Xəbər lenti
23/09/2019 [00:33]:
"Bir dəstə adam sanki Bastiliyanı alırmış kimi üstümə hücum çəkməklə məşğuldur..."
23/09/2019 [00:22]:
Azərbaycanda uşaqların sayı niyə azalır?
23/09/2019 [00:18]:
Yeni “Ərəb baharı” başlayır?
22/09/2019 [23:28]:
Alimlər xərçəng xəstəliyinin əsas səbəbini açıqladılar
22/09/2019 [23:27]:
Teymur Rəcəbov Şəhriyar Məmmədyarovu Dünya Kubokundan kənarlaşdırdı
22/09/2019 [22:53]:
Vurğun Əyyubun komaya düşməsi xəbəri yayıldı: VƏZİYYƏTİ KRİTİKDİR...
22/09/2019 [22:42]:
Hülya Avşar keçmiş əri ilə boks oynadı - VİDEO
22/09/2019 [22:32]:
"Sabah hərbi xidmətə gedəcək gənc uşaqlıq dövründə dövlətin qayğısına möhtacdır"
22/09/2019 [22:18]:
Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Türkiyədə yaşayan azərbaycanlılarla görüşüb - FOTO
22/09/2019 [22:12]:
Nyu-Yorkda Elmar Məmmədyarovla Minsk Qrupu həmsədrləri arasında görüş başlayıb - FOTO
22/09/2019 [22:05]:
Roberto Bordin: "Hər dəfə mənfi nəsə baş verməlidir ki, komandam ayılsın"
22/09/2019 [20:49]:
Premyer Liqa: "Neftçi" "Keşlə" ilə heç-heçə edib
22/09/2019 [20:41]:
Məhəmməd Cavad Zərif: "İran ABŞ-la daimi razılaşmanı müzakirə etməyə hazırdır"
22/09/2019 [20:12]:
Fuad Muradov Əlibəy Hüseynzadənin qızı Feyzavər Alpsar Turanla görüşüb - FOTO
22/09/2019 [20:09]:
Maykl Pompeo: "Tramp və Zelenskinin danışığı məxfidir"
22/09/2019 [19:39]:
Çində məscidləri dağıdırlar
22/09/2019 [19:35]:
Çeçenistanda cinlərə inansalar da, cadugərləri cəzalandırırlar - VİDEO
22/09/2019 [19:33]:
Rusiyalı boksçu eyvandan düşərək öldü
22/09/2019 [19:30]:
NATO-nun ilk azərbaycanlı qadın pilotu: Ləman Bozqurd kimdir? -FOTOLAR
22/09/2019 [19:09]:
“Cinayəti 20 gün öncə planlaşdırmışdım...” - Toy gecəsi kürəkənini öldürən qaynata...
22/09/2019 [19:00]:
Ölkədə çoxuşaqlı ailələrin sayı niyə azalır? - Əhali arasında VİDEOSORĞU
22/09/2019 [18:45]:
Melaniya Tramp açılış lentini kəsə bilmədi - VİDEO
22/09/2019 [18:40]:
Qazaxıstanda UNO-ların göründükləri yerlərin xəritəsi tərtib edildi - FOTOLAR
22/09/2019 [18:28]:
IAEA 2019 çərçivəsində konfrans öncəsi praktik məşğələlər KEÇİRİLİR
22/09/2019 [18:24]:
Sumqayıt Dövlət Dram Teatrı 51-ci teatr mövsümünü “Solğun çiçəklər” ilə açdı...
22/09/2019 [18:19]:
Hilton” otellər şəbəkəsinin sahibi vəfat edib
22/09/2019 [18:17]:
Ukraynada yük avtomobili mikroavtobusla toqquşub, 9 nəfər ölüb
22/09/2019 [18:14]:
Türkiyədə avtomatik dua oxuyan “Duamatik” icad olundu - VİDEO
22/09/2019 [18:08]:
Ərdoğan Qərbə meydan oxudu: "Ölümdən qorxmayan millət"
22/09/2019 [18:00]:
ABŞ-da atışma olub, altı nəfər yaralandı
22/09/2019 [17:58]:
Xəzər rayonunda 3 otaqlı ev yandı
22/09/2019 [17:53]:
“ “Vor-zakonlar” haqda qanun qəbul olunarsa- onlar ölkədən qaçacaq...”
22/09/2019 [17:44]:
Cəbrayıl Həsənov dünya ikincisi oldu
22/09/2019 [17:23]:
İşdən çıxarılan məktəb direktoru "general"a 10 min manat rüşvət verdi - TƏFƏRRÜAT
22/09/2019 [17:16]:
Türkiyə və Ukrayna sürücülük vəsiqəsinə görə razılığa gəldi
22/09/2019 [17:14]:
Ərdoğanı ABŞ-da izdiham qarşıladı
22/09/2019 [16:47]:
Albaniyada baş vermiş zəlzələlər zamanı 100-dən çox insan xəsarət aldı
22/09/2019 [16:42]:
"İlk milyonu şalvar satıb qazandım..."
22/09/2019 [16:25]:
Rumıniyanın məşhur cadugəri: “Trampın mühacirlərə qarşı davranışlarını əngəlləyəcəyik” - FOTOLAR
22/09/2019 [16:06]:
Cəlilabadda 8 otaqlı ev yandı
22/09/2019 [16:03]:
Ruhani: "İran bütün qonşulara dostluq əlini uzadır"
22/09/2019 [15:55]:
“Rembo” uğrunda Al Paçino, Robert De Niro, Dastin Hoffmana qalib gələn Silvestr Stallone
22/09/2019 [15:54]:
“Papanin yolu” on il sonra açıldı - VİDEO
22/09/2019 [15:14]:
Ağsuda iki minik avtomobili toqquşub, bir nəfər xəsarət aldı
22/09/2019 [14:44]:
Türkiyədə rusiyalı turistlərin olduğu avtobus aşıb, 15 nəfər xəsarət aldı
22/09/2019 [14:31]:
Dağlıq Qarabağın azərbaycanlı icmasının rəhbəri erməniləri belə ifşa etdi - VİDEO
22/09/2019 [14:07]:
"Azərbaycanlılar rahat yatsın, İsrail buna yol verməz" - Diplomat
22/09/2019 [14:00]:
Azərbaycanın ərazi sularında gəmilərin hərəkətinə icazə verildi
22/09/2019 [13:54]:
"Toylar bizi məhv edəcək səviyyəyə çatıb..."
22/09/2019 [13:50]:
Hərbi qulluqçumuz dəfn edildi - FOTOLAR
22/09/2019 [13:47]:
Pakistanda avtobus qəzaya uğrayıb, 22 nəfər öldü
22/09/2019 [13:45]:
Tovuzda quyuya düşən körpəni belə xilas etdilər – VİDEO
22/09/2019 [13:22]:
Türkiyə ordusu İraqın şimalında PKK terrorçularını zərərsizləşdirdi
22/09/2019 [13:17]:
Məşqçi bütün pilates sirlərini açdı: Faydası və zərərləri -FOTOLAR
22/09/2019 [13:16]:
Gürcüstan gəncləri prezident sarayının qarşısında etiraz aksiyası keçiriblər
22/09/2019 [13:08]:
Gürcüstanın dövlət sərhədini pozan 4 Azərbaycan vətəndaşı saxlanıldı
22/09/2019 [13:06]:
Rusiya Suriyadakı sınaqlardan sonra 12 silahın istehsalını dayandırdı
22/09/2019 [13:03]:
“Uşağımın babası tanınmış məmurdur, adını desəm...” – Türkiyədə yaşayan Seva -FOTO/VİDEO
22/09/2019 [12:50]:
Həftənin ilk gününə olan hava proqnozu açıqlandı
22/09/2019 [12:48]:
Küləyin aşırdığı ağac 120 evi qazsız qoydu
22/09/2019 [12:46]:
“Korrupsioner məmurun öz sərvətini açıqlaması intihar kimi bir şeydir”
22/09/2019 [12:39]:
“O, rus qadınla evləndiyi üçün övladımızın da dəfninə gəlmədi...” - Tək oğlunu itirən qadının hekayəsi...
22/09/2019 [12:32]:
Şəmkirdə bir nəfər hovuzda boğuldu
22/09/2019 [12:16]:
Yaponiyada 400-dən çox aviareys təxirə salındı
22/09/2019 [12:13]:
Mia Xalifa ona mesaj yazan futbolçunu belə ifşa etdi - FOTOLAR
22/09/2019 [12:09]:
Xəzərdə dalğanın hündürlüyü 6,6 metrə çatıb, dağlara qar yağdı
22/09/2019 [11:57]:
Qubanın dağlıq kəndlərinə qar yağdı - FOTO
22/09/2019 [11:57]:
Yunanıstanda 1985-ci ildə təyyarənin qaçırılması faktına görə axtarılan şəxs həbs edilib - FOTO
22/09/2019 [11:54]:
Mütəxəssisdən lazerə gedən qadınlara məsləhət: "Erotikanı pozmayın"
22/09/2019 [11:24]:
Ağ Evə qarşı “üçlər ittifaqı”: ABŞ Yaxın Şərqin “qapı”sı arxasında qala bilər
22/09/2019 [11:20]:
ABŞ-dan İrana şok: Birini də biz vuraq, səs çıxartmayın!
22/09/2019 [10:59]:
Bakıda 1 manata obyekt satılır - Foto
22/09/2019 [10:52]:
Bəyi toy gecəsi öldürdülər - Ən xoşbəxt günü, son günü oldu-FOTOLAR
22/09/2019 [10:49]:
Poroşenko həbs olunmaq ehtimalından danışdı
22/09/2019 [10:24]:
"Başımıza dəysin belə demokratiya, gözümüzə girsin belə mübarizə..."
22/09/2019 [10:22]:
Bir qrup ukraynalı bloger Azərbaycanın işğal altındakı torpaqlarına gəldi... - FOTO
22/09/2019 [10:15]:
Ramzan Kadırovun dəbdəbəli həyatı ilə bağlı Ukrayna TV-sindən VİDEOŞOK...
22/09/2019 [10:09]:
Sevgilisinə su altında evlilik təklif edərkən boğulub öldü
22/09/2019 [10:08]:
KİV: Rusiya Kraliça II Yelizavetanın oğluna qarşı kompromat ələ keçirib
22/09/2019 [09:58]:
“ASAN xidmətin səyyar briqadaları yaradılmalı və xaricdəki azərbaycanlıları sənədləşdirməlidir”
Bütün arxiv bir sırada
11/09/2019 [21:34] - Siyasət - ( 801 dəfə baxılıb)

Azərbaycan Türk fəlsəfəsindən yarpaqlar: ŞEYX MƏHƏMMƏD XİYABANİ



III Yazı

Şeyx Məhəmməd Xiyabani yazırdı ki, Avropa kapitalistləri arası kəsilmədən bir-birinə müharibə elan edərək döyüşə başladıqları zaman qoşun sıralarının böyük hissəsini də həmin fəhlə kütlələri təşkil etmişdir. Xiyabaniyə görə, məcburi olaraq həmin döyüşlərdə iştirak edən fəhlə kütlələri böyük qurbanlar verməli olmuşdur: “Dəhşətli müharibə fəhlə kütlələrinin qanını həddindən artıq tökdü, onların arası kəsilmədən göstərdiyi səylərini qanla qiymətləndirdi. Bütün dünya fəhlə kütlələrinin göstərdiyi səylərinin şahidi oldu. İstərsə müharibə cəbhələrində, istərsə metropoliya küçələrində, istərsə də geniş xalq kütlələri içərisində demokratik hərəkatın gündən-günə nailiyyət əldə etməsi və müvəffəqiyyət uğrunda böyük addımlar atması məhz fəhlə kütlələrinin birlikdə göstərdikləri fədakarlıqlar nəticəsində olmuşdur. Həmin fədakarlıqlara (dözülməz ictimai təzyiqlərdən qurtarmaq üçün gəstərilən səylərə) mükafat olaraq veriləcək nailiyyət əkili sülh müaviləsində fəhlə kütlələrin diləklərinə yer verməkdən, o diləklərə rəsmiyyət verib həyata keçirməkdən, fəhlə kütlələrinin gələcəyi üçün gözəl və sevindirici ümidlər verməkdən başqa bir əklil ola bilməz”. 
Xiyabaninin ictimai-siyasi baxışlarında Azərbaycan xalqının yeniləşməsi, azərbaycanlılıq ruhu, milli haqlarını qoruması ön planda olmuşdur.. O hesab edirdi ki, bu yolda Azərbaycan xalqını heç bir çətinlik, imtahan qorxutmamalıdır. Çünki Xiyabaniyə görə, Azərbaycan türkləri əsrlərboyu həmişə zülmə və ədalətsizliyə qarşı bir dirənişçilik, yenilikçilik və ədalətlilik mərkəzi olmuşdur. Hazırda da Azərbaycan öz simasını qoruyaraq azadlıq, ədalətlilik və yenilkçilik simvolu olmalı, Tehranda hakimiyyəti ələ almış irançı “məşrutəçilər”in yalançı, ikiüzlü əməllərinə “dur” deməlidir. Xiyabani “Azərbaycan” adlı məqaləsində yazırdı: “Bu gün Tehranın gözü Azərbaycanın parçalanmış vücuduna dikilmişdir. Dodaqlardan eşidilən kəlimələrdə, qələmlərin yazdığı sözlərdə təqdir səsləri və təhsin nəvaları eşidilməkdədir. Lakin, ey qeyrətli Azərbaycan, ey Vətən məftunlarının istiqamətli övladları, ey azadlığın qorxu bilməyən qəhrəmanı, ey təriflərə möhtacı olmayan Azərbaycan!.. Ey Azərbaycan! Bütün bu təqdir və təqdislər sənin verdiyin şəhidlərin qanı bahasıdır”. 
Xiyabaninin ortaya qoyduğu Azərbaycan türkünün azadlıq ruhunu, azərbaycanlılıq ruhunu doğru dəyərləndirən Azərbaycan türk mütəfəkkiri, dövlət xadimi Mirzə İbrahimov çox doğru yazırdı ki, Azərbaycanda baş qaldıran xalq hərəkatlarında milli özünəməxsusluq daim özünü büruzə vermişdir. M.İbrahimov yazırdı: “Şeyx Məhəmməd Xiyabaninin qiyamında azərbaycanlılıq ruhu daha artıq özünü göstərirdi. Səttar xan inqilabından sonra güclənən irtica və təzyiq, hakim fars dairtələri və istibdadın artan zülmü Azərbaycanı mütləşdirmir, yatırdıb sakit etmir, əksinə, daha artlıq oyadır və hərəkətə gətirirdi. Getdikcə Azərbaycandakı xalq hərəkatları, daha artıq milli xüsusiyyət kəsb etməyə başlayırdı”. 
Şübhəsiz, Xiyabaninin başçılığı ilə gerçəkləşən hərəkat Azərbaycan türklərinin milli hərəkatı olub, Qacarlar dövlətinin rəhbərliyini ələ keçirib onu oyuncaq halına gətirmiş irançılara və onların havadarlarına, xüsusilə də Böyük Britaniyaya qarşı yönəlmişdi. Yəni Xiyabani hərəkatının əsas məqsədi nə Qacarları devirmək, nə də Qacarlar hakimiyyətini qəbul etməməklə bağlı olmamışdır. Doğrudur, Xiyabani çıxışlarında hər bir xalqın müstəqil olmağa haqqı çatdığını da vurgulayırdı: “Bir xalqın şərafəti üçün birinci şərt onun müstəqil olmasıdır. Müstəqil olmayan bir xalqın əzmi və hörməti yoxdur”. Bizcə, məşrutə hərəkatında olduğu kimi, bəzən Xiyabani hərəkatında da müstəqil olmağa dair fikirlərin səslənməsi daha çox Qacarlar dövlətində türk hakimiyyətinin formal hal alıb, ingilis-rus havadarlığında farsçıların ön plana çıxması ilə bağlı olub.
Başqa sözlə, Xiyabani hərəkatı Qacarlar dövlətini “irançılıq” və “demokratiya” adı altında ələ keçirib, sömürgə altına gətirmiş irançılara və onların havadarlarına, xüsusilə də ingilislərə qarşı idi. Çox yazıqlar olsun ki, həmin irançılar arasında bilərəkdən, ya da bilməyərəkdən “özümüzünkülər” də var idi.  Bu baxımdan Xiyabani də yaxşı anlayırdı ki, Azərbaycana, Azərbaycan türklüyünə, onun ədalətsizliyə, haqsızlığa qarşı baş qaldırdığı milli hərəkatlara zərbələri yanlız özgələr (rus millətçiləri, ingilis millətçiləri və b.) deyil, “özümüzünkülər” də vurmuşlar. Hər halda başçılıq etdiyi ADF daxilindəki “özümüzünkülər”dən hesab olunan “tənqidiyun”çulardan Kəsrəvilərin, Zeynalabdinxanların, Seyid Əl Mühəqqiqlərin irançı mövqe tutaraq Xiyabanini qeyri-demokratik addımlar atmaqda, Osmanlı ilə əməkdaşlıqda, Azərbaycanı “İran”dan ayırmaqda ittiham etmələri, təasadüfi deyildi. Görünür, Xiyabani məhz bu amilləri nəzərdə tutaraq yazırdı: “..Azərbaycan; bəhanə axtaran özgələr və kin-küdrətli özününküləri qarşısında vurdu, vuruldu, öldürdü, öldürüldü, həyatın çətinliklər və çək-çevirləri içərisində inqilab və təkamül yolunu keçib yaşadı. Ucdantutma qırğınlar, soyğunlar, zülm və işgəncələr Azərbaycandakı istiqlaliyyət hərəkatını və azadlıq tələblərini məhv edə bilməyəcəkdir. Özgələr və “özümüzünkülər” ürəklərində saxladıqları yaramaz fikirlərini həyata keçirmək məqsədilə bu torpağın yaralı sinəsi üzərində dar ağacları qurdular. Zülm və vicdansızlığın qara kölgəsini bu qana boyanmış torpağın üzərinə saldılar. Lakin bu ölkənin qeyrətli cavanları və qəhrəman qocaları başlarını rəşadət səmalarında uca tutub, zülm və ədalətsizlik dünyasını öz ayaqları altında gördülər”
Bütün faciələrə baxmayaraq Xiyabani ümidsizliyə qapılmağın tammailə əleyhinə olub, Azərbaycan xalqını fəlakətdən, səfalətdən xilas olmağa səsləyirdi. Ona görə, Azərbaycan, Azərbaycan xalqı nə özgələrin ona vurduğu yaralardan qorxmalı, nə də “özümüzünkülər”in xəyanətinə görə geri çəkilməlidir. O, yazırdı: “Tutalım ki, bu gün fəlakət və səfalət girdabında boğaza qədər müsibətlərə batmış, vücudun əziyyətlərə düçar olmuş, ən ağır ehtiyaclar içərisində gücsüz və qüvvətsiz əl-ayaq çalmaqdasan. Tutalım ki, qışın bu şaxtası lüt vücuduna qorxunc neştərlərini sancmaqdadır: pərişan, solğun və yurdsuzsan. Tutalım ki, çox bədbəxtsən. Tutalım ki, müharibədə iştirak edən ölkələr sənin qədər xar olmamışlar. Təqsirli millətlər sənin qədər əzab və işgəncələrə düçar olmamışlar... Tutalım ki, başdan-ayağa yaralanmış və parçalanmısan. Bununla belə o abırlı başını yüksək tut, vətənin qəlbindən gələn təsəlli səslərini dinlə, qoy bu səs sənin ürək və ruhunda dərin bir intibahın qüdrətli tufanını doğursun. Çünki sən yıxılmış pəhlivana, ayağa düşmüş qəhrəmana bənzəyirsən ki, onun ayağa qalxması üçün qeyrət və həmiyyət damarlarına təsir etmək ən yaxşı çarə və tədbirdir”. 
Xiyabani Azərbaycanın başdan-ayağa yaralanmasını və parçalanmasını dərk etdiyini, ancaq bunun belə davam etməyəcəyinə böyük inam bəsləyirdi. O, Azərbaycan xalqının bu ağrı-acılara son verərək başını dik tutmağa və yenidən milli azadlığa can atmağa çağırırdı. Xiyabani hesab edirdi ki, Azərbaycan yeniləşmə və təkamül yolunun yeganə yolçusudur. Bu mənada, onu heç bir çətinlik, imtahan qorxutmamalıdır. Bu sınaqdan da üzü ağ çıxmalıdır. Xiyabani yazırdı: “Əgər sən həmin inqilab və mübarizənin vücuduna maddi qüvvə vermiş demokratik Azərbaycansansa, əgər məşrutənin xəmrini yoğurmuş və bərikitmiş qan sənin damaralarında axırsa, vətəndə gedən islah və təmir dövrəsinə hazır olub, özündə səy və çalışqanlıq taparsan”. 
 Xiyabani inanırdı ki, pozmaq və dağıtmaq istibdadçıların işidirsə, qurmaq və inkişafa nail olmaq isə demokratik qüvvələrin əlindədir. Azərbaycan xalqı da hər daim demokratiyanın, azadlığın, yeniləşmənin beşiyi olub, istibdadın evini yıxdıqdan sonra keçmiş xarabalıqlar üzərində gələcəyin saraylarını yüksəltməlidir. O, bir müdrik kimi yazırdı ki, bunun, yəni gələcəyin saraylarınln yüksəlməsi üçün fikir və düşüncə lazımdır: “Uzağı görən, uzağı düşünən fikir. Ağıllı və tədbirli fikir. Yaradıcı və canlandırıcı fikir. Tətbiq və icraedici düşüncə. İslah edib intizam yaradan fikir. Səbir və səbat, yenilik, dissiplin və təşkilat, ayıqlıq, ümidvarlıq və fədakarlıq tələb edən fikirlər olmalıdır. Bəli, fədakarlıq və həmişə fədakarlıq”. 
O, fədakarlıq istədiyi xalqına müraciətində deyirdi:  “Milli ruhlu, milli əqidəli elə bir hökumət qurmaq istəyirik ki, onu milli hökumət adlandırmaq mümkün olsun. İstiqlaliyyət və azadlıq təntənəsi tam və mükəmməl şəkildə zəfər çalsın. Bu fikir və baxışları geniş xalq kütləsini çatdırmaq və yaymaq bir fikir adamı olan hər ziyalının müqəddəs borcu və vəzifəsidir”. Onun bu baxışlarına istinadən bəzi tədqiqatçılar hesab edirlər ki, Xiyabani Milli hökumətin formasını Cümhuriyyət idarəçiliyində görmüşdür. 
Xiyabani deyirdi ki, Milli azadlığa qovuşmaq üçün siyasətçilərin işlətdikləri yalanlardan istifadə etmək fikri yoxdur, o, sözünü doğru və açıq deməyin tərəfdarı idi: “Elə düşmənləri daha çox qorxuya salan da bizim düzlüyümüz və qorxmazlığımızdır. Biz aldanmayacağıq. İstibdad və xəyanət zamanlarında Qanuni-əsasiyəyə müxalif və azadlığa düşmən olanlar bizi aldada bilməyəcəklər. Biz çox imtahanlardan keçmişik. On beş illik iniqlabımız həddibuluğa çatmış və yaşa dolmuşdur. Artıq pisi yaxşıdan ayırd edə bilir və bir dəfə təcrübədən çıxmış işi, daha təcrübə etmək istəmirik. Qanuni-əsasinin ən sadiq keşikçiləri inqilabı yaradanlardır. Azadxahlar bu müqəddəs keşiyi özlərinin ən mühüm vəzifələri saymalıdırlar. Bu elə bir ləyaqətli vəzifədir ki, insan onun yolunda gözüyumlu qurban gedə bilər. Mühüm zamanlarda adi məsələləri unutmalı, əsil vəzifəni və ictimai mənafei nəzrdə tutmalıdır. Öz qeydinə qalmağı yaddan çıxarmaq lazımdır”. 
O, açıq şəkildə deyirdi ki, yeganə vəzifə düşmənlərin Milli Azadlıq hərəkatına qarşı uzanmış əllərini birdəfəlik kəsməkdir: “Uca və gur səslə deyirik: Ey müstəbid, ey mürtəce! Hamınız bilin ki, sizin namusunuz, mal və canınız amandadır. Lakin budan sonra demokratiyanın müqəddəratı sizin kirli əllərinizə verilməyəcəkdir. Bu sözlər bir şəxsin, bir vahid fərdin, bir müəyyən natiqin, bir nəfər Xiyabaninin dili ilə deyilmir. Bu sözləri deyən demokratizmin ruhudur”. 
Azərbaycan xalqının milli azadlığı üçün, Xiyabani Azərbaycan türkcəsinin inkişafına da xüsusi diqqət yetirirdi. O, bir lider kimi çıxışlarını əsasən Azərbaycan türkcəsində edir, bir növ başqalarına da örnək olurdu. Onun məqsədi türk dilinin nüfuzunu qoruyub saxlayıb, yəni farslaşdırma siyasətindən uzaqlaşdırmaq idi. Ona görə də, Xiyabani Azərbaycan Demokrat Firqəsinin (ADF) yığıncaqlarında, mitinqlərdə türk dilində danışır və başqalarını da buna məcbur edirdi. Ancaq türk olmalarına baxmayaraq “tənqidiyun”çulardan Əhməd Kəsrəvi, Seyid Əl Mühəqqiq  kimi iranpərəstlər tapılırdı ki, türk dilinin inkişafına qarşı çıxırdı. Onlar Xiyabaninin bir müddət sürgündə olmasından istifadə edərək partiya iclaslarını fars dilində aparır, Azərbaycanda fars dilini inkişaf etdiriməyə çalşırdılar. Xiyabani sürgündən qayıtdıqdan sonra onların bu əməllərinə ciddi şəkildə etiraz etmişdir.

AMEA Fəlsəfə İnstitutunun aparıcı elmi işçisi,
dosent, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru Faiq Ələkbərli (Qəzənfəroğlu)

loading...
loading...
Ali Baş Komandanına və dövlətinə sadiq olan general...
2500 km üzən pinqivin əldən düşmüş halda tapıldı - MARAQLI
Mütəxəssislərdən xəbərdarlıq: "UŞAQLARINIZI QIDIQLAMAYIN"
Körpələrini görmək istəyərkən başqa bir üzlə qarşılaşdılar - MARAQLI
Abşeronda qəzaya düşən avtomobil alov topuna döndü - VİDEO
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
"Sabah hərbi xidmətə gedəcək gənc uşaqlıq dövründə dövlətin qayğısına möhtacdır"
Dünya
“Cinayəti 20 gün öncə planlaşdırmışdım...” - Toy gecəsi kürəkənini öldürən qaynata...
Cəmiyyət
“O, rus qadınla evləndiyi üçün övladımızın da dəfninə gəlmədi...” - Tək oğlunu itirən qadının hekayəsi...
Maraqlı
Ramzan Kadırovun dəbdəbəli həyatı ilə bağlı Ukrayna TV-sindən VİDEOŞOK...
Cəmiyyət
Prostat genişlənməsi: Əksər kişilərin “qorxulu yuxusu” - Əlamətləri, müalicəsi...
Həftənin ən çox oxunanları
Seksoloqa 8 vacib sual: Utanıb soruşmadıqlarınız...
“Mənimlə evləndiyi üçün onu Azərbaycana deportasiya etdilər...” - Belaruslu qız...
Banda üzvləri Bakıda adam oğurladılar, “baqaja” qoyub apardılar- "Dedi dili uzanıb, kəsmək lazımdır"
Əli Nağıyevlə Orxan Sultanov yas mərasimində: İlyas İsmayılovun oğlunun qətlindən 1 il ötdü
"Siz OMON-un özbaşınalıqlarının qarşısını alın, mənim işlərimə qarışmağa ixtiyarınız yoxdur"
“Ona heç nə olmadı, mənimsə 2 övladım anasız qaldı”: Müəllimin bədbəxt etdiyi xadimə...
"40 yaşım var, vecimə də deyil, enerjim var, ruhum cavan, gözlərim də parıldayır..."
Düşmən səfərbərlik elan edir: Bütün rezerv qüvvələr geri çağırılır, həm də təcili...
Tramp İrana qarşı “ən yüksək səviyyəli sanksiya” tətbiq etdi: "Uşaqlar, başlayın..."
"“Parabeyin” onlara ağır söyüşlər söydükdən sonra tapancasını polis rəisinə tuşladı..."
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247