Xəbər lenti
17/10/2019 [21:37]:
Gürcüstanda üç uşaq anası olan azərbaycanlını əri kəmərlə boğub - YENİLƏNİB + TƏFƏRRÜAT
17/10/2019 [21:32]:
Putin Ərdoğanın müdafiəsinə qalxdı - Trampa sərt cavab
17/10/2019 [21:19]:
Şvartsnegger və Hemilton qırmızı xalçada öpüşdülər - FOTO
17/10/2019 [21:17]:
Gənclər təşkilatı Göyçayda maarifçilik işi aparıb - FOTOLAR
17/10/2019 [21:15]:
Ərdoğan Trampın məktubunu zibil qabına atıb
17/10/2019 [21:13]:
“O, kreslosunu bərkitmək üçün dövləti də aldadıb” -Afaq Bəşirqızından prezidentə müraciət
17/10/2019 [20:40]:
Tramvay sürücüsü mesajlaşdığı üçün yüz milyon dollarlıq zərər etdi
17/10/2019 [20:37]:
İstədiyi dərmanı yazmadığı üçün həkimin boğazını kəsdi
17/10/2019 [20:33]:
PKK-nın qış bazasına zərbə endirildi - 118 terrorçu zərərsizləşdirildi + FOTOLAR
17/10/2019 [20:32]:
Ər-arvadı Gürcüstana qanunsuz keçirdi - 1 AZN və balaca arağa görə
17/10/2019 [20:29]:
“Övladımız olmadığına görə boşanmadım, çünki həyat yoldaşımı çox sevirdim...”
17/10/2019 [20:11]:
Rusiya ballistik və qanadlı raketlər atdı
17/10/2019 [20:08]:
Fransada Naxçıvanla bağlı təqdimat oldu -FOTOLAR
17/10/2019 [20:04]:
Şagirdlərinə göstərdiyi şey sosial mediada virus kimi yayıldı - MARAQLI
17/10/2019 [20:03]:
“Tofaş” “Opel”lə toqquşdu: bir nəfər öldü
17/10/2019 [19:47]:
ADAU-nun rektoru Mogilyev Dövlət Ərzaq Universitetində mühazirə söyləyib
17/10/2019 [19:46]:
““Kapitalbank” mənim Şuşanın müdafiəsi uğrunda yaralandığımı nəzərə almadı...”
17/10/2019 [19:43]:
Azərbaycanda 16 yaşlı qızı oğurladılar
17/10/2019 [19:41]:
Yüz illik ağacı kəsdi, 300 min funt-sterlinq cərimə olundu - MARAQLI
17/10/2019 [19:06]:
"Azərbaycan Dəmir Yolları”nın sədri "Stadler Minsk" zavodunda oldu - FOTOLAR
17/10/2019 [18:53]:
Bu il 2144 əkiz, 54 üçəm doğuldu
17/10/2019 [18:51]:
Bərdədə yola tökülən şüşə qırıntıları hərəkəti çətinləşdirib - FOTO/VİDEO
17/10/2019 [18:47]:
Azərbaycanın dövlət büdcəsində 181 milyon manat qalıq yaranıb
17/10/2019 [18:06]:
Azərbaycan əhalisinin sayı açıqlanıb
17/10/2019 [18:04]:
“Sanksiya ritorikaları 70 illik NATO alyans ruhu ilə uyğun gəlmir”
17/10/2019 [18:02]:
"Essyen məni görüşə dəvət edib..." - Kəmalə İsmayılova
17/10/2019 [17:58]:
Şəkidə şok hadisə - 16 yaşlı qız beş aylıq hamilədir
17/10/2019 [17:56]:
"Cəmiyyətin acgözlüklə gözlədiyi anlar çox da uzaqda deyil..." - Kadr islahatı anonsu...
17/10/2019 [17:49]:
“Bu adam nə qədər şərəfsiz, ləyaqətsizdir ki... - Xalq artistindən əməkdar artistə şok ittiham
17/10/2019 [17:41]:
Abel Məhərrəmovun vəfat edən kürəkəninin yerinə təyinat oldu
17/10/2019 [17:40]:
Cavuşoğlu: “Tramp 5 dəqiqədən bir fərqli “tvit” atır, onun hansına inanaq?”
17/10/2019 [17:31]:
Aqşin Fateh: “Həyasızlığın adını cəsarət qoyublar” - VİDEO
17/10/2019 [17:27]:
Azərbaycana gətirilən elektromobillərin sayı 3 dəfə artıb
17/10/2019 [17:24]:
Özündən 48 yaş böyük kişi ilə evlənən məşhur aktrisa süni mayalanma etdirir - FOTO
17/10/2019 [17:21]:
Prezident: "Qəsəbədaxili yollara asfalt vurulmalıdır"
17/10/2019 [17:21]:
“Biz bu torpağı atalarımızdan təhvil almışıq, azərbaycanlılar isə Qarabağa gəlmədir”
17/10/2019 [17:20]:
Ərdoğanla ABŞ-ın vitse-prezidenti arasında görüş başlayıb
17/10/2019 [17:14]:
BDU-da Dövlət Müstəqilliyi Günü qeyd olunub
17/10/2019 [17:10]:
ADAU-da Müstəqillik günü ilə bağlı şahmat yarışı keçirilib - FOTOLAR
17/10/2019 [17:01]:
Azər Allahverənov “Xüsusi Xidmətlərə görə” ordeni ilə təltif edilib
17/10/2019 [17:00]:
Hərbi Dəniz Qüvvələrində taktiki təlim keçirilir
17/10/2019 [16:59]:
Meliorasiya və Su Təsərrüfatı ASC-yə 790 min manat vəsait ayrılıb
17/10/2019 [16:53]:
MSK sabah bələdiyyə seçkilərinin vaxtını təyin edəcək
17/10/2019 [16:52]:
"Dövlət Nəzarət Təhlükəsizlik Departamenti"nin rəhbəri həbs olunub - RƏSMİ
17/10/2019 [16:50]:
Faiq Qarayev “Əmək” ordeni ilə təltif edilib
17/10/2019 [16:46]:
Çində Asiya-Afrika Gənc Sahibkarlar Forumu işə başlayıb - FOTOLAR
17/10/2019 [16:41]:
Zaxarova: "Mən Sovet İttifaqının Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat katibi deyiləm"
17/10/2019 [16:39]:
Gəncədə doğuş zamanı körpə öldü
17/10/2019 [16:31]:
Zakir Həsənov həmsədrlərlə cəbhənin Qazax istiqamətindəki vəziyyəti müzakirə edib
17/10/2019 [16:15]:
Ağcabədidə avtomobil qoyun sürüsünə girib, 10-dan çox xırdabuynuzlu tələf olub - FOTO
17/10/2019 [16:04]:
Paşinyanın xanımını geyiminə görə təhqir etdilər - FOTO
17/10/2019 [16:00]:
Suriya Milli Ordusunun itkilərinin sayı açıqlanıb
17/10/2019 [15:57]:
Feysbuk və İnstaqram çökdü
17/10/2019 [15:55]:
Rusiya XİN Konstantin Zatulinin Dağlıq Qarabağa qanunsuz səfərinə münasibət bildirdi
17/10/2019 [15:28]:
“Türkologiya” jurnalının 3-cü sayı çapdan çıxıb
17/10/2019 [15:28]:
“Şou-biznesdə heç kimin kişilikdən danışmağa ixtiyarı yoxdur” - VİDEO
17/10/2019 [15:22]:
18 oktyabr- Müstəqillik haqqında Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Aktının qəbuluna dair 5 tezis
17/10/2019 [15:20]:
DİN və Prokurorluq mitinqlə bağlı xəbərdarlıq edib
17/10/2019 [15:19]:
"Azərbaycan Respublikası bütün dünyada ən uğurlu gənc dövlət hesab olunur" -Əli Əhmədov
17/10/2019 [15:17]:
İlham Əliyev Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin idarə heyətinin sədrini qəbul edib
17/10/2019 [15:12]:
Ərdoğan Trampın məktubunu zibil qutusuna atdı
17/10/2019 [15:10]:
ADPU-da BDU-nun 100 illik yubileyi ilə əlaqədar dəyirmi masa təşkil edilib
17/10/2019 [15:09]:
Bakıda ikiarvadlı kişinin törətdiyi dəhşətli qətlin təfərrüatı: Arvadı yad kişi ilə olan şəklini ona göndərib
17/10/2019 [15:09]:
İqtidardakı islahat əleyhdarları... – Novruzov açıqladı
17/10/2019 [15:07]:
Xalq artisti Türkiyəyə aparılır: Vəziyyəti yaxşı deyil
17/10/2019 [15:03]:
“İslahatlara alternativ yoxdur…”- Tahir Rzayev
17/10/2019 [14:56]:
"İslahatları gözdən salmaq istyirlər ki, oturduğu kreslonu..."
17/10/2019 [14:45]:
“Sığorta şirkətləri korrupsiya sövdələşmələrindən qaçıb xidmətin keyfiyyətini artırmalıdır...”
17/10/2019 [14:41]:
“18 oktyabrdan başlayan yol keçilən qısa tarixi mərhələdən sonra bu günki güclü Azərbaycanı təmin edib”
17/10/2019 [14:27]:
Trampın Ərdoğana təhdid məktubu üzə çıxdı - FOTO
17/10/2019 [14:22]:
Ceyhun Bayramov: "Ali məktəblər tələbələrin ödədiyi təhsil haqqından asılı vəziyyətdədir"
17/10/2019 [14:19]:
"Terrorçular kimyəvi silahdan istifadə edib suçu Türkiyə ordusunun üstünə atmağa çalışacaqlar"
17/10/2019 [14:17]:
Ermənilər ekoloji terror törətdilər: Azərbaycana axan çay rəngini dəyişdi
17/10/2019 [14:15]:
"Prezidentin açıq və sərt mesajları islahatlara qarşı olan bütün maneələri aradan qaldıracaq"
17/10/2019 [14:13]:
Gələn ildən müəllimlərin mərhələli şəkildə sertifikasiyası keçiriləcək
17/10/2019 [13:59]:
“Qardaş ölkənin verdiyi şəhid bizim üçün öz şəhidlərimiz qədər dəyərlidir...”
17/10/2019 [13:52]:
Türkiyənin Suriyadakı əməliyyatlarının Ermənistan üçün təhlükəli nəticəsi –102-ci baza müzakirə obyektinə çevrilib
17/10/2019 [13:48]:
Mətbuat Şurasının sədri məmurlarla “reket jurnalistlər”in əlaqəsini təsdiqlədi
17/10/2019 [13:46]:
XİN başçısı bu gün parlamentdə sualları cavablandıracaq –"Keşikçidağ"la bağlı
17/10/2019 [13:31]:
Ermənistanın baş naziri Bako Saakyanı “marzpet” adlandırdı?..
Bütün arxiv bir sırada
15/08/2019 [01:47] - Araşdırma - ( 1040 dəfə baxılıb)

Azərbaycan dövlətçiliyinin qızıl dövrü: Səfəvilər sülaləsi – VIII məqalə



I məqalə burada: http://www.moderator.az/news/282815.html?fbclid=IwAR1d5Dl2AINh7bV7wWWHr9O4RrPhCnokobOn9CdXk2DtOHBEMds_d8z8YPc

 

II məqalə burada: http://www.moderator.az/news/282939.html?fbclid=IwAR1lGCuF3jqFwVsHIXnLBFyJFUN7IM5Eit40M6JPaSMwEN_1Mt8kT8C68sQ

 

III məqalə burada: http://www.moderator.az/news/283188.html?fbclid=IwAR1lwSHci9q0nUiOzAdVrhdXn83OUygODWq1kO1fMSskL_se7QpG9rLsOgU

 

IV məqalə burada: http://www.moderator.az/news/283398.html?fbclid=IwAR0esOwp3_dLo77So004GNsQzweJ7CuI0Ql8z4KaTMklohv

 

V məqalə burada: http://www.moderator.az/news/283465.html?fbclid=IwAR3FoM_fWo0PhUQJycZ5T02Z_gJoFOsHMmWqviBB6NYkVusWxBJglHchb-Y

 

VI məqalə burada: https://www.moderator.az/news/283547.html?fbclid=IwAR2sQi0jNHrxk0TP84pnKf-k1dcO8b0jAw1ahCREz9xl0l4LbVX0vqOnfrY

 

VII məqalə burada: https://www.moderator.az/news/283695.html?fbclid=IwAR3QmTFzb8-D2Nzd-UTlp6rsdp-_-nJgXgctujI_Ko4XzRbW_B4olEVrERQ

 

Göründüyü kimi, orta əsrlərdə şiə olmaq müxalif mövqe əks etdirmək demək idi. Bu mənada bəzi tədqiqatçılar şiəliyi ikiyə ayırırlar: Şi*a-i Velayet və Şi*a-i Siyaset. Onların fikrincə, Şi*a-i Velayet, sadəcə Əhli Beytə (ə) məhəbbət səbəbiylə Yezid və tərəfdarlarına qarşı çıxdıqları üçün Şiə deyə bilinən bəzi təsəvvüf əhlidir. Yezidin və tərəfdarlarının həyata keçirdikləri əməllər isə İslamdan kənar, səltənət maraqlarına xidmət edən bir hadisədir. Buna görə də orta əsr tədqiqatçıları «Səfəviyyə» təriqətinə və «Qızılbaşlığa» qiymət verəndə mütləq Əməvilər və Abbasilər dövründəki prosesləri dərindən izləməlidirlər. Əks halda düzgün qiymət vermək mümkün deyil. Bu cür qiymət baxımından orta əsr şiəliyinə baxış müasir siyasi şiəlikdən ciddi şəkildə fərqlənir.
Bu məsələyə geniş yer ayrmağımızın başlıca məqsədi də «Səfəviyyə» təriqətinin bir müddət sonra «Qızılbaşlıq»la əvəz olunması prosesində ortaya çıxacaq suallara aydınlıq gətirməkdir. Bəllidir ki, Səfəvi dövləti Zərdüştilik, Manilik və Məzdəkilik kimi dini inancların ortaya çıxdığı bir ərazidə tarix səhnəsinə çıxmışdı. Buraya xürrəmiliyi də əlavə etsək, onda situasiya daha da aydınlaşır. Tarixi tədqiqatlar sübut edir ki, zərdüştilik, manilik, məzdəkilik və xürrəmilik arasında bir zəncirvari əlaqə olmuşdur. Bu hərəkatlar həm eyni bir coğrafiyada yayılmış, həm də eyni məqsədlər uğrunda mübarizə aparmışlar. Xürrəmilər VIII əsrlərin axırlarında meydana çıxmış və qırmızı geyinirdilər. Onların adları da ərəbcə qırmızı geyənlər mənasını verir. IX əsrlərin əvvəllərində onlara Babək rəhbərlik edirdi. Orta əsrlər üzrə məşhur tədqiqatçı İ.P.Retruşevski D.S.Marqoliusa istiandən göstərir ki, məzdəkilərlə xürrəmilər arasında genetik qohumluqla bərabər, ideoloji varislik də var idi. Qiymətli mənbələrə istinad edən Petruşevski yazır ki, xürrəmilər hərəkatı yatırıldıqdan sonra yüz illərlə məzdəki-xürrəmi ideologiyası altında çıxışlar baş vermiş və bu çıxışlar hərbi toqquşmaya gətirib çıxarmışdır. Tədqiqatçı daha sonra yazır ki, xürrəmilər-(məzdəkilər) haqqında ən son məlumata Fəzlullah ibn Ruzbixanın verdiyi məlumtalarda rast gəlinir. Səfəvilərə və qızılbaşlara düşmən münasibət bəsləyən bu tarixçi xürrəmilər haqqında məlumat versə də, bu barədə səfəvilərə yaxın mənbələr susub. Ruzbixanın sözlərinə görə, XV əsrin II yarısında qızılbaşlar arasında sosial bərabərlik barədə qədim babəki ideyaları yayılmağa başlayır. Şeyx Heydər öz ardıcıllarına «ibahət» (şəriət tərəfindən qadağan olunanların qanuni sayılması barədə elm) və «Babəkin xürrəmiləri»nin qanunlarını öyrədirdi. Maraqlıdır ki, ilk vaxtlarda Səfəviləri Qaradağ və Talış əhalisi müdafiə edirlər. Bu o ərazilərdir ki, həmin ərazilərdə vaxtilə böyük xalq qəhrəmanı Babəkin rəhbərliyi altında kəndli müharibəsi baş vermişdi. 
Lakin XVI əsrdə xürrəmilər haqqında məlumatlar yoxa çıxır. Tədqiqatçılara görə, xürrəmilərin qalıqları sonradan qızılbaşların ideoloji sistemini qəbul edərək onların ən aktiv hissələrinə çevrilirlər.
Əslində, xürrəmilərin ideologiyası ilə qızılbaşların ideologiyası arasında təkcə yaxınlıq deyil, ümumiyyətlə bu ideologiyaların ən qədim zamanlardan Türk sistemindən gəlməsi özünü göstərirdi. Hər iki ideologiyanın kökündə Türk sistemi dayanırdı. Bəllidir ki, VIII əsrin sonu-IX əsrin əvvəllərindən başlayaraq Azərbaycanda güclü bir xalq-azadlıq hərəkatı başladı ki, bu da xalqımızın ictimai, iqtisadi və siyasi həyatında görkəmli rol oynadı. Bəllidir ki, Azərbaycan xalqının azadlıq uğrunda mübarizəsinin son iyirmi ildən çoxu (816-837) daha qüvvətli olmuş və xilafətə ağır zərbələr dəymişdir. Bu dövrdə də mübarizəyə yüksək hərbi və siyasi bacarığı olan Babək başçılıq etdiyindən, onu qısaca olaraq «Babəkilər hərəkatı» adlandırırlar. Babəkilər hərəkatı Abbasilər xilafətinə həm iqtisadi, həm də siyasi cəhətdən elə bir ağır zərbə vurdu ki, xilafət bir daha özünü düzəldə bilməyib məhvə doğru yönəldi. Abbasilər xilafəti Babəkilərə qarşı apardığı döyüşlərdə yarım milyonluq əsgəri qüvvə itirmişdir ki, bu da qədim dünya və orta əsrlər tarixində yeganə hadisələrdəndir. Tarixdən bizə aydındır ki, ümumiyyətlə, xilafət yarandığı ildən ta süqutuna qədər hər hansı bir müharibədə, hətta böyük imperiyalarla, o cümlədən Sasanilər və Bizansla müharibələrdə bu qədər itki verməmişdi.


Təbii ki, bu cür mübarizənin güclü bir ideoloji sistemi olmalıydı. Xürrəmiliklə bağlı aparılan son tədqiqatlar sübut edir ki, bu tənasüxə, hülula və donbadona əsaslanan bir sufi təlimi idi. Bu təlimi qızılbaşlıqla əlaqələndirən bu faktorlardan əlavə, onun həm də hərbi təlim olmasıdı. Daha doğrusu, onun qızılbaşlar tərəfindən məhrəm qəbul edilməsində bu faktorun rolu az deyildi. Elə hürufiliyə qızılbaşların məhrəm münasibət bəsləməsində digər bu kimi fakttorlar olduğu kimi, hərbi faktor da ciddi rol oynamışdı. Çünki qızılbaşlıq hərbi-siyasi-dini doktrina kimi səhnəyə çıxmışdı. Hər bir qızılbaş həm də nəhəng bir döyüşçü idi. Qızılbaşlar mürşidələrinin uğrunda ölməyi müqəddəs bir vəzifə sayırdılar. Çünki əmin idilər ki, onların mürşidində Allahın, Əhli-beytin təcəllası baş verir. Beləliklə, Şeyx Heydər zamanında «Səfəviyyə» təriqətinin inkişafının nəticəsi olaraq «Qızılbaşlıq» səhnəyə çıxır. «Qızılbaşlıq» kəlməsinə özünün «Çağımızda İtikadı İslam mezhebleri» kitabında toxunan Ethem Ruhi Fiğalı yazır ki, bu gün xalq arasında bu kəlmə haqqında yanlış fikirlər vardır. Onun fkrincə, Türk boyları arasında Qaraqalpaq, Qzılbörk, Qızılbaş, Qarabörk, Yaşılbaş, Ağbaş və buna bənzər bir çox isimlərə rast gəlinir. Müəllif göstərir ki, vaxtilə Altay şamanları da başlarına qırmızı papağ qoyardılar. Bu adət-ənənə Türklər İslamı qəbul etdikdən sonra da aradan qalxmamış və davam etmişdir. Sonradan bu ənənəyə Şaman ənənəsi kimi baxmamış və bu ənənəni İslami mənşə ilə bağlamağa çalışmışlar. Belə olan halda «Səfəviyyə» təriqətinin ardıcılları olanların qızılbaş adlandırılması da aydınlaşır. Qızılbaşlıq üzrə tədqiqat aparan tədqiqatçıların fikrincə, «Qızılbaşlıq» həm də etnik bir kimlikdir. Bu sahə üzrə məşhur mütəxəssis İren Melikova yazır ki, «Səfəvilərin dünyagörüşləri ən qədim türk dünyagörüşlərini əks etdirir. Tanırının insanda təcəlla məsələsi, donbadon inancı Şamanizmdə, Türkman boylarının döyüşçü tayfalarında da mövcud olmuşdur. Qızılbaşlıq həm inanc baxımından, həm də siyasi baxımdan bu faktorları özündə əks etdirmişdir» . İbn Ruzbixan yazır ki, Şeyx Heydər yaşıl paltar geyib, başına qırmızı şapka qoyub hər tərəfə öz qılıncı ilə zərbələr endirməyə başladı . İbn Ruzbixanın verdiyi bu məlumat ciddi tədqiqat obyekti olmamış və sanki nəzərdən qaçmışdır. Şeyx Heydərin bu hərəkətləri qədim Türk inanclarını sübut etmirmi? Bu Göytürkə işarə deyildirmi? Məlumdur ki, Türk tayfaları İslam dinini mənimsərkən, böyük ölçüdə əski inanclarını və adət-ənənələrini də mühafizə etməkdəydilər. Əslində, İslam türk tayfaları arasında yayılarkən Türk xalqları üçün doğma dinə çevrildi. Məsələn, Orta Asiyada bu mənada İslam yayılarkən əski ozanlar kimi xalq arasında dolaşan ata, baba ünvanlı və zamanında əfsanəvi nüfuz qazanmış şəxsiyyətlərin böyük rolu vardı. Bunların içərisində ən məşhuru əski adıyla Yesi (bugünki Türkistan) kəndində yaşamış olan Əhməd Yəsəvidir (ölüm tarixi 1166). Əhməd Yəsəvinin yaratdığı «Yəsəvilik» təriqəti ilə qədim Türk duyğu, düşüncə və ənənələrini özündə əks etdirən yeni bir İslam düşüncəsini yaratmışdır. «Yəsəvilik» ilk Türk təriqətlərindən biri sayılır. Bunun ardınca XIV yüzillikdən etibarən özəlliklə fəth fəaliyyətinə qatılan qazilər arasında yayılmış olan digər türk təriqəti olan Bəktaşilik fəthlər yolu ilə Balkanalara da yayılmış və Qərbi Anadolundan Balkanlara qədər xalqların müsəlmanlaşmasında və Osmanlı idarəçilinin qəbul edilməsində böyük rol oynamıdır.
Bəktaşi-Qızılbaş ənənələri bir-birinə çox yaxındır. Bəzi tədqiqatçılar Qızılbaşlığı çöl-kənd sufilərinin, Bəktaşiliyi isə şəhər sufilərinin təriqəti adlandırırlar. Məsələyə bu konteksdən yanaşsaq, doğrudan da Qızılbaşlıq daha radikaldır və daha çox hərbiləşmiş bir sistemdir. Bu münasibəti biz yenə də İbn Ruzbixanda görürük. «Qızılbaşlığ»ın yaradıcısı Şeyx Heydərdən danışarkən müəllif onu igid bir sərkərdə kimi təqdim edir və gösətrir ki, həddən artıq cəlddir, silahları ustalıqla işlədir və özü də silah qayramığı bacarır. Bir neçə min silah hazırlayıb. 
Şah İsmayıl zamanında bir inanc axını olan «Qızılbaşlıq» Anadoluda ga geniş yayıldı. Anadoluda bu Bəktaşilk və Ələvilik adı altında özünü göstərdi. Bütün bunlar isə Qızılbaşlığın bir türk inanc sistemi olmasının təzahurüdür.
Biz bu məqalə ilə orta əsrlərdə Səfəvi dövlətlərinin yaranmasında təriqətlərin roluna nəzər saldıq. Bəllidir ki, Ağqoyunlular dönəmlərində təriqətçiliyə hörmətlə yanaşılsa da, «Səfəviyyə» təriqətinə həm də malik olduğu gücə görə də hörmətlə yanaşırdılar. Ağqoyunlu dövləti sufi dövləti olmasa da, sufilərin azad dolandığı və dövlət işlərinə qarşıdığı bir məmləkət idi. Dövlət başçısı sufi şeyxləri ilə məsləhətlşir və onların nəsihətləri əsasında hərəkət edirdi. Lakin bundan fərqli olaraq yaranan Səfəvilər dövləti birbaşa sufilərin dövləti idi. Onun idarəçiliyi də sufi sistemi əsasında baş verirdi. Qızılbaşlıq isə «Səfəviyyə» sisteminin ən uca zirvəsiydi ki, özündən qabaq bütün Türkçülük ənənələrini özündə birləşdirmişdi.

 

Dilavər Əzimli

BAO başqanının ideoloji məsələlər üzrə müavini, AMEA-nın Tarix İnstitutunun aparıcı elmi işçisi

 

loading...
loading...
İstədiyi dərmanı yazmadığı üçün həkimin boğazını kəsdi
Şagirdlərinə göstərdiyi şey sosial mediada virus kimi yayıldı - MARAQLI
Yüz illik ağacı kəsdi, 300 min funt-sterlinq cərimə olundu - MARAQLI
"Marşrutun tam fəaliyyətindən sonra üzv ölkələr ilk ildə 1 milyard dollar gəlir əldə edəcəklər”
ADY-nin rəqəmsallaşması proseslərin daha şəffaf, sürətli və dəqiq olmasına kömək edir - RƏYLƏR
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Hadisə
PKK-nın qış bazasına zərbə endirildi - 118 terrorçu zərərsizləşdirildi + FOTOLAR
Cəmiyyət
““Kapitalbank” mənim Şuşanın müdafiəsi uğrunda yaralandığımı nəzərə almadı...”
Cəmiyyət
“Telekanallarımızda mədəniyyətə və kitaba yönəlik verilişlərin açılmağını təvəqqe edirəm...”
Gündəm
“Bu köç Qaradağa gedir-  Bu köç Qarabağa getmir...”
Gündəm
Erməni rejimi Qarabağa yürüş etmək istəyənləri hədələdi: “Hamısı “sərhəd”ə çatmamış öləcək!..” 
Həftənin ən çox oxunanları
Türk ordusunun əsir aldığı terrorçular... - Heç yerdə görmədiyiniz görüntülər - VİDEO
Şəbnəm Tovuzlunun həcisi "tenderlər kralı" Ramazan Mirzəyevlə bağlı sirlər AÇILDI
Tezliklə azadlığa çıxacaq Fədayə üçün BƏD XƏBƏR
Nə yaraşıq, nə pul,... . Qadınlar kişiləri bu cəhətinə görə seçirmiş.. -FOTO
“Suriya ordusu türk ordusu ilə vuruşmayacaq, çünki...”
YPG-PKK komandirləri Türk ordusunun qarşısında ağlayırlar – VİDEO
"Maşın" şouda böyük rüşvət qalmaqalı - Rəqsanə inanılmaz VİDEO paylaşdı
Bakıda oteldə qadının başı kəsildi - Cinsi əlaqəyə girmədiyi üçün - VİDEO
Paşinyanın Aşqabad fiaskosu – Putin Nikolu necə aşağıladı – FOTO/VİDEO
Masonlardan Türkiyənin əməliyyatı ilə bağlı - Bəyanat
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247