Xəbər lenti
21/01/2020 [22:23]:
Putin yeni kabineti təsdiqlədi: Hansı nazirləri dəyişdi?
21/01/2020 [22:16]:
“Şayiə yayıldı ki, rus əsgərləri  Mehman Mehmanovu güllələyib...”
21/01/2020 [22:16]:
Azərbaycanda şagirdlərin sayı açıqlanıb
21/01/2020 [21:48]:
Deputatlığa namizəd Aqil Məmmədov Göygöldə seçicilərlə görüşüb - FOTOLAR
21/01/2020 [21:14]:
Ədliyyə nazirinin müavini Şamaxıda vətəndaşları qəbul edəcək
21/01/2020 [21:12]:
Azərbaycanın yaxın dostu Ukrayna Ali Radasında komitə sədri seçildi...
21/01/2020 [21:09]:
Xalqımızı birliyə səsləyən MAHNI-VİDEO
21/01/2020 [21:06]:
Küçədə pijama geyinənlər ifşa edildi - MARAQLI
21/01/2020 [21:05]:
"Digər banklarda da eyni durumla üzləşən əmanətçilər və müştərilər varsa, bizi məlumatlandırsın ki..."
21/01/2020 [20:58]:
Donald Tramp: "Hazırda ABŞ-da iqtisadi bum yaşanır"
21/01/2020 [20:55]:
“Erməni ordusunda əsəblər tarıma çəkilib, ərzaq və geyim problemlərindən intiharlar çoxalıb”
21/01/2020 [20:55]:
Azərbaycanda rəsmi işsizlərin sayı açıqlanıb
21/01/2020 [20:45]:
Ağalar Vəliyev Goranboyun bir neçə qəsəbəsində seçicilərlə görüşdü - FOTOLAR
21/01/2020 [20:39]:
Beynəlxalq Transxəzər Nəqliyyat Marşrutu üzrə konteyner daşımaları rekord dərəcədə artıb
21/01/2020 [20:35]:
Azay Quliyev Abay Kunanbayev küçəsindəki seçicilərlə görüşüb - FOTOLAR
21/01/2020 [20:26]:
On yeddi yaşlı övladını avtomobil vurub qaçan valideyndən DİN rəhbərinə ŞİKAYƏT...
21/01/2020 [20:20]:
Dünyada 2-ci dəfə bir pişiyə protez pəncə taxıldı - MARAQLI
21/01/2020 [20:06]:
Kürdəmirdə mikroavtobus traktora çırpılıb, xəsarət alanlar var - FOTO
21/01/2020 [19:46]:
Rəşad Mahmudovu Şuvi kəndinin sakinləri ilə görüşdə məmnun edən səbəb...
21/01/2020 [19:39]:
Rusiya Britaniyanın baş naziri Consonun yalan danışdığını dedi
21/01/2020 [19:37]:
450 kiloqramlıq adam evlənmək üçün namizəd axtarır -Ancaq bir şərti var...
21/01/2020 [19:27]:
Aygün toy olmadan hamilədir - FOTOLAR
21/01/2020 [19:24]:
Bioloji Təbabət klinikasında Bioloji Təbabət muzeyinin açılışı olub
21/01/2020 [19:21]:
Afinada 20 Yanvar faciəsi anıldı
21/01/2020 [19:14]:
“Qarabağa gedən cəmi bir turist avtobusu dronla vurulsa, turist axınına son qoyular...”
21/01/2020 [19:08]:
Koçaryanın vəkilləri məhkəməni boykot etdilər
21/01/2020 [19:06]:
Məşhur ulduz yol ortasında bu cür döyüldü - QORXUNC... + VİDEO
21/01/2020 [19:04]:
Ötən il əhali arasında üstünlük təşkil edən xəstəliklər açıqlanıb
21/01/2020 [19:02]:
Türkiyədən Qarabağ açıqlaması: "Bundan sonra da..."
21/01/2020 [19:02]:
Əli Məsimlinin seçki qərargahında növbəti ümumi yığıncaq keçirildi
21/01/2020 [18:58]:
Rövşən Rzayev köçkünləri qəbul etdi
21/01/2020 [18:58]:
20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi Budapeştdə də anılıb - VİDEO
21/01/2020 [18:54]:
Azərbaycanda pensiyaçıların sayı açıqlanıb
21/01/2020 [18:34]:
Keçmiş prezidentin qızı və kürəkəni ölkənin sərvətlərini mənimsədi - MARAQLI
21/01/2020 [18:30]:
İsraildə hər 3 uşaqdan biri yoxsulluq həddində yaşayır...-GÖZLƏNİLMƏZ
21/01/2020 [18:16]:
Rusiyada baş verən kütləvi davada bir nəfər yumruq zərbəsindən öldü- FOTO
21/01/2020 [18:07]:
Ötən il hər bir Azərbaycan sakini ödənişli xidmətlərə orta hesabla 970 manat xərcləyib
21/01/2020 [18:02]:
Müəllim olmaq istəyənlərin nəzərinə: Detallar açıqlandı
21/01/2020 [17:58]:
Rafiq Əliyev Lütfi Zadə ilə birgə yazdığı kitabı oxuculara təqdim edəcək
21/01/2020 [17:56]:
“Paşinyan və komandası adam deyil” - Sarkisyanın kürəkənindən sərt sözlər
21/01/2020 [17:51]:
"Başımı çiyninə söykəyəcəyəm adam yoxdur" - VİDEO
21/01/2020 [17:49]:
ABŞ İncirlikdən çıxır: proses başladıldı
21/01/2020 [17:49]:
Təyyarədə qeydə alınan bu görüntülər həyəcan yaratdı - QORXUNC... + VİDEO
21/01/2020 [17:44]:
“Azərbaycan-Gürcüstan hərbi əməkdaşlığının uğurla inkişaf edəcəyinə əminəm”
21/01/2020 [17:41]:
Afrikanın Bakıda doğulmuş ən varlı qadınının fırıldaqçılıq faktları mediaya sızdırıldı
21/01/2020 [17:38]:
Çingiz Qənizadə görüşlərini davam etdirir - FOTOLAR
21/01/2020 [17:35]:
“Bəzi namizədlər hansısa məqsədlərə xidmət edirlər” - Məzahir Pənahov
21/01/2020 [17:20]:
"Facebook"da çox vaxt keçirdiyi üçün arvadını öldürdü - DƏHŞƏT...
21/01/2020 [17:10]:
Əməkdar artistdən iddialı sözlər: “Bir çox millət vəkilindən savadlı və bilikliyəm”
21/01/2020 [17:08]:
Gəncə sakinindən “Kalaşnikov” tapıldı - FOTO
21/01/2020 [17:05]:
Özbəkistanın Baş Naziri seçildi
21/01/2020 [17:03]:
95 nəfər deputatlıq iddiasından əl çəkdi
21/01/2020 [17:02]:
Azərbaycan əhalisi ötən il ən çox nəyə pul xərcləyib?
21/01/2020 [16:46]:
Qazaxıstan çekistləri beynəlxalq mafiyanın azərbaycanlı “bankir"ini yaxaladılar - FOTO/VİDEO
21/01/2020 [16:44]:
Səudiyyə şahzadəsi öldü
21/01/2020 [16:17]:
Deputatlığa ən gənc və ən yaşlı iddiaçılar
21/01/2020 [16:14]:
Hafiz Hacıyev Göygölün Yeni Zod kəndində seçicilərilə görüşüb - FOTO/VİDEO
21/01/2020 [16:06]:
Təyyarədə sərnişin öldü, təcili eniş etdi
21/01/2020 [16:04]:
Uşaqlarda eşitmə problemləri artır - Həkim səbəbləri açıqladı
21/01/2020 [16:01]:
Baş Prokurorluq Nərminlə bağlı daha bir sayta xəbərdarlıq etdi
21/01/2020 [15:56]:
Qarabağa turist axını sürətlə artır: Qorxunc statistika...
21/01/2020 [15:53]:
Azərbaycanda dəhşətli virusa yoluxma halı var? - RƏSMİ
21/01/2020 [15:49]:
Namizədlərin Şəhid ailələrini ziyarəti: Siyasi texnologiya, sosial sifariş, yoxsa...
21/01/2020 [15:47]:
Vilayət Eyvazovdan xəbərdarlıq
21/01/2020 [15:42]:
İran parlamentinin deputatı Donald Trampın başına 3 milyon dollar qoyub
21/01/2020 [15:38]:
Məkkə ağ örpəyə büründü - FOTO/VİDEO
21/01/2020 [15:31]:
Bakının bu ünvanındakı mənzillər plana düşdü - VİDEO
21/01/2020 [15:28]:
Erməni deputatlar arasında  "VOR-ZAKON"LARA GÖRƏ DAVA DÜŞDÜ...-VİDEO
21/01/2020 [15:05]:
11 nəfərin öldüyü dəhşətli yanğının görüntüləri yayıldı - VİDEO
21/01/2020 [15:03]:
Təhsil Nazirliyi şagirdlərin yerdəyişməsini dayandırır
21/01/2020 [14:57]:
Ağalar Vəliyev Milli Qəhrəmanların ailə üzvləri və şəhid atası ilə görüşdü - FOTOLAR
21/01/2020 [14:45]:
Qarabağ Qazilərindən Fəzail Ağamalıya dəstək - VİDEO
21/01/2020 [14:43]:
Tağı Əhmədov bəzi deputatları tənqid edib
21/01/2020 [14:41]:
İnanılmaz qaçış ssenarisi: Ayrı həbsxanadan qaçan eyni dəstə üzvləri...
21/01/2020 [14:38]:
Ərinin yanında arvadını zorladı - Seksual manyak həbs olundu - FOTO
21/01/2020 [14:23]:
"Öz xalqıma, öz torpağıma qurban olaram" - Xalq artisti Bakıya qayıtdı
21/01/2020 [14:18]:
Deputatlığa namizədlərin seçki dairələri üzrə siyahısı açıqlanıb
21/01/2020 [14:16]:
Ata oğlunun məğlub olmasına dözmədi, rəqibinin üzərinə hücum çəkdi - VİDEO
21/01/2020 [14:14]:
Prezident İlham Əliyev Mixail Qusmanı təbrik etdi
21/01/2020 [14:10]:
Ekspertlər naməlum virusla bağlı təcili toplanır – Dünya TƏHLÜKƏDƏ
Bütün arxiv bir sırada
15/08/2019 [00:33] - Araşdırma - ( 3168 dəfə baxılıb)

Şaumyan, Andranik və "Türkiyə Ermənistanı" problemi: Bolşevik erməninin etirafları...



Moderator.az ermənişünas alim, Türkiyənin Ərciyəz Universitetinin professoru Qafar Çaxmaqlının erməni kommunist, hiyləgər siyasətçi Anastas Mikoyan haqqında Türkiyə türkcəsində qələmə aldığı "Anastas Mikoyan: Bolşevik erməninin etirafları" kitabının Azərbaycan dilinə tərcüməsinin növbəti hissəsini təqdim edir. 

Əvvəlini buradan oxuya bilərsiniz. 

Şaumyan, Andranik və "Türkiyə Ermənistanı" problemi

Sıravi orduya sahib olan, həm də erməni quldur dəstələrini ətrafında toplayan Andranik müsəlmanlardan Ermənistan hökumətinə tabe olmalarını tələb edirdi. Əks təqdirdə, yaşadıqları bölgələrdən qovulacaqlarını bildirirdi. Leninin güvəndiyi erməni bolşevik Şaumyan bu məsələdə Andranikə hər cür dəstək verir, hətta onu “bolşeviklərin ən yaxın dostu” kimi görməyi tövsiyə edirdi.
Çar hökumətinin və müvəqqəti rus hökumətinin tətbiq etdiyi "Erməni dövləti" planını reallaşdırmaq üçün bolşevik hakimiyyətinin ilk addım olaraq "Türkiyə Ermənistanı" ilə əlaqədar təmimnamə yayımlaması bu dəstəyin işarəsi idi. Amma Brest-Litovsk sülh müqaviləsi ilə rəsmən icra edilə bilməz vəziyyətə gələn "Türkiyə Ermənistanı" təmimnaməsi bildiriş olmaqdan irəli gedə bilmədi. "Türkiyə Ermənistanı" təmimnaməsi əvvəlcə  Brest-Litovsk sülh müqaviləsi ilə, daha sonra 20-ci əsrin 20-ci illərində Mustafa Kamalın başçılığı ilə keçirilən milli azadlıq mübarizəsinin zəfərlə nəticələnməsi səbəbiylə və Sovet Rusiyasıyla qurulan işbirliyi səbəbiylə gerçəkləşmədi. Bunu həyata keçirmək tapşırığı alan Stepan Şaumyan ''Türkiyə Ermənistanı'' muxtariyyətini gerçəkləşdirə bilmədiyi kimi, nə Qafqazda, nə də Bakıda sovet hakimiyyətini qurdu.

Qafqazın fövqəladə  komissarı təyin olunan Şaumyana "Qafqazı Sovetləşdirmək" tapşırığı verildiyi kimi, Rusiya ordusunun işğalı altındakı  Türkiyə torpaqlarında bir Ermənistan yaratmaq səlahiyyəti də verilmişdi.  Bə məqsədlə hərəkət edən Şaumyan əvvəlcə Tiflisə gəlib, 22 yanvarda çıxış edərək  Qafqazı sovetləşməyə çağırmışdı. Bu təşəbbüsün ardından bolşevik inqilabına qarşı çıxan Qafqaz komissarı Mavera Şaumyanı 24 saat içində ölkəni tərk etməyə məcbur etdi. Şaumyan və yanındakılar bu səbəbdən Bakıya sığındılar.

Bu dövrdə görülən işlərdən sonra 29 dekabr 1917 - 11 yanvar 1918-ci ildə Xalq Komissarları Sovetinin daha çox 13 nömrəli fərmanı kimi bilinən “Türk Ermənistanı"na aid məşhur sərəncamı qəbul edilmişdi. Lenin və Stalinin imzaları ilə 2 gün sonra, yəni 1918-ci il yanvarın 13-də “Pravda” qəzetində yayımlanan bir məqalə bundan sonrakı Türk-rus, xüsusilə də Türk-erməni münasibətlərinə istiqamət verəcəkdi. 13 nömrəli fərman belə idi: “Xalq Komissarları Soveti erməni xalqına elan edir ki, Rusiyanın işğalı altındakı “Türk Ermənistan”ındakı ermənilərin öz talelələrini, hətta tam müstəqilliyə nail olana qədər, öz müqəddəratını təyin etmə azadlıqlarını Rusiyanın Fəhlə və Kəndli Höküməti dəstəkləyir. Xalq Komissarları Sovetinin fikrincə, bu hüquqların reallaşdırılması ancaq erməni xalqının sərbəst şəkildə referendum keçirməsinə imkan yaratmaq üçün əvvəlcədən müəyyən tədbirlər görməklə mümkün olacaqdı. Xalq Komissarları Soveti bu tədbirlərin belə olacağını hesab edirdi:
1. Rusiya Ordusunun "Türk Ermənistanı" ərazisindən kənara çıxması və “Türk Ermənistanı”ndakı əhalinin şəxsi əmlakının təhlükəsizliyini qorumaq məqsədiylə dərhal bir Erməni Xalq Milisinin qurulması. 
2. Erməni qaçqınları və müxtəlif ölkələrə səpələnmiş erməni qaçqınların "Türk Ermənistanı” ölkəsinə heç bir maneə ilə qarşılaşmadan qayıtmaları. 
3.  Hərb əsnasında Türk orqanlarının Türkiyənin daxili vilayətlərinə zorla göndərilmiş ermənilərin "Türk Ermənistanı"na sərbəst dönmələrini gerçəkləşdirmək. Türk orqanları ilə sülh müzakirələri davam etdirilərkən, Xalq Komissarları Soveti bu məsələnin üzərində israrla dayanacaq.
4. "Türk Ermənistanı"nda  “Ermənistan Xalq Nümayəndələri Soveti” adıyla müvəqqəti bir idarə qurulması qərara alınmışdır. Qafqaz işləri üzrə fövqəladə xalq komissarı Stepan Şaumyan 2 və 3-cü maddələrin "Türk Ermənistanı"nın əhalisinə tətbiq edilməsi və rus əsgərlərinin "Türk Ermənistanı" ərazisindən çıxarılması (I maddə) ilə bağlı qarışıq bir komissiyanın yaradılması məsələsində hər cür danışıqlar aparmaqla bağlı təlimatlandırılmışdır.  

Əlavə: "Türk Ermənistanı"nın coğrafi hüdudları demokratik prinsiplər əsasında seçilən erməni dövlət qubernatorları və mübahisəli (İslam və digər) əyalətlərin əhalisindən demokratik prinsiplər əsasında seçilən qubernatorlar, Qafqaz İşləri Müvəqqəti Fövqəladə Komissarlığı ilə birlikdə təyin ediləcəkdir.
Xalq Komissarları Sovetinin rəhbəri V. Ulyanov (Lenin) 
Xalqların Xalq Komissarı İ.Cuqaşvili (Stalin)
Xalq Komissarları Sovetinin işlər müdiri V.. Bonç-Bruyeviç
Xalq Komissarları Sovetinin katibi N.Qorbunov

Xülasə; Müharibə zamanı Rusiyanın işğal etdiyi Türkiyə ərazilərini tərk etməsi və bölgədəki mülki şəxslərin müdafiəsi üçün bir erməni milis dəstəsinin qurulacağı, məcburən yerlərindən ayrılmış ermənilərin sərbəst şəkildə yerlərinə qayıda bilmələri və Şaumyanın müvəqqəti qurulmuş “Erməni Nümayəndələr Sovetinin” rəhbəri olması kimi məsələlər “ruslara görə” həll olunurdu. Bolşeviklərin bu cür fərmanlar qəbul edərək,  ermənilərin "müdafiəçi" vəziyyətinə keçmələrinin bir çox səbəbi var idi. Bolşevik liderləri Avropa və Amerikadakı sosialistlərin gözünə girmək məqsədilə “Türk boyunduruğu” altındakı “zavallı” ermənilərin hüquqlarını qorumağı bir vəzifə hesab edirdilər.

Ardı var...

Küçədə pijama geyinənlər ifşa edildi - MARAQLI
450 kiloqramlıq adam evlənmək üçün namizəd axtarır -Ancaq bir şərti var...
Məşhur ulduz yol ortasında bu cür döyüldü - QORXUNC... + VİDEO
Təyyarədə qeydə alınan bu görüntülər həyəcan yaratdı - QORXUNC... + VİDEO
"Facebook"da çox vaxt keçirdiyi üçün arvadını öldürdü - DƏHŞƏT...
Loading...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Siyasət
Azərbaycanın yaxın dostu Ukrayna Ali Radasında komitə sədri seçildi...
Dünya
Keçmiş prezidentin qızı və kürəkəni ölkənin sərvətlərini mənimsədi - MARAQLI
Gündəm
Qarabağa turist axını sürətlə artır: Qorxunc statistika...
Cəmiyyət
“Yeni elm sahələri tədris olunduqca, şagirdlərin düyagörüşü və təhlil etmək qabiliyyəti artır”
Maraqlı
6 yaşlı uşaq heyvanları xilas etmək üçün 200 min dollar pul yığdı - İBRƏTAMİZ...
Həftənin ən çox oxunanları
Mişustin kabinetinə girməmiş Paşinyanın bircə “ara, hayes?” deməsi qaldı...
Dünya bu fahişə qayınanadan danışır - Kürəkənindən hamilə qaldı...
Ramzan Kadırov Çeçenistanın rəhbəri vəzifəsini tərk etdi
10 yaşlı Nərminin qətlə yetirildiyi kənddən REPORTAJ - VİDEO
Aldadılan qadının qisası dəhşət saçdı - Ərinin cinsi orqanına... + FOTOLAR
“Qabala” restoranında erməni mahnısı oxundu -  musiqiçilər döyüldü...
İranlı general Elçin Quliyevin barmağına niyə üzük taxdı? – Üzüyün hərbi-siyasi anlamı...
Rəqqasə Aygünün kişi həmkarı ilə açıq-saçıq rəqsi səs-küy yaratdı - VİDEO
Məşhur meyxanaçanın bacısı oğlunun intiharının təfərrüatı- Bütün gecəni dayısı ilə nələrdən danışıb?
Bu dəfə Vasif Məhərrəmli efirdə söyüş söydü - VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247