Xəbər lenti
06/12/2019 [15:45]:
“Misli görünməmiş miqdarda silah almışıq...”
06/12/2019 [15:43]:
NATO-nun ən güclü orduları açıqlandı - SİYAHI
06/12/2019 [15:38]:
Bütöv Azərbaycan Ocaqlarının (BAO) Uyğur türkləri ilə bağlı Türk Konseyinə MÜRACİƏTİ
06/12/2019 [15:18]:
Suriyalı qaçqınlar Türkiyədə xoşbəxtdi, ölkələrinə qayıtmaq istəmirlər- Araşdırma...
06/12/2019 [15:12]:
Sarkisyanın pasportunu əlindən aldılar - Rusiyaya gedə bilmədi
06/12/2019 [15:05]:
Qubada polislər ağacəkmə aksiyasında iştirak ediblər - FOTO
06/12/2019 [14:59]:
Türkiyə Rusiyadan növbəti partiya "S-400" raketləri alır
06/12/2019 [14:56]:
Habil Vəliyev azadlığa buraxılıb
06/12/2019 [14:54]:
Yunis Səfərovun cinayət işi məhkəməyə göndərilib
06/12/2019 [14:52]:
İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva Şahxəndan türbəsinin ətrafında aparılan abadlıq işləri ilə tanış olublar - FOTOLAR
06/12/2019 [14:48]:
Polisin atdığı qaz kapsulu jurnalisti gözündən yaraladı - FOTO
06/12/2019 [14:45]:
Dünya bu fotodan danışır: Trampın kürəyinə “silah” dirədilər
06/12/2019 [14:30]:
"Xalq artisti sərxoş və yarıçılpaq olan  xalq, ayılacaqsanmı?.."
06/12/2019 [14:25]:
"Dəmir yolu nəqliyyatındakı islahatlar bu sahədə inqilabi bir dönüşdür"
06/12/2019 [14:21]:
Azərbaycanda hotellərə ulduz verilməsinə start verilir - FOTO
06/12/2019 [14:18]:
ABŞ-ın “Qara Şahin”i qəzaya uğradı, hərbçilər öldü
06/12/2019 [14:14]:
Naxçıvan Ali Məclisi də buraxılacaq?
06/12/2019 [14:12]:
Vaxtilə dünyanın ən əzəmətli şəlaləsi olan “Viktoriya”nın son görüntüləri şoka saldı - FOTOLAR
06/12/2019 [14:05]:
Deputatlar da ağac əkdi - FOTOLAR
06/12/2019 [13:59]:
"WhatsApp" sabahdan kütləvi mesajları qadağan edir
06/12/2019 [13:55]:
Nazənin həmkarlarını ifşa etdi: “Özü etməyib, Hacılara elətdirib” -VİDEO
06/12/2019 [13:52]:
Övladlığagötürmə ilə bağlı Qaydalar layihəsi ictimai müzakirəyə çıxarıldı
06/12/2019 [13:51]:
Xokkeyçi küçənin ortasında uşaqlarını qaçırdı - VİDEO
06/12/2019 [13:49]:
Nadir Qafarzadə: “Hərəsi əlinə bir gitara alıb...” -VİDEO
06/12/2019 [13:48]:
Artıq “Apple” dünyanın ən dəyərli şirkəti deyil
06/12/2019 [13:43]:
Azərbaycanda hansı şəxslərin övladlığa uşaq götürə bilməyəcəyi müəyyənləşir
06/12/2019 [13:42]:
İsrail yeni raket sistemini sınaqdan keçirdi
06/12/2019 [13:41]:
Müşfiq Əmirova yeni vəzifə verildi
06/12/2019 [13:38]:
Mikayıl Cabbarov erməni nazir müavinini susdurdu - VİDEO
06/12/2019 [13:28]:
Azərbaycanda hotellərin aldıqları ulduzlara uyğunluğu yoxlanılacaq
06/12/2019 [13:21]:
Siyavuş Novruzov: "Müxalifəti ağac əkməyə dəvət edirik"
06/12/2019 [13:21]:
YAP-ın gənclər təşkilatının sədri seçici görüşünə helikopterlə gəldi - FOTO
06/12/2019 [13:13]:
Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin dəfnindən nadir kadrlar - VİDEO
06/12/2019 [13:05]:
Şənbə gününün hava proqnozu açıqlanıb
06/12/2019 [13:03]:
Sumqayıtda istehlak üçün yararsız olan 227 kq ət məhv edilib
06/12/2019 [13:00]:
Professor Tofiq Mustafazadənin 70 illiyi qeyd olunub - FOTOLAR
06/12/2019 [12:57]:
Efirdə meyxanaçı ilə aparıcı arasında QALMAQAL: "Tolik, sənin padruqaların..." - FOTO
06/12/2019 [12:51]:
“İctimai Şuranın üzvü nazirin əlinə baxmamalıdır”
06/12/2019 [12:49]:
İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva ağac əkdilər
06/12/2019 [12:46]:
"Parlament seçkilərində qalib gələcəyimizə çox böyük inamımız var"
06/12/2019 [12:39]:
Azərbaycanda bu il təbii və texnogen hadisələr zamanı ölənlərin sayı bilindi
06/12/2019 [12:32]:
Keçmiş SSRİ mayoru ABŞ-da öldü
06/12/2019 [12:27]:
Hafiz Hacıyev deputat seçkilərindən danışdı: "Mənim ixtiyarım öz əlimdə deyil"
06/12/2019 [12:21]:
Serj Sarkisyan məhkəməyə müraciət etdi
06/12/2019 [12:14]:
Bakıda ağır qəza: KİA yük maşınını aşırdı - ANBAAN VİDEO
06/12/2019 [12:08]:
Tramp İrana qarşı 12 min hərbçi göndərir? - AÇIQLAMA
06/12/2019 [11:57]:
Erməni polkovnikin qorxusu: "Əgər Azərbaycan hücuma keçsə..."
06/12/2019 [11:48]:
Baş Nazirin müavini: "Bu gün əkilən ağaclar Azərbaycanın ekoloji şəraitini yaxşılaşdıracaq"
06/12/2019 [11:44]:
“Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-də Dünya Bankının missiyası ilə müzakirələr aparılıb - FOTOLAR
06/12/2019 [11:41]:
İşğalçı ölkə Avropaya  “şeytan” ixrac etməyə başladı...
06/12/2019 [11:41]:
“Muğamımızı qoruduğumuz kimi, onu yaşadanları da qorumaq lazımdır...”
06/12/2019 [11:39]:
Əli Əhmədov: "Növbədənkənar parlament seçkilərinin keçirilməsini səbirsizliklə gözləyirik"
06/12/2019 [11:38]:
SOCAR Qaladakı “Eko park”da Enerji İdarəetmə Mərkəzini istifadəyə verib
06/12/2019 [11:27]:
MSK parlament seçkilərinə görə toplanır
06/12/2019 [11:23]:
Deputatların əlavələrlə birlikdə aldığı məvacib - Maaş, bayrampulu, tətilpulu, pensiya…- Kimə nə qədər düşür?
06/12/2019 [11:20]:
Milli Məclisin adı dəyişdirilsin! - Ziyalılardan TƏKLİF
06/12/2019 [11:18]:
Tramp Milad ağacının işıqlarını yandırdı - VİDEO
06/12/2019 [11:14]:
Almazbek Atambayevin məhkəməsi təxirə salındı
06/12/2019 [11:14]:
“Paşinyan, bəsdir, təlxəklik etdin!   Ən vacib suala cavab ver!..”
06/12/2019 [11:11]:
Aysel bodidə foto paylaşdı - FOTO
06/12/2019 [11:08]:
Azərbaycan-Türkiyə-Qətər birgə hərbi təlimləri keçiriləcək
06/12/2019 [11:05]:
"Səylərimizi birləşdirərək TRACECA-nın cəlbediciliyini artıra bilərik"
06/12/2019 [11:03]:
Natavan əvvəlki imicinə qayıtdı - VİDEO
06/12/2019 [11:00]:
Xalq artisti evində huşsuz vəziyyətdə tapıldı
06/12/2019 [10:58]:
“Düşünürəm ki, bu çox kütləvi əhəmiyyəti olan bir işdir...”
06/12/2019 [10:56]:
Daha bir pendir sexində iyrənc mənzərə - FOTOLAR
06/12/2019 [10:49]:
ABŞ-da zərgərlik mağazasının qarəti zamanı dörd nəfər öldürülüb - VİDEO
06/12/2019 [10:46]:
Vilayət Eyvazov Dövlət Yol Polisi barədə göstəriş verdi
06/12/2019 [10:35]:
Səfir: "Qətər Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyır və haqq işini dəstəkləyir"
06/12/2019 [10:34]:
"Saudi Aramco" IPO-dan 26 milyard dollara yaxın gəlir əldə edib
06/12/2019 [10:07]:
Əli Əsədovdan dövlət ümumtəhsil məktəbləri ilə bağlı - QƏRAR
06/12/2019 [10:05]:
Tramp Səudiyyə Ərəbistanına 12 min hərbçi göndərir?
06/12/2019 [10:04]:
Həbib və atasına ali mükafat təqdim olundu
06/12/2019 [10:03]:
İranda toyda qaz balonu partladı – 11 nəfər öldü
06/12/2019 [10:01]:
Bu gün Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə ölkədə 650 min ağac əkiləcək
06/12/2019 [09:34]:
Daha bir senator “erməni soyqırımı"nın tanınması ilə bağlı qətnaməni blok etdi
06/12/2019 [08:07]:
Rusiyanın bütün idman obyektlərində  namaz otaqları olacaq- İbrətamiz...
06/12/2019 [07:24]:
Nəfsimizin ardınca dəli kimi qoşanda tormozu necə basaq?..
06/12/2019 [00:06]:
Telefon danışığınızı kim dinləyir? – Bu KOD ilə hər şeyi öyrənəcəksiniz
06/12/2019 [00:03]:
"Biz xalq üçün yaşayırıq, dövlət xalqı qorumalıdır"
Bütün arxiv bir sırada
15/08/2019 [00:33] - Araşdırma - ( 3120 dəfə baxılıb)

Şaumyan, Andranik və "Türkiyə Ermənistanı" problemi: Bolşevik erməninin etirafları...



Moderator.az ermənişünas alim, Türkiyənin Ərciyəz Universitetinin professoru Qafar Çaxmaqlının erməni kommunist, hiyləgər siyasətçi Anastas Mikoyan haqqında Türkiyə türkcəsində qələmə aldığı "Anastas Mikoyan: Bolşevik erməninin etirafları" kitabının Azərbaycan dilinə tərcüməsinin növbəti hissəsini təqdim edir. 

Əvvəlini buradan oxuya bilərsiniz. 

Şaumyan, Andranik və "Türkiyə Ermənistanı" problemi

Sıravi orduya sahib olan, həm də erməni quldur dəstələrini ətrafında toplayan Andranik müsəlmanlardan Ermənistan hökumətinə tabe olmalarını tələb edirdi. Əks təqdirdə, yaşadıqları bölgələrdən qovulacaqlarını bildirirdi. Leninin güvəndiyi erməni bolşevik Şaumyan bu məsələdə Andranikə hər cür dəstək verir, hətta onu “bolşeviklərin ən yaxın dostu” kimi görməyi tövsiyə edirdi.
Çar hökumətinin və müvəqqəti rus hökumətinin tətbiq etdiyi "Erməni dövləti" planını reallaşdırmaq üçün bolşevik hakimiyyətinin ilk addım olaraq "Türkiyə Ermənistanı" ilə əlaqədar təmimnamə yayımlaması bu dəstəyin işarəsi idi. Amma Brest-Litovsk sülh müqaviləsi ilə rəsmən icra edilə bilməz vəziyyətə gələn "Türkiyə Ermənistanı" təmimnaməsi bildiriş olmaqdan irəli gedə bilmədi. "Türkiyə Ermənistanı" təmimnaməsi əvvəlcə  Brest-Litovsk sülh müqaviləsi ilə, daha sonra 20-ci əsrin 20-ci illərində Mustafa Kamalın başçılığı ilə keçirilən milli azadlıq mübarizəsinin zəfərlə nəticələnməsi səbəbiylə və Sovet Rusiyasıyla qurulan işbirliyi səbəbiylə gerçəkləşmədi. Bunu həyata keçirmək tapşırığı alan Stepan Şaumyan ''Türkiyə Ermənistanı'' muxtariyyətini gerçəkləşdirə bilmədiyi kimi, nə Qafqazda, nə də Bakıda sovet hakimiyyətini qurdu.

Qafqazın fövqəladə  komissarı təyin olunan Şaumyana "Qafqazı Sovetləşdirmək" tapşırığı verildiyi kimi, Rusiya ordusunun işğalı altındakı  Türkiyə torpaqlarında bir Ermənistan yaratmaq səlahiyyəti də verilmişdi.  Bə məqsədlə hərəkət edən Şaumyan əvvəlcə Tiflisə gəlib, 22 yanvarda çıxış edərək  Qafqazı sovetləşməyə çağırmışdı. Bu təşəbbüsün ardından bolşevik inqilabına qarşı çıxan Qafqaz komissarı Mavera Şaumyanı 24 saat içində ölkəni tərk etməyə məcbur etdi. Şaumyan və yanındakılar bu səbəbdən Bakıya sığındılar.

Bu dövrdə görülən işlərdən sonra 29 dekabr 1917 - 11 yanvar 1918-ci ildə Xalq Komissarları Sovetinin daha çox 13 nömrəli fərmanı kimi bilinən “Türk Ermənistanı"na aid məşhur sərəncamı qəbul edilmişdi. Lenin və Stalinin imzaları ilə 2 gün sonra, yəni 1918-ci il yanvarın 13-də “Pravda” qəzetində yayımlanan bir məqalə bundan sonrakı Türk-rus, xüsusilə də Türk-erməni münasibətlərinə istiqamət verəcəkdi. 13 nömrəli fərman belə idi: “Xalq Komissarları Soveti erməni xalqına elan edir ki, Rusiyanın işğalı altındakı “Türk Ermənistan”ındakı ermənilərin öz talelələrini, hətta tam müstəqilliyə nail olana qədər, öz müqəddəratını təyin etmə azadlıqlarını Rusiyanın Fəhlə və Kəndli Höküməti dəstəkləyir. Xalq Komissarları Sovetinin fikrincə, bu hüquqların reallaşdırılması ancaq erməni xalqının sərbəst şəkildə referendum keçirməsinə imkan yaratmaq üçün əvvəlcədən müəyyən tədbirlər görməklə mümkün olacaqdı. Xalq Komissarları Soveti bu tədbirlərin belə olacağını hesab edirdi:
1. Rusiya Ordusunun "Türk Ermənistanı" ərazisindən kənara çıxması və “Türk Ermənistanı”ndakı əhalinin şəxsi əmlakının təhlükəsizliyini qorumaq məqsədiylə dərhal bir Erməni Xalq Milisinin qurulması. 
2. Erməni qaçqınları və müxtəlif ölkələrə səpələnmiş erməni qaçqınların "Türk Ermənistanı” ölkəsinə heç bir maneə ilə qarşılaşmadan qayıtmaları. 
3.  Hərb əsnasında Türk orqanlarının Türkiyənin daxili vilayətlərinə zorla göndərilmiş ermənilərin "Türk Ermənistanı"na sərbəst dönmələrini gerçəkləşdirmək. Türk orqanları ilə sülh müzakirələri davam etdirilərkən, Xalq Komissarları Soveti bu məsələnin üzərində israrla dayanacaq.
4. "Türk Ermənistanı"nda  “Ermənistan Xalq Nümayəndələri Soveti” adıyla müvəqqəti bir idarə qurulması qərara alınmışdır. Qafqaz işləri üzrə fövqəladə xalq komissarı Stepan Şaumyan 2 və 3-cü maddələrin "Türk Ermənistanı"nın əhalisinə tətbiq edilməsi və rus əsgərlərinin "Türk Ermənistanı" ərazisindən çıxarılması (I maddə) ilə bağlı qarışıq bir komissiyanın yaradılması məsələsində hər cür danışıqlar aparmaqla bağlı təlimatlandırılmışdır.  

Əlavə: "Türk Ermənistanı"nın coğrafi hüdudları demokratik prinsiplər əsasında seçilən erməni dövlət qubernatorları və mübahisəli (İslam və digər) əyalətlərin əhalisindən demokratik prinsiplər əsasında seçilən qubernatorlar, Qafqaz İşləri Müvəqqəti Fövqəladə Komissarlığı ilə birlikdə təyin ediləcəkdir.
Xalq Komissarları Sovetinin rəhbəri V. Ulyanov (Lenin) 
Xalqların Xalq Komissarı İ.Cuqaşvili (Stalin)
Xalq Komissarları Sovetinin işlər müdiri V.. Bonç-Bruyeviç
Xalq Komissarları Sovetinin katibi N.Qorbunov

Xülasə; Müharibə zamanı Rusiyanın işğal etdiyi Türkiyə ərazilərini tərk etməsi və bölgədəki mülki şəxslərin müdafiəsi üçün bir erməni milis dəstəsinin qurulacağı, məcburən yerlərindən ayrılmış ermənilərin sərbəst şəkildə yerlərinə qayıda bilmələri və Şaumyanın müvəqqəti qurulmuş “Erməni Nümayəndələr Sovetinin” rəhbəri olması kimi məsələlər “ruslara görə” həll olunurdu. Bolşeviklərin bu cür fərmanlar qəbul edərək,  ermənilərin "müdafiəçi" vəziyyətinə keçmələrinin bir çox səbəbi var idi. Bolşevik liderləri Avropa və Amerikadakı sosialistlərin gözünə girmək məqsədilə “Türk boyunduruğu” altındakı “zavallı” ermənilərin hüquqlarını qorumağı bir vəzifə hesab edirdilər.

Ardı var...

loading...
loading...
Sərxoş qadın kişi sərnişinlərin yanına gedib... - RƏZALƏT...+ VİDEO
6,5 saat ürəyi dayanan qadın həyata qaytarıldı - İNANILMAZ...
Polşa 8 min qızıl külçəni İngiltərədən geri aldı - 4 milyard funt-sterlinq dəyərində...
Homoseksual olduğunu düşündüyü oğlunu yol kənarına atıb qaçdı - FOTO
Milli Məclisə növbədənkənar seçkilərin tarixi açıqlanıb - SƏRƏNCAM
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Suriyalı qaçqınlar Türkiyədə xoşbəxtdi, ölkələrinə qayıtmaq istəmirlər- Araşdırma...
Dünya
Polisin atdığı qaz kapsulu jurnalisti gözündən yaraladı - FOTO
Cəmiyyət
“Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-də Dünya Bankının missiyası ilə müzakirələr aparılıb - FOTOLAR
Cəmiyyət
“Muğamımızı qoruduğumuz kimi, onu yaşadanları da qorumaq lazımdır...”
Cəmiyyət
“OLYMPUS”un fəaliyyətindən narazılıq: Şirkətin əməkdaşları haqda qoçuluq ittihamı...
Həftənin ən çox oxunanları
"Əndamın yansın, Roza" - Aparıcı efirdə özünü saxlaya bilmədi - FOTO
Prezident Administrasiyasının yeni strukturu – TAM SİYAHI
TANAP-ın açılış mərasimində qalmaqal: Ərdoğanın çıxışı nazirin etirazına səbəb olub...
Vaqif Əsədovdan təcili yardıma yol verməyən xanım sürücüyə: "Könüllü gəlsəniz..." - VİDEO
Putin az qala təyyarə qəzasında həlak olacaqdı...
Prezident daha bir məmuru işdən çıxardı
Viaqra yerinə sadəcə aspirin için - Türkiyəli həkimlərdən maraqlı araşdırma...
"Rüfət Aslanlı kimi cılız tamahkir, Cahangir Hacıyev kimi yırtıcı onunla şahmat oyununda mat oldular"
“Qarabağ mitinqini Ramiz Mehdiyev açıb onu aparmağı Nüsrət Kəsəmənliyə həvalə etdi...”
“A.Akopyanın Mehriban Əliyevanı Qarabağa dəvət etməsi hesablanmamış bir addımdır...”-Erməni ekspert
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247