Xəbər lenti
18/09/2019 [19:41]:
İraklı heyvansevər aslanı evcilləşdirdiyini iddia edir - MARAQLI
18/09/2019 [19:38]:
Jurnalist təşkilatı yeni layihənin icrasına başlayıb
18/09/2019 [19:35]:
Goranboyda “X5” aşdı: bir ölü, bir yaralı
18/09/2019 [19:34]:
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu ilə Azərbaycan Milli Konservatoriyası arasında anlaşma memorandumu imzalanıb
18/09/2019 [19:32]:
“Nizami” stansiyasında eskalatorun əsaslı təmiri başa çatıb
18/09/2019 [19:30]:
Şirvan Regional Vəkil Bürosunun açılışı olub - FOTO
18/09/2019 [19:11]:
Diqqətsiz sürücüdən bu cür intiqam aldılar - MARAQLI
18/09/2019 [18:48]:
“Üzeyir Hacıbəyli yaradıcılığının xalçalarımızda tərənnümü” adlı tədbir keçirilib
18/09/2019 [18:47]:
Bakıda polis vətəndaşı öldürmək istəyən şəxsi zərərsizləşdirdi - VİDEO
18/09/2019 [18:37]:
Yeddi gündə dünyanın yeddi möcüzəsinə baş çəkdi - FOTO
18/09/2019 [18:26]:
Prezident bina təmirinə 10 milyon manat ayırdı
18/09/2019 [18:18]:
Bu il Azərbaycana nə qədər avtomobil gətirilib?
18/09/2019 [17:52]:
Qubadakı dəhşətli qəzanın görüntüləri yayıldı - VİDEO
18/09/2019 [17:44]:
Qənirə Paşayeva MM-in Səhiyyə komitəsində təkliflərlə çıxış edib
18/09/2019 [17:36]:
Ədliyyə naziri ölkədə  cəmi iki həbsxana saxlamağı təklif  etdi...
18/09/2019 [17:31]:
Mariya Stadnik: "Cəmi bir qızıl medalım qaldı"
18/09/2019 [17:28]:
Təlim zamanı ərazinin kəşfi aparılıb
18/09/2019 [17:25]:
Ermənistan və Gürcüstandan çirkab suları təmizlənmədən birbaşa Kür və Araz çaylarına axıdılır
18/09/2019 [17:15]:
Dövlət Statistika Komitəsinin sədr müavini: “1-2 məhsulun qiymətinin kəskin artması inflyasiya deyil”
18/09/2019 [17:15]:
Təhsil naziri İsmayıllıda vətəndaşları qəbul edəcək
18/09/2019 [17:04]:
"İran Yaxın Şərqdə yeni münaqişə ocağının alovlanmasını istəmir"
18/09/2019 [17:01]:
Araz Əlizadə: “Restoranlarda qiymətlər od tutub yanır”
18/09/2019 [16:57]:
Seksual mafiya lideri sevgilisinin yatağında öldü - FOTO
18/09/2019 [16:53]:
“Əl-ələ verib işləyəcəyik və hər şey normal olacaq...”
18/09/2019 [16:51]:
“Ona heç nə olmadı, mənim isə iki övladım anasız qaldı...” - Müəllimin bədbəxt etdiyi xadimə...
18/09/2019 [16:36]:
"Sevilya"nın Bakıya gəlməsi Azərbaycan futbolu üçün sevindiricidir"
18/09/2019 [16:31]:
6 məhkəmə hakimi intizam məsuliyyətinə cəlb edilib, bir hakim vəzifədən azad olundu
18/09/2019 [16:24]:
Millət vəkili: “Hara gedirik, bizdən uşaqpulunu soruşurlar”
18/09/2019 [16:18]:
Liberiyada məktəb yanıb, 30 uşaq yanaraq öldü
18/09/2019 [16:14]:
Azərbaycanlı plastik cərrah həbs edildi - FOTO
18/09/2019 [16:09]:
Peşə məktəblərində işləmək istəyənlərin NƏZƏRİNƏ
18/09/2019 [16:07]:
Deputatların pensiyası artırıldı
18/09/2019 [16:04]:
Bakı metrosunda sərnişinlər üçün canlı musiqi təqdim olundu
18/09/2019 [15:57]:
“Səddam”ın məzarı təmir edildi - FOTOLAR
18/09/2019 [15:50]:
Mühacirət - Ermənistanı ermənisiz qoyacaq sosial bəla - ŞƏRH
18/09/2019 [15:30]:
Gürcüstanın baş naziri qatillərin əfv edilməsi məsələsində prezidentlə razılaşmayıb
18/09/2019 [15:27]:
"Yiyəm olmadığı üçün bu ada həsrət qaldım, ayağımdan dartdılar, başımdan vurdular..."
18/09/2019 [15:21]:
Hadı Rəcəbli: “Deputatlar fantastik fikir səsləndirməyiblər”
18/09/2019 [15:14]:
“O məmur cindarı yox, vətəndaşı otağına buraxmalıdır!”
18/09/2019 [15:11]:
"Özləri buna inansaydılar, bizimlə birgə olmaq üçün çoxdan qaça-qaça yanımıza gəlmişdilər”
18/09/2019 [14:54]:
ADP sədri Prezident İlham Əliyevə müraciət etdi
18/09/2019 [14:51]:
“Xeyrixah insanlara qiymət verilməsi, onların təbliği olduqca faydalıdır”
18/09/2019 [14:49]:
“Diqqət, uşaqlar” aylığı çərçivəsində yol polisləri yeni maarifləndirici aksiyaya başlayıb
18/09/2019 [14:47]:
Ermənistan Polisinin rəisi istefa verib - YENİLƏNİB
18/09/2019 [14:45]:
Elmar Məmmədyarov İtaliya Senatının sədri ilə görüşüb
18/09/2019 [14:42]:
Səudiyyə Ərəbistanının neft emalı zavodlarına İran hücum edib - İDDİA
18/09/2019 [14:41]:
ARDNF indiyə qədər büdcəyə 100 milyard dollara yaxın vəsait transfert edib
18/09/2019 [14:38]:
Bakı şəhərətrafı dəmir yolu xəttinin istifadəyə verilməsi regionu canlandıracaq - RƏY
18/09/2019 [14:34]:
Mərdəkan Müalicə Pansionatında təmir və yenidənqurma işləri ilin sonunadək yekunlaşacaq
18/09/2019 [14:31]:
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiə Nazirliyində Kollegiya iclası keçirilib
18/09/2019 [14:31]:
Qubada ayı kənd sakininə hücum etdi
18/09/2019 [14:29]:
Yol polisini təhqir edən sürücü bütün polislərdən üzr istəyib - VİDEO
18/09/2019 [14:28]:
"Allah bu bəndəsindən insanlığa aid heç bir şeyi əsirgəməyib"
18/09/2019 [14:26]:
Ərdoğan ABŞ-a iki həftə vaxt verdi
18/09/2019 [14:25]:
Kürdəmirdə mağazadan oğurluq edən şəxs saxlanılıb
18/09/2019 [14:16]:
İlham Əliyev görüş keçirib - FOTO
18/09/2019 [14:14]:
Əli Əhmədov “Əsrin müqaviləsindən danışdı: “Risk amilləri mövcud idi”
18/09/2019 [14:14]:
"Aşıq Şəmşir" Mədəniyyət Ocağı Qazaxda vətənpərvərlik və qəhrəmanlıq mövzusunda tədbir keçirdi
18/09/2019 [14:11]:
Ramiz Mehdiyev Belarus Təhlükəsizlik Şurasının dövlət katibi ilə görüşüb
18/09/2019 [14:09]:
İcra başçısı 65 yaşlı şöbə müdirini təqaüdə göndərdi
18/09/2019 [14:06]:
Polşalı turist Şəkidə qəzaya uğradı
18/09/2019 [14:02]:
Uşaqları zərərli informasiyalarla “zəhərləyənlər” dörd min manatadək cərimələnəcək
18/09/2019 [14:01]:
İğdırda Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığına dair çağırışlar alqışlarla qarşılanıb - FOTO
18/09/2019 [13:59]:
İğdırdan Ermənistana və havadarlarına Qarabağ xəbərdarlığı - FOTOLAR
18/09/2019 [13:56]:
Bir gündə Milli Onkologiya Mərkəzinə 1200 nəfər müraciət edir - RƏSMİ
18/09/2019 [13:54]:
Rusiyanın 6 iri şəhərində Azərbaycanın turizm potensialı təbliğ ediləcək
18/09/2019 [13:53]:
Dünya Universitetlərinin reytinqi: görünən və görünməyən tərəflər...
18/09/2019 [13:49]:
Hər bir təşkilat işğalçı ordu qarşısındakı xidmətləri haqqında hesabat verəcək
18/09/2019 [13:39]:
"Yoxsa indi azərbaycanlılar Xankəndidə çay içirdi" - Köçəryandan maraqlı etiraf...
18/09/2019 [13:38]:
“Hələlik siyasi prosesləri ciddi şəkildə izləyə bilmirəm...”
18/09/2019 [13:37]:
Dağlıq Qarabağ separatçılarının rəhbəri istintaqa çağırıldı...
18/09/2019 [13:35]:
"Deyirlər ki, filan rektorun qəbuluna düşmək üçün aylarla növbəyə durmaq lazımdır..."
18/09/2019 [13:33]:
"BNA və Metropoliten məktəbli geyimində olan uşağı məktəbə pulsuz daşımalıdır"
18/09/2019 [13:32]:
“Bravo” supermarket şəbəkəsindən bahalı və ucuz salatla bağlı AÇIQLAMA - FOTO
18/09/2019 [13:28]:
Sabaha olan hava proqnozu
18/09/2019 [13:09]:
“Onlar batmaqda olan gəmini tərk etməyə çalışırlar”
18/09/2019 [13:04]:
"BTQ region ölkələrini Avrasiyada mühüm logistika mərkəzinə çevirməkdədir" - FOTOLAR
18/09/2019 [12:51]:
Stalin böyük azərbaycanlıya niyə maşın bağışladı? - 10 fakt
18/09/2019 [12:41]:
25 yaşlı qızı “öldürən” “Maserati” sürücüsü video yaydı
18/09/2019 [12:29]:
“Üzeyir Hacıbəylinin adı güllələnəcək şəxslərin siyahısına salınmışdı” - TARİX
Bütün arxiv bir sırada
23/08/2019 [22:41] - Siyasət - ( 1365 dəfə baxılıb)

“Rusiyanın cənubunda nüfuzlu bir oyunçu meydana gəlib” - Tofiq Zülfüqarov



Suriyada – İdliblə bağlı Türkiyə ilə Rusiya arasında gərginlik yaranıb. Son illər az qala dost ölkələrə çevrilən iki dövlət üz-üzə gəlməkdədir. Bu yöndə bir sıra siyasi təhlilçilər müxtəlif təxminlər səsləndirirlər. Bu və ya digər aktual məsələləri sabiq xarici işlər naziri Tofiq Zülfüqarovla dəyərləndirdik.

- Tofiq bəy, Suriyada Əsəd qüvvələri Rusiyanın da dəstəyi ilə Türkiyə konvoyunu bombalayıb. Bu da Ankara ilə Moskvanın Suriyada üz-üzə gələ biləcəyi haqda rəylər yaradıb. Nə baş verir?

- Suriyada baş verən hadisələri dərk etmək üçün əsas məsələlərdən biri ondan ibarətdir ki, oradakı oyunçular hansı məqsədlər güdür. Türkiyəni götürsək, bəllidir ki, bu ölkə öz sərhədlərini qorumaq məqsədilə öz sərhədlərində onun dövlətçiliyinə qarşı hansısa qurumların yaradılmasına imkan verməmək üçün Suriya ərazisində aktiv əməliyyatlar aparır. Bəşər Əsəd hökumətinin də məqsədləri bəllidir. O istəyir ki, hakimiyyətini öz ərazilərində təmin eləsin. Uzaqdan gələn oyunçuların məqsədləri bizə bir o qədər aydın deyil. Ələlxüsus Rusiyanın oradakı məqsədinin nədən ibarət olduğu bilinmir. Bu da sual altında olan məsələdir. İndiyəcən şərqşünas olduğuma baxmayaraq, Rusiyanı dərk edə bilmədim. Müxtəlif məsələlər və müxtəlif fikirlər irəli sürülür. Nəyə görə Rusiya orada daha aktivdir? Amma onun barəsində yenə də yekun fikir söyləmək çox çətindir. Bəziləri deyirlər ki, hansısa qüvvələrin təsiri altında Rusiyanı ora cəlb ediblər. Əsas məqsəd bundan ibarətdir ki, İsrailə yaxın olan ərazilərdə stabil, hansısa  effektiv olan dövlət qurumu olmasın, yəni gələcəkdə təhlükə yaratmamaq üçün guya ki, orada bu cür qarmaqarışıqlıq yaradılıb və bu vəziyyət hələ də hökm sürür. Yenə də sual ortalığa çıxır ki, bəs Rusiyanın orada nə marağı var? İranın hansı maraqları var, bu başadüşüləndir. Bu ölkənin konsepsiyası mövcuddur - şiə zolağı yaratmaq. Bu zolağın Aralıq dənizinə qədər uzanmasını İran təmin etməyə çalışır. Konsepsiya barədə müxtəlif müşahidəçilər çox danışırlar. İndiki baş verən hadisələr uzun müddət əməkdaşlığı əks edən bir dövrün mərhələsidir. İstisna etmirəm ki,  bu və ya digər hadisələrdən, yenə də hansısa danışıq və razılıqlardan sonra nəsə vəziyyət dəyişər. Bir şeyi qeyd etmək lazımdır ki, həmin ərazilərdə əsasən, türkdilli əhali yaşayır. Orada yaşayan insanların Türkiyəyə meylli olması heç kəsə sirr deyil. Bundan öncəki Rusiya-Türkiyə böhranı da məhz bu bölgədə baş verib. Onun bu və ya digər şəkildə həll olunması onu göstərir ki, gələn mərhələdə Rusiya və Türkiyə bir-birilə dil tapa bilər. Mənzərəni tamamlamaq üçün onu da qeyd etmək lazımdır ki, bəzi mənbələr onu söyləyir ki, artıq Rusiya-İran münasibətləri qabaqkı kimi deyil. Hətta belə fikirlər də səslənir ki, İran və Rusiya meylli qüvvələr arasında hətta toqquşmalar baş verir. Düşünürəm ki, Suriya ilə bağlı əsas məqsəd hələ ki orada sülhün əldə olunmaması yönündədir. Təəssüflər olsun ki, bu dövlətin taleyi belə oldu.

- Putin və Lavrov son günlərdə Türkiyə  əleyhinə sərt açıqlamalarla çıxış edirlər. Sizcə bütün bunlar nədən qaynaqlanır? Bəlkə Türkiyəyə S-400-ləri satan Rusiya istəyinə nail olmadığı üçün bunu edir?

- Problem bundan ibarətdir ki, bu növ silahların Türkiyəyə verilməsi müdafiə məqsədlərindən başqa digər siyasi məqsədlərə daha çox xidmət edirdi. Hər tərəf orada xeyrini əldə etmək niyyətində idi. Rusiyanın bu şərtlərlə silahları satmaqda məqsədi ondan ibarət idi ki, Türkiyə-ABŞ və Türkiyə-NATO əlaqələri gərginləşsin. Hətta belə fikirlər səslənirdi ki, guya Türkiyə NATO-dan çıxacaq. Amma əksinə oldu. Bəzilərinin gözləntilərinə baxmayaraq, göründüyü kimi silahlar artıq Türkiyə ərazisindədir. Hiss olunur ki, Türkiyə-Amerika əlaqələrində müsbət meyllənmələr üzə çıxıb. Bununla əlaqədar bir məsələni sizin yadınıza salmaq istəyirəm ki, Trampın bir çıxışı var idi. O deyirdi ki, bizim Amerika siyasətimiz Türkiyəyə qarşı ədalətli olmayıb. Bununla işarə edib ki, Obama vaxtında normal münasibət bəslənmirdi, ona görə Türkiyə məcbur olub ki, Rusiyaya müraciət etsin və bu növ silahları əldə etsin. Bəlkə də bu məqsədlərdə olmayan Rusiyada da Türkiyəyə yönəlik meyllər artmaqdadır. Amma lap belə olsa da, siyasi oyunlar davam edəcək. Hesab edirəm ki, bu siyasi oyunların pik vəziyyəti də ola bilər, aşağı düşməsi də mümkündür. Amma birmənalı bir fikri demək olar ki, Rusiyanın cənubunda nüfuzlu bir oyunçu meydana gəlib. Bu da Türkiyədir. İstər-istəməz Rusiya Türkiyə ilə dil tapmalıdır. Bu məcburiyyət hər zaman Rusiyanın qarşısında olacaq. Eyni zamanda, Türkiyə də bu faktoru nəzərə almalıdır.

- Bu günlərdə bir məlumat da yayıldı ki, ABŞ Türkiyəyə “Patriot” raket əleyhinə komplekslərinin satışı haqda təklifini geri götürüb. Sizcə buna səbəb nə oldu? Hələ də Amerika S-400-lərə görə Türkiyəni “əfv” edə bilmir?

- Bunları demək çətindir. Türkiyə ilk dəfə yeni növ silahları - lazer silahlarını sınaqdan keçirib. Bilmirəm, bu məlumatla tanışsınız ya yox. Bu məsələdə o qədər mütəxəssis deyiləm. Amma s-400 olan yerdə bəlkə də “Patriot” onun analoqu olan bir sistem Türkiyə üçün bir o qədər də önəmli deyil. Bu məsələni qabaqlamaq üçün Amerika bəyan edir ki, “Patriot”ları onlara satmırıq. Yəqin ki, Türkiyənin özünün imtinasını istəmirlər. Burada biznes məsələləri də ola bilər. Çünki “Patriot” sistemləri bahalıdır və bir çox ölkələrdə istifadə olunur. Onun qiymətini aşağı salmadan bəlkə də bu addımlar atılır.

- “Patriot” və S-400-lər Türkiyəni sizcə seçim qarşısında qoya bilərmi? Yəni ya NATO, ya da Avrasiya İttifaqı...

- Bu təbii ki, belə ola bilməz. S-400 və “Patriot”lar hava sistemlərinin hansısa bir hissəsini təmin edən sistemlərdir. Burada seçim söhbəti ola bilməz. Çünki siyasi və iqtisadi baxımdan Türkiyə Qərbə illərlə bağlı olan ölkədir. Digər tərəfdən Türkiyənin Qərblə böhranı bir məsələdən doğur. Ankara son 10-15 il ərzində böyük bir iqtisadi irəliləyişə nail olub. Bu da məcbur edir ki, Türkiyə dünyada yeni bir siyasi rol oynasın, yeni bir yer tutsun. Bu proses heç də problemsiz keçən proses deyil. Hər bir ölkədə bu proseslər mövcuddur. Türkiyə özünü dünyaya təqdim etməkdədir. Onu həm Şərqdə, həm də Qərbdə qəbul etməyə bilərlər. Buna da normal yanaşmaq lazımdır. Gec-tez Türkiyə regional və fövqəldövlət kimi öz yerini tutacaq.

- Gələn ay Astanada Türkiyə, Rusiya və İran prezidentlərinin görüşü baş tutacaq. Sizcə həmin görüşə Putin yoxsa Ərdoğan üstün mövqedə yollanacaq?

- O görüş yuxarıda dediyimiz proseslərlə bağlı ola bilər. Bu görüşə hazır olarkən tərəflər bu və ya digər güclü tərəflərini nümayiş etdirirlər. Suriyada baş verən son hadisələr məhz bu məqsədi güdür.

- Türkiyənin Rusiyanın dəstəklədiyi Venesueladakı Madura rejimi ilə iqtisadi əlaqələrini dayandırdığı yönündə xəbərlər yayılıb. Hətta  2018-ci ildə Türkiyənin Venesueladan idxalatı 879 milyon dollar həcmində olduğu halda, bu ilin 6 ayında cəmi 4 milyon dollar təşkil edib. Sizcə, Türkiyə-Rusiya gərginliyinin yaranmasına səbəb olan amillərdən biri də bu ola bilərmi?

- Siyasi məsələlərin birbaşa iqtisadi məsələlərlə bağlılığı mövcuddur. Bu rəqəmlərə o qədər də önəm vermək lazım deyil. Bir daha deyirəm ki, 10-15 ildə Türkiyə ciddi sıçrayışa imza atıb. 15 il əvvəlki Türkiyə ilə bugünkü Türkiyə hərbi, iqtisadi və siyasi baxımdan təbii ki, ciddi fərqlənir. Bunu sübut edən bir fikri yada salmaq istəyirəm. Erməni əsilli müğənni Şarl Aznavur mənalı bir fikir söyləmişdi. O deyirdi ki, biz genosid mübarizəsini başlayanda Türkiyə çox geridə qalan bir ölkə idi. Amma indi onu G20-lərin görüşünə çağırırlar, 20-lərin üzvü olub. Baxın, son 20 ildə Türkiyəni ittiham edənlər də var, amma o inkişaf edib. Bu, əslində düşmənin etirafıdır. Türkiyə ətrafında baş verən hadisələr birbaşa bununla bağlıdır. Köhnə oyunçular yeni oyunçu olan Türkiyənin oyununu izləmək istəmirlər - nə Qərb, nə də Rusiya. Ona görə müxtəlif yollara əl atırlar. Hətta bunun üçün “dost” olmaq yolunu da seçirlər. Qardaş ölkəmiz bu sınaqlardan layiqincə çıxacaq.(musavat.com)

loading...
loading...
İraklı heyvansevər aslanı evcilləşdirdiyini iddia edir - MARAQLI
Diqqətsiz sürücüdən bu cür intiqam aldılar - MARAQLI
Hər bir təşkilat işğalçı ordu qarşısındakı xidmətləri haqqında hesabat verəcək
“Bravo” supermarket şəbəkəsindən bahalı və ucuz salatla bağlı AÇIQLAMA - FOTO
İmamoğlunun azərbaycanlı dostu: “Hələ 2010-cu ildə ona təklif etdim ki, siyasətə qatılsın”
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Ona heç nə olmadı, mənim isə iki övladım anasız qaldı...” - Müəllimin bədbəxt etdiyi xadimə...
Cəmiyyət
“Səddam”ın məzarı təmir edildi - FOTOLAR
İqtisadiyyat
Bakı şəhərətrafı dəmir yolu xəttinin istifadəyə verilməsi regionu canlandıracaq - RƏY
Cəmiyyət
"Mənim yaradıcı taleyimdə onun müstəsna yeri var..."
Şou-biznes
"40 yaşım var, vecimə də deyil, enerjim var, ruhum cavan, gözlərim də parıldayır..."
Həftənin ən çox oxunanları
Fədayə Laçın həbsxanada BELƏ YAŞAYIR - "Peşman deyiləm, cəzamı..." -VİDEO
"Elşad Abdullayev, səninləyəm, hardasan, şərəfin, kişiliyin varsa, öz qadınına cavab ver"
Türkiyə Qarabağ savaşında Azərbaycana niyə kömək etmədi? - Türk generaldan ilginc etiraf...
Prezident İlham Əliyevin sinif yoldaşı dünyasını dəyişdi
"İmam Hüseynin 3 mərasimi günündə etdiyi saymazyanalığa görə Putin üzr istəməlidir"
Əl-ələ tutan skletlərin kimliyi bəlli oldu - FOTO
Bu da Pərviz Bülbülənin özündən hündür qızı - FOTO
Düşmən səfərbərlik elan edir: Bütün rezerv qüvvələr geri çağırılır, həm də təcili...
"Məlumat gəldi ki, Ayaz Mütəllibovun bir maşın silahı Corat qəbiristanlığında gizlədilib..."
İranda erməni olimpiadasına start verildi: Dağlıq Qarabağ komandası da iştirakçılar arasında...
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247