəşad Mustafa, ərəbşünas tədqiqatçı alim, dosent Gülnur Mahmud ilə birlikdə Dərbəndə səfərimin məqsədi də bu idi”.

“Dərbənd Dövlət Tarix Muzeyi - Qoruğunun direktoru Əli İbrahimov və “Dərbənd şəhərinin ensiklopediyası” kitabının müəllifi Hüseynbala Hüseynovun köməkliyi ilə həm Adam Olearinin, həm də Övliya Çələbinin qeyd etdikləri İmam Qorqud ziyarətgahının yerini - Dədə Qorqudun dəfn olunduğu qayadakı məzarın yerini ilkin olaraq müəyyənləşdirə bildik. Adam Oleari araşdırmalarında qeyd edir ki, Dədə Qorqud Məhəmməd peyğəmbərlə dost olub. Əlbəttə, son iki yüz il ərzində yaddan çıxarılmış, lakin vaxtilə bütün Dərbənd əhalisinin ən gur ziyarətgah yeri olan İmam Qorqud ziyarətgahı demək olar ki, nə üçünsə unutdurulmuşdur”, - deyə akademik qeyd edib.

Tarixçi alim deyib ki, Dədə Qorqudun mənsub olduğu Bayat eli qədim Dərbəndin iç qalasında yaşamış ən qədim türk elatlarından biridir: “Məlum oldu ki, iç qalada qədim türklərin 9 məhəlləsi (mahal) olub. Bu məhəllələrdən birində - 3-cü məhəllədə bayat tayfası yaşayıb. Bu məhəllə Bayat məhəlləsi (mahal) adlanır. Bu mahalda Bayat ocağı adlı ziyarətgah olmuş, Bayat bulağı mövcud olmuşdur. Bu bulaq indi də qalır. Bu məhəllədən cənuba – Azərbaycana doğru məşhur “Bayat qapısı” açılır. Səfərimiz zamanı məlum oldu ki, Bayat məhəlləsində ayrıca Bayat məscidi, “Bayat qapısı”nın önündə isə Bayat kəndi mövcud olub. Bütün bunlar tariximizdə mühüm rol oynayan bayat tayfasının ilk ocağının Dərbənddə olmasının sübutudur. Dədəmiz Qorqud, dahi Füzuli və bir çox saz-söz ustadlarımız, böyük diplomatlar Hüseynəli bəy Bayat və Oruc bəy Bayat bu tayfaya mənsub olub. Əbəs yerə deyildir ki, bizim xalq ədəbiyyatımızda bu diyar “Dəmirqapı Dərbənd” adlandırılır”.

Akademik bildirib: “Qırxlar qəbiristanlığındakı silindirvari daş qəbirlər, Dərbənddəki Nizami Gəncəvi adına parkda tikinti aparılarkən ortaya çıxan eyni cür qəbirlər düşündürücü materiallardır. Beş günlük səfər zamanı qədim Dərbəndin Bayat ailələri ilə tanışlıq, onların məişəti, əsilzadə şəhər mədəniyyətinə məxsus adət-ənənələri, mətbəxləri, bu şəhərə bağlı olan misilsiz sevgilərini gördük, xüsusilə Prezident İlham Əliyevin Rusiya ilə strateji tərəfdaşlıq siyasətinin dərbəndlilər tərəfindən böyük sevinclə qarşılanmasının şahidi olduq və bu, axtarışlar zamanı bizim ezamiyyətin uğuruna müsbət kömək göstərdi. Buna görə bizə təsirli yardım göstərən bütün dərbəndli soydaşlarımıza, xüsusən də Dərbənd Dövlət Tarix Muzeyi – Qoruğunun direktoru, “Dərbənd – açıq səma altında muzey” kitabının müəllifi Əli İbrahimova dərin minnətdarlığımızı yetirməyi özümüzə borc bilirəm. Əziz Əliyevə Dağıstan xalqları arasında dərin ehtiram hissinin hələ də yaşadılması bizə olduqca xoş təsir bağışladı. Bütün Samur vadisinə etdiyimiz səyahət, Şalbuzdağ ziyarətinə, Mahaçqalaya səfərimiz, dağıstanlı dostlarımızın Azərbaycanın ünvanına göstərdikləri sevgi və qayğı, isti münasibət xatirimizdə dərin iz buraxdı. Bu elmi ezamiyyət eyni zamanda Azərbaycanla qədim və şanlı tarixi dostluq əlaqələri olan Dağıstan xalqlarına bir elmi töhfə vermək arzumdan doğdu. Həm də ürəkdən bağlı olduğum Dərbənd barədə tədqiqatların gələcəyini davamçılarım olan Şahlar Şərifov, Rəşad Mustafa və Gülnur Mahmuda Bayat ocağındaca əmanət etdim. Əslində ezamiyyətimin əsas səbəblərindən biri də elə bu idi”.

Akademik Yaqub Mahmudov ictimaiyyətə Dədə Qorqudla bağlı təkliflərini çatdırıb: “Düşünürəm ki, Dədə Qorqud ziyarətgahında qazıntı işləri aparılmalı və Bayat eli, bu elin tarixi, müasir durumu, adət-ənənələrinin araşdırılması davam etdirilməlidir. Bu araşdırmalara Dərbənd Dövlət Tarix Muzeyi – Qoruğunun əməkdaşları cəlb edilməlidir. Azərbaycan-Rusiya sərhədində dostluq qalası olan Dərbənddə dünya ədəbiyyatında xüsusi yeri olan qəhrəmanlıq eposunun yaradıcısı Dədə Qorqudun abidəsi ucaldılmalı və bu abidə iki ölkə arasındakı tarixi dostluq əlaqələrinin keşiyini çəkməlidir”.




loading...
loading...
Akademik Topçubaşov adına Elmi Cərrahiyyə Mərkəzi titrədir: Səbəb zəlzələ deyil...
“Artur Rasi-Zadə baş nazir olduğu dövrdə bir dəfə qazi, Milli Qəhrəman kimi sözləri dilinə gətirmədi”
“İndoneziya Ermənistana işğalçı mövqeyindən çəkilməsi üçün müraciət edib...”
“Xanımımın belə gözəl görünəcəyini bilsəydim, çəkilməyinə icazə verməzdim...”
Məşhur "fəst-fud" zəncirində qalmaqal - Narkotikli çay servis edildi...
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Siyasət
"Proseslər onu göstərir ki, İrandakı hadisələrdən ABŞ-ın doğrudan da xəbəri yoxdur, çünki..."
Siyasət
Tramp onun rəqibini quduz itə bənzətmiş Kim Çen In-ı danışıqlara dəvət etdi...
Cəmiyyət
Dini liderlərin Bakı Sammitinin nəticələri - Azərbaycan bu tribunadan necə istifadə etdi?
Cəmiyyət
Qənbər Şəmşiroğlunun çoxcildliklərinin təqdimat mərasimi keçirildi - FOTOLAR
Dünya
Saakaşvilidən azərbaycanlılara çağırış: "Təxribatlara uymayın!"
Həftənin ən çox oxunanları
Qadında intim münasibətin qaydasında olmadığını göstərən 8 ƏLAMƏT...
Aygün Kazımova məhbəsdə ölüm ayağında olan qardaşına baş çəkdi - FOTO
"Ərimi məcbur edirdim ki, mənimlə cinsi əlaqəyə girsin"
"Türkiyə bundan sonra Qarabağda lövbər salmış "PKK"-nın üzərinə getməlidir..."
"Ölkədə bütün danaları kəssən, 10 şadlıq evinin tələbatını ancaq ödəyər, ancaq it və eşşək əti..."
Yanvardan pensiyalar bu qədər ARTACAQ
"Sən dediyin kimi "mama roza" olsaydım, ən birinci xalan qızı Könül Əzizi çıxardardım..."
Suraxanının yeni icra hakimiyyəti başçısından anoloqu olmayan kadr islahatı...
“Bu məsələ açılsa, Rusiya üçün görünməmiş biabırçılıq olacaq...”
Tərtərin icra hakimiyyəti başçısının başı dərddə... - Barəsində video yayıldı + VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247