Xəbər lenti
17/02/2020 [11:35]:
46 uşaq sığınacaqlara yerləşdirildi
17/02/2020 [11:29]:
Sivil qaydalarla balıq ovlayın - İdarə rəisindən ÇAĞIRIŞ
17/02/2020 [11:22]:
Südün tərkibində olan kazein maddəsi xərçəng yaradır?- Ekspertlər müzakirə etdi...
17/02/2020 [11:04]:
BDU-ya yeni sözçü təyin edildi
17/02/2020 [10:59]:
Nikolun Münhendə Xocalı yalanına Sərkisyanın cavabı
17/02/2020 [10:57]:
AZE Nakhcivan-Köln SK Futbol Klubu rəsmən fəaliyyətə başladı
17/02/2020 [10:56]:
Nikolun Münhendə Xocalı yalanına Sərkisyanın cavabı
17/02/2020 [10:52]:
Balakəndə 40 km-lik yol yenidən qurulur
17/02/2020 [10:51]:
Bir gündə 4 nəfəri it dişlədi
17/02/2020 [10:46]:
"Rusiya qanunsuz SSRİ-nin varisi olmamalıdır " - Aranovski
17/02/2020 [10:44]:
Amerikalı professordan Nikolu darmadağın edən - Sual
17/02/2020 [10:44]:
“Bu gün gənclərimiz üçün hərbi xidmətdə olmaq şərəf sayılır” – SHXÇDX-nin fəaliyyəti təqdir olundu...
17/02/2020 [10:38]:
Trampla Ərdoğanın telefon danışığının təfərrüatları bəlli oldu
17/02/2020 [10:38]:
Gözlərin iti görməsi üçün ən yaxşı içkinin yaşıl çay olduğu  bilindi...
17/02/2020 [10:34]:
Azərbaycan millisinə 22 futbolçu çağırıldı - SİYAHI
17/02/2020 [10:33]:
Bakıda iki maşın toqquşdu - Xəsarət alan var
17/02/2020 [10:32]:
“Əynimdəki formaya Qarabağ yazılırsa, deməli, mən Qara deyiləm” - Qara Qarayevlə “QARABAĞ SÖHBƏTİ”
17/02/2020 [10:24]:
Messi La Liqada yenə liderdir -Qol və asist sayı
17/02/2020 [10:22]:
Çindən təxliyə edilən tələbələr Kliniki Tibbi Mərkəzə yerləşdirildi
17/02/2020 [10:20]:
"Hitlerə və onun faşist ideologiyasına olan münasibətini M.Ə.Rəsulzadə belə bildirirdi..."
17/02/2020 [10:10]:
Azərbaycan torpağında daha bir Ermənistan hərbçisinin özünü öldürdüyü bəlli oldu...
17/02/2020 [10:08]:
Suriya ordusu Hələbin qərbində bir neçə məntəqəni nəzarətə götürdü...
17/02/2020 [09:53]:
MSK bu gün yenə toplanır
17/02/2020 [09:43]:
Hubeydə koronavirusdan ölənlərin sayı 1696 nəfərə çatdı
17/02/2020 [08:31]:
Zinanın xərçəng xəstəliyi törətdiyi təsdiqləndi – Avropa alimləri...
17/02/2020 [07:42]:
Bakıda Fatimeyi-Zəhranın (s.ə) mövluduna həsr olunmuş möhtəşəm mövlud törəni keçirildi
17/02/2020 [00:34]:
Daha bir komandamız Avropa ikincisi oldu
17/02/2020 [00:30]:
Sabunçuda ər həyat yoldaşını döydü, vəziyyəti ağırdır
17/02/2020 [00:22]:
Güləşçimiz Ermənistan təmsilçisinə qalib gələrək medal qazandı
17/02/2020 [00:12]:
“Zəlzələlərə görə təşvişə ehtiyac yoxdur” - RSXM
17/02/2020 [00:10]:
“Ekologiya postu” söküləcək...
17/02/2020 [00:10]:
İllər sonra Ayaz Mütəllibov AzTV-yə danışdı: "Paşinyan yalan deyir..." + VİDEO
17/02/2020 [00:09]:
Erməni mətbuatı Əliyevi şahinə, Paşinyanı göyərçinə bənzətdi...
17/02/2020 [00:07]:
Mətbuat Şurası MSK-nın qarşısındakı icazəsiz aksiyada monitorinq aparıb
17/02/2020 [00:04]:
Paşinyana istər zurna çal, istərsə də qaval, xeyri olmayacaq...
16/02/2020 [23:53]:
"Hərə bazarın bir hissəsindən yapışıb, hökumət də elə zənn edir ki, bazar iqtisdiyyatı qurub"
16/02/2020 [23:16]:
Milyarder qızı özünə sevgili axtarır - FOTO
16/02/2020 [23:14]:
Məşhur model dincəlmək üçün getdiyi Meksikada fanatlarını heyran etdi - FOTOLAR
16/02/2020 [23:09]:
Nəzakət Teymurova qızını nişanladı - FOTO + VİDEO
16/02/2020 [22:45]:
Seysmoloji Xidmət Mərkəzi: Təşviş yaratmağa ehtiyac yoxdur
16/02/2020 [22:44]:
Azərbaycanda yenə zəlzələ oldu - YENİLƏNİB
16/02/2020 [22:17]:
“Dünya bir daha Ermənistanın acizliyini gördü” - Hikmət Hacıyev
16/02/2020 [21:52]:
BNA: Heydər Əliyev prospektində qəza sıxlığa səbəb oldu - FOTO
16/02/2020 [21:40]:
Bir “Patsan”nın manifesti - VİDEO
16/02/2020 [21:24]:
"Neftçi" - "Keşlə" oyunundan sonra insident yaşandı
16/02/2020 [21:23]:
"Neftçi" paytaxt derbisində "Keşlə"yə qalib gəldi
16/02/2020 [21:18]:
Mövlud Çavuşoğlu: “İkili standartlara görə Qərbə etibar edənlər azalır”
16/02/2020 [21:15]:
Türkiyənin dəstəklədiyi qüvvələr Əsəd ordusuna hücuma keçdi
16/02/2020 [21:04]:
“Güc birlikdədi” şuarı altında Moldovada yaşayan gənc soydaşlarımızın I Forumu keçirildi
16/02/2020 [20:58]:
Əliyev hamının önündə Paşinyanı əzdi – Rusiyadan baxış
16/02/2020 [20:54]:
İrimiqyaslı hərbi təlimlər başladı: 2 milyon 300 əsgər...
16/02/2020 [18:59]:
““Facebook” müxtəlif ölkələrdə seçkilərə müdaxilə cəhdlərinə qarşı effektiv müdafiə sistemi hazırlayıb...” 
16/02/2020 [18:37]:
"Amerikalıların Türkiyəni dinləyə bilməsi üçün şifrələmə cihazını dəyişdirdik!" - ŞOK İDDİA
16/02/2020 [18:03]:
“İlham Əliyev Münhendə Azərbaycan xarici siyasətinə yenilik gətirdi"
16/02/2020 [17:47]:
"Bakıda, Şəkidə seçki qutularını doldurmağa nə var ki..."
16/02/2020 [17:24]:
İranda zəlzələ!
16/02/2020 [17:02]:
"Regionda 30 ildir yox etdikləri təhlükəsizlikdən danışan Paşinyana inanmaq çətindir"
16/02/2020 [17:00]:
“Güldür güldür”ün konserti zamanı atışma - Ölən var
16/02/2020 [16:48]:
Hərbi təyyarənin raketlə vurulma anı - ANBAAN VİDEO
16/02/2020 [16:16]:
Nə aclıq, nə də susuzluq hiss edir - Qeyri-adi xəstəlikdən əziyyət çəkən adam çarə axtarır...
16/02/2020 [15:41]:
Ermənilərin Qarabağdan imtina etdiyi şok SAZİŞ - AXC-nin 100 il əvvəl Şuşada keçirdiyi sülh konfransı niyə unudulub? (TARİX)
16/02/2020 [15:33]:
Mətanət Əsədova: “Beynim çönsə, uçurdaram onu” - VİDEO
16/02/2020 [15:17]:
“Münhen debatı prezident İlham Əliyevin parlaq siyasi qələbəsidir”
16/02/2020 [15:01]:
Növbəti dəfə İsgəndər Həmidovun ölüm xəbəri yayıldı, amma...
16/02/2020 [14:38]:
DİN İlqar Məmmədov və bir neçə fəalın saxlanılması barədə xəbərləri təkzib etdi: “Reallığı əks etdirmir”
16/02/2020 [14:27]:
"Dünən Münhendə İlham Əliyev Paşinyanı milçək kimi tapdaladı"
16/02/2020 [14:22]:
Tərtərdən deputatlığa namizəd hücuma məruz qalıb
16/02/2020 [13:58]:
Hindistan Kəşmirə görə Türkiyəyə xəbərdarlıq etdi
16/02/2020 [13:38]:
Qəddarlığı ilə “şöhrət” qazanan generalın acınacaqlı sonu… - FOTOLAR
16/02/2020 [13:25]:
İdlibdə 1 milyon 200 min Suriyalı 2.5 ayda evlərindən didərgin düşdü
16/02/2020 [13:00]:
Erməni politoloq: “Əliyev-Paşinyan debatı ağır psixoloji təəssürat yaratdı”
16/02/2020 [12:47]:
Sabaha gözlənilən hava proqnozu açıqlandı
16/02/2020 [12:38]:
Paşinyanın “Qarabağ Azərbaycanın ərazisidir” deməsi Türkiyə mətbuatında - VİDEO
16/02/2020 [12:32]:
Ruhanidən qadınlarla bağlı təklif: Yüksək vəzifə...
16/02/2020 [11:58]:
Türkiyə mətbuatı: İlham Əliyevdən Paşinyana tarixi şillə - VİDEO
16/02/2020 [11:49]:
Gəncədə şəhidimizin vida mərasimi keçirilir - YENİLƏNİR - FOTO
16/02/2020 [10:59]:
İndoneziya sahillərində 5,6 bal gücündə zəlzələ olub
16/02/2020 [10:57]:
44 cinayətin üstü açılıb
16/02/2020 [10:55]:
15104 abituriyent qəbul imtahanının ikinci mərhələsi üzrə sınaq imtahanında iştirak edəcək
16/02/2020 [10:45]:
“Qarabağ leksikonumuzdan “münaqişə” və “müzakirə” sözlərini çoxdan çıxarmalıydıq!..”
Bütün arxiv bir sırada
25/08/2019 [15:33] - Cəmiyyət - ( 1037 dəfə baxılıb)

Krım sözünün yaranması və Krım türklərinin tarixçəsi



Tarix boyu Krım müxtəlif xalqlar tərəfindən idarə edilib. Kimmerlər bu yarımadada e.ə. VII əsrdə məskən saldı, kimmerlərdən sonra skiflər Krımı aldı. Yerli kimmerlər bu səbəbdən dağlara köçürülüb təcridə uğradılar. Bunlar qədim yunanlara tavr tayfaları adı ilə məlum olublar və yarımada ta XX əsrin əvvələrinəcən həm inzibatlıqda, həm də ədəbiyyatda Tavrika və ya Tavrida kimi də tanınırdı.

Krımın və Krım türklərinin tarixi barədə geniş məlumatı Oxu.Az-a tarixçi-alim Kərəm Məmmədli verib.

"Avropanın incisi" adlandırılan Krım yarımadası ayrı-ayrı xalqların və dövlətlərin, fərqli dinlərin də təmas nöqtəsi olub. Antik dövrdə "Böyük İpək Yolu" Krımdan keçərək, Çinlə Romanı - Şərqlə Qərbi birləşdirirdi.

Mütəxəssislərin fikrincə, yarımada öz adını türk sözü olan "qırım"dan götürüb. "Qırım" sözü türk dillərində "xəndək" mənasını verir. Qədim türk yurdu olan Krımın mənbələrdə adıçəkilən ilk sakinləri kimmerlər və iskitlər hesab edilirlər.

İskitlərin Krımda miladdan öncə VI-V yüzilliklərdən başlayaraq 800 ildən çox davam etmiş ağalığına III yüzillikdə qədim alman tayfalarından olan qotlar və onların müttəfiqləri olan alanlar son qoydular.

Krımdakı iskit padşahlığının paytaxtı indi Simferopol adlandırılan Ağ Məscid idi. Lakin qotların Krımda ağalığı uzun sürmədi. 370-ci ildə Balamber xanın başçılıq etdiyi 100 minlik hun ordusu qotları Krımın dağlıq hissəsinə sıxışdırdılar.

Krımda Türk etnik plastının ikinci qatı hunlarla bağlıdır. Hunların böyük hökmdarı Atillanın ölümündən sonra onun böyük oğlu Ərən Krıma qayıtdı. Krıma qayıdan Ərənin ordusunun əksəriyyətini Bulqar türkləri təşkil edirdilər.

Türkoloqlar "Alp Ərən" sözünün bu addan götürüldüyünü qeyd edirlər. Şimali Azərbaycana gələn Ərən 451-ci ildə buradakı Sasani ordularını darmadağın etdi. Bizans imperatoru Yustin 464-cü ildə öz elçisi Patrisi Probanı Sasanilərə qarşı birgə mübarizə aparmaq üçün Krımdakı Hun imperatoru Ziliqdunun sarayına göndərmişdi. 

VI yüzilliyin ortalarında Krım yarımadasının qərbində avar türkləri məskunlaşdılar. 567-ci ildə Türksənfin başçılıq etdiyi Göytürk ordusu Kerç boğazından keçərək Krımda türklərin hakimiyyətini daha da möhkəmləndirdi.

Krım yarımadasında növbəti türk etnik plastı xəzərlərlə bağlıdır. VII yüzilliyin ortalarından başlayaraq Krımda xəzərlərin hakimiyyətləri bərqərar oldu. Krım yarımadasında 300 il davam etmiş növbəti türk etnik plastının peçeneqlərin və qıpçaqların (kuman) hakimiyyətləri dövrü başladı.

1116-cı ildə qıpçaqlar peçeneqləri tamamilə darmadağın etdikdən sonra Qara dənizin şimal sahillərinin, o cümlədən, Krımın gerçək sahiblərinə çevrildilər.Krımda yaşayan qıpçaqlar arasında islam dini yayılmağa başladı.

Krım qıpçaqlarının paytaxtı Sudaq şəhəri idi. Krımın qıpçaq dövrünə aid mədəniyyət nümunələri içərisində daşdan yonulmuş insan heykəlləri xüsusi yer tuturlar. Bu dövrdə Krım qıpçaqları içərisində "Leyli və Məcnun", "Yusif və Züleyxa" əsərləri geniş yayılmışdı.

XII-XIII yüzilliklərə aid edilən "Kodeks Kumanikus" adlı lüğət Krımdakı müsəlman - qıpçaq mədəniyyətinin şah əsərlərindən biri hesab edilir.

1242-ci ildə Krım Qızıl Ordanın torpaqlarına qatıldı.XV yüzilliyin I yarısında Qızıl Orda yerli xan sülalərinin idarə etdikləri müstəqil xanlıqlara parçalandı. İrtış və Tobol çayları arasında Sibir, Volqanın orta axarlarında Qazan, Xəzər dənizinin şimalında Həştərxan, Krım yarımadasında və Qara dənizin şimalında isə əsası Hacı Gəray tərəfindən qoyulan Krım xanlığı yarandı.

Krım xanlığının əhalisinin əksəriyyəti türklərdən ibarət idi. Dağətəyində yaşayanlar, yalıboylular və noqaylardan ibarət üç əsas subetnosun birləşməsindən yaranan Krım türkləri bu vaxtdan etibarən Qərb səyyahları tərəfindən "Krım tatarları" adlandırılmağa başladılar. Xanlıq şimaldan Reç Pospolita və Moskva knyazlığı ilə həmsərhəd idi. Dövlətin paytaxtı Solxat (Salaçık), daha sonra isə Bağçasaray olub.

1454 və 1475-ci illərdə Hacı Gəray xan Osmanlı sultanı Mehmet Fatehlə müttəfiqliyi nəzrdə tutan müqavilələr bağladı. Müqaviləyə əsasən, Krımın cənubindakı dənizsahili ərazilər Osmanlıya verilir, Osmanlı Krım xanlarının müdafiə edəcəklərinə söz verir və Krım xanı da öz növbəsində Osmanlının hərbi yürüşlərində iştirak etmək təəhhüdünü götürürdülər.

1482-ci ildə şimala doğru yürüşə çıxan I Məngli Gəray xan Kiyevi,Qazan və Həştərxan xanlıqlarını,1521-ci ildə isə I Məhəmməd Gəray xan Moskvanı tutdu. Həmin ildən başlayaraq I Pyotrun hakimiyyət illərinə qədər ruslar Krım xanlığına hər il xərac verirdilər.

Moskva knyazlığının Qazan və Həştərxan xanlıqlarını işğal etməsinə cavab olaraq Krım xanı Dövlət Gəray xan 1571-ci ilin mayında 40 minlik ordu ilə Moskvanı ələ keçirib yandırdı. IV İvan (Qroznı) hər il xan divanından gələn siyahıya əsasən xərac verməyə məcbur oldu.1591-ci ildə Krım xanı II Qazi Gəray xan yenidən Moskva çarlığı üzərinə yürüş etdi.

XVII yüzilliyin ortalarında Krım xanları Polşa ilə mübarizədə ukraynalıları müdafiə edirdilər. 1648-ci ilin yayında Sarı Su döyüşündə Krım türklərinin sayəsində Ukrayna getmanı Boqdan Xmelnitski polyaklar üzərində möhtəşəm qələbə qazana bildi.

XVII yüzilliyin sonlarına doğru Krım xanlığı zəifləməyə başladı. Bunun əsas səbəbləri Krım türklərinin Osmanlı tərəfində ağır və üzücü savaşlarda iştirak etmələri,digər tərəfdən Osmanlı sarayındakı intirqalara Krım xanlarının da cəlb edilməsi idi.

Krım xanları bir tərəfdən get-gedə güclənməkdə olan Rusiya ilə mübarizə apardıqları halda,digər tərəfdən də Osmanlıya tam tabe olmamaq üçün müxtəlif vasitələrə əl atırdılar. Krım xanı II Məhəmməd Gəray xan, Osmanlı sultanı III Muradın Azərbaycan üzərinə yürüməsini əmr edən fərman göndərdikdə o, Osmanlı çaparına belə cavab vermişdi:

"Mən Osmanlı bəyi deyiləm ki onun hər sözünü yerinə yetirəm. Mən adına xütbələr oxunan və sikkələr zərb olunan padşaham".

Lakin bu qürurlu Krım xanı öz doğma qardaşı Əli Gəray tərəfindən xaincəsinə öldürülmüşdü. Get-gedə güclənən Rusiya çarlığı "müdafiə xətləri" qurmaq adı altında Cənuba - Krım xanlığı ərazisinə doğru irəliləyirdi.

Qaplan Gəray xanın hakimiyyəti illərində (1730-1736) ruslar Krıma ilk dəfə feldmarşal Minixin başçılığı ilə 30 minlik nizami ordu yeritdilər. Lakin rus ordusu 27500 nəfər itki verərək Krımdan çıxdı.

Osmanlının zəifləməsindən istifadə edən Qırım Gəray xan (1758-1764) müstəqil xarici siyasət yeridərək Avropa ölkələri,o cümlədən Prussiya ilə diplomatik əlaqələr yaratdı, Bucaq və Noqay Ordularını özünə tabe etdi.

Osmanlı ilə Krım xanları arasındakı soyuqluqdan istifadə edən Rusiya əvvəlcə Bucaq tatarlarını, sonra isə noqayları öz tərəfinə çəkə bildi. Ruslar ayrı-ayrı əsilzadələri bahalı hədiyyələrlə öz tərəflərinə çəkməyi bacardılar. Onların içərisində sonralar Krım tarixinin ən faciəvi nümayəndələrindən olan Şahin Gəray da var idi. 

1771-ci ildə rus ordusu Krıma soxuldu. Bir çox şəhərlər xarabazarlığa çevrildi. Rus sərkərdəsi taxta Şahin Gərayın qardaşı Sahib Gərayı çıxardı. Sahib Gəray xanın və Krım türklərinin gözünü qorxutmaq üçün 19 sentyabr 1772-ci ildə general Proxorovskinin və knyaz Dolqorukinin başçılığı ilə rus işğalçılarına etiraz edən müsəlman-türklərin kütləvi qırğını təşkil edildi.

Şahin Gəray ruslar tərəfindən Krım taxtına çıxarıldı. İndi o "xan" deyil "sultan" titulu daşısa da tam şəkildə ruslardan asılı idi. Lakin Krımdakı rus ordularının komandanı Prozorovskinin etirafına görə Şahin Gəraya qarşı "nifrət o qədər güclü idi ki,tatarlar ona tabe olmaqdansa son nəfərə qədər məhv olmağa üstünlük verirdilər".

1777 və 1781-ci illərdə Krımda Şahin Gəraya qarşı üsyan qalxdı. 1782-ci ilin sonlarında Şahin Gəray xan "məkrli bir xalqa xan olmaqdan vaz keçdiyini" bəyan edərək taxt-tacdan əl çəkdi. 8 fevral 1783-cü ildə dərc olunmuş manifestə görə "Krım yarımadası, Taman adası və Kuban Rusiya himayəsinə keçdi".

Bundan sonra bölgənin etnik tərkibi kəskin şəkildə dəyişdi. Yarımadada sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra da Krım türklərinə qarşı repressiyalar davam etdirildi. "Qırmızı terror" nəticəsində 120 min Krım türkü qətlə yetirildi, 75 mini isə 1920-22-ci illərdə aclıqdan qırıldı.

Təkcə 1923-cü ildə yüz minlərlə Krım türkü məhv edildi. 1939-cu il siyahıyalınmasına görə yarımadada yaşayan 1 milyon 112 min əhalinin cəmi 19,4 faizini Krım türkləri təşkil edirdilər. Bu isə təxminən 200 min nəfər idi. 

II Dünya müharibəsi illərində Sovet hökuməti Krım türklərini "almanlarla əməkdaşlıq"da ittiham edərək adadan tamamilə deportasiya etdi. Deportasiya vaxtı yollarda və sürgün yerlərində Krım türklərinin 46 faizi məhv olmuşdu.

N.Xruşşovun hakimiyyəti dövründə repressiyaya məruz qalmış xalqların içərisində Krım türkləri "unuduldu". Krım türklərinə öz doğma-yurd yuvalarına qayıtmaları sovet rejiminin süqutundan sonra mümkün oldu.(oxu.az)

Müəllimini məğlub edən 3 yaşlı qız gündəmə çevrildi - MARAQLI... + VİDEO
Elm dünyası şokda - Hava temperaturu ilk dəfə bu qədər artdı...
Azyaşlı qıza təcavüz edən şəxsi bu cür cəzalandırdılar - MARAQLI... + VİDEO
Məşhur repçi tamaşaçılara hücum etdi - RƏZALƏT... + VİDEO
Ağcabədidə deputatlığa namizədi ölümlə hədələdilər - ŞOK SƏS YAZISI + VİDEO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Siyasət
"Hitlerə və onun faşist ideologiyasına olan münasibətini M.Ə.Rəsulzadə belə bildirirdi..."
Siyasət
Paşinyana istər zurna çal, istərsə də qaval, xeyri olmayacaq...
Dünya
"Amerikalıların Türkiyəni dinləyə bilməsi üçün şifrələmə cihazını dəyişdirdik!" - ŞOK İDDİA
Cəmiyyət
Nə aclıq, nə də susuzluq hiss edir - Qeyri-adi xəstəlikdən əziyyət çəkən adam çarə axtarır...
Dünya
Hindistan Kəşmirə görə Türkiyəyə xəbərdarlıq etdi
Həftənin ən çox oxunanları
Qalmaqal: Müəllimin şagirdi ilə sevgi münasibəti lentə alındı -VİDEO
“Türklər müttəfiqlərimizi qırır: Biz olmadan Əsədin davam gətirməsi mümkünsüzdür”
Türkiyənin təyyarələrlə bağlı xəbərdarlığı Rusiyanı qoxuya saldı: Yada düşər xatirələr...
Hədəfi 640 km uzaqlıqda haqlayan ölümcül güc: Ən qüdrətlilər belə onun qarşısında acizdir!
"İllərlə xalqdan nə çaldınız, FETÖ-ya nə qədər para yedirdiniz, hamısı deşifrə olacaq..."
Ərdoğandan dünyanı SİLKƏLƏYƏCƏK SÖZLƏR - "Əsədi darmadağın edəcəyik"
“Türkiyə bizim qərargahımızdır: Moskvanı bu qərargahla hesablaşmağa məcbur etməliyik!”
Seçildiyi dairənin nəticələri ləğv edilən Hadi Rəcəbli: “Qurtardı”
“Rusiya türk ordusu ilə üz-üzə gəlməyəcək: Buna cürəti yoxdur!”
"25 il bundan qabaq kişilikdən istefa vermişəm..."
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247