Xəbər lenti
17/02/2020 [17:34]:
"Siyasi partiyada olmağı kimdənsə asılı olmaq, təhkimçiliyin ayrı növü kimi qəbul edirəm"
17/02/2020 [17:29]:
Ruhən müstəqil olduğundan heç vaxt haqq sözü içində məhbus kimi saxlamır...
17/02/2020 [17:27]:
Ədliyyə nazirindən yeni təyinat
17/02/2020 [17:23]:
Ləman Ələşrəfqızı ilə Afət Telmanqızı “REAL”dan getmə səbəblərini açıqladılar...
17/02/2020 [17:19]:
MSK bu dairələrdən daxil olan şikayətlərə BAXMADI
17/02/2020 [17:14]:
Sifariş olunan hamburgerin içindən baxın nə çıxdı - FOTO
17/02/2020 [17:13]:
“Prezident görünüşü, dünyagörüşü, danışığı ilə Paşinyanı əzirdi”
17/02/2020 [17:03]:
"Saqqalın ağarsın, ay Abdulla Qurbani, gərək sən bunu belə etməyəydin..."
17/02/2020 [16:59]:
"ANS-in fəaliyyəti dayandırılan vaxtdan erməni təbliğatı daha da genişlənib və sərbəstləşib..."
17/02/2020 [16:56]:
Vəkilliyə namizəd icbari təlimə başladı -FOTOLAR
17/02/2020 [16:53]:
Bəzi dairələrdən şikayətlər DSK-lara göndərildi
17/02/2020 [16:49]:
Valideynləri qeyri-adi üsulla məktəbə cəlb edən RTŞ müdiri – O, direktorları niyə bağışlamadı?
17/02/2020 [16:47]:
“Suriya münaqişəsi Türkiyə-Rusiya əlaqələrinə təsir etməməlidir”
17/02/2020 [16:45]:
Ucqar kənd müəllimi: -“Ayaqqabılarımızı məktəbdə qoyur, geriyə rezin qaloşla, çəkmə ilə gedirik”
17/02/2020 [16:42]:
“Ermənilərin Naxçıvanı tərk etməsinin Qarabağ olayları ilə heç bir əlaqəsi yoxdur” - AKADEMİK
17/02/2020 [16:39]:
BDU-nun yeni mətbuat katibindən ilk açıqlama: “Belə bir planım yox idi…”
17/02/2020 [16:32]:
MSK-nın iclası keçirilir - YENİLƏNİB
17/02/2020 [16:31]:
"Ətraf mühitin radioaktiv maddələrlə mühafizəsi tədbirləri” adlı layihənin bağlanış tədbiri keçirildi
17/02/2020 [16:19]:
Türkiyə hərbi konvoyunu Rusiya təyyarəsi vurub? - FOTOLAR
17/02/2020 [16:15]:
Türkiyənin Elazığ şəhərində 4.2 ballıq zəlzələ oldu
17/02/2020 [16:12]:
Milli Kitabxananın nəşrləri Tarix İnstitutuna təqdim ediləcək
17/02/2020 [16:10]:
Çində tibbi maska çatışmazlığı ilə mübarizə üçün yeni çarəyə baş vuruldu
17/02/2020 [16:08]:
Koronavirusla mübarizə üçün ilk dərmanın istehsalına başlandı
17/02/2020 [16:07]:
Ölkə şokda: Qadının sosial şəbəkədə yayılan fotosu olay oldu -FOTO
17/02/2020 [16:03]:
Nazir əmr imzaladı, yeni idarələr yaradıldı
17/02/2020 [16:01]:
İvanka Tramp uzun paltarı və qara örpəyi ilə diqqət çəkdi - VİDEO
17/02/2020 [15:55]:
Koronavirus şübhəsi ilə xəstəxanada qalan 2 nəfər evə buraxılıb
17/02/2020 [15:53]:
“REAL” TV Ləman Ələşrəfqızı ilə yollarını ayırdı
17/02/2020 [15:50]:
İrəvan xofda: Azərbaycan ordusu qəflətən... - Erməni KİV
17/02/2020 [15:45]:
“Bu cür məsələlər ictimailəşdikdən sonra yerli qurumlar narahat olub vətəndaşları qəbul edirlər...”
17/02/2020 [15:35]:
Putin İstanbulda super qəhrəman obrazında “peyda oldu” - FOTO
17/02/2020 [15:30]:
Trampın korteji yarış meydanına çıxdı - VİDEO
17/02/2020 [15:27]:
"Azərbaycan Türkiyənin FETÖ ilə mübarizəsində ən böyük dəstəkçisidir" -Hüseyn Altınalan
17/02/2020 [15:23]:
Əsəd qoşunları sürətlə irəliləyir, Ərdoğanla Putinin münasibətləri korlanır -FOTOLAR
17/02/2020 [15:20]:
"Sovet vaxtı Rusiyanı qızıl güllə təmin edirdik, indi Hollandiyadan qızıl gül almalıyıq?!"
17/02/2020 [15:14]:
Bakıda ağır qəza: Dörd avtomobil toqquşdu, yük maşını aşdı - VİDEO
17/02/2020 [15:02]:
Lusine Aroyan-Dəlləkyan: "Yaxşı ki, köməyə Böyük Tiqran yetişdi, amma qələbə Əliyevin tərəfində idi"
17/02/2020 [14:55]:
Türkiyədə ana azyaşlı övladını döyərək öldürdü - FOTOLAR
17/02/2020 [14:47]:
Zakir Qaralov idarə rəisini işdən çıxardı
17/02/2020 [14:44]:
Türkiyənin məşhur aktrisası: “Atam tualetdə məni xortumla döyürdü”
17/02/2020 [14:44]:
Vilayət Eyvazov mayoru rəis təyin etdi
17/02/2020 [14:32]:
Onlar təkrar seçkidə eyni dairəni seçə bilməz?
17/02/2020 [14:29]:
“Oğlumun şəhid olmasından sonra əlsiz-ayaqsız adam kimiyəm…”
17/02/2020 [14:28]:
Putinin tərcüməçiləri Kreml sahibinin bəzi deyimlərindən şoka düşdülər...
17/02/2020 [14:11]:
Demokratik seçki keçirmək istəyiriksə...
17/02/2020 [14:07]:
Azərbaycanda bu bankda kütləvi ixtisar: 50-dən çox adam işdən çıxarıldı
17/02/2020 [14:01]:
Ərdoğanın Azərbaycana səfər proqramı açıqlanıb
17/02/2020 [13:48]:
Vaqif Əsədov: "Qəzaların 80 faizi sürücü diqqətsizliyi ucbatından baş verib" - VİDEO
17/02/2020 [13:46]:
Dövlət Komitəsi 70-dən çox məcburi köçkün ailəsini məhkəməyə verdi
17/02/2020 [13:45]:
"Azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğəti"nin çap ediləcəyi vaxt açıqlanıb
17/02/2020 [13:44]:
Şahmat dühası – onun fransız xanımla ailə qurması üçün Fransa prezidenti Pompidu Brejnevə elçi düşüb
17/02/2020 [13:42]:
Qafqaz Bürosu Dağlıq Qarabağı Ermənistana bir günlük necə vermişdi? - Nikol Paşinyan üçün tarixi arayış
17/02/2020 [13:41]:
Həcc ziyarətinə getmək üçün 150 nəfər müraciət edib
17/02/2020 [13:40]:
Xocalı haqqında Zori Balayandan – Dəhşətli etiraf
17/02/2020 [13:39]:
Ayaz Mütəllibov Nikol Paşinyanın ittihamlarını əsassız adlandırıb
17/02/2020 [13:35]:
ABŞ-da üç qadın Trampın rəqibinə çılpaq etiraz etdi - FOTOLAR
17/02/2020 [13:31]:
AAYDA: Xırdalan dairəsinin altından keçən avtomobil tuneli dördzolaqlı olacaq
17/02/2020 [13:29]:
"Survivor 2020"də azərbaycanlı idmançı dava saldı -VİDEO
17/02/2020 [13:27]:
Amerikalı ekspert: “Paşinyan özünü çaşqın və zəif lider kimi göstərdi”
17/02/2020 [13:25]:
"Seçki saxtakarlığına yol verənlərin işi prokurorluğa göndəriləcək" - MSK katibi
17/02/2020 [13:23]:
MSK toplanır - Bəzi dairələr üzrə şikayətlərə BAXILACAQ
17/02/2020 [13:23]:
“Ermənilər Naxçıvanda heç bir zaman aborigen olmayıb: Bura Azərbaycan torpağı, türk yurdudur!”
17/02/2020 [13:18]:
Polis Qusarda əməliyyat keçirdi: Saxlanılanlar var
17/02/2020 [13:17]:
Cəmilin intihar xəbərini eşidən babası aeroportda infarktdan öldü
17/02/2020 [13:16]:
Azərbaycanda zorlamalar ABŞ-dan 95, Ermənistandan 2 dəfə azdır – STATİSTİKA
17/02/2020 [13:04]:
8 yaşında qocalıqdan öldü -FOTOLAR
17/02/2020 [13:02]:
Sabah hava necə olacaq?
17/02/2020 [12:54]:
“Borçalı aşıqları” adlı yeni kitab nəşr olunub
17/02/2020 [12:36]:
Fevralda dəm qazı zəhərlənməsindən 248 müraciət - XƏSTƏXANADA ÖLƏN DƏ OLUB
17/02/2020 [12:19]:
Gömrük Akademiyasının tələbələri təcrübəyə göndərilirlər
17/02/2020 [12:11]:
“Ermənilər provakasiyanı sevən millətdir və bu səbəbdən də hərbçimizin şəhid edilməsini təsadüfi saymaq olmaz...”
17/02/2020 [12:09]:
“Avropada “Tar” adında mərkəzlərin yaradılması təklifi təqdirəlayiqdir”
17/02/2020 [12:07]:
Bakıda məktəbli qız qəzadan son anda xilas oldu - VİDEO
17/02/2020 [12:06]:
Rəqəmsal iqtisadiyyata həsr olunan beynəlxalq konfransın Bəyannaməsi qəbul olunub
17/02/2020 [12:01]:
“Azərsu” rəhbərliyi vətəndaş qəbulu keçirəcək
17/02/2020 [11:59]:
“Qalib əvvəlcədən bilinirdisə, bizi niyə bu işə cəlb etdiniz?!” - Qalmaqal
17/02/2020 [11:58]:
Xocalı haqqında Zori Balayandan – Dəhşətli etiraf
17/02/2020 [11:52]:
"Prezident İlham Əliyev millətimizin qürür yeridir"
17/02/2020 [11:52]:
Muradı saxlayıb Hadisəni sildi...
17/02/2020 [11:41]:
Məcburi Köçkünlər üçün Hüquqi yardım və Hüquqi maarifləndirmə işi aparıldı
Bütün arxiv bir sırada
23/08/2019 [22:41] - Siyasət - ( 1497 dəfə baxılıb)

“Rusiyanın cənubunda nüfuzlu bir oyunçu meydana gəlib” - Tofiq Zülfüqarov



Suriyada – İdliblə bağlı Türkiyə ilə Rusiya arasında gərginlik yaranıb. Son illər az qala dost ölkələrə çevrilən iki dövlət üz-üzə gəlməkdədir. Bu yöndə bir sıra siyasi təhlilçilər müxtəlif təxminlər səsləndirirlər. Bu və ya digər aktual məsələləri sabiq xarici işlər naziri Tofiq Zülfüqarovla dəyərləndirdik.

- Tofiq bəy, Suriyada Əsəd qüvvələri Rusiyanın da dəstəyi ilə Türkiyə konvoyunu bombalayıb. Bu da Ankara ilə Moskvanın Suriyada üz-üzə gələ biləcəyi haqda rəylər yaradıb. Nə baş verir?

- Suriyada baş verən hadisələri dərk etmək üçün əsas məsələlərdən biri ondan ibarətdir ki, oradakı oyunçular hansı məqsədlər güdür. Türkiyəni götürsək, bəllidir ki, bu ölkə öz sərhədlərini qorumaq məqsədilə öz sərhədlərində onun dövlətçiliyinə qarşı hansısa qurumların yaradılmasına imkan verməmək üçün Suriya ərazisində aktiv əməliyyatlar aparır. Bəşər Əsəd hökumətinin də məqsədləri bəllidir. O istəyir ki, hakimiyyətini öz ərazilərində təmin eləsin. Uzaqdan gələn oyunçuların məqsədləri bizə bir o qədər aydın deyil. Ələlxüsus Rusiyanın oradakı məqsədinin nədən ibarət olduğu bilinmir. Bu da sual altında olan məsələdir. İndiyəcən şərqşünas olduğuma baxmayaraq, Rusiyanı dərk edə bilmədim. Müxtəlif məsələlər və müxtəlif fikirlər irəli sürülür. Nəyə görə Rusiya orada daha aktivdir? Amma onun barəsində yenə də yekun fikir söyləmək çox çətindir. Bəziləri deyirlər ki, hansısa qüvvələrin təsiri altında Rusiyanı ora cəlb ediblər. Əsas məqsəd bundan ibarətdir ki, İsrailə yaxın olan ərazilərdə stabil, hansısa  effektiv olan dövlət qurumu olmasın, yəni gələcəkdə təhlükə yaratmamaq üçün guya ki, orada bu cür qarmaqarışıqlıq yaradılıb və bu vəziyyət hələ də hökm sürür. Yenə də sual ortalığa çıxır ki, bəs Rusiyanın orada nə marağı var? İranın hansı maraqları var, bu başadüşüləndir. Bu ölkənin konsepsiyası mövcuddur - şiə zolağı yaratmaq. Bu zolağın Aralıq dənizinə qədər uzanmasını İran təmin etməyə çalışır. Konsepsiya barədə müxtəlif müşahidəçilər çox danışırlar. İndiki baş verən hadisələr uzun müddət əməkdaşlığı əks edən bir dövrün mərhələsidir. İstisna etmirəm ki,  bu və ya digər hadisələrdən, yenə də hansısa danışıq və razılıqlardan sonra nəsə vəziyyət dəyişər. Bir şeyi qeyd etmək lazımdır ki, həmin ərazilərdə əsasən, türkdilli əhali yaşayır. Orada yaşayan insanların Türkiyəyə meylli olması heç kəsə sirr deyil. Bundan öncəki Rusiya-Türkiyə böhranı da məhz bu bölgədə baş verib. Onun bu və ya digər şəkildə həll olunması onu göstərir ki, gələn mərhələdə Rusiya və Türkiyə bir-birilə dil tapa bilər. Mənzərəni tamamlamaq üçün onu da qeyd etmək lazımdır ki, bəzi mənbələr onu söyləyir ki, artıq Rusiya-İran münasibətləri qabaqkı kimi deyil. Hətta belə fikirlər də səslənir ki, İran və Rusiya meylli qüvvələr arasında hətta toqquşmalar baş verir. Düşünürəm ki, Suriya ilə bağlı əsas məqsəd hələ ki orada sülhün əldə olunmaması yönündədir. Təəssüflər olsun ki, bu dövlətin taleyi belə oldu.

- Putin və Lavrov son günlərdə Türkiyə  əleyhinə sərt açıqlamalarla çıxış edirlər. Sizcə bütün bunlar nədən qaynaqlanır? Bəlkə Türkiyəyə S-400-ləri satan Rusiya istəyinə nail olmadığı üçün bunu edir?

- Problem bundan ibarətdir ki, bu növ silahların Türkiyəyə verilməsi müdafiə məqsədlərindən başqa digər siyasi məqsədlərə daha çox xidmət edirdi. Hər tərəf orada xeyrini əldə etmək niyyətində idi. Rusiyanın bu şərtlərlə silahları satmaqda məqsədi ondan ibarət idi ki, Türkiyə-ABŞ və Türkiyə-NATO əlaqələri gərginləşsin. Hətta belə fikirlər səslənirdi ki, guya Türkiyə NATO-dan çıxacaq. Amma əksinə oldu. Bəzilərinin gözləntilərinə baxmayaraq, göründüyü kimi silahlar artıq Türkiyə ərazisindədir. Hiss olunur ki, Türkiyə-Amerika əlaqələrində müsbət meyllənmələr üzə çıxıb. Bununla əlaqədar bir məsələni sizin yadınıza salmaq istəyirəm ki, Trampın bir çıxışı var idi. O deyirdi ki, bizim Amerika siyasətimiz Türkiyəyə qarşı ədalətli olmayıb. Bununla işarə edib ki, Obama vaxtında normal münasibət bəslənmirdi, ona görə Türkiyə məcbur olub ki, Rusiyaya müraciət etsin və bu növ silahları əldə etsin. Bəlkə də bu məqsədlərdə olmayan Rusiyada da Türkiyəyə yönəlik meyllər artmaqdadır. Amma lap belə olsa da, siyasi oyunlar davam edəcək. Hesab edirəm ki, bu siyasi oyunların pik vəziyyəti də ola bilər, aşağı düşməsi də mümkündür. Amma birmənalı bir fikri demək olar ki, Rusiyanın cənubunda nüfuzlu bir oyunçu meydana gəlib. Bu da Türkiyədir. İstər-istəməz Rusiya Türkiyə ilə dil tapmalıdır. Bu məcburiyyət hər zaman Rusiyanın qarşısında olacaq. Eyni zamanda, Türkiyə də bu faktoru nəzərə almalıdır.

- Bu günlərdə bir məlumat da yayıldı ki, ABŞ Türkiyəyə “Patriot” raket əleyhinə komplekslərinin satışı haqda təklifini geri götürüb. Sizcə buna səbəb nə oldu? Hələ də Amerika S-400-lərə görə Türkiyəni “əfv” edə bilmir?

- Bunları demək çətindir. Türkiyə ilk dəfə yeni növ silahları - lazer silahlarını sınaqdan keçirib. Bilmirəm, bu məlumatla tanışsınız ya yox. Bu məsələdə o qədər mütəxəssis deyiləm. Amma s-400 olan yerdə bəlkə də “Patriot” onun analoqu olan bir sistem Türkiyə üçün bir o qədər də önəmli deyil. Bu məsələni qabaqlamaq üçün Amerika bəyan edir ki, “Patriot”ları onlara satmırıq. Yəqin ki, Türkiyənin özünün imtinasını istəmirlər. Burada biznes məsələləri də ola bilər. Çünki “Patriot” sistemləri bahalıdır və bir çox ölkələrdə istifadə olunur. Onun qiymətini aşağı salmadan bəlkə də bu addımlar atılır.

- “Patriot” və S-400-lər Türkiyəni sizcə seçim qarşısında qoya bilərmi? Yəni ya NATO, ya da Avrasiya İttifaqı...

- Bu təbii ki, belə ola bilməz. S-400 və “Patriot”lar hava sistemlərinin hansısa bir hissəsini təmin edən sistemlərdir. Burada seçim söhbəti ola bilməz. Çünki siyasi və iqtisadi baxımdan Türkiyə Qərbə illərlə bağlı olan ölkədir. Digər tərəfdən Türkiyənin Qərblə böhranı bir məsələdən doğur. Ankara son 10-15 il ərzində böyük bir iqtisadi irəliləyişə nail olub. Bu da məcbur edir ki, Türkiyə dünyada yeni bir siyasi rol oynasın, yeni bir yer tutsun. Bu proses heç də problemsiz keçən proses deyil. Hər bir ölkədə bu proseslər mövcuddur. Türkiyə özünü dünyaya təqdim etməkdədir. Onu həm Şərqdə, həm də Qərbdə qəbul etməyə bilərlər. Buna da normal yanaşmaq lazımdır. Gec-tez Türkiyə regional və fövqəldövlət kimi öz yerini tutacaq.

- Gələn ay Astanada Türkiyə, Rusiya və İran prezidentlərinin görüşü baş tutacaq. Sizcə həmin görüşə Putin yoxsa Ərdoğan üstün mövqedə yollanacaq?

- O görüş yuxarıda dediyimiz proseslərlə bağlı ola bilər. Bu görüşə hazır olarkən tərəflər bu və ya digər güclü tərəflərini nümayiş etdirirlər. Suriyada baş verən son hadisələr məhz bu məqsədi güdür.

- Türkiyənin Rusiyanın dəstəklədiyi Venesueladakı Madura rejimi ilə iqtisadi əlaqələrini dayandırdığı yönündə xəbərlər yayılıb. Hətta  2018-ci ildə Türkiyənin Venesueladan idxalatı 879 milyon dollar həcmində olduğu halda, bu ilin 6 ayında cəmi 4 milyon dollar təşkil edib. Sizcə, Türkiyə-Rusiya gərginliyinin yaranmasına səbəb olan amillərdən biri də bu ola bilərmi?

- Siyasi məsələlərin birbaşa iqtisadi məsələlərlə bağlılığı mövcuddur. Bu rəqəmlərə o qədər də önəm vermək lazım deyil. Bir daha deyirəm ki, 10-15 ildə Türkiyə ciddi sıçrayışa imza atıb. 15 il əvvəlki Türkiyə ilə bugünkü Türkiyə hərbi, iqtisadi və siyasi baxımdan təbii ki, ciddi fərqlənir. Bunu sübut edən bir fikri yada salmaq istəyirəm. Erməni əsilli müğənni Şarl Aznavur mənalı bir fikir söyləmişdi. O deyirdi ki, biz genosid mübarizəsini başlayanda Türkiyə çox geridə qalan bir ölkə idi. Amma indi onu G20-lərin görüşünə çağırırlar, 20-lərin üzvü olub. Baxın, son 20 ildə Türkiyəni ittiham edənlər də var, amma o inkişaf edib. Bu, əslində düşmənin etirafıdır. Türkiyə ətrafında baş verən hadisələr birbaşa bununla bağlıdır. Köhnə oyunçular yeni oyunçu olan Türkiyənin oyununu izləmək istəmirlər - nə Qərb, nə də Rusiya. Ona görə müxtəlif yollara əl atırlar. Hətta bunun üçün “dost” olmaq yolunu da seçirlər. Qardaş ölkəmiz bu sınaqlardan layiqincə çıxacaq.(musavat.com)

Ləman Ələşrəfqızı ilə Afət Telmanqızı “REAL”dan getmə səbəblərini açıqladılar...
Sifariş olunan hamburgerin içindən baxın nə çıxdı - FOTO
İllər sonra Ayaz Mütəllibov AzTV-yə danışdı: "Paşinyan yalan deyir..." + VİDEO
Müəllimini məğlub edən 3 yaşlı qız gündəmə çevrildi - MARAQLI... + VİDEO
Elm dünyası şokda - Hava temperaturu ilk dəfə bu qədər artdı...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Oğlumun şəhid olmasından sonra əlsiz-ayaqsız adam kimiyəm…”
Cəmiyyət
“Ermənilər provakasiyanı sevən millətdir və bu səbəbdən də hərbçimizin şəhid edilməsini təsadüfi saymaq olmaz...”
Siyasət
"Hitlerə və onun faşist ideologiyasına olan münasibətini M.Ə.Rəsulzadə belə bildirirdi..."
Siyasət
Paşinyana istər zurna çal, istərsə də qaval, xeyri olmayacaq...
Dünya
"Amerikalıların Türkiyəni dinləyə bilməsi üçün şifrələmə cihazını dəyişdirdik!" - ŞOK İDDİA
Həftənin ən çox oxunanları
Qalmaqal: Müəllimin şagirdi ilə sevgi münasibəti lentə alındı -VİDEO
“Türklər müttəfiqlərimizi qırır: Biz olmadan Əsədin davam gətirməsi mümkünsüzdür”
Türkiyənin təyyarələrlə bağlı xəbərdarlığı Rusiyanı qoxuya saldı: Yada düşər xatirələr...
Hədəfi 640 km uzaqlıqda haqlayan ölümcül güc: Ən qüdrətlilər belə onun qarşısında acizdir!
"İllərlə xalqdan nə çaldınız, FETÖ-ya nə qədər para yedirdiniz, hamısı deşifrə olacaq..."
Ərdoğandan dünyanı SİLKƏLƏYƏCƏK SÖZLƏR - "Əsədi darmadağın edəcəyik"
“Türkiyə bizim qərargahımızdır: Moskvanı bu qərargahla hesablaşmağa məcbur etməliyik!”
Seçildiyi dairənin nəticələri ləğv edilən Hadi Rəcəbli: “Qurtardı”
“Rusiya türk ordusu ilə üz-üzə gəlməyəcək: Buna cürəti yoxdur!”
"25 il bundan qabaq kişilikdən istefa vermişəm..."
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247