Xəbər lenti
14/11/2019 [22:56]:
"İnanıram ki, müraciətimizə DİN-in rəhbər şəxsləri ciddi şəkildə reaksiya verəcək" - VİDEO
14/11/2019 [22:50]:
Azərbaycan millisi Lixteynşteynə qalib gəldi
14/11/2019 [22:46]:
Süründürməçi hakimlər cəzalandırıldı: Birinin fəaliyyətinə xitam verildi
14/11/2019 [22:21]:
Başı telefona qarışan sürücü ağır qəza törətdi - VİDEO
14/11/2019 [21:33]:
Almaniyadan 11 Azərbaycan vətəndaşı deportasiya edilib- SİYAHI
14/11/2019 [21:23]:
Almaniyada azərbaycanlı mühacirə aid restoran və mənzillərdə axtarışlar aparılıb
14/11/2019 [21:06]:
Lukaşenkodan Kremlin ünvanına qəzəbli sözlər: “Biz havayı yeyənlər deyilik...”
14/11/2019 [20:36]:
Ərdoğan Trampın tələbini rədd etdi
14/11/2019 [20:15]:
Gerçək qatillər qondarma qurbanların “soyqırım meşəsi”ni genişləndirir
14/11/2019 [19:54]:
Türkiyənin məşhur müğənnisinin bacısı oğlu həmcinsi ilə evləndi - FOTO
14/11/2019 [19:45]:
Kəsdiyi dırnaqlardan baxın nə hazırladı - MARAQLI... + FOTOLAR
14/11/2019 [19:18]:
Sürətli çəki almağa səbəb olan vərdişlər açıqlandı
14/11/2019 [19:14]:
Azərbaycan Respublikasının Dövlət gerbi haqqında Qanun ləğv edildi
14/11/2019 [19:12]:
Prezident Raşid Temrezovla görüşdü - YENİLƏNİB + FOTO
14/11/2019 [19:10]:
“Bu məsələ açılsa, Rusiya üçün görünməmiş biabırçılıq olacaq...”
14/11/2019 [19:01]:
Vilayət Eyvazovdan yeni təyinat
14/11/2019 [18:58]:
12 adamı doğrayıb, 52 torbaya yığdılar
14/11/2019 [18:56]:
Nəsimişünas alim İmadəddin Nəsimi haqqında yayılan yanlış məlumatlara aydınlıq gətirdi
14/11/2019 [18:48]:
“Ermənistanda bioloji laboratoriyaların mövcudluğu ilə bağlı deyilənlər araşdırılmalıdır"
14/11/2019 [18:40]:
İş sahibindən azərbaycanlı jurnalistə əxlaqsız təklif: "Qısa geyin, mənə aid ol" - FOTOLAR
14/11/2019 [18:35]:
Türkiyə Suriyada yeni hərbi baza inşa edir
14/11/2019 [18:33]:
ÜMİD TV-nin əməkdaşı Ərdoğanın köməkçisi ilə görüşdü
14/11/2019 [18:26]:
"Münaqişənin həlli üçün yeganə yol Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasıdır"
14/11/2019 [18:22]:
Dövlət Mülki Aviasiya Agentliyinin vəzifələri artırılıb
14/11/2019 [18:17]:
TIR 20 metr hündürlükdən belə aşdı - ANBAAN VİDEO
14/11/2019 [18:14]:
Prezident bu sazişləri təsdiq etdi
14/11/2019 [18:12]:
İlham Əliyev bu şəxslərə fəxri adlar verdi - SİYAHI
14/11/2019 [18:10]:
İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva Patriarx Kirill ilə görüşdü - FOTO
14/11/2019 [18:07]:
Emin Həsənli Şimali Kipr prezidenti və nazirlə görüşüb
14/11/2019 [18:06]:
Şamaxıda qaz xətti bir gündə 2 dəfə zədələnib
14/11/2019 [18:03]:
İkinci dəfə əməliyyat olunan Xalq artisti: “Ağrılarım çoxdur”
14/11/2019 [17:56]:
İtalyan mətbəxində Azərbaycan kənd təsərrüfatı məhsullarından istifadə olunacaq
14/11/2019 [17:45]:
“Qarabağ məsələsində romantizmə yer yoxdur”
14/11/2019 [17:40]:
BDU-da marketinqin kommunikasiya sistemi haqda tədbir keçirilib - FOTO
14/11/2019 [17:30]:
İnək nəcisindən sabun, sidiyindən isə kosmetik vasitə hazırlanacaq - MARAQLI
14/11/2019 [17:28]:
“Sevil” tamaşasının primyerası olub - FOTO
14/11/2019 [17:16]:
BSU-da Pedaqoji fakültədə təhsil alan tələbələr üçün seminar keçirilib - FOTO
14/11/2019 [16:59]:
İlham Əliyev Mahmud Abbası təbrik edib
14/11/2019 [16:58]:
Prezident İlham Əliyev Bilal Ərdoğanı qəbul edib
14/11/2019 [16:50]:
İcazəsiz ov edən şəxslər saxlanılıb
14/11/2019 [16:43]:
Goranboy rayonunun Xasadarlı kəndinə qaz verilib - FOTO
14/11/2019 [16:38]:
Şuranın dəstəyi ilə yaradılan grant.az saytının təqdimatı keçirilib - FOTOLAR
14/11/2019 [16:33]:
QAT erməni jurnalistlərin səfərinin mümkün olmayacağını bildirib
14/11/2019 [16:28]:
“Burda Tramp faktoru var və o, çalışacaq ki, Türkiyəylə münasibətlərdə tam qırılma olmasın...”
14/11/2019 [16:21]:
Şair Şamxal Rüstəm vəfat etdi - FOTO
14/11/2019 [16:20]:
Azərbaycan və Ermənistan jurnalistlərinin qarşılıqlı səfərləri başlayır
14/11/2019 [16:17]:
Bakıda məktəbli qız uşaq dünyaya gətirdi
14/11/2019 [16:14]:
Sabir Rüstəmxanlı qardaşının Almaniyada saxlanılmasından DANIŞDI
14/11/2019 [16:10]:
Ərdoğan Trampın sözünü kəsdi və səhvini düzəltdi - VİDEO
14/11/2019 [16:10]:
ADNSU-da Fərman Salmanova həsr olunmuş miniatür kitabın təqdimatı keçirilib
14/11/2019 [16:07]:
“Xaricdən gələn investisiyalara vergidən azadetmə və güzəştlər tətbiq edilsin”
14/11/2019 [16:05]:
BMqT-nin Azərbaycan nümayəndəliyi Zaqatalada təlim-seminar keçirtdi
14/11/2019 [16:00]:
Beyləqan şəhərinə 8,5 km magistral su xətti çəkilib - FOTOLAR
14/11/2019 [15:53]:
Hərbi Dəniz Qüvvələri qarşıya qoyulan tapşırıqları icra edir - VİDEO
14/11/2019 [15:41]:
İranda yol qəzasında 28 nəfər ölüb
14/11/2019 [15:38]:
"Ərimi məcbur edirdim ki, mənimlə cinsi əlaqəyə girsin"
14/11/2019 [15:36]:
Akademik Musiqili Teatrın aktyoruna Mədəniyyət Nazirinin mükafatı təqdim olundu
14/11/2019 [15:33]:
Bankomatlara xüsusi kameralar quraşdırılacaq - Rusiyada
14/11/2019 [15:32]:
""Qarabağ” adlı ayrıca telekanal yaratmağa ehtiyac yoxdur"
14/11/2019 [15:31]:
Azərbaycanda birdəfəlik şprislərlə bağlı yeni standart təsdiqlənib
14/11/2019 [15:30]:
Gürcüstan müxalifəti genişmiqyaslı mitinqlərin keçiriləcəyini bəyan edib
14/11/2019 [15:29]:
Ali təhsil çox böyük transformasiyalara uğrayıb”
14/11/2019 [15:25]:
Azərbaycan neftinin bareli 67,43 dollara satılır
14/11/2019 [15:24]:
Kərim ona gələn təkliflərdən DANIŞDI: “Bəylər mənə yazır” –FOTO/VİDEO
14/11/2019 [15:21]:
“Məni kim tanımır ki?!” - FOTO/VİDEO
14/11/2019 [15:20]:
ATU rektoru Türkiyənin Boylam Psixiatrik Xəstəxanasının professoru ilə görüşüb - FOTO
14/11/2019 [15:08]:
Milli Məclis Aparatının saxlanmasına 45,488 milyon manat XƏRCLƏNƏCƏK
14/11/2019 [15:02]:
Özündən 48 yaş böyük kişi ilə evlənən aktrisa boşanır - FOTO/VİDEO
14/11/2019 [14:57]:
Bu dünya ulduzu 13 ildir mobil telefondan istifadə etmir
14/11/2019 [14:57]:
Tanınmış aktrisanın səhnədə vəziyyəti pisləşdi, xəstəxanaya qaldırıldı
14/11/2019 [14:55]:
Türkiyə prezidenti Allahşükür Paşazadəni təbrik edib
14/11/2019 [14:52]:
Türkiyədə hərbi hissədə partlayış: 17 nəfər xəsarət aldı
14/11/2019 [14:50]:
Ermənistanlı 3 qat dünya çempionu Moskvada güllələnib
14/11/2019 [14:48]:
Külli miqdarda aksiz markası olmayan spirtli içkilər aşkarlanıb - FOTO
14/11/2019 [14:46]:
Şamaxıda dörd uşaq anasını zorlamaq istəyənlər məhkəmə qarşısında
14/11/2019 [14:41]:
“18 yaşına çatmayan əlillərə ayrılan müavinətlər daha da artırılsın” - VİDEO
14/11/2019 [14:38]:
“İnsanlar adi qaydada pul qazanmaq imkanından məhrumdurlar”
14/11/2019 [14:30]:
Vladimir Putin Allahşükür Paşazadəni təltif edib
14/11/2019 [14:28]:
Serialın başıbağlı obrazını bu halda görməmisiniz - Dekolte, qısa ətək və başqa açıq-saçıq fotoları
14/11/2019 [14:27]:
Kəlbəcərdə 3 erməni Tərtər dərəsinə yuvarlanıb öldü...
Bütün arxiv bir sırada
17/08/2019 [10:52] - Ədəbiyyat - ( 779 dəfə baxılıb)

Gecəni nurlandıran gerçək xəyallar...



(Rəfail Tağızadənin “Gecə xəyalları”nın işığında düşüncələr)

Bu poeziya toplusunun ilk səhifələrindən doymazlıqla mənəvi qida axtaranda Cübran Xəlil Cübranın bir müdrik deyimini özümün qulağına pıçıldadım: “Poeziya ürəkləri məftun edən müdriklikdir. Müdriklik isə fikir himnini ifa edən poeziyadır”. Mən ‘Gecə xəyalları”nda əsl söz sənəti axtarırdım, müdrik poeziya. Tapdımmı? Tapdım...

Bəri başdan onu deyim ki, həssas Söz Adamı mövzu qıtlığı yaşaya bilməz. Əslində sözə könlünü verənin hər addımı, yanından keçən qayğılı, qayğısız, sayğılı, sayğısız insanlar, yarpaqlı, yarpaqsız ağaclar, ayağımızı yuyan otlar, bir sözlə, gördüyümüz, duyduğumuz hər şey mövzudur. Rəfail Tağızadənin şeirləri ilə yaxından tanış olanda anladım ki, şair yuxuların, xəyalların, gecənin qoynundakı işığın gerçəkliklərindən də poeziya yaratmağa qadirdir.

Şairin “Gecə xəyalları” nur yayır, işığa səsləyir, düşündürür, sabaha inam yaradır. Rəfail müəllim  “Aydan ayrılan buludun çərçivəsiz qapını bağlamağından, küləyin şüşəsiz pəncərəni örtməyindən, hasarından sarı əncir, qapısından qara qıfıl sallanan bağ evinin” əhvalından yazanda da o işığı görməmək olmur, hər sözün, hər misranın arasından işıq boylanır. Bu poetik azadlıq nişanəsidir. Söz Adamının özgürlüyünə qapı da, qapının çərçivəsi də, pəncərənin şüşəsi də, qara qıfıl da heç vaxt mane olmayıb, mane  ola bilməz də.

Poeziya sənətin elə bir növüdür ki, insanın yaşamaq eşqinə qol-qanad verir, xoş ovqat yaradır, bədbin insanın qəlbinə işıq salıb nikbinliyə aparır. “Gecə xəyalları”nın qanadlarından yapışıb işıqlı sabahlara doğru uçanda köhnə xasiyyətimdən əl çəkə bilmədim, Rəfail Tağızadəni “ovqat şairi” titulu ilə mükafatlandırdım. Bu yəqin ki, şairə  də xoş olar. Çünki bu çağımızda şairin ən böyük və birinci mükafatı oxucu sevgisidir...
Onun şeirləri kəpənək qanadı kimi al-əlvan və incə ruhlu, sarı sim kimi həssas, Şopenin musiqisi kimi lirik və ovqatyaradandır. Hər misrada əxz eləməli nəsə tapa bilərsən. Onun “xatirələrini şütüyən maşının sayğacının ötən rəqəmləri” belə çözə bilir. Belə ovqat sahiblərinin “maşında yazılan şeirlərini döngədə qəfil basılan əyləc quş kimi uçurdur maşının pəncərəsindən”. Amma həmin şeir Rəfail Tağızadənin mənəvi övladı kimi ondan ayrı da yaşaya bilməz, onun qəlbinin işıqlı küncündə yuva qurub yaşayır. Belə olmasaydı “dirijor küləklər notu yarpaqlara yazılmış qışın 10-cu simfoniyasını səsləndirə bilməzdi, son akkordunadək”, şairin tarıma çəkilmiş ürək tellərində...

Şair o qədər həssasdır ki, “bir anlıq xoş baxışlara aldanan, gecədən səhərədək ümid asılqanından asılan, xəyallarında bir isti bədənə sığınıb gəzən” vitrindəki paltarların halına acıyır:

Alıcısını gözləyən vitrindəki paltarlar                                                                                              
utanar yaman,                                                                                                                        
utanar zaman-zaman                                                                                                          
kirayənişin bədənə                                                                                                                   
geyinilib soyunulmaqdan.                                                                                                            vitrindəki paltarların                                                                                                                 
“apar məni, apar məni” deyən,                                                                                                         yalvaran baxışları                                                                                                                       
uzanar..., uzanar qapıyacan...

Rəfail Tağızadənin daxilindəki poeziya seli o qədər güclüdür ki, “zamansız qaranlıqda saatın əqrəbindən asılıb qalan” fikirlərin sürəti heç azalmır, damarlardakı qanına qarışıb poeziyalaşır. Buna ürəkmi dözər? Ona görə də şair Tanrının ona vediklərindən “şikayət” edir, ikinci ürək istəyir ki, sözsevərlərin qəlbini daha da ehtizaza gətirsin:

Neynirdim iki əli, ayağı,                                                                                                             
iki gözü qulağı,                                                                                                                          
bu qədər barmağı neynirdim?                                                                                                   
Mənə iki ürək verəydin, Allah.                                                                                                   
ağrıyanda dəyişdirib                                                                                                                
birini sağıma qoyardım,                                                                                                            
bir az rahat olardım.                                                                                                              
Neynirdim iki ayağı?                                                                                                              
biri Qarabağda minaya düşəcək                                                                                               
kül olmuş bir kənddə özümü axtaranda.                                                                           
Neynirdim bu qədər barmağı, neynirdim?                                                                              
onsuz da bir əl, beş barmaq                                                                                                  
narahat ürəyimi ovcunda saxlar.   

Etiraf edirəm ki, çoxdandı bu ovqatda, bu deyim tərzində ürək və Qarabağ mövzusunda şeir nümunəsinə rast gəlməmişdim. İnsan duyğularını bu qədər yerindən oynadan yığcam fikirlərə bu günümüzün çox böyük ehtiyacı var, düşünək, təmizlənək...

Şairin Vətən sevgisi də bir lirik ovqata köklənib, səmimidir, Vətənin “qışı, qarı doğmadı” Vətən oğluna, “durnalara qoşulub ölkənin qışından heç yerə getmək” fikri yoxdur onun:

Qar basmış cığırlar tale yolları,                                                                                          
Babəkin qollarına bənzəyir                                                                                                                 ağacların budanmış qolları.                                                                                                   
tüstüsü təpəsindən çıxan evin                                                                                                     
içində tənhalıq ocağı alovlanır.                                                                                             
Dodaqlarımı yandırır oxunmamış nəğmələr,                                                                       
məni həsrətə öyrədir sənin yoxluğun...     

Yenə də ovqat. “Buluddan sıyrılan bədirlənmiş Ay”ı təsvir edən müxtəlif poetik lövhələrə rast gəlmişik. Rəfail müəllimin təxəyyülündəki Ay isə gecənin və şəhərin şəklini çəkir.
Şairin yaradıcılığında yığcamlıq, sözdən xəsisliklə istifadə edib məna tutumlu obraz yaratmaq başlıca meyardır. O, payız ovqatlı bir şeirində xəzan fəslinin son günlərində cığırın “yazıq”lığına rəhmdilliklə acıyır. Rəfail müəllim yaradandan iki ürək istəsə də, vermədiyinə görə məyus olsa da, inanıram ki, onun üç gözü var, iki fiziki və bir mənəvi. Bəlkə də iki ürəyi də var, kim bilir? Amma özünüz fikirləşin, bu dörd misranı yaradanın neçə ürəyi, neçə gözü olar sizcə:

Yamaclar nazilib yaman                                                                                                              
köhnə xalıtək süzülüb,                                                                                                   
axtarma yazıq cığırı,                                                                                                                    
cığır həsrətdən üzülüb.
Başqa bir dörd misra:
Özümü ha dartıram                                                                                                                   
qol məndən qabaqdadı.                                                                                                            
Neçə ildi qaçıram,                                                                                                                     
yol məndən qabaqdadı.

Rəfail Tağızadə cənnət Qarabağın dilbər güşələrindən biri Ağdamda doğulub, gözləri gözəlliyin min bir çalarını o yerlərdə görüb, duyub. Təbiətlə sıx təmasda olan belə insanlara “şəhər tənhalığı” əslində sürgün yeridir. “Meyvəsiz ağacların kölgələrində gəzdim bu parkları, gəzdim doyunca” yazsa da, yəqin ki, şəhərin xətrinə dəymək istəmir şair. Çünki şüşə kimi şəffaf havalı Şuşaya, Cıdır düzünə, Qırxqıza, Turşsuya, İsa bulağına, əriş-arğaclı təbii xalılara – güllü-çiçəkli çəmənlərə, zümrüd meşələrə gözdolusu baxmaq hara, Bakının ala-tala kölgəli, meyvəsiz ağaclı parklarını gəzmək hara? Həm də şair “ona salam verməyən” biganə adamlar arasında necə yaşasın? Təbiətin qoynunda uyuyan hər ağac kol, çiçək, ot, zirvədəki qartal, dərədən qıjhaqıjla axan çay şairin həmsöhbətidirsə, bu laqeyd şəhərdə kimlə dərdləşsin? Bakıda onu təbiət qədər anlayanlar çoxdumu? Ona görə də kirayə qaldığı dar otaqda Rəfail müəllim nigarandır:

Bu gecə yuxuma kimlər girəcək?                                                                                             
Bu dar otaqların yuxusu qəliz.                                                                                               
Eh, məni haradan tapacaqlar ki,                                                                                                
Şəhər küçələri saxlamayır iz.

Rəfail Tağızadənin söz cığırları çoxşaxəlidir. Hər cığırda bir poeziya gözəli ilə qarşılaşırsan, ona vurulursan. Bir də görürsən “azadlığa hamilə zamanın qədəmlərini” uğurlayır şair. Başqa bir cığırla gedəndə ovqat dəyişir. Elmar Hüseynovun oğluna şairin müraciəti bizi kövrəldir. Həm də ata qatillərinə nifrəti hamını silkələyir, qəflət yuxusundan oyadır:

Atasının qara lentli şəklini öpən körpə,                                                                                   
doyunca öpülə bilmədin, –                                                                                                                                                   qısılıb ata qucağına                                                                                                                 bolluca sevilə bilmədin...
... Körpə baxışlar dənləyəcək,                                                                                                 
ata qatillərini                                                                                                                            
bu qaranlıq məmləkətdən...
Qara lentli şəkli öpən körpə,                                                                                                  
pıçılda atanın qulaqlarına olacaqları...

“Gecə hekayəti”ndəki “öz evində vağzaldakı kimi yaşayan, çoxdan yola düşmüş qatarın bileti əlini yandıran lirik qəhrəmanın ovqatı da özünəməxsusdur:

Xatirələrimi silkələyən                                                                                                     
gözə görünməz əsgər məktubları                                                                                          
uçuşur otaqda...

“Listopad” şeirində də bir “sarı yarpaq nəğməli” (Məmməd İsmayıl) həzin ovqat tumarlayır misraları:

Noyabr ayına                                                                                                                                        “Listopad” deyir polyaklar,                                                                                                    
necə də gözəl, necə də dəqiq.                                                                                                    
“Yarpaq tökümü” ayı –                                                                                                                                Mazurka meşələrində yarpaqlar tökülür,                                                                                                                            ilin son günləri bükülür,                                                                                                       Rekviyem çalır küləklər...

Məhkəmə binası qarşısındakı ovqat isə düşüncələr burulğanına, dərinliklərə baş vurmağa təhrik edir insanı. Burda əlavə şərhə ehtiyac qalmır:

Kədərli məhkəmə binasının yanındakı                                                                                
yaşıl parkda oynayan uşaqlar                                                                                                   
nə başa düşürlər                                                                                                                       içəridəkilərin azadlıq sevdasını...                                                                                                bilsəydilər səs-küy salıb                                                                                                        
səni tutdum, səni tutdum, –deyə qışqırmazdılar...   

Rəfail müəllim bu Vətənin övladı, hamının eyni talenin yetirməsi olduğunu “bu ömür necə də mənim ömrümə bənzəyir” qənaəti ilə vurğulayır. Bizim bir-birimizə amansız “qaydasız döyüş”ümüzü, arxadan zərbələrimizi, “milli fənd”imiz badalağın mahir ustası olduğumuzu şair şeir dili ilə belə anladır:

Yaxşılığa əlimiz gəlmədi                                                                                                      
ömrünə əlavə edək,                                                                                                                 
ayından, ilindən kəsdik,                                                                                                         
ömründən günündən,                                                                                                         
arzundan, diləyindən, dilindən kəsdik...                                                                                           
biz onu bacarırıq.                                                                                                                    
Xatırladığın günlərin lap azında                                                                                    
üzünə təbəssüm qondu,                                                                                                            
qonub üzündə dondu. 

Rəfail Tağızadə Nazim Hikmət, Rəsul Rza, Əli Kərim, Vaqif Səmədoğlu poeziya məktəbinin davamçısıdır desəm, yanılmaram. Bu nəticəyə gəlməyimə səbəb onun sərbəst vəzndə yazılmış şeirlərdə sözə münasibətidir. O, sözü çox uğurla çağdaş dövrümüzün “interpretasiya”sına çevirir, poeziyanın dünəni ilə bu günü arasına körpü salır. Ayrı - ayrı şeirlərdəki bir neçə misranın çəkisi buna sübutdur:

Qala divarları təzə şəhərin çılpaq ədasından,                                                                         
səs-küyündən utanıb sıxılır,                                                                                                                
içinə qısılır İçərişəhər...         
                                                                                                       
***                                                                                                                                       
Şəhər sürüyür                                                                                                                   
yorulmuş küçələri dənizə sarı.                                                                                                  
Qorxub geri çəkilir dəniz...                                                                                                        
***                                                                                                                                         
Cibimdə səni görmədiyim                                                                                                  
günlərin sayı qədər validol...                                                                                                    

***                                                                                                                                             
Bir həzin nəğməyə,                                                                                                                 
bir qədim bayatıya qoşulub                                                                                                     
çıxıb gedərəm,                                                                                                                         
bu şəhərdən biryolluq...    

“Xatirəli dəniz” şeirini oxuyanda düşünürsən ki, şairin bir əlində qələm var, o biri əlində fırça. O, istedadlı marinist kimi dəniz mənzərəsi çəkir:

Kölgələr oynayır sakit dənizdə,                                                                                                   
ləpə yırğalayır, yatıra bilmir.                                                                                                  
Dalğayla sevişən xatirələrin                                                                                                                  səsini qağayı batıra bilmir.     

“Qar” şeirində bəyazlığın ovsununa düşürsən. Lirik qəhrəman “uçan xəyalların, qaranlıq otağa düşən Ayın işığında” şirin  röyada gülümsəyir:

Şəhərə bəyaz qar yağır,                                                                                                             
qar yağır ağır-ağır.                                                                                                                   
Ağacların üstü palata yorğanı kimi ağappaq...  

Şairin cox sevdiyi qızıl payızda – “çılpaq meşənin üzünü turşutmuş havasında oxumağa quşlar olmasa da, kölgəsini itirmiş ağac ürəkdə qüssə oyatsa da”, bir el gözəlinin “sürməli gözlərinin qarasında bir ayrlıq sevdası” görünsə də bu payız ağlı-qaralı ömrün min bir rəng çalarına bürünüb, “dəli könlümüzü oxşayan payız təzədən sevməyi öyrədir bizə”. Rəfail müəllimin payız şeirləri təbiətdəki ağac, çiçək, ot, nəğməli quşlar, köç edən durnalar kimi müxtəlif  biçimli, müxtəlif ətirlidir. Mənzərələrin təsvirində təkrarlara rast gəlmirsən:

Bu payız gecəsində ağaclar sərxoş...                                                                                        
... Dəniz şampan köpüklü,                                                                                                      
dalğalar vals gedir,                                                                                                                     
gəmilər ləngər vurur.                                                                                                                
Bakının əlində                                                                                                                                           gecəyə növbə çəkən Qız qalası dolu badə...   
  
              ***                                                                                                                                        Payızı sevməyən süpürgəçi qadın,                                                                                         
Bu il mən də yığışdıra bilmədim                                                                                            
ömrümdən tökülən yarpaqları...

Rəfail müəllim söz sərrafı olmaqlla bərabər, həm də insanı, xüsusilə şairləri kölgəsindən tanıyır. Vaqif  Bayatlı Ödərə həsr etdiyi şeirində “özünü tənhalıq qoynuna almış, özündən qabaq tanınan, mələklər tanıyan, iblis tanıyan  şairin” obrazını yaradır şair:

Gecənin qaranlıq süst dodaqları                                                                                       
sümürər şairi səhərə kimi,                                                                                                                           əriyər, yox olar şair hər gecə,                                                                                                 
içilər, biçilər şair hər gecə,                                                                                                      
böyüyər kiçilər şair hər gecə...

Gecələrdən söz düşmüşkən, Rəfail Tağızadənin ən çox müraciət etdiyi mövzulardan bəlkə də birincisi gecələrdir. “Gecə xəyalları”ndakı şeirlərinin bəlkə də yarıdan çoxunda (saymağa hövsələm çatmadı) lirik hisslərin məkanı gecələrdir. “Qəmli bir gecədə kor fələk ağrını həlim gecənin bətninə tullayır, əkir qoynuna, hardasa gözündən qüssə tökülən bir qızın ah-naləsi onu tutacağını” anlayır şair: 

Üzümə tökülən qəm damcıları                                                                                               
isladıb, isladıb boğacaq məni,                                                                                                
sevincə hamilə bildiyim gecə                                                                                                  
yenə qəm içində doğacaq məni...

Rəfail Tağızadəyə “ovqat şairi” ilə yanaşı “gecələr şairi” titulunu da verdim. Onun gecələri əsrarəngizdir. Qubanın bir gecəsində “çayda yarpağını yuyan budaqtək mavi xəyallara dalır”, Kür sahilindəki gecədə isə şairin “baxışları sularda axır, hərdən baxışına balıqlar baxır”, gecə onu “qoynuna alıb xəyalları ilə birlikdə dənizə aparır. “Pəncərə önündən bir cüt göz baxar, soyuq pəncərələr ağlayar hərdən, tər tökər, utanar xəcalətindən”.

Mavi xəyalların gecə romantikası...
Pəncərə önündən bir cüt göz baxar,                                                                                           
o qəmli gözlərdən bir cüt yaş axar,                                                                                        
evlərə bir həsrət daşıyar gecə,                                                                                                 
yenə öz ömrünü yaşayar gecə...

Rəfail müəllimin yaradıcılığında Vətən, xalq, torpaq, təbiət sevgisi, fəal vətəndaşlıq mövqeyi ana xətt kimi önə çıxır. Bakıda ağaclara qənim kəsilən ev, obyekt hərislərinin qansızlığlığını, daşürəkliyini, sərvətbazlığını şair ürək ağrısı ilə, həm də üsyankarlıqla qələmə alır. “Doğma şəhərdə boğulan, bayırda, evdə havası çatmayan, gözünün önünü binalar tutan  Bakıda evlər ağacları yeyir”. Torpağı qarış-qarış satılan, qızıldan baha olan Bakıda gecələr ağaclar mələyir, imdad diləyir. Bayquş, yarasa xislətlilər gecələr oyanır, bizə həyat verən yaşıllığın düşməninə çevrilirlər:

Eyvandan eyvana sirlər uzanır,                                                                                                  
ciblərdən ciblərə əllər uzanır,                                                                                                 
ekrandan evlərə dillər uzanır,                                                                                                 
 yalanlar doğrunu boğur burada...

“Gecə sənsizliyi”ndəki lirik ovqat qaranlıq gecəyə işıq saçır; şirin, şirin olduğu qədər də qəmli xatirələrin, xəyalların yolunu nurlandırır:

Son ayrılıq elə iti,                                                                                                                             
son görüş elə qısa –                                                                                                                    
utancaq baxışların görüşü kimi...                                                                                             
... gecədə Ay da yox                                                                                                                    
baxım oxşadım sənə...

Rəfail Tağızadə qaranlıqda işıq görən, işıqla zülmətin savaşında işığa qahmar çıxan, işığın qələbəsinə sevinən Söz Adamıdır:

Qaranlıqda  heç nəyin görünmədiyini                                                                      
düşünən adam,                                                                                                                        
görənçün fərqi yox işıq, ya qaranlıq...

Şair sevğisinin “könül qapılarını gözləriylə döyən”, hərəsi bir biçimdə uçub gedən xəyallarının qoynunda çarpışan vəfalı aşiqdir. Onun “qollarının arasında susur lal xəyallar, onu “gül qadının belinin, barmaqlarının həyəcan notları titrədir”. O qızın “ayrılığıdı sevənin dar ağacı, o qız onun ağ yelkənidi, o isə o qızın dor ağacı, ayrılıqdan ağır olurmuş göz yaşları dolu badə”. 

Sevginin ilahiliyini, hətta ayrılığın, dərdlərin sərtliyini, ağırlığını, göz yaşları ilə dolu badə “həzz”ini belə şirinliklə şeirsevərlərə içirdən görmüşdünüzmü?

Şairin “Polşa şeirləri”i, xüsusilə “Şopenin ürəyi” poeması lirik və poetik simfoniyadır. Rəfail müəllim muğam beşiyində doğulub, muğamı anlamağına heç kimin şübhəsi yoxdur.  Həm də “nöktürn”lü, “alleqro”lu, “mazurka”lı, “vals”lı, “rekviyem”li klassik simfonik musiqi də onun qəlbinə hakimdir:

Bir könül rahatlığı var                                                                                                         
Şopenin musiqisində,                                                                                                                
ruhum çırpınır 
piano səsində.     
Şopenin musiqisi səslənir            
şəhərin qulaqlarında...                                                                                                        
Qibtə ediləcək   
bir azadlıq hissi var                                                                                                                
bu gün mənim qəlbimdə, ruhumda...

Musiqi və azadlıq... Musiqi duymunun zirvəsidir bu. Üzeyir bəyin “Uverturası”nın əzəmətində böyüyənlərin hisslərinin ucalığıdır bu.                                                                                                                           
Rəfail müəllimin bir çox şeirləri sözün həqiqi mənasında Qarabağ salnaməsidir. “Şəhid məktubları”, “Qazi toyu”, “Uzundərə”, “Sərhəd kəndləri”, “Qıç başdaşı” və digər şeirlərdə işğal altında inləyən torpaqlar, musiqimiz bizim yolumuza boylanır. Qarabağdakı bir qazi toyunun Bakıdakı “Şəhri-Şuşa”, “Xankəndi”, “Xarıbülbül” şadlıq saraylarındakı toylardan fərqli cəhətlərini əminliklə deyə bilərəm ki, şair göz yaşları ilə qələmə alıb:

Bu qazi toyunda, bu ər toyunda,                                                                                           
tək əl ovcun döyür çəpik yerinə,                                                                                              
çəliklər səs salır təpik yerinə.                                                                                             
Qazilər oynayır, qazilər indi –                                                                                                                    başları üstündə qoltuq ağacı,                                                                                                     
yellənir boş, qıçsız şalvar balağı...            
... tək qıçı üstündə oynayan oğlan,                                                                                            
bu gecə tək qalan qıçın oynayır...                                                                                            
... Bu qazi toyunda, bu ər toyunda,                                                                                                       yerində oynayan süzənindən çox,                                                                                                 
yerdən təbrik edən gəzənindən çox,                                                                                       
saqqallı gələni bəzənəndən çox...    

Rəfail Tağızadənin poeziyasının hər misrasında həsrət notlarına köklənmiş narahat bir ürəyin döyüntüləri eşidilir. “Öz-özünə alışan, içində təndir qalayan dərd”ə – Vətən həsrətinə məskən olan bir şair ürəyi doğma yurd yerlərinin yollarına baxa-baxa qalıb. İntizarın nəfəsi kəsilsin, şair dostum. Onda sənsizliyin də, gecə xəyallarının da, ömrümüzün kövrək payızının da dadı, duzu, rəngi başqa olacaq.
Bəşər övladı niyə bu qədər unutqandır, təbiətdən fərqli olaraq? Ana təbiət doğmalarını hər an gözləməkdədir. Xarıbülbülün, bulaqların, dağların, düzlərin gözləri yol çəkir. O “yolların səmti dönmür”. O yollar bizi bütövləşməyə aparır...     

Vaqif Osmanov 
18.07.2019      

loading...
loading...
Pulsuz benzin üçün bunu da etdilər - MARAQLI + FOTOLAR
Bu heyvanlar da insanlar kimi yas saxlayır - MARAQLI ARAŞDIRMA
"Bu qurumun ləkələnmiş imici artıq aradan qaldırılmaqdadır və biz bunu alqışlayırıq..."
Dünyanın ilk Ebola peyvəndi təsdiqləndi
"Hökumət hələ uşaqpulu məsələsində birbaşa addımlar atılmasına hazır deyilsə, o zaman..."
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
"İnanıram ki, müraciətimizə DİN-in rəhbər şəxsləri ciddi şəkildə reaksiya verəcək" - VİDEO
Cəmiyyət
Sürətli çəki almağa səbəb olan vərdişlər açıqlandı
Gündəm
“Ermənistanda bioloji laboratoriyaların mövcudluğu ilə bağlı deyilənlər araşdırılmalıdır"
Cəmiyyət
“Burda Tramp faktoru var və o, çalışacaq ki, Türkiyəylə münasibətlərdə tam qırılma olmasın...”
Dünya
İranda yol qəzasında 28 nəfər ölüb
Həftənin ən çox oxunanları
"Bu o deməkdir ki, atam yaşadığı müddətdə hərəkət edə, danışa bilməyəcək..."
"Hələ 2015-ci ildə getmək istədim, prezident dedi ki, hələ işlə, sonra Rövnəq müəllimə də demişdi ki..."
Suriya və Rusiya generalları Ərdoğanın sarayına bomba zərbələrini müzakirə edib - ŞOK
"Ərimi məcbur edirdim ki, mənimlə cinsi əlaqəyə girsin"
Yanvardan pensiyalar bu qədər ARTACAQ
“Müharibə edəcəklərsə müharibə edəcəyik, döyüşəcəklərsə döyüşəcəyik” – “Qorxmuruq!”
PKK-çı kürdlərdən Rusiya-Türkiyə hərbi patrullarına VƏHŞİ HÜCUMUN VİDEOSU...
Qalmaqallı biznesmenin maşınına bomba atıldı, cangüdənin başı qopdu - DƏHŞƏT + VİDEO
Talış kəndinə 42 erməni ailəsi qaytarıldı- Düşmən yeni savaşdan ehtiyatlanmır?..
“Onlar rus ordusunun hücumunu önləməyə qadir deyil”
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247