Xəbər lenti
20/09/2019 [11:04]:
“Milli ali təhsil sistemi bazar iqtisadiyyatı tələblərinə uyğun mütəxəssis hazırlamalıdır”
20/09/2019 [10:55]:
Bu halda Rusiyaya hər yerdən hücum edərik - General
20/09/2019 [10:53]:
Gəncə iğtişaşları zamanı qətlə yetirilən polis zabiti Səməd Abbasovun ailəsi Prezident İlham Əliyevə müraciət edib
20/09/2019 [10:51]:
Rusiya “İsgəndər”lərini sınaqdan keçirdi
20/09/2019 [10:46]:
Bakıda Ermənistan məhsulu: "Bazarstor"dan açıqlama - Foto
20/09/2019 [10:43]:
“Çöpçülər uşağın boğazına üfürərkən özündə olan infeksion xəstəlikləri ona keçirir...”
20/09/2019 [10:40]:
Konfutsi İnstitutu Çin sərgisində iştirak edib
20/09/2019 [10:15]:
Bakıda Ermənistan məhsulu satılır - Fotolar
20/09/2019 [10:13]:
İranla müharibə başlasa, daha haralara od düşəcək?
20/09/2019 [10:11]:
"Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizi Azərbaycana hansı dividentlər vəd edir? - RƏYLƏR
20/09/2019 [10:09]:
Qarabağdakı ermənilər İstanbula sərbəst gedib-gəlirlər?..
20/09/2019 [10:07]:
Hacı ilk təsəlliverici görüşdə qalib gəldi
20/09/2019 [10:01]:
“Əsrin müqaviləsi”nin 25-ci ili
20/09/2019 [09:58]:
Almaniya səfirliyi Seymur və Nigar Həziyə viza verməkdən İMTİNA ETDİ
20/09/2019 [09:56]:
Vilayət Eyvazov İdarə rəisini təqaüdə göndərdi
20/09/2019 [09:35]:
Qarabağ danışıqlarına yeganə alternativ - müharibə qapıda
20/09/2019 [08:55]:
Melaniya Tramp Vaşinqton Abidəsinin açılışında - VİDEO
20/09/2019 [08:52]:
Tramp Zukerberqlə internetin tənzimlənməsini müzakirə etdi
20/09/2019 [08:49]:
Şvartsnegger Stallone ilə bıçaqlarını ölçdü – VİDEO
20/09/2019 [07:43]:
ABŞ-ın erməni əsilli generalı Rusiyaya hədə qorxu gəldi - FOTO
20/09/2019 [07:35]:
Ömər xəstəxanada rastlaşdığı Baş naziri səhiyyədəki problemlərə görə “yuyub sərdi”…-FOTO+VİDEO 
20/09/2019 [06:40]:
Aşura gecəsi İmam Hüseynin(ə) davranışı  insanlara hansı dərsləri verdi?..
20/09/2019 [01:17]:
81 yaşlı qadın bankomatdan pulunu oğurlamaq istəyənin “dərsini verdi” - FOTO/VİDEO
19/09/2019 [23:56]:
Əli Nağıyevlə Orxan Sultanov yas mərasimində: İlyas İsmayılovun oğlunun qətlindən 1 il ötdü
19/09/2019 [23:46]:
Ötən il neçə nəfər valideynlik hüququndan məhrum edilib? - STATİSTİKA
19/09/2019 [23:44]:
Sosis, kolbasa və Palma yağı... - XƏRÇƏNG RİSKİ
19/09/2019 [23:30]:
Dikdaban ayaqqabılar altında qalan 23 illik diktatorun qürbətdəki ölümü...
19/09/2019 [23:02]:
ABŞ Həsən Ruhaniyə və İranın XİN rəhbərinə viza verib
19/09/2019 [23:00]:
"Qarabağ" "Sevilya"ya Bakıda böyük hesabla uduzdu - YENİLƏNİB
19/09/2019 [22:23]:
Üç nəfəri avtomobil vurdu: biri azyaşlıdır
19/09/2019 [22:12]:
Erkan Özoral: "Türkiyədən Azərbaycan vətəndaşlarının kütləvi şəkildə deportasiya olunması xəbəri həqiqəti əks etdirmir"
19/09/2019 [21:52]:
Alman jurnalistlər “İŞİD”-çilərin saxlanıldığı  türmədən reportaj hazırladı - FOTO+VİDEO
19/09/2019 [21:34]:
ABŞ İrana qarşı geniş koalisiya quracağına inanır
19/09/2019 [21:33]:
“Qarabağ” İspaniya La Liqasının liderinə qarşı - YENİLƏNİB
19/09/2019 [21:20]:
Bakı Nəqliyyat Agentliyi niyə tənqid edilir: İctimai qınağı körükləyənlərin niyyətləri...
19/09/2019 [20:42]:
"Atəşgah" sığorta şirkətinin maşını qəzaya düşüb, 2 nəfər ölüb - FOTO+VİDEO
19/09/2019 [20:40]:
Prezident İlham Əliyev neft sənayesi işçilərini təltif edib - SİYAHI
19/09/2019 [20:38]:
“Qarabağ” - “Sevilya” oyunu üçün heyətlər açıqlandı
19/09/2019 [20:35]:
Müdafiə xərclərinin artması yeni silahların alınması mənasına gəlmir - AÇIQLAMA
19/09/2019 [20:34]:
Kərim Kərimova Prezidentin fərdi təqaüdü təyin olundu
19/09/2019 [20:32]:
Bu ölkədə evlilikdən kənar münasibət qadağan ediləcək - MARAQLI
19/09/2019 [20:31]:
18 yaşlı qızı qaçıran, onu atıb, başqası ilə evlənən meyxanaçı: İndidə də modellə... – FOTOLAR
19/09/2019 [20:26]:
Adnan Oktar hakim qarşısında: “Bizdə qəyyumluq sistem var”
19/09/2019 [20:24]:
Məşhur sosial şəbəkə ulduzu avtomobil qəzasında öldü - VİDEO
19/09/2019 [20:19]:
Xırdalanda 4 yük avtomobili yandı
19/09/2019 [20:17]:
Bərdədə yol kənarında dayanan piyadanı avtomobil vurdu
19/09/2019 [20:15]:
Ermənistanda Konstitusiya Məhkəməsi hakiminin impiçment prosesi başladı
19/09/2019 [20:08]:
Qütblərarası savaş və ya dialoq niyə alınmır... - BAXIŞ BUCAĞI
19/09/2019 [20:08]:
Köhnə avtobusu üzgüçülük hovuzuna çevirdilər - MARAQLI
19/09/2019 [19:30]:
"Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təminatçısına çevrilib”
19/09/2019 [19:27]:
Dövlət Komitəsinin sədri almaniyalı diplomatlarla görüşüb
19/09/2019 [19:18]:
Başında 10 santımetrlik "şeytan buynuzu" çıxdı - QORXUNC...
19/09/2019 [18:59]:
“Azərbaycan öz hesabına yaşayır” - Siyavuş Novruzov
19/09/2019 [18:57]:
Naxçıvanda Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondu yaradılıb
19/09/2019 [18:51]:
"Son iki ildə Azərbaycanda vəkil qurumlarının sayı artaraq 81-ə çatıb"
19/09/2019 [18:44]:
Sevgili olduqları deyilən Nanə ilə Üzeyir Azərbaycanı TƏRK ETDİ - FOTOLAR
19/09/2019 [18:35]:
İngiltərə Bankı faiz dərəcəsini dəyişdirməyib
19/09/2019 [18:34]:
TDƏŞ-in xarici işlər nazirlərinin növbədənkənar görüşü keçirilib
19/09/2019 [18:32]:
Elmar Məmmədyarov: "Türk Şurası doğru yoldadır"
19/09/2019 [18:29]:
Nazirlikdən işsiz vətəndaşlarla bağlı - AÇIQLAMA
19/09/2019 [18:25]:
"Qafqaz Neoliti" sənədli filminin təqdimatı keçirildi
19/09/2019 [18:20]:
BDU-da Avrasiya Universitetləri Həmkarlar Təşkilatları Assosiasiyasının 32-ci qurultayı keçirilib
19/09/2019 [18:14]:
Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti mitinqə icazə vermədi - Foto
19/09/2019 [18:11]:
İlham Əliyev Ümumçin Xalq Nümayəndələri Yığıncağı Daimi Komitəsinin sədrini qəbul edib
19/09/2019 [18:11]:
“Bu məsələ sizi maraqlandırmasın və...” - General Mövlam Şıxəliyevdən əcaib açıqlama...
19/09/2019 [18:06]:
Meyxanaçının arvadı: "Orxan ailəsini hansısa küçə pozğununa dəyişib"
19/09/2019 [18:01]:
Namiq Qaraçuxurlunu şantaj edib, 300 min istədilər
19/09/2019 [17:09]:
İrəvanda Dilqəm Əsgərov və Şahbaz Quliyevin dəyişdirilməsinin müzakirə olunduğu bilindi...
19/09/2019 [16:48]:
Xəstələrdən “bıçaq pulu” alan cərrah Elnarə Məmmədova həbs edildi
19/09/2019 [16:47]:
Təkbaşına toxuduğu kilimləri Amerikaya qədər göndərir- MARAQLI...
19/09/2019 [16:45]:
Anar Məmmədovun adamı-məmur Salamovun türkmən qadınla evliliyi, həbsi və boşanması... Və müəmmalı “Maybach”i
19/09/2019 [16:27]:
Altı yaşlı uşaq beş gün anasının cansız bədəniylə bir evdə qaldı- FOTOLAR
19/09/2019 [16:18]:
Rus vertolyotu Kəlbəcərdə 8 nəfər uşağı parça-parça edib – ÇOXLARININ BİLMƏDİYİ DƏHŞƏTLİ FAKT
19/09/2019 [16:13]:
“Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC TDƏŞ-in üzvlüyünə qəbul edildi - FOTOLAR
19/09/2019 [16:03]:
Kıvanç Tatlıtuğun başı dərddə: beş il həbs oluna bilər
19/09/2019 [15:45]:
"Qızlarımıza tövsiyəm odur ki, heç vaxt Rusiyadan gələn oğlanlara inanmasınlar..."
19/09/2019 [15:43]:
Paytaxtda bir çox ağac qəsdən qurudulur - RƏSMİ
19/09/2019 [15:43]:
Azad Kərimli: "Tibb Universitetini bitirənlər onkoloq olmaq istəmir"
19/09/2019 [15:40]:
“O, məni küçə pozğununa dəyişib” - Meyxanaçının arvadından AÇIQLAMA - FOTO
19/09/2019 [15:35]:
TANAP-la indiyədək nəql edilən qazın həcmi açıqlandı
Bütün arxiv bir sırada
15/08/2019 [00:33] - Araşdırma - ( 2995 dəfə baxılıb)

Şaumyan, Andranik və "Türkiyə Ermənistanı" problemi: Bolşevik erməninin etirafları...



Moderator.az ermənişünas alim, Türkiyənin Ərciyəz Universitetinin professoru Qafar Çaxmaqlının erməni kommunist, hiyləgər siyasətçi Anastas Mikoyan haqqında Türkiyə türkcəsində qələmə aldığı "Anastas Mikoyan: Bolşevik erməninin etirafları" kitabının Azərbaycan dilinə tərcüməsinin növbəti hissəsini təqdim edir. 

Əvvəlini buradan oxuya bilərsiniz. 

Şaumyan, Andranik və "Türkiyə Ermənistanı" problemi

Sıravi orduya sahib olan, həm də erməni quldur dəstələrini ətrafında toplayan Andranik müsəlmanlardan Ermənistan hökumətinə tabe olmalarını tələb edirdi. Əks təqdirdə, yaşadıqları bölgələrdən qovulacaqlarını bildirirdi. Leninin güvəndiyi erməni bolşevik Şaumyan bu məsələdə Andranikə hər cür dəstək verir, hətta onu “bolşeviklərin ən yaxın dostu” kimi görməyi tövsiyə edirdi.
Çar hökumətinin və müvəqqəti rus hökumətinin tətbiq etdiyi "Erməni dövləti" planını reallaşdırmaq üçün bolşevik hakimiyyətinin ilk addım olaraq "Türkiyə Ermənistanı" ilə əlaqədar təmimnamə yayımlaması bu dəstəyin işarəsi idi. Amma Brest-Litovsk sülh müqaviləsi ilə rəsmən icra edilə bilməz vəziyyətə gələn "Türkiyə Ermənistanı" təmimnaməsi bildiriş olmaqdan irəli gedə bilmədi. "Türkiyə Ermənistanı" təmimnaməsi əvvəlcə  Brest-Litovsk sülh müqaviləsi ilə, daha sonra 20-ci əsrin 20-ci illərində Mustafa Kamalın başçılığı ilə keçirilən milli azadlıq mübarizəsinin zəfərlə nəticələnməsi səbəbiylə və Sovet Rusiyasıyla qurulan işbirliyi səbəbiylə gerçəkləşmədi. Bunu həyata keçirmək tapşırığı alan Stepan Şaumyan ''Türkiyə Ermənistanı'' muxtariyyətini gerçəkləşdirə bilmədiyi kimi, nə Qafqazda, nə də Bakıda sovet hakimiyyətini qurdu.

Qafqazın fövqəladə  komissarı təyin olunan Şaumyana "Qafqazı Sovetləşdirmək" tapşırığı verildiyi kimi, Rusiya ordusunun işğalı altındakı  Türkiyə torpaqlarında bir Ermənistan yaratmaq səlahiyyəti də verilmişdi.  Bə məqsədlə hərəkət edən Şaumyan əvvəlcə Tiflisə gəlib, 22 yanvarda çıxış edərək  Qafqazı sovetləşməyə çağırmışdı. Bu təşəbbüsün ardından bolşevik inqilabına qarşı çıxan Qafqaz komissarı Mavera Şaumyanı 24 saat içində ölkəni tərk etməyə məcbur etdi. Şaumyan və yanındakılar bu səbəbdən Bakıya sığındılar.

Bu dövrdə görülən işlərdən sonra 29 dekabr 1917 - 11 yanvar 1918-ci ildə Xalq Komissarları Sovetinin daha çox 13 nömrəli fərmanı kimi bilinən “Türk Ermənistanı"na aid məşhur sərəncamı qəbul edilmişdi. Lenin və Stalinin imzaları ilə 2 gün sonra, yəni 1918-ci il yanvarın 13-də “Pravda” qəzetində yayımlanan bir məqalə bundan sonrakı Türk-rus, xüsusilə də Türk-erməni münasibətlərinə istiqamət verəcəkdi. 13 nömrəli fərman belə idi: “Xalq Komissarları Soveti erməni xalqına elan edir ki, Rusiyanın işğalı altındakı “Türk Ermənistan”ındakı ermənilərin öz talelələrini, hətta tam müstəqilliyə nail olana qədər, öz müqəddəratını təyin etmə azadlıqlarını Rusiyanın Fəhlə və Kəndli Höküməti dəstəkləyir. Xalq Komissarları Sovetinin fikrincə, bu hüquqların reallaşdırılması ancaq erməni xalqının sərbəst şəkildə referendum keçirməsinə imkan yaratmaq üçün əvvəlcədən müəyyən tədbirlər görməklə mümkün olacaqdı. Xalq Komissarları Soveti bu tədbirlərin belə olacağını hesab edirdi:
1. Rusiya Ordusunun "Türk Ermənistanı" ərazisindən kənara çıxması və “Türk Ermənistanı”ndakı əhalinin şəxsi əmlakının təhlükəsizliyini qorumaq məqsədiylə dərhal bir Erməni Xalq Milisinin qurulması. 
2. Erməni qaçqınları və müxtəlif ölkələrə səpələnmiş erməni qaçqınların "Türk Ermənistanı” ölkəsinə heç bir maneə ilə qarşılaşmadan qayıtmaları. 
3.  Hərb əsnasında Türk orqanlarının Türkiyənin daxili vilayətlərinə zorla göndərilmiş ermənilərin "Türk Ermənistanı"na sərbəst dönmələrini gerçəkləşdirmək. Türk orqanları ilə sülh müzakirələri davam etdirilərkən, Xalq Komissarları Soveti bu məsələnin üzərində israrla dayanacaq.
4. "Türk Ermənistanı"nda  “Ermənistan Xalq Nümayəndələri Soveti” adıyla müvəqqəti bir idarə qurulması qərara alınmışdır. Qafqaz işləri üzrə fövqəladə xalq komissarı Stepan Şaumyan 2 və 3-cü maddələrin "Türk Ermənistanı"nın əhalisinə tətbiq edilməsi və rus əsgərlərinin "Türk Ermənistanı" ərazisindən çıxarılması (I maddə) ilə bağlı qarışıq bir komissiyanın yaradılması məsələsində hər cür danışıqlar aparmaqla bağlı təlimatlandırılmışdır.  

Əlavə: "Türk Ermənistanı"nın coğrafi hüdudları demokratik prinsiplər əsasında seçilən erməni dövlət qubernatorları və mübahisəli (İslam və digər) əyalətlərin əhalisindən demokratik prinsiplər əsasında seçilən qubernatorlar, Qafqaz İşləri Müvəqqəti Fövqəladə Komissarlığı ilə birlikdə təyin ediləcəkdir.
Xalq Komissarları Sovetinin rəhbəri V. Ulyanov (Lenin) 
Xalqların Xalq Komissarı İ.Cuqaşvili (Stalin)
Xalq Komissarları Sovetinin işlər müdiri V.. Bonç-Bruyeviç
Xalq Komissarları Sovetinin katibi N.Qorbunov

Xülasə; Müharibə zamanı Rusiyanın işğal etdiyi Türkiyə ərazilərini tərk etməsi və bölgədəki mülki şəxslərin müdafiəsi üçün bir erməni milis dəstəsinin qurulacağı, məcburən yerlərindən ayrılmış ermənilərin sərbəst şəkildə yerlərinə qayıda bilmələri və Şaumyanın müvəqqəti qurulmuş “Erməni Nümayəndələr Sovetinin” rəhbəri olması kimi məsələlər “ruslara görə” həll olunurdu. Bolşeviklərin bu cür fərmanlar qəbul edərək,  ermənilərin "müdafiəçi" vəziyyətinə keçmələrinin bir çox səbəbi var idi. Bolşevik liderləri Avropa və Amerikadakı sosialistlərin gözünə girmək məqsədilə “Türk boyunduruğu” altındakı “zavallı” ermənilərin hüquqlarını qorumağı bir vəzifə hesab edirdilər.

Ardı var...

loading...
loading...
81 yaşlı qadın bankomatdan pulunu oğurlamaq istəyənin “dərsini verdi” - FOTO/VİDEO
Bu ölkədə evlilikdən kənar münasibət qadağan ediləcək - MARAQLI
Qütblərarası savaş və ya dialoq niyə alınmır... - BAXIŞ BUCAĞI
Köhnə avtobusu üzgüçülük hovuzuna çevirdilər - MARAQLI
Başında 10 santımetrlik "şeytan buynuzu" çıxdı - QORXUNC...
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
"Qızlarımıza tövsiyəm odur ki, heç vaxt Rusiyadan gələn oğlanlara inanmasınlar..."
Cəmiyyət
“Mən yaradıcı dostlarıma arzu etmirəm ki, onlar bu xəstəliyə tutulsunlar...”
Cəmiyyət
Vaqif Bayatlı yeni kitabını çapa hazırlayır- Həyat yoldaşından açıqlama...
Cəmiyyət
Əlillərə zərgərlik işinin pulsuz öyrədiləcəyi sex açılacaq-İbrətamiz…
İqtisadiyyat
“RUS AZERİ SPİRİTS” ZAVODU AÇILIŞA TAM HAZIRDIR - FOTOLAR
Həftənin ən çox oxunanları
Fədayə Laçın həbsxanada BELƏ YAŞAYIR - "Peşman deyiləm, cəzamı..." -VİDEO
Seksoloqa 8 vacib sual: Utanıb soruşmadıqlarınız...
Türkiyə Qarabağ savaşında Azərbaycana niyə kömək etmədi? - Türk generaldan ilginc etiraf...
Prezident İlham Əliyevin sinif yoldaşı dünyasını dəyişdi
"İmam Hüseynin 3 mərasimi günündə etdiyi saymazyanalığa görə Putin üzr istəməlidir"
Düşmən səfərbərlik elan edir: Bütün rezerv qüvvələr geri çağırılır, həm də təcili...
"40 yaşım var, vecimə də deyil, enerjim var, ruhum cavan, gözlərim də parıldayır..."
İranda erməni olimpiadasına start verildi: Dağlıq Qarabağ komandası da iştirakçılar arasında...
"Yoxsa indi azərbaycanlılar Xankəndidə çay içirdi" - Köçəryandan maraqlı etiraf...
“Putinin təbrik məktubundan sonra müxalif media əsas diqqətini Birinci xanıma yönəltdi...”
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247