Xəbər lenti
05/04/2020 [10:58]:
"Dövlət yalnız alan deyil, həm də verən ələ malik olmalıdır, ona görə də..."
05/04/2020 [10:57]:
Bakıda çoxmərtəbəli yaşayış binası yanır
05/04/2020 [10:54]:
Moskvada yaşayış binası partlayıb: 2 nəfər ölüb, 6 nəfər yaralanıb
05/04/2020 [10:52]:
Sərhəddə təxribat: Ermənilər Qazaxda mülki nəqliyyat vasitələrini atəşə tutdu
05/04/2020 [10:48]:
Cəlilabad Mərkəzi Xəstəxanasında tibb işçiləri koronavirusa yoluxub -Həkimdən şok açıqlama...
05/04/2020 [10:47]:
“Onun ölüm xəbərini eşitmək mənim üçün də ağır idi…”- FİRUZƏ NADİR YAZDI…
05/04/2020 [10:44]:
Tanınmış dizaynerdən təqdirəlayiq təşəbbüs -Özü hazırladığı 1000 qeyri-adi maska payladı...
05/04/2020 [10:43]:
Cumhuriyyət tariximizin unudulmuş tədqiqatçısı...
05/04/2020 [10:39]:
Avropada avtomobil satışı iflasa yaxınlaşdı...
05/04/2020 [10:25]:
Azərbaycanda ən çox koronavirus yayılan bölgələrin deputatları: Vəziyyət hələ ki, həyəcanlı deyil
05/04/2020 [10:24]:
Bu gündən Azərbaycanda hərəkətə məhdudiyyət qoyuldu
05/04/2020 [10:21]:
“Milli Məclisdə amnistiya təklifi irəli sürülə bilər” - Deputat
05/04/2020 [10:19]:
İsraildə koronavirusa yoluxanların sayı səkkiz mini ötdü
05/04/2020 [10:18]:
Cəbhədə pulemyotlar işə düşdü, atəşkəs pozuldu
05/04/2020 [10:16]:
UNO-lar ABŞ səmasında parad keçirdi - VİDEO
05/04/2020 [10:11]:
Moskva Təcili Yardım Xidmətinin baş həkimi koronavirus şübhəsi ilə  özünü təcrid etdi…
05/04/2020 [09:50]:
İranda zəlzələ qeydə alınıb
05/04/2020 [09:45]:
Ağciyər xərçəngini müəyyən etməyin yeni üsulu tapıldı
05/04/2020 [09:41]:
ABŞ idxal olunan neftə rüsum tətbiq edəcək
05/04/2020 [09:38]:
Meksikada 79 nəfər koronavirusdan öldü
05/04/2020 [09:31]:
Neftin son qiyməti daha çox bu ölkələri silkələyəcək - Siyahı
05/04/2020 [09:25]:
Azərbaycanda koronavirusa görə epidemioloji vəziyyət gərgindir - VİDEO
05/04/2020 [09:21]:
Səs-küy etdikləri üçün qonşularını güllələdi - VİDEO
05/04/2020 [09:20]:
Binədə 19 yaşlı gənc biləyini kəsdi
05/04/2020 [09:18]:
Koronavirusla bağlı SON STATİSTİKA
05/04/2020 [00:59]:
"Pandemiya Qarabağa çatarsa, bunun üçün 6 nəfər məsuliyyəti öz üzərinə götürməlidir..."
05/04/2020 [00:56]:
"Xəstəliyə hamı tutula bilər, amma əsas təhlükə xəstəliyin bədəndə yayılması tempidir"
05/04/2020 [00:36]:
Qənirə Paşayevanın rəhbərlik etdiyi İctimai Birlikdən "Evdə qal" kampaniyasına dəstək...
05/04/2020 [00:33]:
"Gəlin, başqalarından təcrid olunmaqla göstərilən şərtlər daxilində yaşamağa alışaq"
05/04/2020 [00:07]:
Regional Hüquqi və İqtisadi Maarifləndirmə İB 100-dən çox ailəyə tibbi ləvazimat göndərib
05/04/2020 [00:07]:
Zəncəfil koronavirusun müalicəsində effektivdirmi? - ÜST rəsmisi açıqladı - VİDEO
04/04/2020 [23:45]:
Gəncədə kişi həyat yoldaşını benzinlə yandırıb
04/04/2020 [23:41]:
Hansı qohumların dəfnində iştiraka icazə verilir? - DİN-dən açıqlama
04/04/2020 [23:40]:
"Vətəndaşın posta icazəsiz gəlib çıxması müəyyən olunsa, məsuliyyətə cəlb ediləcək" - VİDEO
04/04/2020 [22:44]:
Azərbaycanda fərqlənmə nişanı olmayan taksi sürücüləri cərimələnəcək
04/04/2020 [22:42]:
DANX: Yalnız "Fərqlənmə Nişanı" olan taksilər fəaliyyət göstərəcək
04/04/2020 [22:38]:
AzTV "Lələtəpə əməliyyatı" filmini təqdim etdi - EFİRDƏ İLK DƏFƏ + VİDEO
04/04/2020 [22:37]:
Dünyada koronavirusa yoluxanların siyahısında ciddi dəyişiklik: Çin 6-cı yerə endi...Yeni siyahı
04/04/2020 [22:35]:
Azərbaycanda koronavirusa yoluxma nə üçün indi artır? - professor detalları açıqladı
04/04/2020 [22:26]:
"Bütün günü insanları koronavirusdan qorunmağa dəvət edənlər özləri qaydaları pozurlar"
04/04/2020 [22:22]:
Tanınmış iqtisadçı alimdən koronavirusa görə hökumətə antibohran RESEPTİ...
04/04/2020 [22:20]:
Əhali üçün güzəştli işıq limiti 100 kvts. həcmində ARTIRILACAQ
04/04/2020 [22:16]:
Bu tələbələrin təhsil haqqını dövlət ödəyəcək
04/04/2020 [22:13]:
Azərbaycan İnkişaf Korporasiyası yaradılacaq
04/04/2020 [22:07]:
Koronovirusla mübarizə məqsədilə Şura yanında İctimai Qərargah yaradıldı
04/04/2020 [21:58]:
Azərbaycanda Dövlət İnvestisiya Holdinqi yaradılacaq
04/04/2020 [21:56]:
Rusiya və Azərbaycan arasında 300-ə qədər sənəd imzalanıb
04/04/2020 [21:50]:
Türkiyədə koronavirusdan ölənlərin sayı 500-ü ötdü
04/04/2020 [21:49]:
Azərbaycanda sahibkarlıq üçün Koordinasiya Şurası yaradılacaq
04/04/2020 [21:48]:
Azərbaycanda sərnişindaşımaya 280 milyon manat ayrılacaq
04/04/2020 [21:33]:
Nazirlik: OPEC və qeyri-OPEC ölkələri nazirlərinin görüşü aprelin 9-da keçiriləcək
04/04/2020 [21:27]:
Fransa bayrağı Heydər Əliyev Mərkəzinin binası üzərində - FOTO
04/04/2020 [21:21]:
Sahibkarlıq subyektlərinə vergi güzəştləri və tətillər veriləcək
04/04/2020 [21:20]:
Azərbaycanda fərdi sahibkarlara dəstək üçün 80 milyon manat ayrılıb
04/04/2020 [21:20]:
Azərbaycanda 50 min ictimai iş yeri yaradılır
04/04/2020 [21:19]:
Azərbaycanda 200 min şəxsə birdəfəlik ödəniş veriləcək
04/04/2020 [21:05]:
Azərbaycanda internetin zəif olmasının səbəbi açıqlandı
04/04/2020 [21:04]:
Operativ Qərargah xarici ölkələrdə olan azərbaycanlılara çağırış etdi
04/04/2020 [21:03]:
Koronavirusun ziyanlarının qarşılanması ilə bağlı Tədbirlər Planı təsdiqləndi
04/04/2020 [21:02]:
Azərbaycanda 300 min muzdlu işçiyə kompensasiya veriləcək
04/04/2020 [21:00]:
İcra başçısı tibb işçilərinə səsləndi: "Siz bizim görünməyən qəhrəmanlarımızsınız"
04/04/2020 [20:36]:
Gün ərzində bilərəkdən SMS göndərən şəxslər cəzalandırıla bilərlər
04/04/2020 [20:34]:
Azərbaycana bütün sərnişindaşıma xidmətləri dayandırıldı - RƏSMİ
04/04/2020 [20:17]:
Azərbaycanda varlı qadın fəhlə bazarında PUL PAYLADI - Koronavirusa görə... - VİDEO
04/04/2020 [20:04]:
SMS-siz evdən çıxanlar bu hallarda cərimələnməyəcək - VİDEO
04/04/2020 [20:04]:
K.Uşinskinin dilimizi məhv edən “vəsiyyəti”
04/04/2020 [20:04]:
“Koronavirusla mübarizədə Britaniya təcrübəsindən istifadə mümkündür”
04/04/2020 [19:54]:
"Bu virusun beyində də ağır fəsadlar törədə bilməsi mümkündür, ona görə də..."
04/04/2020 [19:51]:
ADNSU-da onlayn tədris dərslərin 100%-ni, tələbə kontingenitinin isə 86%-ni təşkil edir
04/04/2020 [19:47]:
Rusiya Çindən 80 milyon tibbi maska alır
04/04/2020 [19:43]:
“Bu geyim dözülməzdir” - Koronavirusla mübarizə aparan həkim - VİDEO
04/04/2020 [19:40]:
Moskvada bir gündə 14 uşaqda koronavirus tapıldı
04/04/2020 [19:28]:
Altı mindən çox məhbus həbsxanadan azad edildi - Koronavirus təhlükəsi...
04/04/2020 [19:21]:
Komitə əməkdaşları evlərə zəng edir: Koronavirusla bağlı maarifləndirmə...
04/04/2020 [19:06]:
13 alman klubu müflis ola bilər
04/04/2020 [19:03]:
Mədət Quliyev Milli qəhrəmanlar adından Prezidentə müraciət ünvanladı
04/04/2020 [19:00]:
Rusiyanın İrəvandakı səfirliyi qarşısında ermənilər etiraz aksiyası keçirdi - VİDEO
04/04/2020 [18:53]:
DİM rezidenturaya qəbul olmaq istəyənlərə müraciət edib
04/04/2020 [18:46]:
Cazibədar aktrisa: “Hələ də gələcəkdə uşaq dünyaya gətirməyi fikirləşən varsa, arsızdır”
04/04/2020 [18:43]:
KİVDF-nin yeni rəhbəri kimdir? - Dosye
Bütün arxiv bir sırada
22/08/2019 [10:50] - Cəmiyyət - ( 734 dəfə baxılıb)

Ölməkdən qorxmayan insanlar –Cəsarət çatışmazlığı diktaturaların ömrünü uzadır





Bu yaxınlarda 2015-ci ildə Kremlin qarşısında güllələnən rus dissident siyasətçisi Boris Nemtsov haqqında sənədli bir filmə baxdım. 1990-cı illərdə gənc, yaraşıqlı yüksələn bir siyasi ulduz olan Nemtsov daha sonralar Rusiya prezidenti Vladimir Putinin avtoritarizminə əyilməkdən imtina edib, müxalifətə qoşulub, həbs edilib və nəhayət, öldürülüb. Film məni müasir həyatda qəhrəmanlıq və cəsarətin azalmış rolu, həmçinin Rusiyanın taleyi haqqında düşünməyə vadar edib.

Qəhrəmanlıq – ekstremal vəziyyətlərin məhsuludur və klassik olaraq müharibə və zorakılığı əhatə edir. Bugünkü Qərb həyat tərzi ekstremal deyil, qəhrəmanlığın dəyəri aşağı düşüb. Lakin ona ehtiyac dünyanın digər hissələrində, o cümlədən Rusiyada artır.

Qəhrəman – həm nəcibdir, həm də özünü məhv edir. O, şərəfli ölümə üstünlük verir. Homerin “İliada”sındakı Hektor deyir: “‘Doğrudan da mən həlak oldum, amma mən möhtəşəm şəkildə həlak oldum”.

Qəhrəman həyatı təbii olaraq faciəlidir; ölümsüzlük onun yeganə mükafatıdır.

Nemtsov bu qəlibdədir. Filmdə rəyi soruşulanlardan bəzilərinin fikrincə, əvvəllər hökumət naziri və Boris Yeltsinin olarkən, heç vaxt sui-qəsdə məruz qalmayacağına inanırdı.

Qəhrəmanlıqdan fərqli olaraq, cəsarət mütləq şəkildə faciəli deyil. Ancaq oxşar bir aqibət yaşanıb. Müharibə – cəsarət nümayiş etdirməyin əsas arenasıdır, amma onun əhəmiyyəti azalıb və indi əmək sərf etmək əvəzinə, mexaniki işdir.

Cəsarətli hərəkətlərimizə haqlı olaraq heyran olsaq da, artıq bunu ictimai fəzilət olaraq tələb etmirik. Siyasətçilərimizin, bir vaxtlar qoşunlarını döyüşə aparan padşahlar kimi, olacağını gözləmirik, onlar bacarıqlı və kifayət qədər gönüqalın insanlardır.

Əxlaqi cəsarət, fiziki cəsarətdən fərqli olaraq, hərbi deyil, mülki fəzilətdir. İnsan fiziki zərərdən qorxa bilər, amma mənəvi cəsarətlə ölümsüzdür. Ancaq mənəvi cəsarət həmişə fiziki cəsarətdən daha az heyranlıq doğurur, çünki o, müqavimət tələb etmir. Hökmdarlar hakimiyyətə həqiqəti söylədikləri üçün ona nifrət edir, kütlə də təsəvvürləri pozulduğundan maqolaylıq duyur.

Əxlaqi cəhətdən mənəvi cəsarət liberal dövrdə cəsarətin ən yüksək forması hesab edilib, çünki bu, qəsdli deyil, instinktivdir. Ancaq onun dəyəri cəzalarla birlikdə azalıb. Bir vaxtlar cəsarətli hesab olunan fikirlər indi sadəcə “mübahisəlidir” və işinin və ya dostlarının itirilməsinə səbəb ola bilsələr də, bu, əslində, diri-diri yandırmaqla eyni şeydir.

1660-cı illərdə filosof Tomas Hobs vətəndaşlar haqqında yazarkən, ictimai qəhrəmanlığın və cəsarətin azalmasını qeyd edib: “Nə qədər az cəsarətli olsan, həm cəmiyyət, həm də özün üçün bir o qədər yaxşıdır”.

Peşəkarlığın böyüməsi və yayılması, dinc ticarət və istehsal qəhrəmanlıq və ya cəsarətli hərəkətlərə ehtiyacı azaldıb. Müasir elm və ictimai təşkilatlanmanın ümumi meyli cəsarət və digər fəzilətlərin artıq lazım olmayacağı bir dünya yaratmaqdır. Qərbdə qəhrəmanlıq və şücaət aktları indi səhnə və ekranla məhdudlaşır.

Qəhrəmanlıq və cəsarət həmişə fəziləti kimi qəbul edilib. Məşhur Tilböri nitqində İngiltərə kraliçası I Elizabet demişdi: “Bədənim olduğunu, ancaq zəif və zərif bir qadına məxsus olduğunu bilirəm; amma məndə bir padşahın qəlbi və mədəsi var”. Kişi qəlbli qadınlar müstəsnadır. Hobs “qadın cəsarətli kişilərin” çölə çıxma riski səbəbi ilə hərbi xidmətdən azad edilməli fikrini müdafiə edib. Adam Smit ticarətin əhalini “cəsarətsiz və qorxaq” halına gətirəcəyini söyləyən yeganə şəxs deyil.

Gənc qadınların siyasi liderlər olaraq meydana çıxması bizi təəccübləndirməməlidir. Qadınlar ictimai həyatda kişilərin cəsarətinin azalmasını kompensasiya edir.

Bu, məni Nemtsova və Rusiyaya qaytarır. 1996-cı ildə Nemtsov yeganə “liberal” rus siyasətçisi idi. Digər rus liberalları Nemtsovun dəli olduğunu düşünürdülər. Bu vəziyyətdə Yeltsinin yenidən seçilməsi korrupsiya yolu ilə oldu və onun davamçısı Putin bir növ “yumşaq diktatura” ilə özünü hakimiyyətdə saxladı. Lakin Nemtsov həqiqi demokratiyanı yeganə qanuni müasir idarəetmə forması kimi təbliğ etməkdə davam etdi.

2011-ci ildən bəri Moskva və Rusiyanın digər şəhərlərində artan küçə etirazları qarşısında Putinin hakimiyyəti getdikcə daha kövrək görünür. İqtisadi rifahı təmin etmək üçün bu cür rejimlərə artıq etibar edilmədikdə, müxalifətdə yeni qəhrəmanların yetişməsi ilə onların gələcəyi təhlükə altında qalacaq. Bu, təkcə Rusiya deyil, həm də Yaxın Şərq və Şərqi Asiya üçün dərsdir.

Dünyanın bir çox hissəsində qəhrəmanlığın dəyəri yenidən artmaqdadır. Gələcək – siyasətçilər və diplomatlara deyil, ölməkdən qorxmayan kişilərlə və qadınlarla məxsusdur.

Robert Skidelski

“Project Syndicate”, 21.08.2019

"Xəstəliyə hamı tutula bilər, amma əsas təhlükə xəstəliyin bədəndə yayılması tempidir"
"Bütün günü insanları koronavirusdan qorunmağa dəvət edənlər özləri qaydaları pozurlar"
Tanınmış iqtisadçı alimdən koronavirusa görə hökumətə antibohran RESEPTİ...
“Kitablarımı oxusunlar” -Yazıçı Anar vətəndaşları evdə qalmağa çağırır
Milli fəlsəfə tariximizin təşəkkülü və Firidun bəy Köçərli...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
Tanınmış dizaynerdən təqdirəlayiq təşəbbüs -Özü hazırladığı 1000 qeyri-adi maska payladı...
Cəmiyyət
Cumhuriyyət tariximizin unudulmuş tədqiqatçısı...
Gündəm
“Koronavirusla mübarizədə Britaniya təcrübəsindən istifadə mümkündür”
Hadisə
Altı mindən çox məhbus həbsxanadan azad edildi - Koronavirus təhlükəsi...
Hadisə
Rusiyanın İrəvandakı səfirliyi qarşısında ermənilər etiraz aksiyası keçirdi - VİDEO
Yazar
Şahin Quliyev
Koronavirus bizə nəyi sübut etdi?
Bəsti İsmayıl
"Kəlbəcərə borcum var, bacardığım şəkildə qaytarmağa çalışıram..."
Seymur Əliyev
Türkün Çini kövrəldən, İtaliyanı göz yaşlarına boğan insanlıq dərsi
İlham İsmayıl
KTMT Baş katibinin hər cümləsi Azərbaycana xəbərdarlıqdır...
Sultan Laçın
“Küçələrimizdəki gerçək dilənçilər: pandemiya dönəmində onlara yardım edən olacaqmı?..”
Həftənin ən çox oxunanları
Dünya bu xəbərdən çalxalanır: Koronavirusla bağlı gizli sənədlər yayıldı...
Bill Geyts və masonların kirli oyunları haqqında: Karantindən sonra nə olacaq...?
Türkün Çini kövrəldən, İtaliyanı göz yaşlarına boğan insanlıq dərsi
Koronavirusa görə Azərbaycan vətəndaşlarına pul veriləcəkmi?
Dünyanı yenidən bölmək üçün... - Lukaşenkodan şok
Hökumət əhalinin 3 aylıq kommunal xərcini üzərinə götürdü - İBRƏTAMİZ...
Azərbaycanda vəzifəli şəxsdə koronavirus aşkarlandı
"Qarabağı geri almağın əsl zamanıdır, bir də belə imkan ələ düşməyəcək" - POLİTOLOQ...
Koronovirusu dərmansız sağaldan Azərbaycanlı həkim ortaya rəsmi sənəd qoydu
KTMT Baş katibinin hər cümləsi Azərbaycana xəbərdarlıqdır...
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247