Xəbər lenti
19/10/2019 [01:29]:
"Lazarev klubu"ndan erməni həyasızlığı: “Zatulin süddən çıxmış ağ qaşıqdır...”
19/10/2019 [00:18]:
Rusiyanın nüfuzlu spirtli içki istehsalçısı Qusarda araq zavodu açır - "RusAzeri Spirits"
18/10/2019 [23:50]:
Şimal maralları təhlükədə: ovlanması qadağan ola bilər
18/10/2019 [23:37]:
Qorbaçov Rusiya prezidentinə müraciət etdi
18/10/2019 [23:25]:
Nazarbayevin nəvəsi həbs olundu - QƏRİBƏ İTTİHAM...
18/10/2019 [23:16]:
Balıqçılar 3 metrlik akula tutdu - İNANILMAZ + FOTOLAR
18/10/2019 [23:15]:
Anadolu Universiteti nüfuzlu diplomatın ziyarətini əsgər salamı ilə qarşıladı - FOTOLAR
18/10/2019 [22:04]:
Bakıda  yenicə yaradılan  ''Kitab dayanacağı'' söküldü-VİDEO
18/10/2019 [21:58]:
Ya şəhid olmaq gərək, ya intiqam almaq gərək!
18/10/2019 [21:43]:
"Suriyadan Türkiyəyə pənah gətirmiş 4 milyon qaçqına 40 milyard dollar xərcləmişik..."
18/10/2019 [21:24]:
SDU-da BDU-nun 100 illik yubileyinə həsr olunmuş elmi-praktik konfrans keçirilib
18/10/2019 [21:18]:
“Sağlam Yaşa” Gənclərin Maarifləndirilməsi İB növbəti tədbirini Şabranda keçirdi
18/10/2019 [21:16]:
Heydər Əliyev Fondu ilə UNİCEF arasında Anlaşma Memorandumu imzalanıb - FOTO
18/10/2019 [20:44]:
“Azərsu” ASC-nin sədri Lənkəranda sakinləri qəbul edib
18/10/2019 [20:31]:
“Ronaldu məni əsgər salamı ilə qarşıladı”
18/10/2019 [20:29]:
Ata övladını xilas etmək üçün özünü avtobusun altına atdı - VİDEO
18/10/2019 [19:52]:
"Mənim könlümü bir çiçəklə də ovsunlamaq olar..."
18/10/2019 [19:50]:
Məleykə Əsədova: “Gənc qızları psixoloqa göndərin” - VİDEO
18/10/2019 [19:48]:
Rayon başçısı Kamilov pambıqçını döyür və iyrənc söyüşlər yağdırır...- "Prezident plana görə anamı ağladacaq..."
18/10/2019 [19:42]:
Ərdoğan bu böhrandan zəfərlə çıxdı - Rusiya mediası
18/10/2019 [19:41]:
ABŞ-dan Şuşadakı erməni tələbələrə təqaüd göndəriləcək...
18/10/2019 [19:41]:
Mübariz Mənsimov gitarada çalıb oxudu - VİDEO
18/10/2019 [19:37]:
Əliməmməd Nuriyev: “19 oktyabrda hər hansı bir qarşıdurma, kütləvi ixtişaşlar baş verərsə...”
18/10/2019 [19:36]:
Təxirə salınan “El-Klasiko”nun vaxtı müəyyənləşib
18/10/2019 [19:32]:
Əhaliyə şad xəbər: Maaş artımı üçün dörd milyard manat ayrılacaq
18/10/2019 [19:31]:
Azərbaycan hərbi xərclərini artırır
18/10/2019 [19:30]:
Xərçəng xəstəliyi ilə mübarizə üçün 46,4 milyon manat ayrılacaq
18/10/2019 [19:18]:
Böyük Britaniya Milli Hədəf Mərkəzinin və Sərhəd Mühafizəsi Direktoratlığının mütəxəssisləri DGKA-da olub
18/10/2019 [19:12]:
Arxangelskdə Azərbaycan Respublikasının Müstəqillik Günü qeyd olundu
18/10/2019 [19:05]:
Paşinyanın saytı dağıdıldı, “Qarabağ Azərbaycandır və nida işarəsi!” yazıldı
18/10/2019 [18:58]:
Ərdoğandan Əsədlə bağlı inanılmaz sözlər: “Ailəvi yaxın idik...”
18/10/2019 [18:56]:
Sinqapurda ilk dəfə Azərbaycanın turizm potensialı təbliğ edilib
18/10/2019 [18:54]:
İstirahət günlərində gözlənilən hava proqnozu açıqlandı
18/10/2019 [18:52]:
Dövlət Neft Fondu Milandakı daşınmaz əmlakını satıb
18/10/2019 [18:51]:
KOBİA mikro və kiçik sahibkarların məhsullarının satışına dəstək göstərir
18/10/2019 [18:51]:
Gələn il 39 rayon xərclərini özü təmin edəcək
18/10/2019 [18:18]:
VI Beynəlxalq Uşaq və Gənclik Ədəbiyyatı Simpoziumu keçirilib - FOTOLAR
18/10/2019 [18:17]:
Rövşən Rzayev ilin sonunadək mənzillə təmin olunacaq məcburi köçkünlərin sayını açıqlayıb
18/10/2019 [18:12]:
"Qanunsuz mitinq keçirmək istəyənlərə qarşı ən sərt tədbirlər görüləcək"
18/10/2019 [18:10]:
Azərbaycanın xarici dövlət borcu - 8,9 milyard ABŞ dolları
18/10/2019 [18:09]:
"O, siyasətdən heç vaxt getməyib və ölkədəki proseslər həmişə onun diqqət mərkəzində olub"
18/10/2019 [18:08]:
Azərbaycan 2020-ci ildə Rusiyaya avtomobil ixrac edəcək
18/10/2019 [17:53]:
Xalq artisti: “Röyanı stolu təmizləyəndə tanıdım”
18/10/2019 [17:50]:
Fransa, Almaniya və Britaniya liderləri Ərdoğanla görüşmək istəyir
18/10/2019 [17:49]:
"Qaçqınkom"a Sumqayıtda 20 hektara yaxın yeni ərazi ayrılıb
18/10/2019 [17:46]:
Azərbaycanda dövlət sifarişi ilə təhsil alanlara ayrılan vəsait artırılıb
18/10/2019 [17:45]:
“Keçmiş sovet respublikaları içərisində ən çətin müstəqillik Azərbaycana nəsib olub”
18/10/2019 [17:43]:
Vilayət Eyvazov rəis müavinini işdən çıxardı
18/10/2019 [17:40]:
"Təkmil sosial-iqtisadi islahatlar Azərbaycanın davamlı inkişafını təmin edir"
18/10/2019 [17:40]:
İlham Əliyev görüş keçirdi - FOTO
18/10/2019 [17:38]:
Gələn il "Bakı Metropoliteni" 40 milyon manat subsidiya alacaq
18/10/2019 [17:37]:
AMİP Siyasi Şurasının növbəti iclası keçirilib
18/10/2019 [17:36]:
Səhiyyə sahəsinə ayrılan vəsait artırılır
18/10/2019 [17:34]:
Özünüməşğulluq proqramı iştirakçılarının əl işlərinin sərgi-satış yarmarkası keçirildi
18/10/2019 [17:26]:
Dövlət Komitəsinin sədri Ağcabədidə məcburi köçkünləri qəbul edib
18/10/2019 [17:25]:
UNEC-də Dövlət Müstəqilliyi Günü qeyd olunub
18/10/2019 [17:22]:
“İlham Əliyevlə Mehriban xanımın bu ölkə üçün çox böyük xidmətləri var”- Türkiyəli diplomat
18/10/2019 [17:19]:
Prezident “ASAN xidmət”ə 20 milyon manat ayırdı
18/10/2019 [17:18]:
Təyyarəyə gecikən sərnişin əsəbindən kompüterləri sındırdı - FOTO
18/10/2019 [17:15]:
“Mənim bir villamın və avtomobilimin olması nə böyük şeydi ki?...”
18/10/2019 [17:08]:
"Azərbaycanda bələdiyyə seçkilərinin keçirilməsi ilə bağlı heç bir maneə yoxdur"
18/10/2019 [17:00]:
Prezident İlham Əliyev: "Köçkünlərin problemlərinin həlli ümumxalq məsələsi olmalıdır"
18/10/2019 [16:54]:
Ledi Qaqa fanatının qucağından yerə yıxıldı - VİDEO
18/10/2019 [16:49]:
Əfqanıstanda məscidə raket atdılar - 31 ölü, 50-yə yaxın yaralı
18/10/2019 [16:46]:
Türkiyə ordusunun “Barış Pınarı” hərəkatında itkiləri açıqlanıb
18/10/2019 [16:42]:
İlham Əliyev onları təltif etdi - SİYAHI
18/10/2019 [16:40]:
Azərbaycanda bələdiyyə seçkilərinin vaxtı müəyyənləşib
18/10/2019 [16:37]:
Ərdoğan Trampın nəzakətsiz məktubuna münasibət bildirib
18/10/2019 [16:22]:
Mətbuat Şurası Prezidentin iradları ilə bağlı iclas çağırdı
18/10/2019 [16:17]:
Türkiyəyə qarşı vuruşan erməni ata və qızı – FOTO
18/10/2019 [16:16]:
Ərdoğan: "Terrorçular Suriyanın şimalını tərk etməyə başlayıb"
18/10/2019 [16:12]:
"Bakı Metropoliteni"nin bütün stansiyalarının rəisləri və müavinləri dəyişib
18/10/2019 [16:09]:
Məşhur aktrisa: "Yaşlı, əxlaqsız qadın obrazı canlandırmaq istərdim"
18/10/2019 [16:05]:
ABŞ-la Türkiyənin anlaşması - müttəfiqliyə davam - ŞƏRH
18/10/2019 [15:12]:
“Silahlı Qüvvələrin gücünə söykənməyən müstəqiliyin ömrü heç vaxt uzun ola bilməz”
18/10/2019 [14:52]:
“The American Interest” nəşri Azərbaycanda islahatlardan yazıb
18/10/2019 [14:49]:
“Günü sabah, biri gün o yerlərimizə qayıtmaq istəyirəm...”
18/10/2019 [14:43]:
"Narkotikdən istifadə ilə bağlı qadağalar effekt vermir"
18/10/2019 [14:38]:
Prezident Rövşən Rzayevi qəbul edib - FOTO
18/10/2019 [14:37]:
Anar Cəbrayıllı: “Ciddi nəzarət olmasa, uşaqlar düzgün yolda addımlamaqda çətinlik çəkər”
Bütün arxiv bir sırada
23/09/2019 [00:22] - Cəmiyyət - ( 2045 dəfə baxılıb)

Azərbaycanda uşaqların sayı niyə azalır?



Uşaq pulu necə verilməlidir?

Rəsmi statistik məlumatlara istiadən 2000-ci ildə ölkədə 0-14 yaşlı uşaqların say 2 milyon 545 min 600 nəfər olub. 2019-cu ilin əvvəlinə bu yaş qrupu üzrə uşaqların sayı 306 min 500 nəfər azalaraq, 2 milyon 239 min 100 nəfər təşkil edib. Eyni dövrdə ümumi nəsil vermə (fertillik) əmsalı da aşağı düşüb. Belə ki, orta hesabla bir qadın üçün hesablanan bu göstərici 2000-ci ildə 1,99-dan 2018-ci ildə 1,76-ya düşüb. Halbuki, 1999-cu ildə fertillik əmsalı 2,77-yə bərabər idi.
Bununla yanaşı, onu da qeyd edim ki, ev təsərrüfatlarının ölçüsünə görə, cəmi uşaqlı ailələrin sayında 1 uşaqlı ailələr 30,1 faiz, 2 uşaqlı ailələr 40,3 faiz, 3 uşaqlı ailələr 19,9 faiz, 4 və çox uşaqlı ailələr isə 9,7 faiz təşkil edir. Ölkədə çoxuşaqlı ailələrin sayının azalması daha sürətlə müşahidə olunur. Belə ki, DSK-nın məlumatına istinadən, 2014-cü ildə ölkədə 1222 uşaq ailənin 5-ci və daha sonrakı övladı kimi doğulduğu halda, 2015-ci ildə onların sayı 1108-ə, 2016-cı ildə 1019-a, 2017-ci ildə 946-a, 2018-ci ildə 925-ə qədər enib.
Uşaqların və çox uşaqlı ailələrin sayının azalmasının bir sıra səbəbləri mövcud olsa da onlar işərisində ən qabarıq olanı ailənin xərclərinin artması, xüsusilə də uşaqlara yönələn məsrəflərin çoxalmasıdır. Bu isə uşaqlara dövlət qayğısı siyasətinə yenidən baxmaq üçün ciddi əsaslar yaradır. Hesab edirəm ki, indiki halda dövlətin qayğısının aparıcı xəttini uşaq pullarının verilməsinin bərpası təşkil etməlidir. Beynəlxaq təcrübəyə nəzər salsaq, uşaq pullarının verilməsinin üç fərqli istiqamətini görmək olar. 1) Uşaq pulları bütün ailələrə görə verilir və uşaq pullarını ailədəki uşaqların sayına görə reqressiv və ya proqressiv şkala üzrə müəyyənləşdirirlər. Məsələn, hansı ölkələrdə ki, demoqrafik artım müşahidə olunur, o ölkələrdə uşaqların sayı artdıqca uşaq pullarının məbləği azalır. Hansı ölkələrdə isə demoqrafik artım yoxdur, o ailələrdə isə uşaqların sayı artdıqca uşaq pullarının məbləği çoxaldılır. Məsələn, Almaniyada uşaqların sayı artdıqca uşaq pullarının məbləği azaldılır. Amma, Britaniyada və Kanadada uşaqların sayı artdıqca uşaq pullarının məbləği artırılır. 2) Bir qrup ölkələrdə uşaq pulları ailələrin gəlirliyi ilə əlaqələndirilir. Aztəminatlı ailələrə daha çox uşaq pulu adı ilə vəsait ödənilir. Uşaq pullarının məbləği həm də ailənin gəlirləri ilə əks mütənasiblik təşkil eləyir. Ailənin gəlirləri az olanda uşaq pullarını daha da çoxaldırlar. Belə bir yanaşma Avropa ölkələrində, o sırdadan İtaliyada var. Eyni zamanda ABŞ-da da ailənin gəlirləri ilə uşaqlara olan qayğı arasında bir əlaqə var. Gəlirlər az olanda uşaqlara olan qayğı daha çox olur, gəlirlər çox olanda isə uşaqlara olan qayğı nisbətən az olur. Yəni qayğı deyəndə mən uşaqlar üçün ödənilmiş vəsaitin məbləğini nəzərdə tuturam. Azərbaycan da bu modelə istinad edə bilər. Azərbaycanda heç də mən bütövlükdə bütün ailələrə uşaq pullarının verilməsinin məqbul hesab etmirəm. Hesab edirəm ki, bu ailənin gəlirlərinə və onun təminatına, ehtiyaclarına bağlı olan bir məsələdir. Bir çox ölkələrdə 0-6, 6-10, 10-15 yaşlı uşaqlara verilən məbləğlər fərqli olur. Yəni ki, 0-6 yaşlı uşaqlara daha az məbləğ verilir. 6-10 yaşlı uşaqlara nisbətən çox, orta məbləğ, 10 yaşından yuxarı olan uşaqlara isə daha çox məbləğ ödənilir. Hesab edirəm ki, Azərbaycanda uşaq pullarının gəlirliyə bağlanması ilə yanaşı, həm dəbu praktikadan istifadə etmək olar.
3) Beynəlxalq təcrübədə üçüncü yanaşma uşaqların sayına görə vergi güzəştləridir. Daha doğrusu ödənilmiş verginin bir hissəsinin geri qaytarılması zamanı ailədə uşaqların sayının nəzərə alınması praktikasıdır. Bu praktikadan həm ABŞ, həm Kanada, həm də ki, Avstraliya və Böyük Britaniya istifadə edir. Hesab edirəm ki, bu da həm də, vergi ödənişlərinin leqallaşdırılması, həm də uşaqlara görə vergiyə ödənilmiş məbləğin bir hissəsini geriyə qaytarılması baxımında maraqlı ola bilər.


Qubad İbadoğlu, iqtisadçı alim

loading...
loading...
"Suriyadan Türkiyəyə pənah gətirmiş 4 milyon qaçqına 40 milyard dollar xərcləmişik..."
"Mənim könlümü bir çiçəklə də ovsunlamaq olar..."
“Bir çox insanlar islahatı qəbul edə bilmir və müqavimət göstərirlər..." - VİDEO
30 yaşından sonra bu qidaları yeməyin - HƏKİMLƏRDƏN XƏBƏRDARLIQ...
İstədiyi dərmanı yazmadığı üçün həkimin boğazını kəsdi
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Balıqçılar 3 metrlik akula tutdu - İNANILMAZ + FOTOLAR
Dünya
Təyyarəyə gecikən sərnişin əsəbindən kompüterləri sındırdı - FOTO
Şou-biznes
“Mənim bir villamın və avtomobilimin olması nə böyük şeydi ki?...”
Gündəm
“Silahlı Qüvvələrin gücünə söykənməyən müstəqiliyin ömrü heç vaxt uzun ola bilməz”
Şou-biznes
Samiraldo cavanlıqdakı məsum fotosunu paylaşdı
Həftənin ən çox oxunanları
Türk ordusunun əsir aldığı terrorçular... - Heç yerdə görmədiyiniz görüntülər - VİDEO
Nə yaraşıq, nə pul,... . Qadınlar kişiləri bu cəhətinə görə seçirmiş.. -FOTO
“Suriya ordusu türk ordusu ilə vuruşmayacaq, çünki...”
YPG-PKK komandirləri Türk ordusunun qarşısında ağlayırlar – VİDEO
"Maşın" şouda böyük rüşvət qalmaqalı - Rəqsanə inanılmaz VİDEO paylaşdı
Bakıda oteldə qadının başı kəsildi - Cinsi əlaqəyə girmədiyi üçün - VİDEO
“Paşinyan İlham Əliyevlə razılığa gəlib ki, Dağlıq Qarabağ...”
Türk F-16-ları Suriyanı bombaladı, Ermənistan təlaşa düşdü...
“Ayaz Mütəllibovu, Elçibəyi necə yıxmışdılarsa, İlham Əliyevi də eləcə yıxmaq istəyirlər...”
Səudiyyə kralına hədiyyə etdiyi Kamçatka qızılquşu Putini utandırdı - VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247