Xəbər lenti
18/09/2019 [17:36]:
Ədliyyə naziri ölkədə  cəmi iki həbsxana saxlamağı təklif  etdi...
18/09/2019 [17:31]:
Mariya Stadnik: "Cəmi bir qızıl medalım qaldı"
18/09/2019 [17:28]:
Təlim zamanı ərazinin kəşfi aparılıb
18/09/2019 [17:25]:
Ermənistan və Gürcüstandan çirkab suları təmizlənmədən birbaşa Kür və Araz çaylarına axıdılır
18/09/2019 [17:15]:
Dövlət Statistika Komitəsinin sədr müavini: “1-2 məhsulun qiymətinin kəskin artması inflyasiya deyil”
18/09/2019 [17:15]:
Təhsil naziri İsmayıllıda vətəndaşları qəbul edəcək
18/09/2019 [17:04]:
"İran Yaxın Şərqdə yeni münaqişə ocağının alovlanmasını istəmir"
18/09/2019 [17:01]:
Araz Əlizadə: “Restoranlarda qiymətlər od tutub yanır”
18/09/2019 [16:57]:
Seksual mafiya lideri sevgilisinin yatağında öldü - FOTO
18/09/2019 [16:53]:
“Əl-ələ verib işləyəcəyik və hər şey normal olacaq...”
18/09/2019 [16:51]:
“Ona heç nə olmadı, mənim isə iki övladım anasız qaldı...” - Müəllimin bədbəxt etdiyi xadimə...
18/09/2019 [16:36]:
"Sevilya"nın Bakıya gəlməsi Azərbaycan futbolu üçün sevindiricidir"
18/09/2019 [16:31]:
6 məhkəmə hakimi intizam məsuliyyətinə cəlb edilib, bir hakim vəzifədən azad olundu
18/09/2019 [16:24]:
Millət vəkili: “Hara gedirik, bizdən uşaqpulunu soruşurlar”
18/09/2019 [16:18]:
Liberiyada məktəb yanıb, 30 uşaq yanaraq öldü
18/09/2019 [16:14]:
Azərbaycanlı plastik cərrah həbs edildi - FOTO
18/09/2019 [16:09]:
Peşə məktəblərində işləmək istəyənlərin NƏZƏRİNƏ
18/09/2019 [16:07]:
Deputatların pensiyası artırıldı
18/09/2019 [16:04]:
Bakı metrosunda sərnişinlər üçün canlı musiqi təqdim olundu
18/09/2019 [15:57]:
“Səddam”ın məzarı təmir edildi - FOTOLAR
18/09/2019 [15:50]:
Mühacirət - Ermənistanı ermənisiz qoyacaq sosial bəla - ŞƏRH
18/09/2019 [15:30]:
Gürcüstanın baş naziri qatillərin əfv edilməsi məsələsində prezidentlə razılaşmayıb
18/09/2019 [15:27]:
"Yiyəm olmadığı üçün bu ada həsrət qaldım, ayağımdan dartdılar, başımdan vurdular..."
18/09/2019 [15:21]:
Hadı Rəcəbli: “Deputatlar fantastik fikir səsləndirməyiblər”
18/09/2019 [15:14]:
“O məmur cindarı yox, vətəndaşı otağına buraxmalıdır!”
18/09/2019 [15:11]:
"Özləri buna inansaydılar, bizimlə birgə olmaq üçün çoxdan qaça-qaça yanımıza gəlmişdilər”
18/09/2019 [14:54]:
ADP sədri Prezident İlham Əliyevə müraciət etdi
18/09/2019 [14:51]:
“Xeyrixah insanlara qiymət verilməsi, onların təbliği olduqca faydalıdır”
18/09/2019 [14:49]:
“Diqqət, uşaqlar” aylığı çərçivəsində yol polisləri yeni maarifləndirici aksiyaya başlayıb
18/09/2019 [14:47]:
Ermənistan Polisinin rəisi istefa verib - YENİLƏNİB
18/09/2019 [14:45]:
Elmar Məmmədyarov İtaliya Senatının sədri ilə görüşüb
18/09/2019 [14:42]:
Səudiyyə Ərəbistanının neft emalı zavodlarına İran hücum edib - İDDİA
18/09/2019 [14:41]:
ARDNF indiyə qədər büdcəyə 100 milyard dollara yaxın vəsait transfert edib
18/09/2019 [14:38]:
Bakı şəhərətrafı dəmir yolu xəttinin istifadəyə verilməsi regionu canlandıracaq - RƏY
18/09/2019 [14:34]:
Mərdəkan Müalicə Pansionatında təmir və yenidənqurma işləri ilin sonunadək yekunlaşacaq
18/09/2019 [14:31]:
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiə Nazirliyində Kollegiya iclası keçirilib
18/09/2019 [14:31]:
Qubada ayı kənd sakininə hücum etdi
18/09/2019 [14:29]:
Yol polisini təhqir edən sürücü bütün polislərdən üzr istəyib - VİDEO
18/09/2019 [14:28]:
"Allah bu bəndəsindən insanlığa aid heç bir şeyi əsirgəməyib"
18/09/2019 [14:26]:
Ərdoğan ABŞ-a iki həftə vaxt verdi
18/09/2019 [14:25]:
Kürdəmirdə mağazadan oğurluq edən şəxs saxlanılıb
18/09/2019 [14:16]:
İlham Əliyev görüş keçirib - FOTO
18/09/2019 [14:14]:
Əli Əhmədov “Əsrin müqaviləsindən danışdı: “Risk amilləri mövcud idi”
18/09/2019 [14:14]:
"Aşıq Şəmşir" Mədəniyyət Ocağı Qazaxda vətənpərvərlik və qəhrəmanlıq mövzusunda tədbir keçirdi
18/09/2019 [14:11]:
Ramiz Mehdiyev Belarus Təhlükəsizlik Şurasının dövlət katibi ilə görüşüb
18/09/2019 [14:09]:
İcra başçısı 65 yaşlı şöbə müdirini təqaüdə göndərdi
18/09/2019 [14:06]:
Polşalı turist Şəkidə qəzaya uğradı
18/09/2019 [14:02]:
Uşaqları zərərli informasiyalarla “zəhərləyənlər” dörd min manatadək cərimələnəcək
18/09/2019 [14:01]:
İğdırda Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığına dair çağırışlar alqışlarla qarşılanıb - FOTO
18/09/2019 [13:59]:
İğdırdan Ermənistana və havadarlarına Qarabağ xəbərdarlığı - FOTOLAR
18/09/2019 [13:56]:
Bir gündə Milli Onkologiya Mərkəzinə 1200 nəfər müraciət edir - RƏSMİ
18/09/2019 [13:54]:
Rusiyanın 6 iri şəhərində Azərbaycanın turizm potensialı təbliğ ediləcək
18/09/2019 [13:53]:
Dünya Universitetlərinin reytinqi: görünən və görünməyən tərəflər...
18/09/2019 [13:49]:
Hər bir təşkilat işğalçı ordu qarşısındakı xidmətləri haqqında hesabat verəcək
18/09/2019 [13:39]:
"Yoxsa indi azərbaycanlılar Xankəndidə çay içirdi" - Köçəryandan maraqlı etiraf...
18/09/2019 [13:38]:
“Hələlik siyasi prosesləri ciddi şəkildə izləyə bilmirəm...”
18/09/2019 [13:37]:
Dağlıq Qarabağ separatçılarının rəhbəri istintaqa çağırıldı...
18/09/2019 [13:35]:
"Deyirlər ki, filan rektorun qəbuluna düşmək üçün aylarla növbəyə durmaq lazımdır..."
18/09/2019 [13:33]:
"BNA və Metropoliten məktəbli geyimində olan uşağı məktəbə pulsuz daşımalıdır"
18/09/2019 [13:32]:
“Bravo” supermarket şəbəkəsindən bahalı və ucuz salatla bağlı AÇIQLAMA - FOTO
18/09/2019 [13:28]:
Sabaha olan hava proqnozu
18/09/2019 [13:09]:
“Onlar batmaqda olan gəmini tərk etməyə çalışırlar”
18/09/2019 [13:04]:
"BTQ region ölkələrini Avrasiyada mühüm logistika mərkəzinə çevirməkdədir" - FOTOLAR
18/09/2019 [12:51]:
Stalin böyük azərbaycanlıya niyə maşın bağışladı? - 10 fakt
18/09/2019 [12:41]:
25 yaşlı qızı “öldürən” “Maserati” sürücüsü video yaydı
18/09/2019 [12:29]:
“Üzeyir Hacıbəylinin adı güllələnəcək şəxslərin siyahısına salınmışdı” - TARİX
18/09/2019 [12:26]:
Cavanşir Feyziyevlə Fərid Şəfiyev AzTV-nin ilk "Hədəf"ində oldu... - VİDEO
18/09/2019 [12:22]:
Gürcüstan prezidentinin iki qatili əfv etməsi böyük narazılıq doğurdu
18/09/2019 [12:20]:
ABŞ konqresmenləri İrəvana Putinlə eyni gündə gəlməyə qərar verdi- Gözlənilməz gediş?..
18/09/2019 [12:18]:
Hüquq müdafiəçilərindən sosial şəbəkələrdəki söyüşlə bağlı MÜRACİƏT
18/09/2019 [12:10]:
Mehriban Əliyeva: "Hər iki dahi şəxsiyyətimizin xatirəsini dərin ehtiramla yad edirik"
18/09/2019 [12:07]:
“Sevilya”nın prezidenti: “Məni “Qarabağ”dan başqa heç nə, hətta “Real” da maraqlandırmır”
18/09/2019 [12:04]:
Kriştianu Ronaldo: “Avtomobillərimin sayı yəqin ki, 17-dir”
18/09/2019 [12:01]:
Jirinovski: "İki dövlət Rusiyaya birləşməlidir"
18/09/2019 [11:58]:
Elza da qaş trendinə qoşuldu - FOTOLAR
18/09/2019 [11:54]:
"Milləti inkişaf etdirməyin, qüdrəti ifadə etməyin bir çoxu Üzeyir bəyin xəttindən keçir"
18/09/2019 [11:54]:
Masallıda qəribə toy – Bəylə dalaşan gəlin öz toyuna gəlmədi
18/09/2019 [11:52]:
Avtomobilimizdə yanacağa necə qənaət edək? - ARAŞDIRMA
18/09/2019 [11:49]:
Maye qazın topdansatış qiyməti dövlət tərəfindən tənzimlənməyəcək
18/09/2019 [11:48]:
Bakıda son bir ayda baş vermiş “axmaq” qəzalar - VİDEO
Bütün arxiv bir sırada
25/08/2019 [21:31] - Cəmiyyət - ( 2864 dəfə baxılıb)

Hitlerin qəzəbinə səbəb olan, buğaya qalib gələn dünya şöhrətli Azərbaycan pəhləvanı...



Azərbaycanda güləş ənənələrinin olduğu hər zaman özünü yarışlar zamanı göstərib. Olimpiya Oyunlarında, dünya və Avropa çempionatlarında hər zaman güləşçilərimiz vətənə yüksək əyarlı medallarla qayıtmağı bacarıb.

Oxu.Az-ın indi təqdim edəcəyi insan da Azərbaycanda güləş ənənələrinin olduğunu göstərən amillərdəndir. Söhbət o zamanlar üçün dünyada tanınan Rəşid pəhləvandan gedir.

Rəşid Yusifov 1900-cü ildə Borçalı mahalının Gorarxı kəndində (indiki Gürcüstanın Marneuli rayonunun Alqeti kəndi) dünyaya göz açıb. Uşaqlığı əsasən Borçalıda və Tbilisidə keçib.

O, 1910-1912-ci illərdə Gorarxı kəndində fəaliyyət göstərən dini məktəbdə təhsil alıb. Gəncliyindən Rəşid Yusifov heyrətamiz fiziki gücü ilə seçilib. 15 yaşında ikən dəfələrlə Rəşid Yusifovun yalın əllə canavar boğduğu indi də Gorarxıda, eləcə də Borçalıda danışılır. Gəncliyi daha sonra Tbilisidə keçib. Çünki atası Əliməmməd sonradan Tbilisinin Şeytanbazar məhəlləsində məskunlaşıb. O, 1914-1915-ci illərdə təhsilini Tbilisidə də dini məktəbdə davam etdirib.

1914-cü ildə atasını itirdiyindən, gəncliyindən ağır işlərdə çalışır. Dəmirçi yanında çalışdığı müddətdə özünə müxtəlif çəkili daşlar, dəmir çubuqlar hazırlayır və onlarla məşq edir.

1915-ci ildən etibarən R.Yusifov Tbilisidə müxtəlif sirklərdə pənləvan kimi çıxış etməyə başlamışdır. Bunun keçmişi isə belədir ki, dövrün məşhur sirk ustalarından sayılan Tesikovski qardaşlarının Tbilisiyə qastrolu zamanı yeniyetmə Rəşid də tamaşaçılar arasında olur. Sirkdə Əlibəy adlı şəxslə tanışlığı sayəsində məşhur gürcü güləşçisi Maysuradzenin rəhbərliyi altında məşqlərə və sirkdə çalışmağa başlayır. 1916-cı ildə bir sirk səhnəsi zamanı R.Yusifov gürcü pəhləvanı Pavliaşvilini güləşdə məğlub edir. Get-gedə Rəşidin şöhrəti Rusiya çarlığına gedib çatır.

1916-1917 ci illərdə Rəşid Yusifov Maysuradze ilə yanaşı Yemelyanovun tələbəsi olur. Daha sonra R.Yusifov güləş üzrə dünya çempionu, "Parisin şərfinin fəxri sahibi" titulunu daşıyan Karazakumovun, 1919-cu ildən fiziki hazırlığı ilə təcrübəli gürcü idmançısı Lado Kavsadzenin rəhbərliyi altında məşq edir.

Həmin ildən etibarən Rəşid Yusifovun peşəkar pəhləvan fəaliyyəti başlayır. 1919-cu ildə Tbilisidə məşhur gürcü güləş ustası, pəhləvan David Beriaşvili, 1920-ci ildə yenə Tbilisidə o vaxtkı Osmanlı imperiyasının məşhur pəhləvanı Mustafa Hamurçu üzərində parlaq qələbə qazanıb. Bu qələbələr pəhləvan kimi onun şöhrətini daha da artırır. 

1920-ci ildə Moskvada məşhur pəhləvanların yarışı keçirilir. Yarışda qırmızı maska geymiş bir güləşçi səhnəyə 16 dəfə qalib kimi çıxır. Tamaşaçılar intizarla qırmızı maska altında çıxış edənin kim olduğunu bilmək istəyirlər. Nəhayət, benefis günü gəlib çatır. Yarışın baş hakimi onu manejin ortasına dəvət edir. Alqış sədaları sirkin divarlarını titrədir. Alqışlar altında baş hakim "qırmızı maska"nı təqdim edir: Azərbaycan pəhləvanı Rəşid Yusifov! Yarışın yekunlarına görə gənc pəhləvana "Qafqaz çempionu" adı verilir, qeyri-rəsmi olaraq isə ona "Qafqaz Şiri" deyilir. 

1924-ci ildə Tiflis sirkində fransız güləşi üzrə keçirilən turnirdə Rəşid Yusifovun rəqibi "Fransız güləşinin texniki" adlandırılan Petr Praşek olur. Praşek əvvəl ona gənc rəqib seçdikləri üçün inciyir və döşəyə özündənrazı halda çıxır. İlk saniyələrdə onu başı üzərindən atmaq istəsə də, özü əks fəndə düşür. Nəticədə Rəşid 17 saniyə ərzində rəqibinin kürəyini döşəyə sıxaraq inanılmaz qələbə qazanır. 

1924-ci ilin mayında Rəşid Yusifov almaniyalı güləş ustası Abek Andersonu məğlub edir. Bu turir zamanı ona gürcü kinorejissoru İ.Perestiani "Üç həyat", "Qaçaq Arsen" və "Tariel Mklavadzenin işi" filmlərində rollarda iştirak etməyi təklif edir. 

1924-cü ilin sonlarında Rəşid Yusifov Azərbaycan SSR Mərkəzi İcrayyə Komitəsinin sədri Mir-Bəşir Qasımov tərəfindən Azərbaycana, Bakı sirkində fəaliyyət göstərməyə dəvət olunur. 1925-ci ildən Rəşid Yusifovun pəhləvan karyerasının Bakı dövrü başlayır. 1929-cu ildə o, Azərbaycan SSR adından Aşqabad (Türküstan MSSR) sirkində görüş zamanı fransız güləşi üzrə pəhləvan Nikolay Bredixin üzərində qələbə qazanır. Aşqabad sirkində Rəşid Yusifov həmçinin türkmən pəhləvanı Başkirovu və rus güləşçisi Şatskini də məğlubiyyətə uğradır. 

1933-cü ildə etibarən Rəşid Yusifov Moskva Dövlət Sirkinin truppasında müxtəlif qastrollarda çıxış etməyə başlayır. Taqanroq qastrolu zamanı beş pudluq daşı ağzı ilə qaldırır. Qastrolun sonuncü gün Rəşid sirk direktorunun kabinetinə dəvət olunur. Bu zaman dünya şöhrətli rus pəhləvanı İvan Poddubnı ayağa qalxıb onu qucaqlayır. 

1934-cü ildən etibarən Rəşid Yusifov türkiyəli Kara Yusif, almaniyalı Rudolf Albert, amerikalı Çembers Sips və Frenk Qud üzərlərində parlaq qələbə qazanır. Almaniyalı pəhləvan Rudolf Alberti məğlub etməsi hətta o zaman Reyxkansler Adolf Hitlerə məruzə edilir. Hitler alman pəhləvanın məğlub olmasına ciddi qəzəblənir. 

Rəşid pəhləvan çətin görüşlərindən danışarkən ABŞ güləşçisi Frenk Qudla mübarizəsini belə xatırlayıb: "O uzun illər boksla məşğul olurdu. Qolları çox güclü idi. Görüşün birinci günü gözlənilmədən o məni parterə saldı. Lakin bu əlverişli vəziyyətdən istifadə edə bilmədi. Əsəbləşib qolumu burub sındırmaq istədi. Bu fənd qadağan olunduğuna görə hakimlər görüşü dayandırmalı oldu. Qolum bərk ağrıyırdı, tərpədə bilmirdim. Qardaşım Cümşüd səhərə kimi qolumu masaj etdi. Səhər tezdən mən durub daşlarla nömrələr göstərirdim..." 

Rəşidlə F.Qud yenidən görüşməli olur. Bu dəfə Rəşid onu parterə salır. Lakin qalibi yenə də müəyyən etmək mümkün olmur. Üçüncü gün mübarizə davam etdirilir. Görüş çox çətin idman mübarizəsi şəraitində keçir. Rəşid çalışır ki, rəqibini yorub haldan salsın. Bunu F.Qud da hiss edir. Amma Rəşid gözlənilmədən rəqibinin üstünə atılır. F.Qud özünü itirir. Yaranmış şəraitdən istifadə edir və rəqibinin kürəyini yerə vurur. Sinəsinə çöküb pıçıltı ilə deyir: "Amerikanı indi xatırla, cənab Qud!" F.Qud dizi üstə qalxır, əlləri ilə saçlarını qarışdırır və uşaq kimi ağlayır...

SSRİ ərazisində buğa ilə ilk döyüşən də Rəşid pəhləvan olub. Qaydalara görə, qalibə həmin buğa hədiyyə olunurdu. Lakin o qalib gəldiyi buğanı götürməyərək bunu deyir: "Mənə qaliblər lazımdır, məğlublar yox". Onun rəqiblərinə hörməti də məlumdur. Bir dəfə kəndin hörmətli şəxslərindən biri ilə güləşməkdən imtina edir. O bunu belə izah edir: "Aydın məsələ idi ki, həmin şəxs mənim bildiyim qədər fənd bilmirdi. Amma onu məğlub etməklə kənddə olan hörmətini aşağı salmağım düzgün olmazdı".

Rəşid Yusifovun pəhləvan və güləş karyerası 1958-ci ilə qədər davam edib. 1950 ci il martın 8-dən 11-nə qədər Bakı dövlət sirkində keçirilən klassik güləş üzrə yarışlarda Rəşid Yusifov 14 qələbə qazanıb, iki oyunu heç-heçə qurtarıb. 1958-ci ildən etibarən peşəkar fəaliyyətini dayandırıb, əməyini güləş üzrə idmançıların hazırlanmasına sərf edib. Təqaüdə çıxdıqdan sonra ölümünə qədər Bakıda yaşamışdır. O, 1982-ci ilin martın 4-də dünyasını dəyişib.

Yevgeni Kuznetsovun 1957-ci ildə işıq üzü görən "Sovet sirkinin ən güclü pəhləvanları” adlı kitabında həmyerlimiz haqda da yazılıb. Bu cümlələri oxuduqda adam fəxr hissi duymaya bilmir: "SSRİ-də Azərbaycan pəhləvanı Rəşid Yusifov kimi ikinci bir ağır atlet yoxdur. Ona "Azərbaycan Poddubnısı" demək bizim üçün çox xoşdur”.

Rəşid Yusifov sağlığında bir neçə fəxri adlar da almağı bacarıb. 1957-ci ildə Azərbaycan SSR Əməkdar artisti adına layiq görülüb, Ali Sovetin fəxri fərmanı ilə təltif olunub. Həmçinin bir il sonra SSRİ İdman Komitəsinin və Gənclərin Ümumdünya VI Festivalının fəxri fərmanları da ona verilib. Daha sonra o, Azərbaycan SSR-nin xalq artisti adına layiq görülüb.

Qeyd: Məqalədə Savalan Fərəcovun yazısından, Şərif Kərimlinin "Rəşid pəhləvan" kitabından istifadə olunub.

loading...
loading...
Hər bir təşkilat işğalçı ordu qarşısındakı xidmətləri haqqında hesabat verəcək
“Bravo” supermarket şəbəkəsindən bahalı və ucuz salatla bağlı AÇIQLAMA - FOTO
İmamoğlunun azərbaycanlı dostu: “Hələ 2010-cu ildə ona təklif etdim ki, siyasətə qatılsın”
Duyğularını onunla bölüşməkcün ağzını açmağa ehtiyac qalmır, o, səni UZİ kimi oxuyur...
Məşhur məmur qadın Naftalanda “şokalad vannası”nda "boğuldu"...
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
“Ona heç nə olmadı, mənim isə iki övladım anasız qaldı...” - Müəllimin bədbəxt etdiyi xadimə...
Cəmiyyət
“Səddam”ın məzarı təmir edildi - FOTOLAR
İqtisadiyyat
Bakı şəhərətrafı dəmir yolu xəttinin istifadəyə verilməsi regionu canlandıracaq - RƏY
Cəmiyyət
"Mənim yaradıcı taleyimdə onun müstəsna yeri var..."
Şou-biznes
"40 yaşım var, vecimə də deyil, enerjim var, ruhum cavan, gözlərim də parıldayır..."
Həftənin ən çox oxunanları
Fədayə Laçın həbsxanada BELƏ YAŞAYIR - "Peşman deyiləm, cəzamı..." -VİDEO
"Elşad Abdullayev, səninləyəm, hardasan, şərəfin, kişiliyin varsa, öz qadınına cavab ver"
Türkiyə Qarabağ savaşında Azərbaycana niyə kömək etmədi? - Türk generaldan ilginc etiraf...
Prezident İlham Əliyevin sinif yoldaşı dünyasını dəyişdi
"İmam Hüseynin 3 mərasimi günündə etdiyi saymazyanalığa görə Putin üzr istəməlidir"
Əl-ələ tutan skletlərin kimliyi bəlli oldu - FOTO
Bu da Pərviz Bülbülənin özündən hündür qızı - FOTO
Düşmən səfərbərlik elan edir: Bütün rezerv qüvvələr geri çağırılır, həm də təcili...
"Məlumat gəldi ki, Ayaz Mütəllibovun bir maşın silahı Corat qəbiristanlığında gizlədilib..."
İranda erməni olimpiadasına start verildi: Dağlıq Qarabağ komandası da iştirakçılar arasında...
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247