Xəbər lenti
18/10/2019 [17:34]:
Özünüməşğulluq proqramı iştirakçılarının əl işlərinin sərgi-satış yarmarkası keçirildi
18/10/2019 [17:26]:
Dövlət Komitəsinin sədri Ağcabədidə məcburi köçkünləri qəbul edib
18/10/2019 [17:25]:
UNEC-də Dövlət Müstəqilliyi Günü qeyd olunub
18/10/2019 [17:22]:
“İlham Əliyevlə Mehriban xanımın bu ölkə üçün çox böyük xidmətləri var”- Türkiyəli diplomat
18/10/2019 [17:19]:
Prezident “ASAN xidmət”ə 20 milyon manat ayırdı
18/10/2019 [17:18]:
Təyyarəyə gecikən sərnişin əsəbindən kompüterləri sındırdı - FOTO
18/10/2019 [17:15]:
“Mənim bir villamın və avtomobilimin olması nə böyük şeydi ki?...”
18/10/2019 [17:08]:
"Azərbaycanda bələdiyyə seçkilərinin keçirilməsi ilə bağlı heç bir maneə yoxdur"
18/10/2019 [17:00]:
Prezident İlham Əliyev: "Köçkünlərin problemlərinin həlli ümumxalq məsələsi olmalıdır"
18/10/2019 [16:54]:
Ledi Qaqa fanatının qucağından yerə yıxıldı - VİDEO
18/10/2019 [16:49]:
Əfqanıstanda məscidə raket atdılar - 31 ölü, 50-yə yaxın yaralı
18/10/2019 [16:46]:
Türkiyə ordusunun “Barış Pınarı” hərəkatında itkiləri açıqlanıb
18/10/2019 [16:42]:
İlham Əliyev onları təltif etdi - SİYAHI
18/10/2019 [16:40]:
Azərbaycanda bələdiyyə seçkilərinin vaxtı müəyyənləşib
18/10/2019 [16:37]:
Ərdoğan Trampın nəzakətsiz məktubuna münasibət bildirib
18/10/2019 [16:22]:
Mətbuat Şurası Prezidentin iradları ilə bağlı iclas çağırdı
18/10/2019 [16:17]:
Türkiyəyə qarşı vuruşan erməni ata və qızı – FOTO
18/10/2019 [16:16]:
Ərdoğan: "Terrorçular Suriyanın şimalını tərk etməyə başlayıb"
18/10/2019 [16:12]:
"Bakı Metropoliteni"nin bütün stansiyalarının rəisləri və müavinləri dəyişib
18/10/2019 [16:09]:
Məşhur aktrisa: "Yaşlı, əxlaqsız qadın obrazı canlandırmaq istərdim"
18/10/2019 [16:05]:
ABŞ-la Türkiyənin anlaşması - müttəfiqliyə davam - ŞƏRH
18/10/2019 [15:12]:
“Respublikamızın Silahlı Qüvvələri müstəqilliyimizin təminatçısı, onun toxunulmazlığının qarantıdır”
18/10/2019 [14:52]:
“The American Interest” nəşri Azərbaycanda islahatlardan yazıb
18/10/2019 [14:49]:
“Günü sabah, biri gün o yerlərimizə qayıtmaq istəyirəm...”
18/10/2019 [14:43]:
"Narkotikdən istifadə ilə bağlı qadağalar effekt vermir"
18/10/2019 [14:38]:
Prezident Rövşən Rzayevi qəbul edib - FOTO
18/10/2019 [14:37]:
Anar Cəbrayıllı: “Ciddi nəzarət olmasa, uşaqlar düzgün yolda addımlamaqda çətinlik çəkər”
18/10/2019 [14:28]:
Siyasi partiyaya mənsub olmayan deputatları MSK-da təmsil edəcək üzv müəyyənləşəcək
18/10/2019 [14:25]:
Paşinyan Təhlükəsizlik Şurasının təcili iclasını çağırdı - Qarabağa görə
18/10/2019 [14:24]:
Azərbaycanda beş nəfər dərmandan zəhərləndi
18/10/2019 [14:23]:
Milli Məclisin növbəti iclasının gündəliyi açıqlanıb
18/10/2019 [14:21]:
“Maşın” şounun iştirakçısının dəbdəbəli evi – VİDEO
18/10/2019 [14:19]:
“Müstəqil ölkəni yaltaqlar deyil,  müstəqil əqidəli vətəndaşlar qurmalıdır...”
18/10/2019 [14:18]:
Çavuşoğlu ilə NATO baş katibi arasında telefon danışığı oldu
18/10/2019 [14:16]:
Fərda: “Olur da... Kişinin başına iş gələr...”
18/10/2019 [14:04]:
“Cinayətkar” pişik “həbsdən qaçdı”, narkomafiyanı xilas etdi... – Polis nə edəcəyini bilmir...
18/10/2019 [13:36]:
Tramp yenə dilini dinc qoymadı, Ankaraya sataşdı - "Bəzən uşaqların dalaşmasına icazə vermək lazımdır..."
18/10/2019 [13:32]:
Samiraldo cavanlıqdakı məsum fotosunu paylaşdı
18/10/2019 [13:30]:
“Qızımın vəsaiti var idi, ev almaq istəyirdi, amma o pulla sığınacağı tikirik...”
18/10/2019 [13:30]:
Şənbə günü yağış yağacaq
18/10/2019 [12:59]:
“Başı bağlı qadınlar Sibel Cana əl çalır...” - VİDEO
18/10/2019 [12:39]:
"Maşın” realiti-şounun qalibi məlum oldu
18/10/2019 [12:34]:
SOCAR: Bu il qaz anbarlarına 2,1 mlrd. kubmetr qaz tədarük edilib
18/10/2019 [12:32]:
Səhiyyə Nazirliyi: Lökbatanda küçəyə atılan körpənin vəziyyəti ağırdır
18/10/2019 [12:31]:
“Azərbaycanda olan mal ətlərinin təhlükəsizliyi bu nöqteyi-nəzərdən təyin edilmir...”- Ekspert...
18/10/2019 [12:30]:
Parlamentlərarası İttifaqın Belqrad şəhərində komitə iclası keçirilib
18/10/2019 [12:19]:
SOCAR neft hasilatını 2,8%, qaz hasilatını 11,4% artırıb
18/10/2019 [12:17]:
Metropolitendə cibgirlik edən şəxs saxlanılıb - VİDEO
18/10/2019 [12:15]:
Bakı metrosunda qatarın qapıları açılmayıb, vaqonların işıqları sönüb
18/10/2019 [12:13]:
"Görərəmsə bu insanın damarlarında “KVN”şik qanı axma ehtimalı var, onunla işləyərəm"
18/10/2019 [12:09]:
Azərbaycanda “Yol Polisinə dəstək” qrupları yaradılıb
18/10/2019 [12:06]:
SOCAR: Neft Emalı Zavodunda təmir işləri noyabrın əvvəlində yekunlaşacaq
18/10/2019 [11:54]:
“Vaxtilə müstəqillik fikrinin özü belə cəmiyyət üçün ağlasığmaz bir şey idi”
18/10/2019 [11:53]:
Əkrəm İmamoğlu Azərbaycan xalqını təbrik etdi
18/10/2019 [11:53]:
Bakıda ağır qəza: Yolda xarab olan maşına arxadan çırpıldı - ANBAAN VİDEO
18/10/2019 [11:49]:
ABŞ səfirliyi Azərbaycan xalqını təbrik etdi
18/10/2019 [11:49]:
Hərbiyönümlü 22 QHT bəyanat yaydı: "Narahatlıqla bildiririk ki..."
18/10/2019 [11:44]:
"Könül istərdi ki, hər birinizi, ev və iş yerlərinizi ziyarət edib vidalaşım, fəqət..."
18/10/2019 [11:40]:
“Bizim istinad nöqtəmiz Azərbaycan dövlətinin m üstəqilliyidir, istiqlalıdır...”
18/10/2019 [11:36]:
“Tələbələrimiz zirvədə olanda biz müəllimlər də sevinirik...”
18/10/2019 [11:24]:
BSU-da tədbir: 50 il qüdrətli Azərbaycan naminə
18/10/2019 [11:12]:
“Arzu edirəm ki, müstəqilliyimizin 29-cu ildönümünü Qarabağda, Şuşada qeyd edək”
18/10/2019 [11:07]:
Malayziyanın Baş naziri Azərbaycana gələcək
18/10/2019 [11:04]:
“Son 10 ildə elektrik enerjisinin istehlakı 26% artıb”
18/10/2019 [11:04]:
"Neft Emalı Zavodunda təmir işləri noyabrın əvvəlində yekunlaşacaq" - SOCAR rəsmisi
18/10/2019 [11:02]:
"Qəzetlərin kateqoriyaya bölünməsi mətbuatın gücdən düşməsinə hesablanmış addım idi"
18/10/2019 [10:51]:
Pərviz Şahbazov: “Bərpa olunan enerji mənbələri ilə bağlı təkliflər prezidentə təqdim ediləcək”
18/10/2019 [10:51]:
“Bir çox insanlar islahatı qəbul edə bilmir və müqavimət göstərirlər..." - VİDEO
18/10/2019 [10:27]:
Qarabağın işğal etdirilməsi haqda çox təsirli bir meyxana yayıldı...-Vaqif Fəda-VİDEO
18/10/2019 [10:24]:
Keçmiş maliyyə nazirindən sensasion açıqlamalar: "İllərdir ölkəni sabotaj edirlər..."
18/10/2019 [10:11]:
ABŞ-da 30-dan çox insan elektron siqaretdən ölüb
18/10/2019 [10:09]:
Terrorçular İran ərazisindən Türkiyəyə atəş açıblar, ölən və yaralanan var
18/10/2019 [10:03]:
Həbsxananın bağlanması səkkiz milyard dollara başa gələcək - FOTO
18/10/2019 [10:01]:
Şahzadə Uilyam və Keyt Middltonun təyyarəsi fırtınaya düşdü
18/10/2019 [09:51]:
Zaur efirə sinəsi açıq geyimdə gələn müğənniyə: "Ay qız, uşaq var, ağsaqqal var" - VİDEO
18/10/2019 [09:45]:
Arktikada 1902-ci ilə aid qəhvə çəlləkləri aşkarlanıb - FOTOLAR
18/10/2019 [09:44]:
Dünyanın ən bahalı brendləri məlum oldu
18/10/2019 [09:43]:
Ermənistan atəşkəsə əməl etmir
18/10/2019 [09:41]:
Bakıda çay evində 61 yaşlı kişi çaydanla öldürüldü
18/10/2019 [09:36]:
Bu içkilər insan ömrünü uzadır
Bütün arxiv bir sırada
15/08/2019 [00:33] - Araşdırma - ( 3065 dəfə baxılıb)

Şaumyan, Andranik və "Türkiyə Ermənistanı" problemi: Bolşevik erməninin etirafları...



Moderator.az ermənişünas alim, Türkiyənin Ərciyəz Universitetinin professoru Qafar Çaxmaqlının erməni kommunist, hiyləgər siyasətçi Anastas Mikoyan haqqında Türkiyə türkcəsində qələmə aldığı "Anastas Mikoyan: Bolşevik erməninin etirafları" kitabının Azərbaycan dilinə tərcüməsinin növbəti hissəsini təqdim edir. 

Əvvəlini buradan oxuya bilərsiniz. 

Şaumyan, Andranik və "Türkiyə Ermənistanı" problemi

Sıravi orduya sahib olan, həm də erməni quldur dəstələrini ətrafında toplayan Andranik müsəlmanlardan Ermənistan hökumətinə tabe olmalarını tələb edirdi. Əks təqdirdə, yaşadıqları bölgələrdən qovulacaqlarını bildirirdi. Leninin güvəndiyi erməni bolşevik Şaumyan bu məsələdə Andranikə hər cür dəstək verir, hətta onu “bolşeviklərin ən yaxın dostu” kimi görməyi tövsiyə edirdi.
Çar hökumətinin və müvəqqəti rus hökumətinin tətbiq etdiyi "Erməni dövləti" planını reallaşdırmaq üçün bolşevik hakimiyyətinin ilk addım olaraq "Türkiyə Ermənistanı" ilə əlaqədar təmimnamə yayımlaması bu dəstəyin işarəsi idi. Amma Brest-Litovsk sülh müqaviləsi ilə rəsmən icra edilə bilməz vəziyyətə gələn "Türkiyə Ermənistanı" təmimnaməsi bildiriş olmaqdan irəli gedə bilmədi. "Türkiyə Ermənistanı" təmimnaməsi əvvəlcə  Brest-Litovsk sülh müqaviləsi ilə, daha sonra 20-ci əsrin 20-ci illərində Mustafa Kamalın başçılığı ilə keçirilən milli azadlıq mübarizəsinin zəfərlə nəticələnməsi səbəbiylə və Sovet Rusiyasıyla qurulan işbirliyi səbəbiylə gerçəkləşmədi. Bunu həyata keçirmək tapşırığı alan Stepan Şaumyan ''Türkiyə Ermənistanı'' muxtariyyətini gerçəkləşdirə bilmədiyi kimi, nə Qafqazda, nə də Bakıda sovet hakimiyyətini qurdu.

Qafqazın fövqəladə  komissarı təyin olunan Şaumyana "Qafqazı Sovetləşdirmək" tapşırığı verildiyi kimi, Rusiya ordusunun işğalı altındakı  Türkiyə torpaqlarında bir Ermənistan yaratmaq səlahiyyəti də verilmişdi.  Bə məqsədlə hərəkət edən Şaumyan əvvəlcə Tiflisə gəlib, 22 yanvarda çıxış edərək  Qafqazı sovetləşməyə çağırmışdı. Bu təşəbbüsün ardından bolşevik inqilabına qarşı çıxan Qafqaz komissarı Mavera Şaumyanı 24 saat içində ölkəni tərk etməyə məcbur etdi. Şaumyan və yanındakılar bu səbəbdən Bakıya sığındılar.

Bu dövrdə görülən işlərdən sonra 29 dekabr 1917 - 11 yanvar 1918-ci ildə Xalq Komissarları Sovetinin daha çox 13 nömrəli fərmanı kimi bilinən “Türk Ermənistanı"na aid məşhur sərəncamı qəbul edilmişdi. Lenin və Stalinin imzaları ilə 2 gün sonra, yəni 1918-ci il yanvarın 13-də “Pravda” qəzetində yayımlanan bir məqalə bundan sonrakı Türk-rus, xüsusilə də Türk-erməni münasibətlərinə istiqamət verəcəkdi. 13 nömrəli fərman belə idi: “Xalq Komissarları Soveti erməni xalqına elan edir ki, Rusiyanın işğalı altındakı “Türk Ermənistan”ındakı ermənilərin öz talelələrini, hətta tam müstəqilliyə nail olana qədər, öz müqəddəratını təyin etmə azadlıqlarını Rusiyanın Fəhlə və Kəndli Höküməti dəstəkləyir. Xalq Komissarları Sovetinin fikrincə, bu hüquqların reallaşdırılması ancaq erməni xalqının sərbəst şəkildə referendum keçirməsinə imkan yaratmaq üçün əvvəlcədən müəyyən tədbirlər görməklə mümkün olacaqdı. Xalq Komissarları Soveti bu tədbirlərin belə olacağını hesab edirdi:
1. Rusiya Ordusunun "Türk Ermənistanı" ərazisindən kənara çıxması və “Türk Ermənistanı”ndakı əhalinin şəxsi əmlakının təhlükəsizliyini qorumaq məqsədiylə dərhal bir Erməni Xalq Milisinin qurulması. 
2. Erməni qaçqınları və müxtəlif ölkələrə səpələnmiş erməni qaçqınların "Türk Ermənistanı” ölkəsinə heç bir maneə ilə qarşılaşmadan qayıtmaları. 
3.  Hərb əsnasında Türk orqanlarının Türkiyənin daxili vilayətlərinə zorla göndərilmiş ermənilərin "Türk Ermənistanı"na sərbəst dönmələrini gerçəkləşdirmək. Türk orqanları ilə sülh müzakirələri davam etdirilərkən, Xalq Komissarları Soveti bu məsələnin üzərində israrla dayanacaq.
4. "Türk Ermənistanı"nda  “Ermənistan Xalq Nümayəndələri Soveti” adıyla müvəqqəti bir idarə qurulması qərara alınmışdır. Qafqaz işləri üzrə fövqəladə xalq komissarı Stepan Şaumyan 2 və 3-cü maddələrin "Türk Ermənistanı"nın əhalisinə tətbiq edilməsi və rus əsgərlərinin "Türk Ermənistanı" ərazisindən çıxarılması (I maddə) ilə bağlı qarışıq bir komissiyanın yaradılması məsələsində hər cür danışıqlar aparmaqla bağlı təlimatlandırılmışdır.  

Əlavə: "Türk Ermənistanı"nın coğrafi hüdudları demokratik prinsiplər əsasında seçilən erməni dövlət qubernatorları və mübahisəli (İslam və digər) əyalətlərin əhalisindən demokratik prinsiplər əsasında seçilən qubernatorlar, Qafqaz İşləri Müvəqqəti Fövqəladə Komissarlığı ilə birlikdə təyin ediləcəkdir.
Xalq Komissarları Sovetinin rəhbəri V. Ulyanov (Lenin) 
Xalqların Xalq Komissarı İ.Cuqaşvili (Stalin)
Xalq Komissarları Sovetinin işlər müdiri V.. Bonç-Bruyeviç
Xalq Komissarları Sovetinin katibi N.Qorbunov

Xülasə; Müharibə zamanı Rusiyanın işğal etdiyi Türkiyə ərazilərini tərk etməsi və bölgədəki mülki şəxslərin müdafiəsi üçün bir erməni milis dəstəsinin qurulacağı, məcburən yerlərindən ayrılmış ermənilərin sərbəst şəkildə yerlərinə qayıda bilmələri və Şaumyanın müvəqqəti qurulmuş “Erməni Nümayəndələr Sovetinin” rəhbəri olması kimi məsələlər “ruslara görə” həll olunurdu. Bolşeviklərin bu cür fərmanlar qəbul edərək,  ermənilərin "müdafiəçi" vəziyyətinə keçmələrinin bir çox səbəbi var idi. Bolşevik liderləri Avropa və Amerikadakı sosialistlərin gözünə girmək məqsədilə “Türk boyunduruğu” altındakı “zavallı” ermənilərin hüquqlarını qorumağı bir vəzifə hesab edirdilər.

Ardı var...

loading...
loading...
“Bir çox insanlar islahatı qəbul edə bilmir və müqavimət göstərirlər..." - VİDEO
30 yaşından sonra bu qidaları yeməyin - HƏKİMLƏRDƏN XƏBƏRDARLIQ...
İstədiyi dərmanı yazmadığı üçün həkimin boğazını kəsdi
Şagirdlərinə göstərdiyi şey sosial mediada virus kimi yayıldı - MARAQLI
Yüz illik ağacı kəsdi, 300 min funt-sterlinq cərimə olundu - MARAQLI
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Təyyarəyə gecikən sərnişin əsəbindən kompüterləri sındırdı - FOTO
Şou-biznes
“Mənim bir villamın və avtomobilimin olması nə böyük şeydi ki?...”
Şou-biznes
Samiraldo cavanlıqdakı məsum fotosunu paylaşdı
Cəmiyyət
“Qızımın vəsaiti var idi, ev almaq istəyirdi, amma o pulla sığınacağı tikirik...”
Cəmiyyət
“Azərbaycanda olan mal ətlərinin təhlükəsizliyi bu nöqteyi-nəzərdən təyin edilmir...”- Ekspert...
Həftənin ən çox oxunanları
Türk ordusunun əsir aldığı terrorçular... - Heç yerdə görmədiyiniz görüntülər - VİDEO
Nə yaraşıq, nə pul,... . Qadınlar kişiləri bu cəhətinə görə seçirmiş.. -FOTO
“Suriya ordusu türk ordusu ilə vuruşmayacaq, çünki...”
YPG-PKK komandirləri Türk ordusunun qarşısında ağlayırlar – VİDEO
"Maşın" şouda böyük rüşvət qalmaqalı - Rəqsanə inanılmaz VİDEO paylaşdı
Bakıda oteldə qadının başı kəsildi - Cinsi əlaqəyə girmədiyi üçün - VİDEO
Türk F-16-ları Suriyanı bombaladı, Ermənistan təlaşa düşdü...
“Paşinyan İlham Əliyevlə razılığa gəlib ki, Dağlıq Qarabağ...”
Masonlardan Türkiyənin əməliyyatı ilə bağlı - Bəyanat
Paşinyanın Aşqabad fiaskosu – Putin Nikolu necə aşağıladı – FOTO/VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247