Xəbər lenti
19/11/2019 [11:48]:
İlham Əliyev Pirşağı dəmir yolu stansiyasının açılışında
19/11/2019 [11:46]:
Ötən gün yol qəzalarında 3 nəfər öldü
19/11/2019 [11:41]:
“Onlar millətçilik alovunu hər vasitə ilə qoruyub saxlamağa çalışırlar”
19/11/2019 [11:33]:
Bu qəsəbədə su olmayacaq
19/11/2019 [11:30]:
“Bütün hallarda Cəlilin heykəlini qoymaqla biz nəsə itirmərik, əslində udarıq...”
19/11/2019 [11:30]:
Nigar Camal yeni duetini təqdim edib - VİDEO
19/11/2019 [11:26]:
Kreml Parisdə “sarı gödəkçələr”i, Almaniyada “Almaniya üçün alternativ”i idarə edir- Fotolar
19/11/2019 [11:24]:
"Ötən ay abort etdirdim"
19/11/2019 [11:20]:
İvanişvili onların planını məhv etdi - Rus ekspert
19/11/2019 [11:20]:
Türkiyədə yol qəzasında 2 nəfər ölüb, 20 nəfər yaralanıb
19/11/2019 [11:18]:
Prezident “28 May” metrostansiyasının qarşısında - VİDEO
19/11/2019 [11:15]:
Eldar Əzizov direktoru işdən çıxardı
19/11/2019 [11:09]:
"Qeyri-maddi Mədəni İrs" siyahısına salınmış milli kəlağayı sənətinin gənclər arasında təbliği” adlı layihənin növbəti təlimi keçirilib
19/11/2019 [11:06]:
Siyasi mühacir biznesi Şengen vizasına çətinliklər yaradacaq - Qubad İbadoğlunun şərhi
19/11/2019 [11:04]:
Nazarbayev türk birliyindən danışır, qızı Sərkisyanla görüşür - SƏBƏB
19/11/2019 [11:01]:
Evlərdən oğurluqlar edən qadın saxlanılıb - FOTO
19/11/2019 [10:56]:
“Azərbaycanda alternativ enerjinin maya dəyəri 10-12 qəpikdir”
19/11/2019 [10:53]:
Türkiyədə FETÖ əməliyyatı: 133 nəfər saxlanılacaq
19/11/2019 [10:52]:
“UNEC-də 1 gün” layihəsinə yenidən start verildi - FOTOLAR
19/11/2019 [10:47]:
Kapital Bank Naxçıvandakı filiallarını yeniləməyə davam edir
19/11/2019 [10:46]:
ABŞ YPG-li terrorçular üçün akademiya açdı - “Aslanın nə dişisi, nə erkəyi..."
19/11/2019 [10:42]:
Həssas qruplardan olan uşaqlara göstərilən xidmətlərə həsr edilmiş tədbir keçirilib - FOTOLAR
19/11/2019 [10:32]:
Abşeronda bir evdən 3 dəfə oğurluq edən dəstə üzvləri saxlanılıblar - FOTO
19/11/2019 [10:27]:
Maşınlarda pərdə və plyonka qadağası qanundan çıxarılır - AÇIQLAMA
19/11/2019 [10:25]:
"Sorosçular Paşinyanı əsir götürüblər"
19/11/2019 [10:22]:
“Nə qədər ki, türk ordusunun başı qarışıb, Naxçıvana girək, Azərbaycana hücum edək”
19/11/2019 [10:19]:
Xuraman övladı üçün Afrikada qurban kəsdirdi - VİDEO
19/11/2019 [10:14]:
İrandan Azərbaycana ixrac olunan malların qiyməti arta bilər - Deputat
19/11/2019 [09:59]:
Avam içib arvadını döyür, alim içib xalqı söyür...
19/11/2019 [09:48]:
Bakıda sakinlər bu küçəyə Mübariz İbrahimovun adını veriblər - VİDEO
19/11/2019 [09:45]:
ATV-nin məşhur aparıcısının canlı yayımda milçəklə sınağı - VİDEO
19/11/2019 [09:42]:
Şimali Karolinada yaşayan sumqayıtlı rəqqasə... - FOTOLAR
19/11/2019 [09:39]:
Şeyxülislam Allahşükür Paşazadənin ailəsində toy - VİDEO
19/11/2019 [09:39]:
Emin Həsənli Qüzey Kipr Türk Cümhuriyyətinin ildönümü tədbirlərinə qatılıb - FOTOLAR
19/11/2019 [09:33]:
Novruz Məmmədov bu vəzifəyə GƏTİRİLİR
19/11/2019 [09:30]:
Bu gün Milli Məclisin plenar iclası keçiriləcək
19/11/2019 [09:28]:
Kamboca şahzadəsi vəfat etdi
19/11/2019 [09:25]:
Kəndlərimiz snayper tüfənglərindən atəşə tutuldu
19/11/2019 [09:19]:
Bu gün Oxçu faciəsinin 100 ili tamam olur
19/11/2019 [09:11]:
Mexiko hava limanında 100 kiloqram kokain aşkar edilib
19/11/2019 [09:07]:
Üzümün tumu Moskva sakininin həyatına son qoydu
19/11/2019 [09:06]:
Çin etirazlar fonunda Honkonqun polis rəisini dəyişib
19/11/2019 [09:03]:
Türkiyədə yenidən zəlzələ baş verib
19/11/2019 [07:53]:
Böyük alim ona hörmətsizlik edən həyat yoldaşını niyə cəzalandırmırdı?..
19/11/2019 [00:45]:
Hansı xəstəliklərdə isti hamam faydalıdır - Sauna və buxarla müalicə
19/11/2019 [00:43]:
Hansı xəstəliklər korluğa səbəb olur? - ARAŞDIRMA
19/11/2019 [00:39]:
Azərbaycanda bəzi xəstəliklər barədə niyə danışılmır? - "Tərbiyəli qız hepatit olmaz...."
19/11/2019 [00:30]:
ARB-də QALMAQAL: Jurnalist bayağı müğənnini “divara dirədi” + VİDEO
19/11/2019 [00:14]:
Bakıda ağır qəza, sürücü hadisə yerindən qaçdı - FOTOLAR
19/11/2019 [00:02]:
"Dövlət katibi Mayk Pompeo ABŞ-dakı acların dərdini çəksin"
18/11/2019 [23:59]:
Bakı-Sabunçu qatarından istifadə edənlərin nəzərinə!
18/11/2019 [23:51]:
""Barış Pınarı" İsrailin Yaxın Şərqdəki neft maraqlarına təhlükə törətdiyi üçün... - VİDEO
18/11/2019 [23:49]:
Fərqanə Qasımovadan “Nəsimi ili”nə möhtəşəm töhfə - VİDEO
18/11/2019 [23:35]:
“Azərbaycan ordusu Stepanakertə girmək üzrəydi, bizi Qaydar xilas etdi...”
18/11/2019 [23:28]:
Alpaqut döyüş sənəti üzrə dünya çempionatına hazırlıq məsələləri müzakirə edilib - FOTOLAR
18/11/2019 [23:21]:
"Kiməsə rektor vəzifəsi vermək üçün universitet açmazlar..."
18/11/2019 [23:20]:
Rusiyalı aktyor qızını bu şəkildə cəzalandırdı - VİDEO
18/11/2019 [23:14]:
"Heç bir kişinin başı üçün deyil ki, desin Pərvinə maşın, ev və ya digər bahalı hədiyyə etmişəm"
18/11/2019 [23:06]:
Gəncəyə toplaşan rus generallarının gizli əməliyyatı: TARİX DƏRSİ + VİDEO
18/11/2019 [23:04]:
Qızlar ölməmişdən 2 saat qabaq bu videonu paylaşıblar - VİDEO
18/11/2019 [22:58]:
Ilanla oynanan oyun şok yaratdı - MARAQLI...+ VİDEO
18/11/2019 [22:54]:
Nadir mavi almaz 14,9 milyon dollara satıldı
18/11/2019 [22:33]:
İraqda olan 30 rusiyalı uşaq Moskvaya gətirilib
18/11/2019 [22:27]:
Türkiyədən xəbərdarlıq: “Suriyada hərəkat yenidən başlayacaq”
18/11/2019 [22:23]:
Gürcüstan parlamenti fəaliyyətini bərpa etdi
18/11/2019 [22:18]:
Gəncədə ər arvadını vəhşicəsinə döydü
18/11/2019 [22:14]:
Kəlbəcərli seçicilərin növbəti qəbulu keçirilib - FOTOLAR
18/11/2019 [22:09]:
Bakıda 29 yaşlı gənc bıçaqlanıb
18/11/2019 [22:03]:
Poroşenkonun deputat toxunulmazlığı ləğv edilir: “Ağlasığmaz axmaqlıq”...
18/11/2019 [21:27]:
Məktəblilər üçün Milli Dirçəliş Gününə həsr olunmuş tədbir keçirilib - FOTOLAR
18/11/2019 [21:19]:
Bu görüntülər ölkəni ayağa qaldırdı - AĞLASIĞMAZ...+ VİDEO
18/11/2019 [21:13]:
"Onu ermənipərəstlikdə ittiham etmək cahillikdir, düşünülmüş və qərəzli bir kampaniyadır"
18/11/2019 [21:12]:
"Məcburi köçkün problemi və Azərbaycan təcrübəsi" adlı tədbir keçirilib - FOTOLAR
18/11/2019 [21:11]:
Yarımstansiyadan oğurluq etmək istəyən kişini cərəyan vurub öldürdü
18/11/2019 [21:07]:
İAEA: İran nüvə sazişindəki ağır su ehtiyatı həddini aşıb
18/11/2019 [21:05]:
Qara qitə ağ örpəyə büründü - İNANILMAZ TƏBİƏT HADİSƏSİ...
18/11/2019 [21:04]:
Rayon prokurorunun müavini sərxoş vəziyyətdə saxlanıldı...
18/11/2019 [20:59]:
"Qayğı" Sosial İnkşaf Mərkəzinin rəhbəri "Nur" uşaq evində qonaq oldu - FOTOLAR
18/11/2019 [20:30]:
Əsgərimizin canını almaq istədi, öz ayağından oldu
18/11/2019 [20:20]:
Sosial medianı ayağa qaldıran evlilik təklifi - MARAQLI...+ VİDEO
Bütün arxiv bir sırada
15/08/2019 [00:33] - Araşdırma - ( 3102 dəfə baxılıb)

Şaumyan, Andranik və "Türkiyə Ermənistanı" problemi: Bolşevik erməninin etirafları...



Moderator.az ermənişünas alim, Türkiyənin Ərciyəz Universitetinin professoru Qafar Çaxmaqlının erməni kommunist, hiyləgər siyasətçi Anastas Mikoyan haqqında Türkiyə türkcəsində qələmə aldığı "Anastas Mikoyan: Bolşevik erməninin etirafları" kitabının Azərbaycan dilinə tərcüməsinin növbəti hissəsini təqdim edir. 

Əvvəlini buradan oxuya bilərsiniz. 

Şaumyan, Andranik və "Türkiyə Ermənistanı" problemi

Sıravi orduya sahib olan, həm də erməni quldur dəstələrini ətrafında toplayan Andranik müsəlmanlardan Ermənistan hökumətinə tabe olmalarını tələb edirdi. Əks təqdirdə, yaşadıqları bölgələrdən qovulacaqlarını bildirirdi. Leninin güvəndiyi erməni bolşevik Şaumyan bu məsələdə Andranikə hər cür dəstək verir, hətta onu “bolşeviklərin ən yaxın dostu” kimi görməyi tövsiyə edirdi.
Çar hökumətinin və müvəqqəti rus hökumətinin tətbiq etdiyi "Erməni dövləti" planını reallaşdırmaq üçün bolşevik hakimiyyətinin ilk addım olaraq "Türkiyə Ermənistanı" ilə əlaqədar təmimnamə yayımlaması bu dəstəyin işarəsi idi. Amma Brest-Litovsk sülh müqaviləsi ilə rəsmən icra edilə bilməz vəziyyətə gələn "Türkiyə Ermənistanı" təmimnaməsi bildiriş olmaqdan irəli gedə bilmədi. "Türkiyə Ermənistanı" təmimnaməsi əvvəlcə  Brest-Litovsk sülh müqaviləsi ilə, daha sonra 20-ci əsrin 20-ci illərində Mustafa Kamalın başçılığı ilə keçirilən milli azadlıq mübarizəsinin zəfərlə nəticələnməsi səbəbiylə və Sovet Rusiyasıyla qurulan işbirliyi səbəbiylə gerçəkləşmədi. Bunu həyata keçirmək tapşırığı alan Stepan Şaumyan ''Türkiyə Ermənistanı'' muxtariyyətini gerçəkləşdirə bilmədiyi kimi, nə Qafqazda, nə də Bakıda sovet hakimiyyətini qurdu.

Qafqazın fövqəladə  komissarı təyin olunan Şaumyana "Qafqazı Sovetləşdirmək" tapşırığı verildiyi kimi, Rusiya ordusunun işğalı altındakı  Türkiyə torpaqlarında bir Ermənistan yaratmaq səlahiyyəti də verilmişdi.  Bə məqsədlə hərəkət edən Şaumyan əvvəlcə Tiflisə gəlib, 22 yanvarda çıxış edərək  Qafqazı sovetləşməyə çağırmışdı. Bu təşəbbüsün ardından bolşevik inqilabına qarşı çıxan Qafqaz komissarı Mavera Şaumyanı 24 saat içində ölkəni tərk etməyə məcbur etdi. Şaumyan və yanındakılar bu səbəbdən Bakıya sığındılar.

Bu dövrdə görülən işlərdən sonra 29 dekabr 1917 - 11 yanvar 1918-ci ildə Xalq Komissarları Sovetinin daha çox 13 nömrəli fərmanı kimi bilinən “Türk Ermənistanı"na aid məşhur sərəncamı qəbul edilmişdi. Lenin və Stalinin imzaları ilə 2 gün sonra, yəni 1918-ci il yanvarın 13-də “Pravda” qəzetində yayımlanan bir məqalə bundan sonrakı Türk-rus, xüsusilə də Türk-erməni münasibətlərinə istiqamət verəcəkdi. 13 nömrəli fərman belə idi: “Xalq Komissarları Soveti erməni xalqına elan edir ki, Rusiyanın işğalı altındakı “Türk Ermənistan”ındakı ermənilərin öz talelələrini, hətta tam müstəqilliyə nail olana qədər, öz müqəddəratını təyin etmə azadlıqlarını Rusiyanın Fəhlə və Kəndli Höküməti dəstəkləyir. Xalq Komissarları Sovetinin fikrincə, bu hüquqların reallaşdırılması ancaq erməni xalqının sərbəst şəkildə referendum keçirməsinə imkan yaratmaq üçün əvvəlcədən müəyyən tədbirlər görməklə mümkün olacaqdı. Xalq Komissarları Soveti bu tədbirlərin belə olacağını hesab edirdi:
1. Rusiya Ordusunun "Türk Ermənistanı" ərazisindən kənara çıxması və “Türk Ermənistanı”ndakı əhalinin şəxsi əmlakının təhlükəsizliyini qorumaq məqsədiylə dərhal bir Erməni Xalq Milisinin qurulması. 
2. Erməni qaçqınları və müxtəlif ölkələrə səpələnmiş erməni qaçqınların "Türk Ermənistanı” ölkəsinə heç bir maneə ilə qarşılaşmadan qayıtmaları. 
3.  Hərb əsnasında Türk orqanlarının Türkiyənin daxili vilayətlərinə zorla göndərilmiş ermənilərin "Türk Ermənistanı"na sərbəst dönmələrini gerçəkləşdirmək. Türk orqanları ilə sülh müzakirələri davam etdirilərkən, Xalq Komissarları Soveti bu məsələnin üzərində israrla dayanacaq.
4. "Türk Ermənistanı"nda  “Ermənistan Xalq Nümayəndələri Soveti” adıyla müvəqqəti bir idarə qurulması qərara alınmışdır. Qafqaz işləri üzrə fövqəladə xalq komissarı Stepan Şaumyan 2 və 3-cü maddələrin "Türk Ermənistanı"nın əhalisinə tətbiq edilməsi və rus əsgərlərinin "Türk Ermənistanı" ərazisindən çıxarılması (I maddə) ilə bağlı qarışıq bir komissiyanın yaradılması məsələsində hər cür danışıqlar aparmaqla bağlı təlimatlandırılmışdır.  

Əlavə: "Türk Ermənistanı"nın coğrafi hüdudları demokratik prinsiplər əsasında seçilən erməni dövlət qubernatorları və mübahisəli (İslam və digər) əyalətlərin əhalisindən demokratik prinsiplər əsasında seçilən qubernatorlar, Qafqaz İşləri Müvəqqəti Fövqəladə Komissarlığı ilə birlikdə təyin ediləcəkdir.
Xalq Komissarları Sovetinin rəhbəri V. Ulyanov (Lenin) 
Xalqların Xalq Komissarı İ.Cuqaşvili (Stalin)
Xalq Komissarları Sovetinin işlər müdiri V.. Bonç-Bruyeviç
Xalq Komissarları Sovetinin katibi N.Qorbunov

Xülasə; Müharibə zamanı Rusiyanın işğal etdiyi Türkiyə ərazilərini tərk etməsi və bölgədəki mülki şəxslərin müdafiəsi üçün bir erməni milis dəstəsinin qurulacağı, məcburən yerlərindən ayrılmış ermənilərin sərbəst şəkildə yerlərinə qayıda bilmələri və Şaumyanın müvəqqəti qurulmuş “Erməni Nümayəndələr Sovetinin” rəhbəri olması kimi məsələlər “ruslara görə” həll olunurdu. Bolşeviklərin bu cür fərmanlar qəbul edərək,  ermənilərin "müdafiəçi" vəziyyətinə keçmələrinin bir çox səbəbi var idi. Bolşevik liderləri Avropa və Amerikadakı sosialistlərin gözünə girmək məqsədilə “Türk boyunduruğu” altındakı “zavallı” ermənilərin hüquqlarını qorumağı bir vəzifə hesab edirdilər.

Ardı var...

loading...
loading...
Böyük alim ona hörmətsizlik edən həyat yoldaşını niyə cəzalandırmırdı?..
Rusiyalı aktyor qızını bu şəkildə cəzalandırdı - VİDEO
"Heç bir kişinin başı üçün deyil ki, desin Pərvinə maşın, ev və ya digər bahalı hədiyyə etmişəm"
Ilanla oynanan oyun şok yaratdı - MARAQLI...+ VİDEO
Bu görüntülər ölkəni ayağa qaldırdı - AĞLASIĞMAZ...+ VİDEO
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
İlham Əliyev Pirşağı dəmir yolu stansiyasının açılışında
Cəmiyyət
“Bütün hallarda Cəlilin heykəlini qoymaqla biz nəsə itirmərik, əslində udarıq...”
Dünya
Kreml Parisdə “sarı gödəkçələr”i, Almaniyada “Almaniya üçün alternativ”i idarə edir- Fotolar
Cəmiyyət
Azərbaycanda bəzi xəstəliklər barədə niyə danışılmır? - "Tərbiyəli qız hepatit olmaz...."
Gündəm
Əsgərimizin canını almaq istədi, öz ayağından oldu
Həftənin ən çox oxunanları
Qadında intim münasibətin qaydasında olmadığını göstərən 8 ƏLAMƏT...
Aygün Kazımova məhbəsdə ölüm ayağında olan qardaşına baş çəkdi - FOTO
"Ölkədə bütün danaları kəssən, 10 şadlıq evinin tələbatını ancaq ödəyər, ancaq it və eşşək əti..."
"Türkiyə bundan sonra Qarabağda lövbər salmış "PKK"-nın üzərinə getməlidir..."
"Ərimi məcbur edirdim ki, mənimlə cinsi əlaqəyə girsin"
"Sən dediyin kimi "mama roza" olsaydım, ən birinci xalan qızı Könül Əzizi çıxardardım..."
Suraxanının yeni icra hakimiyyəti başçısından anoloqu olmayan kadr islahatı...
Yanvardan pensiyalar bu qədər ARTACAQ
Tərtərin icra hakimiyyəti başçısının başı dərddə... - Barəsində video yayıldı + VİDEO
“Bu məsələ açılsa, Rusiya üçün görünməmiş biabırçılıq olacaq...”
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247