Xəbər lenti
26/02/2020 [23:57]:
Masallıda üç nəfərin güllələndiyi dəhşətli cinayət bu evdə baş verib - VİDEO
26/02/2020 [23:52]:
Baş nazirdən bu xəstələrin müalicəsi ilə bağlı MÜHÜM QƏRAR
26/02/2020 [23:30]:
SHXÇDX-də Xocalı qətliamı qurbanlarının xatirəsi anılıb
26/02/2020 [23:26]:
"Aşıq Şəmşir" Mədəniyyət Ocağı İB Xocalı faciəsi ilə bağlı tədbir keçirdi - FOTOLAR
26/02/2020 [23:14]:
Rusiya arsenalını daha da gücləndirdi: Raket sistemləri...
26/02/2020 [23:12]:
Əsədin nəzarətindəki 3 kənd ələ keçirildi - İdlibdə şiddətli döyüş başladı
26/02/2020 [23:10]:
Böyük Britaniya koronavirusla mübarizə üçün başqa üsula əl atıb
26/02/2020 [22:38]:
Gürcüstanda koronavirusa ilk yoluxma faktı qeydə alınıb
26/02/2020 [22:31]:
Pafossuz ziyalı və dünyanın elm okeanında üzən alim...
26/02/2020 [22:10]:
Dünyanı titrədən virus “Silkway” şirkətinə təsir etmədi - Çinə intensiv uçuşlar davam edir...
26/02/2020 [22:09]:
Azərbaycanın hərbi nümayəndələri İranda - FOTO
26/02/2020 [22:06]:
Koronavirusa görə məhkəməyə gəlmədi...
26/02/2020 [21:59]:
Xocalı soyqırımı qurbanları Ukrayna xalqı üçün həssas olan məkanda anıldı - FOTOLAR
26/02/2020 [21:54]:
Bakıda 3 nəfərin ölümü ilə nəticələnən avtoqəzanın səbəbi məlum olub - FOTOLAR
26/02/2020 [21:47]:
Mehdiabad qəsəbəsində Xocalı faciəsi qurbanlarının xatirəsi anılıb - FOTOLAR
26/02/2020 [21:35]:
Əli Əsədov bəzi təşkilatlara qadağa qoydu
26/02/2020 [21:32]:
Murad Bozdan Xocalı ilə bağlı paylaşım - FOTO
26/02/2020 [20:59]:
Orta məktəb dərslikləri 100 ballıq şkala üzrə qiymətləndiriləcək
26/02/2020 [20:57]:
Bakıda şok hadisə: Kişi qəflətən metronun çıxışında öldü
26/02/2020 [20:53]:
Məktəblərdə tədris ilinin müddəti təsdiqləndi - QƏRAR
26/02/2020 [20:50]:
Cozep Borrell və Elmar Məmmədyarov arasında telefon danışığı olub
26/02/2020 [20:31]:
Azərbaycanda pensiyaçılara bu xidmət pulsuz oldu
26/02/2020 [20:27]:
Azərbaycanın hərbi nümayəndə heyəti İranda səfərdədir - FOTO
26/02/2020 [20:13]:
Sürücü məktəbliləri kütləvi ölümdən xilas etdi - VİDEO
26/02/2020 [20:12]:
Ruhani: “ABŞ-a koronavirusa yeni bir virus qatmağa imkan verməyin”
26/02/2020 [20:09]:
Manata təzyiqlər artır- Növbəti devalvasiya nə zaman olacaq?
26/02/2020 [19:58]:
Vilayət Eyvazov polkovnik-leytenanta yüksək vəzifə verdi
26/02/2020 [19:56]:
Çin tarixində ilk: ABŞ qarşısında geri addım atdı
26/02/2020 [19:23]:
Koronavirusu yox edəcək robot ilk dəfə görüntüləndi - MARAQLI
26/02/2020 [19:22]:
Məcburi köçkünlər soyqırımı qurbanlarını belə andı - VİDEO
26/02/2020 [19:20]:
Tahir Gözəl: "Qarabağ"la, bu adı daşımağımızla fəxr edirəm"
26/02/2020 [19:12]:
“Onlar anlamalıdırlar ki, buna görə həbs edilə, ağır cərimələrlə üz-üzə qala bilərlər”
26/02/2020 [19:11]:
Koronavirus müalicəsində ümid verici irəliləyiş - MARAQLI
26/02/2020 [19:09]:
Azərbaycanda 9 il əvvəl törədilən qətlin üstü açıldı
26/02/2020 [19:08]:
Saxta kərə yağı istehsal edən daha bir müəssisə bağlandı
26/02/2020 [18:59]:
Çempionlar Liqasının oyunları təxirə salındı
26/02/2020 [18:58]:
Dünyada nə qədər milyarder var?
26/02/2020 [18:57]:
İranda koronavirusa görə 24 nəfər həbs olundu
26/02/2020 [18:56]:
Koroğlu Nəqliyyat Mübadilə Mərkəzində bir dəqiqəlik sükut - VİDEO
26/02/2020 [18:54]:
İranda 88 nəfərin koronavirusdan öldüyü iddia edilir - VİDEO
26/02/2020 [18:49]:
Məşhur idmançı karyerasını başa vurdu
26/02/2020 [18:43]:
Bu ölkədə eşşək kəsimi qadağan olundu - MARAQLI
26/02/2020 [18:28]:
Qadınlar gigiyenik bezləri pulsuz əldə edəcək - MARAQLI QƏRAR
26/02/2020 [18:24]:
Masallıdakı dəhşətin təfərrüatı: Sarvan Aliyəni altı yaşında zorlayıbmış, qətli törətdikdən sonra...
26/02/2020 [18:23]:
Hakim Sarqsyanın şikayətini rədd etdi
26/02/2020 [18:22]:
Azərbaycan XİN başçısının müavinindən Zöhrab Mnatsakanyana CAVAB
26/02/2020 [18:14]:
Almaniyada hərbi hissə koronavirus səbəbi ilə qarantinə alındı - SON DƏQİQƏ...
26/02/2020 [18:05]:
“Ruhum Yaradanın yanına gedir - Qoy O bağışlasın məni...”
26/02/2020 [18:04]:
Masallıda üç nəfəri və özünü güllələyən şəxs Bakıya gətirilir: Burnu amputasiya olunub
26/02/2020 [18:01]:
Putin Ərdoğanın ad gününü təbrik etdi
26/02/2020 [17:59]:
Türkiyə Naxçıvanla sərhədi açdı
26/02/2020 [17:57]:
Azərbaycanda dəhşətli güllələnmənin təfərrüatı: Qızı zorlayıb, həbsxanadan çıxandan sonra onunla evlənib
26/02/2020 [17:54]:
Keçmiş həkimi Trampın yeməyinə gizlincə tərəvəz qarışdırdığını açıqladı - MARAQLI
26/02/2020 [17:54]:
Tarix fakültəsində Xocalı soyqırımına həsr olunmuş tədbir keçirilib - FOTOLAR
26/02/2020 [17:47]:
Xocalı soyqırımı qurbanlarının “Qobu Park”da işıqlı xatirəsi...
26/02/2020 [17:41]:
Azərbaycanın Serbiyadakı səfirliyində Xocalı şəhidlərinin anma mərasimi təşkil olunub
26/02/2020 [17:38]:
Diplomsuz baş nazirin "Kipr Fatehi"ndən "Keniya Fatehi"nədək uzun sürən yolçuluğu...
26/02/2020 [17:37]:
Vladimir Zelenski 26 fevralı “Krımın işğalına qarşı müqavimət günü” elan etdi
26/02/2020 [17:35]:
Kosmos turizmində biletlər yenidən satışa çıxarılcaq - MARAQLI
26/02/2020 [17:31]:
İntihar edən universitet tələbəsinin atası — “Xəbər göndərdi ki, qızını oğlum qaçırıb və iş-işdən keçib”
26/02/2020 [17:30]:
Baş Prokurorluq və Vəkillər Kollegiyası arasında səmərəli əməkdaşlıq davam edir
26/02/2020 [17:29]:
“Azəriqaz”: İslahatlar abonent məmnuniyyətinin təminatı üçündür
26/02/2020 [17:26]:
Kişi avtomatla arvadını, qaynını və qayınanasını güllələyib özünü vurdu AZƏRBAYCANDA DƏHŞƏT (YENİLƏNDİ)
26/02/2020 [17:14]:
Səhiyyə islahatlarına etiraz edən adam özünü yandırdı - DƏHŞƏT... + VİDEO
26/02/2020 [17:04]:
AzTV-dən Xocalı soyqırımı ilə bağlı erməni dilində VİDEOÇARX...
26/02/2020 [16:40]:
BŞİH mitinqlə bağlı müraciətə cavab verdi
26/02/2020 [16:23]:
ABŞ-da altı yaşlı uşaq saxlanıldı, qoluna qandal vuruldu - SƏBƏB...
26/02/2020 [16:18]:
"Azərbaycan ordusunda koronavirusa qarşı ciddi qabaqlayıcı tədbirlər görülür" - RƏSMİ
26/02/2020 [16:15]:
Azərbaycanda dəhşət: Kişi avtomatla arvadını, qaynını və qayınanasını güllələyib, özünü vurdu
26/02/2020 [16:11]:
DSX-nın bu torpaqdan pay umanlara verəcəyi yeganə hədiyyə budur: Ölüm!
26/02/2020 [15:45]:
Azərbaycanda qeyri-adi hadisənin görüntüləri - VİDEO
26/02/2020 [15:32]:
İlham Əliyev: "Tramp şəxsən prosesdə iştirak edir"
26/02/2020 [15:28]:
Tələbələrin köçürülməsinin nəticələri açıqlanıb
26/02/2020 [15:25]:
Boşanmaq istəyən 21 yaşlı həyat yoldaşını gözündən güllələdi - FOTOLAR
26/02/2020 [15:23]:
Ərdoğan: “Suriyada geri addım atmayacağıq”
26/02/2020 [15:13]:
Gülnarə Kərimova azadlığı üçün 686 milyon təklif etdi
26/02/2020 [15:09]:
Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyindən Xocalı paylaşımı - FOTO
26/02/2020 [15:06]:
Toyda koronavirus təhlükəsi - İki yüz cütlük maska taxıb evləndi -FOTOLAR
26/02/2020 [15:03]:
Birandın “32-ci gün”ündə Xocalı: sensasion kadrlar – Video
26/02/2020 [15:01]:
Xocalı faciəsi Azərbaycana 170 milyon dollardan çox ziyan vurub - RƏSMİ
Bütün arxiv bir sırada
25/08/2019 [21:31] - Cəmiyyət - ( 2927 dəfə baxılıb)

Hitlerin qəzəbinə səbəb olan, buğaya qalib gələn dünya şöhrətli Azərbaycan pəhləvanı...



Azərbaycanda güləş ənənələrinin olduğu hər zaman özünü yarışlar zamanı göstərib. Olimpiya Oyunlarında, dünya və Avropa çempionatlarında hər zaman güləşçilərimiz vətənə yüksək əyarlı medallarla qayıtmağı bacarıb.

Oxu.Az-ın indi təqdim edəcəyi insan da Azərbaycanda güləş ənənələrinin olduğunu göstərən amillərdəndir. Söhbət o zamanlar üçün dünyada tanınan Rəşid pəhləvandan gedir.

Rəşid Yusifov 1900-cü ildə Borçalı mahalının Gorarxı kəndində (indiki Gürcüstanın Marneuli rayonunun Alqeti kəndi) dünyaya göz açıb. Uşaqlığı əsasən Borçalıda və Tbilisidə keçib.

O, 1910-1912-ci illərdə Gorarxı kəndində fəaliyyət göstərən dini məktəbdə təhsil alıb. Gəncliyindən Rəşid Yusifov heyrətamiz fiziki gücü ilə seçilib. 15 yaşında ikən dəfələrlə Rəşid Yusifovun yalın əllə canavar boğduğu indi də Gorarxıda, eləcə də Borçalıda danışılır. Gəncliyi daha sonra Tbilisidə keçib. Çünki atası Əliməmməd sonradan Tbilisinin Şeytanbazar məhəlləsində məskunlaşıb. O, 1914-1915-ci illərdə təhsilini Tbilisidə də dini məktəbdə davam etdirib.

1914-cü ildə atasını itirdiyindən, gəncliyindən ağır işlərdə çalışır. Dəmirçi yanında çalışdığı müddətdə özünə müxtəlif çəkili daşlar, dəmir çubuqlar hazırlayır və onlarla məşq edir.

1915-ci ildən etibarən R.Yusifov Tbilisidə müxtəlif sirklərdə pənləvan kimi çıxış etməyə başlamışdır. Bunun keçmişi isə belədir ki, dövrün məşhur sirk ustalarından sayılan Tesikovski qardaşlarının Tbilisiyə qastrolu zamanı yeniyetmə Rəşid də tamaşaçılar arasında olur. Sirkdə Əlibəy adlı şəxslə tanışlığı sayəsində məşhur gürcü güləşçisi Maysuradzenin rəhbərliyi altında məşqlərə və sirkdə çalışmağa başlayır. 1916-cı ildə bir sirk səhnəsi zamanı R.Yusifov gürcü pəhləvanı Pavliaşvilini güləşdə məğlub edir. Get-gedə Rəşidin şöhrəti Rusiya çarlığına gedib çatır.

1916-1917 ci illərdə Rəşid Yusifov Maysuradze ilə yanaşı Yemelyanovun tələbəsi olur. Daha sonra R.Yusifov güləş üzrə dünya çempionu, "Parisin şərfinin fəxri sahibi" titulunu daşıyan Karazakumovun, 1919-cu ildən fiziki hazırlığı ilə təcrübəli gürcü idmançısı Lado Kavsadzenin rəhbərliyi altında məşq edir.

Həmin ildən etibarən Rəşid Yusifovun peşəkar pəhləvan fəaliyyəti başlayır. 1919-cu ildə Tbilisidə məşhur gürcü güləş ustası, pəhləvan David Beriaşvili, 1920-ci ildə yenə Tbilisidə o vaxtkı Osmanlı imperiyasının məşhur pəhləvanı Mustafa Hamurçu üzərində parlaq qələbə qazanıb. Bu qələbələr pəhləvan kimi onun şöhrətini daha da artırır. 

1920-ci ildə Moskvada məşhur pəhləvanların yarışı keçirilir. Yarışda qırmızı maska geymiş bir güləşçi səhnəyə 16 dəfə qalib kimi çıxır. Tamaşaçılar intizarla qırmızı maska altında çıxış edənin kim olduğunu bilmək istəyirlər. Nəhayət, benefis günü gəlib çatır. Yarışın baş hakimi onu manejin ortasına dəvət edir. Alqış sədaları sirkin divarlarını titrədir. Alqışlar altında baş hakim "qırmızı maska"nı təqdim edir: Azərbaycan pəhləvanı Rəşid Yusifov! Yarışın yekunlarına görə gənc pəhləvana "Qafqaz çempionu" adı verilir, qeyri-rəsmi olaraq isə ona "Qafqaz Şiri" deyilir. 

1924-ci ildə Tiflis sirkində fransız güləşi üzrə keçirilən turnirdə Rəşid Yusifovun rəqibi "Fransız güləşinin texniki" adlandırılan Petr Praşek olur. Praşek əvvəl ona gənc rəqib seçdikləri üçün inciyir və döşəyə özündənrazı halda çıxır. İlk saniyələrdə onu başı üzərindən atmaq istəsə də, özü əks fəndə düşür. Nəticədə Rəşid 17 saniyə ərzində rəqibinin kürəyini döşəyə sıxaraq inanılmaz qələbə qazanır. 

1924-ci ilin mayında Rəşid Yusifov almaniyalı güləş ustası Abek Andersonu məğlub edir. Bu turir zamanı ona gürcü kinorejissoru İ.Perestiani "Üç həyat", "Qaçaq Arsen" və "Tariel Mklavadzenin işi" filmlərində rollarda iştirak etməyi təklif edir. 

1924-cü ilin sonlarında Rəşid Yusifov Azərbaycan SSR Mərkəzi İcrayyə Komitəsinin sədri Mir-Bəşir Qasımov tərəfindən Azərbaycana, Bakı sirkində fəaliyyət göstərməyə dəvət olunur. 1925-ci ildən Rəşid Yusifovun pəhləvan karyerasının Bakı dövrü başlayır. 1929-cu ildə o, Azərbaycan SSR adından Aşqabad (Türküstan MSSR) sirkində görüş zamanı fransız güləşi üzrə pəhləvan Nikolay Bredixin üzərində qələbə qazanır. Aşqabad sirkində Rəşid Yusifov həmçinin türkmən pəhləvanı Başkirovu və rus güləşçisi Şatskini də məğlubiyyətə uğradır. 

1933-cü ildə etibarən Rəşid Yusifov Moskva Dövlət Sirkinin truppasında müxtəlif qastrollarda çıxış etməyə başlayır. Taqanroq qastrolu zamanı beş pudluq daşı ağzı ilə qaldırır. Qastrolun sonuncü gün Rəşid sirk direktorunun kabinetinə dəvət olunur. Bu zaman dünya şöhrətli rus pəhləvanı İvan Poddubnı ayağa qalxıb onu qucaqlayır. 

1934-cü ildən etibarən Rəşid Yusifov türkiyəli Kara Yusif, almaniyalı Rudolf Albert, amerikalı Çembers Sips və Frenk Qud üzərlərində parlaq qələbə qazanır. Almaniyalı pəhləvan Rudolf Alberti məğlub etməsi hətta o zaman Reyxkansler Adolf Hitlerə məruzə edilir. Hitler alman pəhləvanın məğlub olmasına ciddi qəzəblənir. 

Rəşid pəhləvan çətin görüşlərindən danışarkən ABŞ güləşçisi Frenk Qudla mübarizəsini belə xatırlayıb: "O uzun illər boksla məşğul olurdu. Qolları çox güclü idi. Görüşün birinci günü gözlənilmədən o məni parterə saldı. Lakin bu əlverişli vəziyyətdən istifadə edə bilmədi. Əsəbləşib qolumu burub sındırmaq istədi. Bu fənd qadağan olunduğuna görə hakimlər görüşü dayandırmalı oldu. Qolum bərk ağrıyırdı, tərpədə bilmirdim. Qardaşım Cümşüd səhərə kimi qolumu masaj etdi. Səhər tezdən mən durub daşlarla nömrələr göstərirdim..." 

Rəşidlə F.Qud yenidən görüşməli olur. Bu dəfə Rəşid onu parterə salır. Lakin qalibi yenə də müəyyən etmək mümkün olmur. Üçüncü gün mübarizə davam etdirilir. Görüş çox çətin idman mübarizəsi şəraitində keçir. Rəşid çalışır ki, rəqibini yorub haldan salsın. Bunu F.Qud da hiss edir. Amma Rəşid gözlənilmədən rəqibinin üstünə atılır. F.Qud özünü itirir. Yaranmış şəraitdən istifadə edir və rəqibinin kürəyini yerə vurur. Sinəsinə çöküb pıçıltı ilə deyir: "Amerikanı indi xatırla, cənab Qud!" F.Qud dizi üstə qalxır, əlləri ilə saçlarını qarışdırır və uşaq kimi ağlayır...

SSRİ ərazisində buğa ilə ilk döyüşən də Rəşid pəhləvan olub. Qaydalara görə, qalibə həmin buğa hədiyyə olunurdu. Lakin o qalib gəldiyi buğanı götürməyərək bunu deyir: "Mənə qaliblər lazımdır, məğlublar yox". Onun rəqiblərinə hörməti də məlumdur. Bir dəfə kəndin hörmətli şəxslərindən biri ilə güləşməkdən imtina edir. O bunu belə izah edir: "Aydın məsələ idi ki, həmin şəxs mənim bildiyim qədər fənd bilmirdi. Amma onu məğlub etməklə kənddə olan hörmətini aşağı salmağım düzgün olmazdı".

Rəşid Yusifovun pəhləvan və güləş karyerası 1958-ci ilə qədər davam edib. 1950 ci il martın 8-dən 11-nə qədər Bakı dövlət sirkində keçirilən klassik güləş üzrə yarışlarda Rəşid Yusifov 14 qələbə qazanıb, iki oyunu heç-heçə qurtarıb. 1958-ci ildən etibarən peşəkar fəaliyyətini dayandırıb, əməyini güləş üzrə idmançıların hazırlanmasına sərf edib. Təqaüdə çıxdıqdan sonra ölümünə qədər Bakıda yaşamışdır. O, 1982-ci ilin martın 4-də dünyasını dəyişib.

Yevgeni Kuznetsovun 1957-ci ildə işıq üzü görən "Sovet sirkinin ən güclü pəhləvanları” adlı kitabında həmyerlimiz haqda da yazılıb. Bu cümlələri oxuduqda adam fəxr hissi duymaya bilmir: "SSRİ-də Azərbaycan pəhləvanı Rəşid Yusifov kimi ikinci bir ağır atlet yoxdur. Ona "Azərbaycan Poddubnısı" demək bizim üçün çox xoşdur”.

Rəşid Yusifov sağlığında bir neçə fəxri adlar da almağı bacarıb. 1957-ci ildə Azərbaycan SSR Əməkdar artisti adına layiq görülüb, Ali Sovetin fəxri fərmanı ilə təltif olunub. Həmçinin bir il sonra SSRİ İdman Komitəsinin və Gənclərin Ümumdünya VI Festivalının fəxri fərmanları da ona verilib. Daha sonra o, Azərbaycan SSR-nin xalq artisti adına layiq görülüb.

Qeyd: Məqalədə Savalan Fərəcovun yazısından, Şərif Kərimlinin "Rəşid pəhləvan" kitabından istifadə olunub.

"Aşıq Şəmşir" Mədəniyyət Ocağı İB Xocalı faciəsi ilə bağlı tədbir keçirdi - FOTOLAR
Koronavirusu yox edəcək robot ilk dəfə görüntüləndi - MARAQLI
Koronavirus müalicəsində ümid verici irəliləyiş - MARAQLI
Bu ölkədə eşşək kəsimi qadağan olundu - MARAQLI
Qadınlar gigiyenik bezləri pulsuz əldə edəcək - MARAQLI QƏRAR
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Dünya
ABŞ-da altı yaşlı uşaq saxlanıldı, qoluna qandal vuruldu - SƏBƏB...
Köşə
DSX-nın bu torpaqdan pay umanlara verəcəyi yeganə hədiyyə budur: Ölüm!
Dünya
Koronavirus səbəbiylə “Missiyamız təhlükəlidir” filminin çəkişləri dayandırıldı -FOTO
Cəmiyyət
“Adımdan şeir yazıb paylaşan adamlarla bağlı polisə müraciət etmişəm...”
Hadisə
Məkkə haqqında mahnı oxuduğuna görə axtarışa verildi - ANORMALLIQ...
Yazar
İlham İsmayıl
“Yaxın onilliklərə nə Azərbaycanın Qarabağı almaq fikri var, nə də bizim Qarabağı vermək”
Seymur Əliyev
DSX-nın bu torpaqdan pay umanlara verəcəyi yeganə hədiyyə budur: Ölüm!
Seymur Verdizadə
Sən hər gün əliəyrilik edirsən, o, beş ildə bir dəfə...
Sultan Laçın
Azərbaycanda ədalət naminə vəzifədən imtina edə bilən neçə məmur var?..
Leyla Namazova
“28 il öncə Xocalıda təkcə Xocalı sakinləri qətlə yetirilmədi...”
Həftənin ən çox oxunanları
Dostlarını da, düşmənlərini də haqlı çıxaran general...
DTX-dən şok əməliyyat: Azərbaycanda icra başçısı rüşvət alarkən tutuldu - FOTO
ABŞ-ın növbəti prezidenti Qarabağı qaytaracaq
“Azərbaycan Qarabağı unutsa, yaxşıdır”- “Meşə tülküsü” belə dedi...
"Təhsil Nazirliyi Neftçalada bütün məktəb direktorlarını ƏM-nin 70-ç bəndi ilə işdən azad etməlidir"
“Suriyanın Qabbar Sinqxi”nin ölüm xofu: Türklər gəldi, ruslar “əkildi”
Azərbaycanda kişi arvadını xəyanət üstündə yaxaladı - VİDEO
“Hamı bizim məhvimizi istəyir: İlk addımı yenə də çeçenlər və inquşlar atacaq”
“Lazım gəlsə, Paşinyanı güllələyərəm!..”- Erməni general
"Əlimdə çox ciddi və təkzibolunmaz faktlar var, onlar bundan qorxmalı, mən deyil..."
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247