Xəbər lenti
27/01/2020 [20:39]:
"Qəzaya uğrayan Amerikan hərbi təyyarəsidi" - ABŞ təsdiqlədi (VİDEO)
27/01/2020 [20:07]:
Rəşad Mahmudov şəhid anasının qonağı oldu
27/01/2020 [20:07]:
“Taliban” təyyarənin vurulmasına görə məsuliyyəti üzərinə götürüb
27/01/2020 [20:03]:
Azərbaycanlı zəvvarlar üçün Həcc bahalaşdı
27/01/2020 [19:59]:
Ədliyyə Nazirliyinin Bələdiyyələrlə iş mərkəzində müşavirə keçirilib
27/01/2020 [19:49]:
Yol polisi sürücüləri "tələ"yə salır: Görüntülərlə bağlı rəsmi açıqlama - Video
27/01/2020 [19:48]:
““KQB” “yeraz” kəlməsini hələ 1978-ci ildən qondarıb… Bundan məqsəd...”
27/01/2020 [19:43]:
Ağciyər İnstitutunda reanimatoloq yoxdur - BAŞ HƏKİMDƏN AÇIQLAMA
27/01/2020 [19:40]:
Hafiz Haciyev Göygöl rayonunda seçicilərlə görüş keçirib- Fotolar
27/01/2020 [19:35]:
Belarusun Gömrük Əməkdaşlarının İxtisasartırma və Yenidənhazırlama İnstitutu ilə Əməkdaşlıq sazişi imzalandı
27/01/2020 [19:34]:
“Danışan əllər” sənədli filminin təqdimatı keçirilib- Foto
27/01/2020 [19:34]:
Bu gün dünyanı 623 il lərzəyə gətirən imperiyanın yaranış günüdür - ŞANLI TARİX...
27/01/2020 [19:32]:
Azərbaycanlıları qanunsuz qeydiyyata alan hostel rəhbərliyi məsuliyyətə cəlb olundu
27/01/2020 [19:23]:
Misirdə ərəbcə Azərbaycan dilinin qrammatikası kitabının təqdimatı keçirilib
27/01/2020 [19:22]:
Bu universitetin müəllimlərinə töhmət verildi - Daha ciddi tədbirlər görüləcək
27/01/2020 [19:21]:
Bakı metrosunda həyəcanlı anlar - sərnişin özünü qatarın altına atıb
27/01/2020 [19:19]:
Səməd Seyidov: “Avropa Şurası bu gün böhran vəziyyətindədir“
27/01/2020 [19:16]:
Əli Məsimli növbəti görüşünü Cumakənd sakinləri ilə keçirib- Fotolar
27/01/2020 [19:05]:
“Mənə "kaş bir oğlun ola" deyirdilər...” - Dünyanı yasa boğan “Qara Mamba”
27/01/2020 [19:03]:
Ərdoğan Ukraynaya gedir
27/01/2020 [19:01]:
Paşinyan Qarabağ danışıqları zamanı hərdən özünü dəliliyə vurur?
27/01/2020 [18:54]:
İranda güclü zəlzələ olub
27/01/2020 [18:23]:
Qəzəbli kərgədan dəhşət saçdı - QORXUNC... + VİDEO
27/01/2020 [18:14]:
Donan pişikləri isti qəhvə ilə xilas etdi - İBRƏTAMİZ... + VİDEO
27/01/2020 [18:03]:
Leninqradın blokadası qurbanlarını anıldı - FOTO/VİDEO
27/01/2020 [17:57]:
80 yaşlı qadın özündən 45 yaş kiçik kişi ilə evlənəcək: "Həqiqi sevgimi tapdım"
27/01/2020 [17:39]:
Ölümcül virusla bağlı tükürpərdici görüntü yayıldı - QORXUNC... + VİDEO
27/01/2020 [17:13]:
BDU-nun iki prorektoru və bir dekanı işdən çıxarılıb
27/01/2020 [17:10]:
İstefa verən DSK sədrinin yerinə təyinat olub
27/01/2020 [17:09]:
İlham Əliyev Dövlət Agentliyinə 6,4 milyon manat ayırdı
27/01/2020 [17:08]:
Tarix İnstitutu ilə Milli Kitabxana arasında müqavilə bağlanacaq
27/01/2020 [17:05]:
Daha bir erməni Qarabağın təbiəti uğrunda aclıq aksiyasına qoşuldu...-FOTO
27/01/2020 [16:54]:
“Yalan söyləməyin” - Doxsan min adam koronovirusa yoluxub
27/01/2020 [16:47]:
Türkiyədə zəlzələdə ölənlərin sayı 40-a çatdı
27/01/2020 [16:45]:
Seçkilərlə bağlı “exit poll” keçirəcək ilk təşkilatların adları açıqlanıb - QƏRAR
27/01/2020 [16:42]:
Bakıda xanım sürücüdən qeyri-etik davranış - VİDEO
27/01/2020 [16:32]:
Şəki məhkəməsindən ŞOK: Polislə silahla hədə-qorxu etsə də azadlığa buraxıldı..
27/01/2020 [16:25]:
Vasiflə Xatirə arasında 50 min dollarlıq müqavilə - VİDEO
27/01/2020 [16:21]:
“Şəxsi mənafeyim üçün deyil, xalqın yanında olmaq üçün qələbə qazanmaq istəyirəm”
27/01/2020 [16:12]:
35 min manatlıq qızıl-zinət əşyaları oğurlanan Masallı sakinindən DİN rəhbərinə ŞİKAYƏT
27/01/2020 [16:01]:
Azərbaycanda sosial-fəlsəfi fikrin təbliğində Əddin Şakirzadənin rolu
27/01/2020 [15:49]:
Azərbaycana bəzi bölgələrdən diri quş və quş məhsullarının idxalına qadağa qoyulub
27/01/2020 [15:48]:
Bir ailənin üç üzvünün öldüyü qəza ilə bağlı avtobus sürücüsü tutuldu - RƏSMİ
27/01/2020 [15:30]:
Əvvəl Putinə, indi isə Sisiyə… - Qərar ölkəni qarışdırdı
27/01/2020 [15:27]:
Afiq Axunov seçiciləri ilə görüşləri davam etdirir – FOTOLAR+ VİDEO
27/01/2020 [15:25]:
XXI əsrin EPİDEMİYA BƏLASI: “Quş qripi”, “Donuz qripi”, Ebola, Zika, Koronavirus…
27/01/2020 [15:18]:
Ankarada zəlzələ oldu
27/01/2020 [15:10]:
Baş nazirin turizmlə bağlı qərarı nələri dəyişəcək?
27/01/2020 [15:04]:
Cenevrə görüşü Qarabağ probleminin həllinə nə verəcək?
27/01/2020 [15:01]:
“Barselona” uduzduğuna görə qardaşını öldürdü
27/01/2020 [15:00]:
Polis Bakıda əməliyyat keçirib, silahlı şəxslər həbs ediliblər -FOTOLAR
27/01/2020 [14:58]:
Telman İsmayılovun Bakıda həbs edilən qardaşı nəvəsinə ağır cəza verildi
27/01/2020 [14:51]:
Prezidentin "Bakıya zəng edərəm" ifadəsi nə demək idi? - "Həftə"də şərh olunub + VİDEO
27/01/2020 [14:50]:
Məleykə Abbaszadədən dövlət qulluqçularına ÇAĞIRIŞ
27/01/2020 [14:48]:
Dəhşətli virus Azərbaycana qonşu olan ölkəyə keçdi
27/01/2020 [14:45]:
Əfsanəvi basketbolçunun olduğu helikopterin qəzaya uğrama səbəbi bilindi - SƏS YAZISI
27/01/2020 [14:40]:
Yanvarın 31-dək vaxt verildi - Nazirlikdən xəbərdarlıq
27/01/2020 [14:40]:
“Bir neçə il öncə repertuarını yazmağı təklif edəndə razılaşmadı ki, gecikmisiniz...”
27/01/2020 [14:39]:
Əfqanıstanda təyyarə qəzası - Göyərtədə 83 nəfər olub
27/01/2020 [14:20]:
Daha bir sərnişin təyyarəsi qəzaya uğradı: Göyərtəsində 83 sərnişin olub
27/01/2020 [14:19]:
Belçikalı senator AŞPA-nın yeni prezidenti ola bilər
27/01/2020 [14:10]:
Dağıntılar altından çıxarılan şəxs: “Əlil olduğum üçün qaça bilmədim”
27/01/2020 [13:50]:
“Deməyə sözümüz var” – məktəbli foto və video jurnalistika kursları” layihəsi
27/01/2020 [13:45]:
ABŞ İraqdan tələb etdi: “Diplomatların təhlükəsizliyini təmin et”
27/01/2020 [13:38]:
Dəhşətli zəlzələdən sağ çıxan azərbaycanlı ailə hamını ağlatdı -VİDEO
27/01/2020 [13:32]:
Müstəqil namizədin görüşündə izdiham yaşanıb - FOTOLAR
27/01/2020 [13:27]:
“Məni zorlamış israillilər canavar sürüsüdür" -  İngilis qız…
27/01/2020 [13:26]:
UNEC beynəlxalq reytinqdə liderdir
27/01/2020 [13:24]:
Azərbaycan Çinə uçuşları dayandırır - RƏSMİ
27/01/2020 [13:20]:
Sərnişinlər yanan təyyarəni təlaş içində tərk etdilər - VİDEO
27/01/2020 [13:18]:
Bakıda üç qadını şantaj edən şəxs hakim qarşısında
27/01/2020 [13:10]:
Koronavirus Çindən gətirilən mallarla Azərbaycana keçə bilərmi? - Baş infeksionistdən AÇIQLAMA
27/01/2020 [13:02]:
Çingiz Qənizadə İmişlidə seçiciləri ilə bir arada - FOTOLAR
27/01/2020 [12:53]:
Nazir zəlzələ zonasından gətirilən tələbələrimizin sonrakı aqibətinə aydınlıq gətirdi
27/01/2020 [12:49]:
“Anarı gərək elə yandırıb-yaxam ki, Fəxri Xiyabanda dəfn olunmağa yalnız külü qalsın...”
27/01/2020 [12:37]:
“Təhsil Nazirliyinin Bakı məktəbləri ilə bağlı bu addımı yüksək qiymətləndirilməlidir”
27/01/2020 [12:35]:
Vahid Aslanın "Yağış havası" adlı yeni kitabının imza günü keçiriləcək
27/01/2020 [12:30]:
Tanınmış həkim-idmançının seçicilərlə görüşündə nələr yaşandı? -FOTOLAR+VİDEO
27/01/2020 [12:14]:
Ayaz Mütəllibovun səhhətində problemlər yarandı - “Həkimim məsləhət görüb ki...”
27/01/2020 [12:12]:
Fəzail Ağamalı Qarabağlı və Təzəkənd ərazisində şəhid ailələri və əlillərlə görüşüb- VİDEO
Bütün arxiv bir sırada
11/09/2019 [21:34] - Siyasət - ( 987 dəfə baxılıb)

Azərbaycan Türk fəlsəfəsindən yarpaqlar: ŞEYX MƏHƏMMƏD XİYABANİ



III Yazı

Şeyx Məhəmməd Xiyabani yazırdı ki, Avropa kapitalistləri arası kəsilmədən bir-birinə müharibə elan edərək döyüşə başladıqları zaman qoşun sıralarının böyük hissəsini də həmin fəhlə kütlələri təşkil etmişdir. Xiyabaniyə görə, məcburi olaraq həmin döyüşlərdə iştirak edən fəhlə kütlələri böyük qurbanlar verməli olmuşdur: “Dəhşətli müharibə fəhlə kütlələrinin qanını həddindən artıq tökdü, onların arası kəsilmədən göstərdiyi səylərini qanla qiymətləndirdi. Bütün dünya fəhlə kütlələrinin göstərdiyi səylərinin şahidi oldu. İstərsə müharibə cəbhələrində, istərsə metropoliya küçələrində, istərsə də geniş xalq kütlələri içərisində demokratik hərəkatın gündən-günə nailiyyət əldə etməsi və müvəffəqiyyət uğrunda böyük addımlar atması məhz fəhlə kütlələrinin birlikdə göstərdikləri fədakarlıqlar nəticəsində olmuşdur. Həmin fədakarlıqlara (dözülməz ictimai təzyiqlərdən qurtarmaq üçün gəstərilən səylərə) mükafat olaraq veriləcək nailiyyət əkili sülh müaviləsində fəhlə kütlələrin diləklərinə yer verməkdən, o diləklərə rəsmiyyət verib həyata keçirməkdən, fəhlə kütlələrinin gələcəyi üçün gözəl və sevindirici ümidlər verməkdən başqa bir əklil ola bilməz”. 
Xiyabaninin ictimai-siyasi baxışlarında Azərbaycan xalqının yeniləşməsi, azərbaycanlılıq ruhu, milli haqlarını qoruması ön planda olmuşdur.. O hesab edirdi ki, bu yolda Azərbaycan xalqını heç bir çətinlik, imtahan qorxutmamalıdır. Çünki Xiyabaniyə görə, Azərbaycan türkləri əsrlərboyu həmişə zülmə və ədalətsizliyə qarşı bir dirənişçilik, yenilikçilik və ədalətlilik mərkəzi olmuşdur. Hazırda da Azərbaycan öz simasını qoruyaraq azadlıq, ədalətlilik və yenilkçilik simvolu olmalı, Tehranda hakimiyyəti ələ almış irançı “məşrutəçilər”in yalançı, ikiüzlü əməllərinə “dur” deməlidir. Xiyabani “Azərbaycan” adlı məqaləsində yazırdı: “Bu gün Tehranın gözü Azərbaycanın parçalanmış vücuduna dikilmişdir. Dodaqlardan eşidilən kəlimələrdə, qələmlərin yazdığı sözlərdə təqdir səsləri və təhsin nəvaları eşidilməkdədir. Lakin, ey qeyrətli Azərbaycan, ey Vətən məftunlarının istiqamətli övladları, ey azadlığın qorxu bilməyən qəhrəmanı, ey təriflərə möhtacı olmayan Azərbaycan!.. Ey Azərbaycan! Bütün bu təqdir və təqdislər sənin verdiyin şəhidlərin qanı bahasıdır”. 
Xiyabaninin ortaya qoyduğu Azərbaycan türkünün azadlıq ruhunu, azərbaycanlılıq ruhunu doğru dəyərləndirən Azərbaycan türk mütəfəkkiri, dövlət xadimi Mirzə İbrahimov çox doğru yazırdı ki, Azərbaycanda baş qaldıran xalq hərəkatlarında milli özünəməxsusluq daim özünü büruzə vermişdir. M.İbrahimov yazırdı: “Şeyx Məhəmməd Xiyabaninin qiyamında azərbaycanlılıq ruhu daha artıq özünü göstərirdi. Səttar xan inqilabından sonra güclənən irtica və təzyiq, hakim fars dairtələri və istibdadın artan zülmü Azərbaycanı mütləşdirmir, yatırdıb sakit etmir, əksinə, daha artlıq oyadır və hərəkətə gətirirdi. Getdikcə Azərbaycandakı xalq hərəkatları, daha artıq milli xüsusiyyət kəsb etməyə başlayırdı”. 
Şübhəsiz, Xiyabaninin başçılığı ilə gerçəkləşən hərəkat Azərbaycan türklərinin milli hərəkatı olub, Qacarlar dövlətinin rəhbərliyini ələ keçirib onu oyuncaq halına gətirmiş irançılara və onların havadarlarına, xüsusilə də Böyük Britaniyaya qarşı yönəlmişdi. Yəni Xiyabani hərəkatının əsas məqsədi nə Qacarları devirmək, nə də Qacarlar hakimiyyətini qəbul etməməklə bağlı olmamışdır. Doğrudur, Xiyabani çıxışlarında hər bir xalqın müstəqil olmağa haqqı çatdığını da vurgulayırdı: “Bir xalqın şərafəti üçün birinci şərt onun müstəqil olmasıdır. Müstəqil olmayan bir xalqın əzmi və hörməti yoxdur”. Bizcə, məşrutə hərəkatında olduğu kimi, bəzən Xiyabani hərəkatında da müstəqil olmağa dair fikirlərin səslənməsi daha çox Qacarlar dövlətində türk hakimiyyətinin formal hal alıb, ingilis-rus havadarlığında farsçıların ön plana çıxması ilə bağlı olub.
Başqa sözlə, Xiyabani hərəkatı Qacarlar dövlətini “irançılıq” və “demokratiya” adı altında ələ keçirib, sömürgə altına gətirmiş irançılara və onların havadarlarına, xüsusilə də ingilislərə qarşı idi. Çox yazıqlar olsun ki, həmin irançılar arasında bilərəkdən, ya da bilməyərəkdən “özümüzünkülər” də var idi.  Bu baxımdan Xiyabani də yaxşı anlayırdı ki, Azərbaycana, Azərbaycan türklüyünə, onun ədalətsizliyə, haqsızlığa qarşı baş qaldırdığı milli hərəkatlara zərbələri yanlız özgələr (rus millətçiləri, ingilis millətçiləri və b.) deyil, “özümüzünkülər” də vurmuşlar. Hər halda başçılıq etdiyi ADF daxilindəki “özümüzünkülər”dən hesab olunan “tənqidiyun”çulardan Kəsrəvilərin, Zeynalabdinxanların, Seyid Əl Mühəqqiqlərin irançı mövqe tutaraq Xiyabanini qeyri-demokratik addımlar atmaqda, Osmanlı ilə əməkdaşlıqda, Azərbaycanı “İran”dan ayırmaqda ittiham etmələri, təasadüfi deyildi. Görünür, Xiyabani məhz bu amilləri nəzərdə tutaraq yazırdı: “..Azərbaycan; bəhanə axtaran özgələr və kin-küdrətli özününküləri qarşısında vurdu, vuruldu, öldürdü, öldürüldü, həyatın çətinliklər və çək-çevirləri içərisində inqilab və təkamül yolunu keçib yaşadı. Ucdantutma qırğınlar, soyğunlar, zülm və işgəncələr Azərbaycandakı istiqlaliyyət hərəkatını və azadlıq tələblərini məhv edə bilməyəcəkdir. Özgələr və “özümüzünkülər” ürəklərində saxladıqları yaramaz fikirlərini həyata keçirmək məqsədilə bu torpağın yaralı sinəsi üzərində dar ağacları qurdular. Zülm və vicdansızlığın qara kölgəsini bu qana boyanmış torpağın üzərinə saldılar. Lakin bu ölkənin qeyrətli cavanları və qəhrəman qocaları başlarını rəşadət səmalarında uca tutub, zülm və ədalətsizlik dünyasını öz ayaqları altında gördülər”
Bütün faciələrə baxmayaraq Xiyabani ümidsizliyə qapılmağın tammailə əleyhinə olub, Azərbaycan xalqını fəlakətdən, səfalətdən xilas olmağa səsləyirdi. Ona görə, Azərbaycan, Azərbaycan xalqı nə özgələrin ona vurduğu yaralardan qorxmalı, nə də “özümüzünkülər”in xəyanətinə görə geri çəkilməlidir. O, yazırdı: “Tutalım ki, bu gün fəlakət və səfalət girdabında boğaza qədər müsibətlərə batmış, vücudun əziyyətlərə düçar olmuş, ən ağır ehtiyaclar içərisində gücsüz və qüvvətsiz əl-ayaq çalmaqdasan. Tutalım ki, qışın bu şaxtası lüt vücuduna qorxunc neştərlərini sancmaqdadır: pərişan, solğun və yurdsuzsan. Tutalım ki, çox bədbəxtsən. Tutalım ki, müharibədə iştirak edən ölkələr sənin qədər xar olmamışlar. Təqsirli millətlər sənin qədər əzab və işgəncələrə düçar olmamışlar... Tutalım ki, başdan-ayağa yaralanmış və parçalanmısan. Bununla belə o abırlı başını yüksək tut, vətənin qəlbindən gələn təsəlli səslərini dinlə, qoy bu səs sənin ürək və ruhunda dərin bir intibahın qüdrətli tufanını doğursun. Çünki sən yıxılmış pəhlivana, ayağa düşmüş qəhrəmana bənzəyirsən ki, onun ayağa qalxması üçün qeyrət və həmiyyət damarlarına təsir etmək ən yaxşı çarə və tədbirdir”. 
Xiyabani Azərbaycanın başdan-ayağa yaralanmasını və parçalanmasını dərk etdiyini, ancaq bunun belə davam etməyəcəyinə böyük inam bəsləyirdi. O, Azərbaycan xalqının bu ağrı-acılara son verərək başını dik tutmağa və yenidən milli azadlığa can atmağa çağırırdı. Xiyabani hesab edirdi ki, Azərbaycan yeniləşmə və təkamül yolunun yeganə yolçusudur. Bu mənada, onu heç bir çətinlik, imtahan qorxutmamalıdır. Bu sınaqdan da üzü ağ çıxmalıdır. Xiyabani yazırdı: “Əgər sən həmin inqilab və mübarizənin vücuduna maddi qüvvə vermiş demokratik Azərbaycansansa, əgər məşrutənin xəmrini yoğurmuş və bərikitmiş qan sənin damaralarında axırsa, vətəndə gedən islah və təmir dövrəsinə hazır olub, özündə səy və çalışqanlıq taparsan”. 
 Xiyabani inanırdı ki, pozmaq və dağıtmaq istibdadçıların işidirsə, qurmaq və inkişafa nail olmaq isə demokratik qüvvələrin əlindədir. Azərbaycan xalqı da hər daim demokratiyanın, azadlığın, yeniləşmənin beşiyi olub, istibdadın evini yıxdıqdan sonra keçmiş xarabalıqlar üzərində gələcəyin saraylarını yüksəltməlidir. O, bir müdrik kimi yazırdı ki, bunun, yəni gələcəyin saraylarınln yüksəlməsi üçün fikir və düşüncə lazımdır: “Uzağı görən, uzağı düşünən fikir. Ağıllı və tədbirli fikir. Yaradıcı və canlandırıcı fikir. Tətbiq və icraedici düşüncə. İslah edib intizam yaradan fikir. Səbir və səbat, yenilik, dissiplin və təşkilat, ayıqlıq, ümidvarlıq və fədakarlıq tələb edən fikirlər olmalıdır. Bəli, fədakarlıq və həmişə fədakarlıq”. 
O, fədakarlıq istədiyi xalqına müraciətində deyirdi:  “Milli ruhlu, milli əqidəli elə bir hökumət qurmaq istəyirik ki, onu milli hökumət adlandırmaq mümkün olsun. İstiqlaliyyət və azadlıq təntənəsi tam və mükəmməl şəkildə zəfər çalsın. Bu fikir və baxışları geniş xalq kütləsini çatdırmaq və yaymaq bir fikir adamı olan hər ziyalının müqəddəs borcu və vəzifəsidir”. Onun bu baxışlarına istinadən bəzi tədqiqatçılar hesab edirlər ki, Xiyabani Milli hökumətin formasını Cümhuriyyət idarəçiliyində görmüşdür. 
Xiyabani deyirdi ki, Milli azadlığa qovuşmaq üçün siyasətçilərin işlətdikləri yalanlardan istifadə etmək fikri yoxdur, o, sözünü doğru və açıq deməyin tərəfdarı idi: “Elə düşmənləri daha çox qorxuya salan da bizim düzlüyümüz və qorxmazlığımızdır. Biz aldanmayacağıq. İstibdad və xəyanət zamanlarında Qanuni-əsasiyəyə müxalif və azadlığa düşmən olanlar bizi aldada bilməyəcəklər. Biz çox imtahanlardan keçmişik. On beş illik iniqlabımız həddibuluğa çatmış və yaşa dolmuşdur. Artıq pisi yaxşıdan ayırd edə bilir və bir dəfə təcrübədən çıxmış işi, daha təcrübə etmək istəmirik. Qanuni-əsasinin ən sadiq keşikçiləri inqilabı yaradanlardır. Azadxahlar bu müqəddəs keşiyi özlərinin ən mühüm vəzifələri saymalıdırlar. Bu elə bir ləyaqətli vəzifədir ki, insan onun yolunda gözüyumlu qurban gedə bilər. Mühüm zamanlarda adi məsələləri unutmalı, əsil vəzifəni və ictimai mənafei nəzrdə tutmalıdır. Öz qeydinə qalmağı yaddan çıxarmaq lazımdır”. 
O, açıq şəkildə deyirdi ki, yeganə vəzifə düşmənlərin Milli Azadlıq hərəkatına qarşı uzanmış əllərini birdəfəlik kəsməkdir: “Uca və gur səslə deyirik: Ey müstəbid, ey mürtəce! Hamınız bilin ki, sizin namusunuz, mal və canınız amandadır. Lakin budan sonra demokratiyanın müqəddəratı sizin kirli əllərinizə verilməyəcəkdir. Bu sözlər bir şəxsin, bir vahid fərdin, bir müəyyən natiqin, bir nəfər Xiyabaninin dili ilə deyilmir. Bu sözləri deyən demokratizmin ruhudur”. 
Azərbaycan xalqının milli azadlığı üçün, Xiyabani Azərbaycan türkcəsinin inkişafına da xüsusi diqqət yetirirdi. O, bir lider kimi çıxışlarını əsasən Azərbaycan türkcəsində edir, bir növ başqalarına da örnək olurdu. Onun məqsədi türk dilinin nüfuzunu qoruyub saxlayıb, yəni farslaşdırma siyasətindən uzaqlaşdırmaq idi. Ona görə də, Xiyabani Azərbaycan Demokrat Firqəsinin (ADF) yığıncaqlarında, mitinqlərdə türk dilində danışır və başqalarını da buna məcbur edirdi. Ancaq türk olmalarına baxmayaraq “tənqidiyun”çulardan Əhməd Kəsrəvi, Seyid Əl Mühəqqiq  kimi iranpərəstlər tapılırdı ki, türk dilinin inkişafına qarşı çıxırdı. Onlar Xiyabaninin bir müddət sürgündə olmasından istifadə edərək partiya iclaslarını fars dilində aparır, Azərbaycanda fars dilini inkişaf etdiriməyə çalşırdılar. Xiyabani sürgündən qayıtdıqdan sonra onların bu əməllərinə ciddi şəkildə etiraz etmişdir.

AMEA Fəlsəfə İnstitutunun aparıcı elmi işçisi,
dosent, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru Faiq Ələkbərli (Qəzənfəroğlu)

Qəzəbli kərgədan dəhşət saçdı - QORXUNC... + VİDEO
Donan pişikləri isti qəhvə ilə xilas etdi - İBRƏTAMİZ... + VİDEO
80 yaşlı qadın özündən 45 yaş kiçik kişi ilə evlənəcək: "Həqiqi sevgimi tapdım"
Ölümcül virusla bağlı tükürpərdici görüntü yayıldı - QORXUNC... + VİDEO
"Qocaların əlini öpməkdənsə bir kəndin mağazaya olan borclarını sildirəydiniz..."
Loading...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
35 min manatlıq qızıl-zinət əşyaları oğurlanan Masallı sakinindən DİN rəhbərinə ŞİKAYƏT
Gündəm
Cenevrə görüşü Qarabağ probleminin həllinə nə verəcək?
Müsahibə
“Mir Şahin dedi ki, ərizənin üstünü hələ də yazmamışam, ürəyim gəlmədi...” -ANS-in keçmiş müxbiri...
Dünya
Gənc müsəlman xanım Hindistan tarixində dönüş etdi...- FOTOLAR
Siyasət
"Əgər epidemiyanın qarşısı alınmasa, Azərbaycanda çin mallarının qıtlığı yarana bilər"
Həftənin ən çox oxunanları
İranlı general Elçin Quliyevin barmağına niyə üzük taxdı? – Üzüyün hərbi-siyasi anlamı...
“O qızları da, əxlaqsızlıqla məşğul olan ərəbləri də güllələmək lazımdır...”
Gürcülər Ermənistana gedən  dövlət yolunu bağladı...-FOTO
Paşinyan 7 rayonun qaytarılmasından danışdı: "Onlar razılaşsa, dərhal masaya qoyulacaq..."
"Qarabağ cəhənnəmə çevrilməlidir, hər gün Ermənistana əsgər meyiti getməlidir..."
Erməni helikopterini vuran MAXE Saleh Məmmədova səsləndi: "Bir şey fikirləşmirlər..."
“Qarabağa gedən cəmi bir turist avtobusu dronla vurulsa, turist axınına son qoyular...”
ABŞ-ın yeni nəsil dronları Rusiya və Çini qorxuya saldı: Onları vurmaq mümkün deyil, çünki...
İki nəvəsi olan kişi yeniyetməni meşəyə aparıb zorladı: 16 yaşlı qızın dramı – VİDEO
12 yaşıma çatanda bu barədə ailəmə danışmaq qərarına gəldim, bundan sonra bir daha..."
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247