Xəbər lenti
22/01/2021 [01:28]:
İtaliya polisi mafiyanın 50 üzvünü həbs etdi
22/01/2021 [01:27]:
Türkiyə Azərbaycan-Türkmənistan Anlaşma Memorandumunu alqışladı
22/01/2021 [01:24]:
Naxçıvanda zəlzələ olub
22/01/2021 [01:23]:
""Dostluq" yatağının neft potensialı 50 milyon tondan çoxdur, qaz ehtiyatları da var"
22/01/2021 [01:18]:
"Bu gün şou-biznesdə məndən çəkinirlər, hətta bəziləri qorxur, ehtiyat edirlər ki..." - VİDEO
22/01/2021 [01:09]:
Microsoft Azərbaycanın distant tədris təcrübəsindən YAZDI
22/01/2021 [00:50]:
Bakıda koronavirus xəstəsi itkin düşüb - FOTO
22/01/2021 [00:13]:
Bayden Rusiya ilə raket müqaviləsini uzadacaq
22/01/2021 [00:09]:
“Meşədə yatdığımız yerə mərmi düşdü, polkovnik-leytenant Ramiz Cəfərov və 13 xüsusi təyinatlı şəhid oldu...”
22/01/2021 [00:05]:
Türkiyədən Azərbaycanla Türkmənistan arasındakı memoranduma REAKSİYA
21/01/2021 [23:53]:
“Heç kimə arzulamıram ki, ailəsi dağılsın, balalarının ürəyi iki tirəlik olsun..."
21/01/2021 [23:43]:
"Bəylər Eyyubovun və Ramil Usubovun Pirşağıdakı bağlarında pilləkən və qapı hazırlamışam"
21/01/2021 [23:31]:
Azərbaycan və Fransa XİN başçıları Qarabağ bəyanatını müzakirə etdilər
21/01/2021 [22:52]:
Merkel pandemiyanı “əsrin fəlakəti” adlandırdı
21/01/2021 [22:44]:
Təranə Səmədova: “Uzun müddətdir ki, kənara çəkilib, dilimi qarnıma qoymuşam...”
21/01/2021 [22:40]:
Ermənistan Qarabağ müharibəsində itkilərinin sayının artdığını etiraf etdi
21/01/2021 [22:37]:
Qurbanqulu Berdiməhəmmədov Ceyhun Bayramovla görüşüb
21/01/2021 [22:27]:
Harada görsənib ki, 50 minlik bir etnik qrupa xüsusi status verilsin?
21/01/2021 [21:57]:
”Onun bəyanatları toydan çıxmış adamların açıqlamalarına bənzəyir...” - VİDEO
21/01/2021 [21:44]:
Qənirə Paşayeva Vətən Müharibəsinin bir qrup qazisi ilə görüşüb, qayğıları ilə maraqlanıb
21/01/2021 [21:39]:
Daxili Qoşunların şəhid baş çavuşunun ilk övladı dünyaya gəlib
21/01/2021 [21:39]:
Azərbaycan əsgəri minaya düşərək şəhid olub - FOTO
21/01/2021 [21:08]:
Səməd Seyidov: "AŞPA sessiyasına ilk dəfə ərazi bütövlüyünü bərpa etmiş ölkə kimi gedirik"
21/01/2021 [21:04]:
Türkiyəli nazir: “Ölkəmiz müdafiə sənayesində nəhənglər liqasına çıxacaq”
21/01/2021 [21:02]:
“Caliber”: Zombi general Manvel Qriqoryan qəbirdən “çıxdı” - VİDEO
21/01/2021 [20:27]:
AVCİYA Quba qalası ilə bağlı nazirə müraciət ünvanladı
21/01/2021 [20:14]:
Kirayədə yaşayan prokurorluq işçilərinə ailə üzvlərinə görə də pul kompensasiyası ödəniləcək
21/01/2021 [20:13]:
Qənirə Paşayeva şəhid baş leytenant Orxan Emnalıyevin ailəsi ilə görüşüb
21/01/2021 [20:12]:
“Neftçi” və “Qarabağ” səfərdə qələbə qazanıb
21/01/2021 [19:50]:
“Co Baydenlə təsadüfən qatarda rastlaşdım - uzun-uzun söhbət etdik...”
21/01/2021 [19:50]:
“Dərslərin başlaması Nazirlər Kabinetinin qərarından asılı olacaq...”
21/01/2021 [19:46]:
O doğulmamış atası Sibirə sürgün edildi, ömrünü mənfi rollara həsr etdi - Kinomuzun “Göygöz kosa”sı...
21/01/2021 [19:39]:
"Qızlar maşını, evi olan oğlana ərə getmək istəyir"
21/01/2021 [19:33]:
Əli Əsədov Türkiyəyə dəvət olundu
21/01/2021 [19:22]:
Ersin Tatardan 20 Yanvar mesajı: "İstiqlal uğruna canlarını verənlər bugünkü zəfərin təməlini atdılar"
21/01/2021 [19:22]:
"Şurnuxa getmək üçün gərək Azərbaycana keçəsən, sonra yenə...”
21/01/2021 [19:20]:
“Azİmport” MMC məlumat yaydı: “Biz söküntü işləri ilə məşğul olmuruq”
21/01/2021 [19:19]:
DİN əməliyyat keçirib, 14 kq nartkotik dövriyyədən çıxarılıb - FOTO-VİDEO
21/01/2021 [19:18]:
"Məmurlar prezidentin xəbərdarlığından ciddi nəticə çıxarmalıdırlar, əks halda..."
21/01/2021 [19:16]:
Bakı metrosunun nə zaman fəaliyyətə başlayacağı məlum oldu
21/01/2021 [19:15]:
Kəlbəcər rayonunun Kəndyeri kəndindən görüntülər - FOTO/VİDEO
21/01/2021 [18:57]:
Xankəndinin girişində Rusiya bayrağı və  erməni əskisi yan-yana…-FOTO
21/01/2021 [18:47]:
Bakı şəhər prokuroru tüfeyli həyat tərzi keçirən şəxslərin qeydiyyatı ilə bağlı rayon prokurorlarına tapşırıq verib
21/01/2021 [18:45]:
Naxçıvan MR Media İnkişaf Agentliyi yaradılıb
21/01/2021 [18:42]:
Bakıda cəzalandırılan prokurorluq əməkdaşlarının sayı açıqlanıb
21/01/2021 [18:32]:
Baydendən ilk tələb: "Əliyev və Ərdoğana qarşı sanksiya..." (VİDEO)
21/01/2021 [18:31]:
Daha üç ölkədən quş və quşçuluq məhsullarının idxalı məhdudlaşdırılıb
21/01/2021 [18:28]:
"ƏDV geri al" layihəsi çərçivəsində vətəndaşlara 33,4 mln. manat qaytarılıb
21/01/2021 [18:23]:
Bakı metrosunun ali təhsil müəssisələri ilə eyni vaxta açılması gözlənilir
21/01/2021 [18:18]:
“Paşinyanın Şuşa etirafı onun məğlubiyyətinin, bizim qələbəmizin nəticəsidir”
21/01/2021 [18:17]:
“Snayper başımdan vurdu, 53 gün komada qaldım, o vaxta qədər ailəm məni axtarıb”
21/01/2021 [18:17]:
Ohanyan Paşinyana cavab verdi: "Bunkerdə gizlənən ali qorxaq..."
21/01/2021 [18:16]:
Vətən müharibəsi qaziləri paralimpiyaçı olacaqlar
21/01/2021 [18:06]:
ADU-nun şəhid tələbəsi haqqında kitab çap olunub
21/01/2021 [18:03]:
Vilayət Eyvazov Daxili Qoşunların şəhid olan çavuşunun vida mərasiminə qatılıb
21/01/2021 [17:34]:
“Əminəm ki, bugünkü imzalanma mərasimi regional əməkdaşlığın inkişafı üçün çox müsbət səmərəyə malik olacaq”
21/01/2021 [17:31]:
"Ümid edirəm ki, o günü görmək bizə qismət olacaq"
21/01/2021 [17:28]:
İran XİN başçısının Azərbaycana səfərinin tarixi və proqramı açıqlanıb
21/01/2021 [17:26]:
Azərbaycanda koronavirusa 218 yeni yoluxma qeydə alınıb, 9 nəfər vəfat edib
21/01/2021 [17:25]:
Fatih Dönməz: “Türkiyə-Naxçıvan qaz xətti üzrə işlər tam sürətlə aparılır”
21/01/2021 [17:23]:
Makgregor Porye qarşıdurmasına "1xBet"dən "Risk etmədən mərc"
21/01/2021 [16:58]:
Abituriyentlərin nəzərinə: İmtahanlarda güzəştlər olacaq
21/01/2021 [16:44]:
Milli Məclisin Səhiyyə Komitəsinin iclası keçirilib
21/01/2021 [16:36]:
"Xəzər mehriban qonşuluq, əməkdaşlıq dənizidir" - İlham Əliyev
21/01/2021 [16:29]:
“Nar” Qarabağ müharibəsi veteranları üçün xüsusi güzəştlər təqdim edir
21/01/2021 [16:28]:
Qiymətləndirmədən keçən şagirdlərə iki dəfə qiymət yazılacaq
21/01/2021 [16:25]:
"Qiymətləndirmədən narazı qalan şagirdlərə ikinci şans veriləcək" - Şöbə müdiri
21/01/2021 [16:24]:
ABŞ-ın vitse-prezidenti rəsmi iqamətgahına köçə bilmədi
21/01/2021 [16:21]:
Füzulinin Dördçinar kəndindən görüntülər - VİDEO
21/01/2021 [16:20]:
2 858 şəhidin şəxsiyyəti tam müəyyən edilib - Hərbi Prokurorluq
21/01/2021 [16:17]:
Azərbaycan və Türkmənistan prezidentləri videokonfrans formatında görüşüb - YENİLƏNİB
21/01/2021 [16:14]:
Azərbaycanda daha 2 vaksinin sınaqları başlaya bilər
21/01/2021 [16:07]:
Evi icazəsiz tərk edən COVID-19 xəstələrinin sayı açıqlandı
21/01/2021 [16:06]:
Azərbaycanda iki hərbi prokurorluq işçisi işdən çıxarılıb - RƏSMİ
21/01/2021 [16:02]:
Qərbi Kaspi Universiteti Tarix müəllimlərinin Onlayn Forumunu keçirəcək
21/01/2021 [16:01]:
Qışda doğulmağım bəs edir mənə, məni öldürəndə yaz öldür, Allah...
21/01/2021 [15:57]:
"Bu layihə geniş ixracat imkanları açır"
21/01/2021 [15:44]:
Postlardan 2315 maşın geri qaytarıldı - 3 nəfər həbs olundu
21/01/2021 [15:41]:
Rövşən Rzayev Vətən Müharibəsi iştirakçısı olan işçilərilə görüşüb - FOTO - VİDEO
21/01/2021 [15:34]:
“Ağdərə yolunu kəsməyinizi, Kəlbəcərə 120 əvəzinə, 500 km getməyimizi də unutmamışıq”
Bütün arxiv bir sırada
24/09/2019 [01:19] - Araşdırma - ( 3540 dəfə baxılıb)

Anastas Mikoyanın etirafı: "Biz yaramaz olmuşuq..."



Moderator.az ermənişünas alim, Türkiyənin Ərciyəz Universitetinin professoru Qafar Çaxmaqlının erməni kommunist, hiyləgər siyasətçi Anastas Mikoyan haqqında Türkiyə türkcəsində qələmə aldığı "Anastas Mikoyan: Bolşevik erməninin etirafları" kitabının Azərbaycan dilinə tərcüməsinin növbəti hissəsini təqdim edir. 

Əvvəlini buradan oxuya bilərsiniz: https://www.moderator.az/news/289123.html

Erməni alimlər də Mikoyanın heykəlinin ucaldılmasına etiraz etdilər 

Erməni alimlər Mikoyanın heykəlinin ucaldılmasına etiraz ediblər. Bir qrup tanınmış elm adamı - Baş Nazir Hovik Abrahamyan, Baş nazirin müavini Armen Gevorgyan, Ermənistanın Xarici İşlər naziri Edvard Nalbandyan bu müzakirəyə açıq bir məktub göndərmişdilər. Məktubda deyilirdi:
Hökumətin diqqətini çəkmək istəyirik. 30 aprel 2014-cü ildə Yerevan Bələdiyyə Məclisinin Anastas Mikoyanın heykəlinin ucaldılması ilə bağlı qalmaqallı qərarı bizi narahat edib. Ermənistan Respublikası Aqil İnsanlar Şurasının üzvlərinə verilən məlumatlar səhv olduğundan, bu məsələ ilə bağlı səhv qərar qəbul etdilər. Stalin rejimi illərindəki fəaliyyətinə məhəl qoymadılar və Yerevanın mərkəzində onun heykəlinin ucalılmasına icazə verdilər. Mikoyan minlərlə insanın qətliamında günahkardır. Ermənistanda, Rusiyanın İrkutsk vilayətindəki Kat qırğınında əli var, alimlər və tarixçilər bu cinayətlərin məzmununu ictimaiyyətin diqqətinə çatdırıblar. Bundan əlavə, onun "erməni soyqırımı” və qərbi Ermənistan məsələsində rolu və münasibəti erməni xalqının iradəsini ifadə etmir. Bu heykəlin ucaldılması Ermənistanın Polşa ilə münasibətlərinə də xələl gətirə bilər. Polşanın İrəvandakı səfiri Zdzislav Raczynskinin mətbuatda yer alan tənqidləri də haqlıdır. Kat soyqırımında Mikoyanın imzası ilə minlərlə insan məhv edilib. Polşa bu hadisəni soyqırımı adlandırır.
Fikrimizcə, Yeravan Bələdiyyəsinin Müdriklər Şurasının bu qərarı həqiqətən utancvercidir və onun ləğvi düzgün addım olardı. Bundan əlavə, Mikoyanın adını bir küçəyə vermək qərarı (30 aprel 2008) ləğv edilməlidir.

İmzalar:

Gayane Şagoyan, tarixçi, Ermənistan Elmlər Akademiyası
Levon Abrahamyan, Ermənistan Elmlər Akademiyasının tarixçisi
Yulia Antonyan, Yervan Dövlət Universitetinin Kulturologiya kafedrasının müdiri
Harutyun Marutyan, Ermənistan Respublikası Milli Elmlər Akademiyasının tədqiqatçısı
Hamlet Petrosyan, fəlsəfə doktoru, NEU sədri
Suren Hobosyan, Ermənistan Respublikası Milli Elmlər Akademiyasının Etnoqrafiya şöbəsinin müdiri
Hamlet Melkumyan, Ermənistan Milli Elmlər Akademiyasının tədqiqatçı
Tiqran Sarkisyan, Ermənistan Milli Elmlər Akademiyasının tədqiqatçısı
Lusine Harratian, etnoqraf
Gohar Stepanyan, Ermənistan Milli Elmlər Akademiyasının tədqiqatçısı və başqaları”.

"Biz yaramaz olmuşuq..."

(“Мы были мерзавцами”)
Bunlar Mikoyanın xatirələrində yazdığı sözlərdir. Yaşadığı və yaşatdıqları barədə son etirafları.

Anastas Mikoyan xatirələrində belə deyir: “Мы были мерзавцами”, yəni biz yaramaz olmuşuq. 

Bolşevik Anastas Mikoyanın abidəsinin Ermənistanda yerləşdirilməsi qərarı ilə bağlı qalmaqalla bağlı mübahisə bitmir.

Ermənistanda və keçmiş Sovet İttifaqı coğrafiyasında yaşayan insanlar bu ifadəni bilir və Mikoyanın nə demək istədiyini başa düşürlər. Bu bolşevik abidəsinin Yerevanın Isahakyan parkı ilə Koryun küçələrinin ortasında yerləşdirilməsi qərarı veriləndə bu sözü yenidən dillərdə dolaşmağa başladı: “Niyə biz bu “bicə” heykəl ucaldırıq?” 

Bununla bağlı erməni mətbuatında yer almış bəzi fikirləri təqdim etmək qərarına gəldik:

“...Mikoyana abidə ucaldılması üçün ərizəni Yerevan Bələdiyyəsinə Yerevanın baş memarı Tiqran Barseqyan təqdim etdi. Yerevan Bələdiyyəsi müsbət qərar verdi. Qərarın əsaslandırılması bunlara əsaslanırdı: Anastas Mikoyan 20-ci illərə qədər "inqilabçı fiqur" olan və Böyük Vətən Müharibəsi illərində medallarla təltif olunan "sağlam siyasi xadim"dir,  tərcümeyi-halı təmizdir. Stalinin 30-cu illərin sonlarındakı repressiya siyasəti dövründə Mikoyanın fəaliyyətində “xəyanət”  yox idi. O, ermənidir və 40 ildən çox erməni xalqını təmsil edib”. Şura iclasında 4 nəfər qərara qarşı səs verib”.
"Azatutyun" (Azadlıq) Radiosu, 14 may 2014-cü il

“...Hakim Respublika Partiyasının “Salam, Yerevan” blokundan olan 3 nəfər və “erməni soyqırımı” muzey-institutunun direktoru Hayk Demoyan bu qərara qarşı çıxdı. Demoyan Mikoyanın 1937-38-ci illərə aid bir sənədini sübut olaraq konqresə təqdim etdi, mübahisəli tərcümeyi-halı olan bir fiqur üçün heykəl ucaldılmasını qəbul etməyəcəyini söylədi. Anastas Mikoyan SSRİ dövründə vəzifədə olduğu müddətdə Ermənistanda həbs və edamların sayını artırmağı təklif edib. Demoyanın sözlərinə görə, edam olunanlar arasnda minlərlə siyasətçi və ziyalı var idi. Demoyanın etirazında 22 sentyabr 1937-ci il tarixli sənədə də istinad edir.  Demoyan 2000 nəfərin güllələnərək edam edilməsində məqsədin “Ermənistanı anti-sovet ünsürlərindən təmizləmək” olduğunu söyləmiş, belə bir qətlin ortağı olan şəxsə heykəl qoymağın erməni xalqına təhqir olduğunu vurğulamışdı. Komissiyanın sədri, "Çiçəklənən Ermənistan" partiyasının nümayəndəsi və keçmiş mədəniyyət naziri Tamar Petrosyan bu fikirlərlə razılaşara,  Mikoyan haqqında qərar qəbul edərkən əllərində bu sənədlərin olmadığını bildirdi. "Bələdiyyənin təqdim etdiyi tərcümeyi-halda Demoyanın dedikləri yer almayıb, məndə belə bir məlumat yoxdur", - deyib. Ermənistan Milli Arxivinin direktoru Amatuni Virabyan da “Azatutyun”  radiosuna deyib ki, milli arxivlərdə Anastas Mikoyanın Stalinin repressiyalarına birbaşa müdaxiləsi ilə bağlı bir çox sənəd var”.


Mikoyannın  heykəlinin mövzusu erməni cəmiyyətində də öz əksini tapıb. Erməni gənclər onun adına olan küçənin adı yazılmış lövhəyə “Ənvər” (Ənvar Paşa nəzərdə tutulur) yazaraq Küçədəki etiraz ediblər.

"Mikoyanın heykəli qara və ağ rənglərdə olacaqsa, mən bunun əleyhinə deyiləm, amma bir əlində öldürülmüş körpə, digərində isə ağ göyərçin olsun". Bu fikirlər isə deputat Lyova Xaçatryana aiddir. Onun sözlərinə görə, Mikoyan belə təsvir olunmalıdır, çünki Mikoyan xatirələrində deyir ki, “biz axmaqlarıq”. Əgər belədirsə, biz onu olduğu kimi təsvir etməliyik. Mən onu bir tərəfi qara, digər tərəfi isə ağ rəngdə görmək istərdim, həm də istərdim ki, heykəlin qara olan hissəsində yazılsın: “alçaq””. 


... Stalin Mikoyana edam ediləcək ermənilərin siyahısını nəzərdən keçirməyi təklif etmişdi.
"Stalinə nifrət edilməməlidir, əgər biz ona zamanın prizmasından baxsaq, həyatını və işini araşdırsaq, münasibətimiz mənfi olmaz". “Aravot.am”ın suallarını cavablandıran  Stalin müzeyinin (Gürcüstan) müdürü Mzia Nauchaşhvili də bunları söyləmişdi. Onun sözlərinə görə, bir çox məşhur insan bu fikri xatirələrində dilə gətiriblər. 

Bir qrup erməni jurnalisti ölkənin Milli Turizm İdarəsinin dəvəti ilə Gürcüstana gediblər. Stalin muzeyini ziyarət etdikdə  muzeyin ab-havasının soyuq və qaranlıq olduğuna şahid olublar. Jurnalistlər araftla bildiriblər ki, “Sanki Stalin burada yaşayır”. Bir fotoşəkil də diqqəti çəkib, soldan Mikoyan, Stalin və Suren Spandaryan, sağda Stalinin anası. Xanım Nauchashvili Mikoyanın siyahısının tarxinin fərqindəydi və fotoya baxanlara belə dedi: “Hekayənin davamını  bilirsiniz. Stalin Mikoyana bu siyahını nəzərdən keçirməyi xahiş etdi". İnsanların sayının artıb-artmadığını soruşduqda, muzey işçiləribelə cavab verib: “Stalin deyib ki, “müsbət mənada gözdən keçirdin?” Mikoyan da cavab verib ki, "bəli, əlbəttə". Ancaq bunu etdiklərii bilmirik”. 


Ardı var...

loading...
""Dostluq" yatağının neft potensialı 50 milyon tondan çoxdur, qaz ehtiyatları da var"
”Onun bəyanatları toydan çıxmış adamların açıqlamalarına bənzəyir...” - VİDEO
Pərvindən yayılan porno videoya REAKSİYA - "Sənin nəslini "stroy"a düzəcəm..." + VİDEO
"Əminəm ki, yaxın zamanlarda Ağdərə-Kəlbəcər yolu məsələsi də öz həllini tapacaq"
Köhnə avtomobillər utilizasiya ediləcək, qarşılığında sahibinə ödəniş olunacaq - VİDEO
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
“Heç kimə arzulamıram ki, ailəsi dağılsın, balalarının ürəyi iki tirəlik olsun..."
Cəmiyyət
“Snayper başımdan vurdu, 53 gün komada qaldım, o vaxta qədər ailəm məni axtarıb”
Cəmiyyət
Zülfuqarovdan Laçın dəhlizi ilə bağlı Lavrova sual: "Ona xatırlatmaq yerinə düşərdi ki..."
Cəmiyyət
“Allah onları bütün bunlara görə elə cəzalandırdı ki, heç vaxt yaddan çıxarmasınlar”
Siyasət
“Paşinyan Putinə erkən seçki keçirmək istəyini bildirib,  o da “Get, keçir”- deyib...”

Yazar
İlham İsmayıl
“Kişi evin, sərhəd də dövlətin çəpəridir...”
Elgün MƏNSİMOV
İdeal olmaq üçün deyil, normal olmaq üçün səylərimizi əsirgəməməliyik...
Zülfüqar Hüseynzadə
Şuşa Fatehinə qarşı haqsızlıq: Nədən onun sizin qədər bilmədiyi qənaətindəsiniz...?
Seymur Verdizadə
İnsanlar vaksinə deyil, Oqtay Şirəliyevə inanmır...
Həftənin ən çox oxunanları
Bütün dünya 5 ildir qəfəsdə saxlanılan bu qadından danışır - DƏHŞƏT... + VİDEO
"Təyyarəyə, yaxşı kı, bomba yüklənməmişdi, yoxsa Sumqayıta bomba da ata bilərdim..."
"Bakıda qətlə yetirilən günahsız insanların ruhları qarşısında baş əyirəm" - Paşinyan
"Moskvada ermənilər restorana getməyə utanırlar ki, azərbaycanlılarla rastlaşmasınlar"
Ermənilər Xankəndini tərk edir - FOTOLAR
Ermənilər Kəlbəcərdə Azərbaycan maşınlarının yolunu bağladı- Əraziyə ordu yeridildi...-VİDEO
Şuşa Fatehinə qarşı haqsızlıq: Nədən onun sizin qədər bilmədiyi qənaətindəsiniz...?
“Nazir rusların davranışına əsəbiləşdi:  “Belə iş olar, öz torpağımızda bizə qadağa qoyurlar”
Onlara “İmam Hüseyn əsgərləri” deməklə vətən savaşını zərərli dini müstəviyə çəkirlər...
"Paşinyan, Əliyevlər Şuşaya gəlib, bəs sən hardasan?" - Artak Zakaryan
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2021
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: moderator_az@mail.ru
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247
X 1xbet
{literal} {/literal}