Xəbər lenti
29/05/2020 [14:43]:
"Laçın - Laçını xatırlayan sonuncu laçınlı öləndə Azərbaycan üçün öləcək"
29/05/2020 [14:43]:
Millət vəkili koronavirusdan qorunmaları üçün əlil və veteranlara iki mindən çox maska göndərdi...
29/05/2020 [14:36]:
XI sinif buraxılış imtahanlarında tapşırıqların strukturunda sadələşdirilmə aparılıb
29/05/2020 [14:33]:
Sülh dövrünün “müharibəsi”: 300 milyon insan bu “müharibə”nin qurbanı olacaq!
29/05/2020 [14:14]:
Bakıda karantini pozan dönər evinin sahibi 2 000 manat cərimələndi
29/05/2020 [14:11]:
"Ay it uşaqları, Ramil Markaryanı yatdığı yerdə öldürməyib, öldürsəydi də kişidir"
29/05/2020 [13:57]:
Bakı sakinlərinə küçəyə çıxmamaqla bağlı XƏBƏRDARLIQ
29/05/2020 [13:56]:
Türkiyə Böyük Millət Məclisinin Sədri Sahibə Qafarovaya zəng edib
29/05/2020 [13:54]:
“Səhlənkarlıq davam etsə, bizi Avropanın taleyi gözləyə bilər” - Baş infeksionist
29/05/2020 [13:51]:
Bakıda gözəllik salonunda qətl törədildi, saxlanılan var - RƏSMİ
29/05/2020 [13:38]:
Milli Məclis sədrinin müavini Adil Əliyev “Azərbaycanın Qüruru” qızıl ordeni ilə təltif edilib
29/05/2020 [13:20]:
Ötən günün "yol terroru" - 6 qəza, 6 ölü, 1 yaralı
29/05/2020 [13:19]:
BMT-nin iqlim konfransı 15 ildə ilk dəfə təxirə salındı
29/05/2020 [13:17]:
Tələbələrin təhsil haqqı xərclərinin ödənilməsi asanlaşdı - VİDEO
29/05/2020 [13:14]:
DİM TOEFL imtahanı keçirəcək
29/05/2020 [13:12]:
Sabah güclü külək əsəcək, şimşək çaxacaq, dolu düşəcək
29/05/2020 [13:10]:
Ermənistanda hərbi polisə yeni əməkdaşlar rüşvətlə götürülür
29/05/2020 [13:10]:
Azərbaycanın torpaqlarının 20 faizində  təhlükəsizlik atası azərbaycanlı olan generala tapşırıldı... 
29/05/2020 [12:58]:
Aktrisa ərinə çəkilişdə reperlə xəyanət etdi -FOTOLAR
29/05/2020 [12:55]:
Sabah küçəyə çıxmamaq tövsiyə olunur
29/05/2020 [12:54]:
Mənzurə Musayeva: “Söhbət edə-edə plastik əməliyyat etdirdim” - VİDEO
29/05/2020 [12:53]:
İş yerini dəyişməsi üçün sənəd qəbulunun vaxtı açıqlandı - Müəllimlərin nəzərinə
29/05/2020 [12:50]:
Tələbələrin təhsil haqqı xərclərinin ödənilməsi asanlaşdı - VİDEO
29/05/2020 [12:47]:
Bu dərman vasitələri yerli mal hesab ediləcək
29/05/2020 [12:25]:
“Cəmiyyəti mübarizəyə ciddi hazırlamalıyıq, əks halda yeni itkilərə qapı açmış olacağıq...”
29/05/2020 [12:24]:
"“Qobu Park-3” qaçqın və məcburi köçkünlərə yüksək dövlət qayğısının daha bir real nümunəsidir"
29/05/2020 [12:19]:
Çempionlar Liqasının "dördlər finalı" Almaniyada ola bilər
29/05/2020 [12:18]:
“Dövlət satınalmaları haqqında” qanuna dəyişiklik edildi
29/05/2020 [12:18]:
Azərbaycan Dillər Universitetinin Əlavə təhsil və təcrübə fakültəsi tələbə qəbulu E L A N E D İ R
29/05/2020 [12:17]:
Sabah Bakıda gücləndirilmiş dezinfeksiya işləri aparılacaq
29/05/2020 [12:16]:
“Ümidimiz odur ki, işə başlasaq, ürəyimiz açılar, evdə darıxdırıcıdır...”
29/05/2020 [11:54]:
“Ermənilər toparlanıb ümumi qiymətlərini desinlər, pullarını verib axırlarına çıxaq...”
29/05/2020 [11:50]:
“Azərbaycan regionlarının inkişafının coğrafi məsələləri” mövzusunda Elmi konfransı keçiriləcək
29/05/2020 [11:45]:
Valideynlər Gömrük Akademiyasına təşəkkürlərini bildiriblər
29/05/2020 [11:41]:
Rusiya Ukraynanı bölməyə hazırlaşır - Saakaşvili
29/05/2020 [11:36]:
Azərbaycanda baş redaktorun anası koronavirusdan vəfat etdi
29/05/2020 [11:26]:
Emin Həsənli: “Hər bir Azərbaycan vətəndaşı Ramil Səfərovu müdafiə etməlidir”
29/05/2020 [11:25]:
Düşmən hələ 100 il öncə Qarabağın işğalına qəpik-qəpik pul yığıb: Tarixi sənəd!
29/05/2020 [11:22]:
ABŞ-ın tarixi ərazisindəki inzibati binadan Azərbaycan bayrağı asıldı
29/05/2020 [11:20]:
Gürcüstanda həbsdə saxlanılan Azərbaycan vətəndaşlarının sayı açıqlandı
29/05/2020 [11:18]:
Azərbaycanın dəmir yollarının 140 illiyi ilə bağlı videoçarx hazırlanıb - VİDEO
29/05/2020 [11:14]:
İcra başçısı kartof yığdı - FOTO
29/05/2020 [11:12]:
“Bu cür hallardan sonra həmin uşağı valideynin yanında qoymaq təhlükəlidir...”
29/05/2020 [10:50]:
Daha üç rayonda peşə tədrisi mərkəzi açılacaq
29/05/2020 [10:50]:
Cümhuriyyət varislərinin iştirakı ilə beynəlxalq videokonfrans təşkil olunub
29/05/2020 [10:47]:
BMT-nin yüzə yaxın sülhməramlısı koronavirusa yoluxub
29/05/2020 [10:47]:
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 6 milyona çatır
29/05/2020 [10:43]:
“Silvester Stallonenin bağına getmişdim” - Nazpəri
29/05/2020 [10:39]:
Muradla Handenin toyu olacaq -FOTO
29/05/2020 [10:28]:
Trampın təhdidindən sonra Zukerberq “Twitter”i hədəf aldı...
29/05/2020 [10:16]:
İranda silahlı qruplaşma üzvləri ilə sərhədçilər arasında atışma olub, ölənlər var
29/05/2020 [10:16]:
Ali məktəbə qəbulda abituriyentlər ixtisas seçimində nələrə diqqət yetirməlidirlər?
29/05/2020 [10:15]:
10-dan çox deputatın “vurulması” haqda göstəriş gəldi...- “Qara siyahı”...
29/05/2020 [10:13]:
DİM müraciət yaydı: bəzi ixtisaslara qabiliyyət imtahanları keçirilməyəcək
29/05/2020 [10:12]:
Cəbhə xəttində bu gecə də atəşkəs pozuldu
29/05/2020 [10:09]:
Qubada “UAZ” dərəyə aşdı – 1 nəfər öldü
29/05/2020 [10:08]:
"Barselona"nın sabiq qapıçısı İspaniya klubunun baş məşqçisi oldu
29/05/2020 [10:07]:
Türkiyədə iyundan şəhərlərarası səfərlərə icazə veriləcək
29/05/2020 [10:07]:
Jurnalist Eynulla Fətullayevə ağır itki ÜZ VERDİ
29/05/2020 [09:29]:
Qeyri-adi burunlu it internet ulduzuna çevrildi - FOTO
29/05/2020 [09:25]:
Tramp "Twitter"in bağlanacağını güman edir
29/05/2020 [09:23]:
Fond ləğv prosesində olan bankların kreditorlarına yenidən müraciət etdi
29/05/2020 [08:54]:
"Din dövlətdən ayrı olsa da, vətəndaş vətənindən ayrı deyil, ona görə də..."
29/05/2020 [08:44]:
Azərbaycan hakerləri Qarabağda bizneslə məşğul olan düşmən saytlarını dağıtdı...
29/05/2020 [08:36]:
Hacıqabulda minik avtomobili “KamAZ”a çırpılıb, xəsarət alanlar var
29/05/2020 [07:59]:
Koronavirus palçıqda da tapıldı
29/05/2020 [07:51]:
Müsəlman ölkəsi hakim elitasının nümayəndəsi bütlərə sitayiş etdi...-RƏZALƏT-VİDEO
29/05/2020 [07:34]:
Fransada daha 66 nəfər koronavirusdan ölüb, 3325 nəfər isə virusa yoluxub
29/05/2020 [07:18]:
Gəlin baldızının pullarını oğurlatdı
29/05/2020 [07:16]:
Pandemiya ilə bağlı ən faciəvi görüntü: Uşaq ölən anasını oyatmağa çalışır - VİDEO
29/05/2020 [07:15]:
Aləmlərin ən ziyankarı və ziyangörəni ancaq insandır... Bəs nə etməli?..
29/05/2020 [05:07]:
"Qarnınızın dərdi nədir, bəndədən qorxmursunuz, heç olmasa Allahdan qorxun..."
29/05/2020 [05:00]:
Acun İlicalı valideynlərinin ölümündə özünü suçlu hesab edir...
29/05/2020 [04:57]:
"Facebook" və "Twıtter" Rusiyaya təzminat ödəməkdən imtina etdi...
29/05/2020 [04:55]:
Prezident olanda kasıbladı, biznesmen kimi yenidən milyarder oldu - İNANILMAZ...
28/05/2020 [23:50]:
Qətərin məşhur tikilisi Azərbaycan bayrağının rəngləri ilə işıqlandırıldı - FOTOLAR
28/05/2020 [23:48]:
Bakıda karantin rejimini pozan kafelər aşkarlandı
28/05/2020 [23:41]:
"Bu günə qədər saxladım, ancaq ölkə başçımıza təslim edəcəyəm" - FOTOLAR
28/05/2020 [23:28]:
Bu gün Türkiyədə koronavirusdan daha 30 nəfər ölüb
28/05/2020 [23:05]:
Qeyri-adi canlı – Beyni yoxdu, 720 cinsiyyəti var!
Bütün arxiv bir sırada
15/09/2019 [10:30] - Hadisə - ( 3056 dəfə baxılıb)

Tehran Ər-Riyada qarşı neft savaşına başladı: Husilərin “Aramco”-ya hava hücumlarının iç üzü



Səudiyyə Ərəbistanın neft nəhəngi “Aramco” şirkətinə məxsus iki zavoda dünən gecə saatlarında hava hücumu olub. İki pilotsuz təyyarə ilə edilən hücum nəticəsində zavodlarda böyük miqyaslı yanğın çıxıb. Səudiyyə Ərəbistanı Daxili İşlər Nazirliyinin dünən yaydığı açıqlamada, Abqaiq və Khurais bölgəsində baş verən yanğının dünən səhər tezdən nəzarət altına alındığı bildirilsə də, zavodlara böyük zərər dəyib. Bu zərərin nə zaman aradan qaldırılacağı və zavodların yenidən fəaliyyətə başlacağı isə bilinmir.

Ovqat.com-un məlumatına görə, hücumu İran tərəfindən dəstəklənən husilər öz üzərlərinə götürüb.

 

Qeyd edək ki, bu, husilərin “Aramco”ya ilk hücumu deyil. İyul ayında da paytaxt Ər-riyaddakı “Aramco” obyektlərindən birində yanğın çıxmış, şirkət yanğının səbəbini "texniki qəza" kimi təqdim etsə də, Yəməndəki husilər açıqlama verərək, hadisəni onların törətdiyini bəyanlamışdılar.

Ümumiyyətlə, şiəliyin Zeydiyyə məzhəbinə mənsub olan husi camaatı və Yəmən problemi Səudiyyə Ərəbistanı qurulandan bəri bu ölkənin ən böyük xofuna çevrilib. Bunun səbəbi isə 1953-ci ildə vəfat edən Səudiyyə səltənətinin banisi Kral Əbdüləzizin ölümündən qısa müddət əvvəl uşaqlarını ətrafına toplayaraq "Yəməni həmişə zəif tutmağa çalışın" vəsiyyətidir. Qurucu liderin bu vəsiyyətindən sonra hakimiyyətə gələn bütün kralların başlıca strategiyası Yəməni zəiflətmək, bölmək, ya da tamamilə yox etmək olmuşdur.

 Səudiyyə Ərəbistanı liderlərini  Ərəb yarımadasının ən yoxsul ölkəsi sayılan Yəməndən bu qədər qorxması da, təbii ki, səbəbsiz deyil. Məşədi İbadın sözü olmasın, Yəmən nə qədər kasıb olsa da, yarımadanın ən çox əhaliyə malik və demokrafik olaraq ən sürətlə artan ölkəsidir. Hazırda Yəmənin əhalisinin 32 milyonu keçdiyi təxmin olunur. Bir tikə çörək üçün digər ərəb ölkələrinə, o cümlədən Səudiyyə Ərəbistanına mühacirət edən milyonlarla yəmənlini hesaba qatsaq, bu say daha da artar. Ərəb yarımadasının əhalisinə görə ikinci, iqtisadi potensialına görə birinci ölkəsi olan Səudiyyə krallığının əhalisi isə 28.5 milyon civarındadır.

 

Yəmən xusiləri həm də Səudiyyə Ərəbistanı və digər ərəb ölkələrindən fərqli məzhəbə sahibdir. Səudilər məhz bu səbəbdən Yəmənin kasıblıq ucbatından müxtəlif ölkələrin təsiri altına düşməsindən ehtiyat edir. Təsadüfi deyil ki, 1960-cı illərdə Misirin, 2010-cu illərdə isə İranın Yəməndə təsir gücünü artırması Səudiyyə krallığı tərəfindən özünə qarşı ən ciddi təhdid ünsürü kimi görülmüş və görülməkdədir. Yəmənin cənub sərhədləri boyunca Səudiyyə Ərəbistanının rəsmi ideologiyasına zidd “zərərli” düşüncələr yaymaq potensialı, Hind okeanı və Bab əl-Məndəb boğazındakı strateji mövqeyi, sürətlə artan dinamik əhalisi ilə həqiqətən ciddi təhdidə çevrilməsi istisna deyil.

Səudiyyə Ərəbistanı üçün Yəmən həm də yeganə gəlir mənbəyi üzərində yerləşən dar boğazdır. 95%-i səhradan ibarət olan və bütün səylərinə baxmayaraq, ərazisinin yalnız 1%-ni yaşıllaşdıra bilən Səudiyyə Ərəbistanının neft və qaz hasilatından başqa iqtisadi fəaliyyətlə məşğuliyyəti mümkün deyil. Təbii sərvətlərinin nəqli üzərində isə ciddi maneələr dayanır. Ölkənin neft marşrutu Hörmüz boğazından keçərək Bab əl-Məndəb boğazına, ordan da Qərb ölkələrinə uzanır. Hər iki boğaza nəzarət imkanı isə Yəmənin əlindədir.

Odur ki, Yəmənin başqa dövlətlərin nəzarətinə keçməsini qətiyyən arzulamayan ər-Riyad tarixin müxtəlif anlarında bu ölkəni tamamilə sıradan çıxarmaq təşəbbüsündə bulunmuş və uzun illər buna nail də olmuşdur. Yəmən uzun illər ikiyə bölünmüş və şimalına Səudiyyə Ərəbistanı vasitəsilə ABŞ nəzarət etmiş, cənubunda isə Rusiyanın təsiri altında sosialist rejim qurulmuşdu.

1990-cı ildə SSRİ dağıldıqdan sonra eyni dövlətin tərkib hissəsi kimi birləşən Yəmən qısa müddətliyə Səudiyyə Ərəbistanının nəzarət dairəsinə daxil olsa da, 2010-cu ildən etibarən ərəb baharlarının təsiri ilə xusilər hərəkətə keçib hakimiyyəti ələ keçirməyi bacardılar. Beləcə, ovcunda saxlayacağını düşündüyü Yəmənin birləşməsinə böyük avantaj kimi baxan Səudiyyə Ərəbistanı birdən-birə öz əli ilə hazırladığı tələyə düşmüş oldu.

 

Yəmənin əldən çıxması Səudiyyə Ərəbistanın neft marşrutu strategiyasında son zamanlar apardığı dəyişiklikləri də təhlükə altında qoyur. Zira bu zamanadək İranın Hörmüz boğazı və Fars körfəzi üzərindəki hegemoniyasından qurtulmaq üçün neft marşrutunu Qırmızı dənizə köçürməyə çalışan ər-Riyad bu güzargahın açarı sayılan Bab əl-Məndəb boğazının xusilərin əlinə keçməsilə bütün ümidlərini yelə vermiş oldu. Təsir dairəsindən qaçdığı İran indi xusilərin cildində Qırmızı dənizdə zühur etdi və ABŞ tərəfindən hər hansı hücuma məruz qalacağı təqdirdə, rəqiblərinə 3 istiqamətdə cavab verəcəyini açıqladı. İran rəsmiləri tərəfindən açıq şəkildə ifadə olunan bu İstiqamətlərdən biri Hörmüz boğazı, digərləri isə Bab əl-Məndəb bağazı və Süveyş kanalıdır. Hər 3 istiqamət Səudiyyə Ərəbistanının neft marşrutu üzərində yerləşir və İran yetkililərinin dilə gətirdikləri bu mesajlarla kimin hədəfə alınacağına açıq eyham vurulur. Sözsüz ki, Səudiyyə krallığı bu təhdidi ciddi qəbul etməli və zərərsizləşdirməyə çalışmalıdır.

 

Xüsusilə Səudiyyənin indiki kralı hakimiyyətə gəldikdən sonra ulduzu parlayan və potensial taxt varisi kimi görünən şahzadə Məhəmməd bin Salman (MBS) gələcək iqtidarının uzunömürlülüyünü təmin etmək üçün bu problemi indidən və kökündən çözməli idi. Regionda bu məqsədə çatmaq üçün əlverişli və bir də ələ düşməyəcək şans da yaranmışdı: ABŞ-da İranın ən aşırı düşməni kimi tanınan və əqli dəngəsi yerində olmayan Donald Tramp hakimiyyətə gəlmiş, körfəz dövlətləri isə bu fürsətdən istifadə edərək əzəli düşmənləri İranı ağır şəkildə cəzalandırmaq əzmində idilər. Yaranan tarixi fürsəti qaçırmaq istəməyən Səudiyyə vəliəhdi Məhəmməd bin Salman 2015-ci ildə Yəmənə hərbi müdaxilənin memarı kimi ön plana çıxdı. Körfəz dövlətləri, Misir və İordaniya da bu təşəbbüsü dəstəklədi. Məhəmməd bin Salman da şəraiti uyğun görüb Yəmənə qarşı hərbi koalisiya yaratdı və xusilərə qarşı hücumlara başladı. Di gəl ki, 4 ildən artıq sürən bu hücumlar heç bir müsbət nəticə vermədi. Əksinə, Yəmənə atılan hər bomba yarımadanın bu kasıb ölkəsində daha çox Səudiyyə nifrəti yaratdı və xusilərin sırası da möhkəmləndirdi.

Ər-Riyadın öndərliyində həyata keçirilən hava hücumları bir işə yaramayınca, koalisiya qüvvələri Yəməni aclıqla imtahana çəkdilər. Ərzaq və dərmanlara belə tətbiq olunan embarqolar Yəməndə insanlıq dramlarının yaşanmasına yol açdı və beynəlxalq qınaqların artması ilə nəticələndi. Ərəbistanlı jurnalist Camal Qaşıqçının da Türkiyədəki səfirlikdə vəhşicəsinə qətli də buna əlavə olununca, ər-Riyad beynəlxalq aləmdən tamamilə təcrid edilmək təhlükəsi ilə qarşı-qarşıya qaldı. Nəticədə Yəmənə qarşı ərəb koalisiyası da dağılmağa başladı. Koalisiyanın Səudilərdən sonra ən qızğın tərəfdarı BƏƏ-nin son zamanlar geri çəkilmək istiqamətində verdiyi bəyanatlar MBS-nin nə dərəcədə çətin vəziyyətə düşdüyünü göstərir.

 

Bu da azmış kimi, Səudiyyə Ərəbistanı artıq ən böyük himayədarı olan ABŞ-ı da itirmək təhlükəsi ilə üz-üzədir. Donald Trampın İranla müharibə tərəfdarı kimi tanınan Milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə köməkçisi Con Boltonla yollarını ayırması və İranla dialoqa can atan ritorikası ABŞ prezidentinin də Səudiyyə Ərəbistanını İranla baş-başa qoyacağına işarədir.

 

Bütün bu yaşananların işığında xusilərin “Aramco” neft təsislərinə düzənlədiyi hücumlar təsadüfi görünmür. Onu da xatırladaq ki, İran yetkililəri ABŞ tərəfindən tətbiq olunan sanksiyalar ləğv edilməyəcəyi təqdirdə, heç bir körfəz ölkəsinin neft hasil edə və sata bilməyəcəyini, ən əsası isə, Amerikanın regiondakı maraqlarına və tərəfdaşlarına zərbə endirəcəyini bildirmişdi. Xusilərin son hücumu İranın bu iki tezisinin ikisinə də uyğun gəlir. Bu baxımdan, xusi hücumları İranın neft savaşlarının ilk zərbələri təsiri bağışlayır.

"Din dövlətdən ayrı olsa da, vətəndaş vətənindən ayrı deyil, ona görə də..."
"Qarnınızın dərdi nədir, bəndədən qorxmursunuz, heç olmasa Allahdan qorxun..."
Qarnı burnunda olan məşhur müğənni çimərlikdə kameralara yaxalandı - FOTOLAR
Canlı yayımda döşləri görünən aktirsadan maraqlı etiraf: "Bilərək etdim"
İnterpolun axtardığı avtomobil Türkiyədən tapıldı - MARAQLI
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
"Laçın - Laçını xatırlayan sonuncu laçınlı öləndə Azərbaycan üçün öləcək"
Gündəm
Sülh dövrünün “müharibəsi”: 300 milyon insan bu “müharibə”nin qurbanı olacaq!
Şou-biznes
“Ümidimiz odur ki, işə başlasaq, ürəyimiz açılar, evdə darıxdırıcıdır...”
Dünya
"Facebook" və "Twıtter" Rusiyaya təzminat ödəməkdən imtina etdi...
Maraqlı
Qeyri-adi canlı – Beyni yoxdu, 720 cinsiyyəti var!
Yazar
Seymur Verdizadə
Ramil Səfərov kimin əmisi oğlunu öldürüb?
İlham İsmayıl
Millət özündə qeyrət, şərəf tapıb bu alçaldıcı tarixə son verəcək...
Sultan Laçın
"Əbülfəs Qarayevləri 26 il tanımamışıq?.. -İnnən belə mübarizə mədəniyyətimiz artacaqmı?.."
Həftənin ən çox oxunanları
İranda pulun üzərinə Azərbaycan haqda görün nə yazıldı - FOTO
"Koçaryanı da axtarırdım ki, tikə-tikə etdirim, amma Pənah kimilər qoymadı..." - VİDEO
Ermənistan Rusiyanın tərkibinə qatılır, Qarabağ isə...
Türkiyə Azərbaycanla uçuşları bu tarixdən bərpa edir – RƏSMİ AÇIQLAMA
Ermənistan Tehranı hədələdi: "İran ermənilərə görə ayaq üstə qalıb, "təşəkkür"ümüz bu oldu"
“Əri ölən qadına 800 manat təklif etdilər ki, koronavirusdan öldüyü ilə razılaşsın”
"Flora xanım cinsiyyəti bəlli olmayan tulalarına, küçə uşaqlarına desin ki..."
Ramil Səfərov kimin əmisi oğlunu öldürüb?
"Belə fikirlər var ki, guya Rusiya torpaqlarımızı işğaldan azad etməyə mane olacaq, ancaq..."
Millət özündə qeyrət, şərəf tapıb bu alçaldıcı tarixə son verəcək...
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247