Xəbər lenti
17/11/2019 [00:07]:
Qadında intim münasibətin qaydasında olmadığını göstərən 8 ƏLAMƏT...
17/11/2019 [00:04]:
Çox yemək ölüm, ac qalmaq şəfadır - Yapon aliminin kəşfi AUTOFAGİYA...
16/11/2019 [23:55]:
Ukrayna çempionu yolu qulaqcıqda keçdiyi üçün qatarın altında qaldı
16/11/2019 [23:52]:
Türkiyə yenə silkələndi
16/11/2019 [23:50]:
Aqşin Yenisey xəstəxanadan evə buraxılıb - YENİLƏNİB
16/11/2019 [23:44]:
Ermənistanda 4-ü uşaq olmaqla 5 nəfər dəm qazından zəhərlənərək ölüb
16/11/2019 [23:22]:
75 yaşlı aktrisa sinə dekoltesi ilə göz qamaşdırdı - FOTOLAR
16/11/2019 [23:16]:
İŞİD-in daha 615 üzvü təslim oldu
16/11/2019 [23:00]:
Brüsseldə siqaret kötüyünü yerə atanlar 200 avro cərimələnəcək
16/11/2019 [22:45]:
“Rusiya Ermənistandakı bazanı Türkiyəyə qarşı...” – İrəvandan şok açıqlama
16/11/2019 [22:41]:
Viski gənclik mənbəyi olmasa da onkoloji xəstəlikdən qoruyur - Alimlərdən araşdırma...
16/11/2019 [22:40]:
Aqşin Yeniseyin vəziyyəti ağırlaşdı
16/11/2019 [22:34]:
Satıcı ilə polis arasındakı davada kimsəsiz uşaqlar “qazandı” - FOTO
16/11/2019 [22:14]:
Könül Kərimova: "Adam müğənni qız alar?"
16/11/2019 [22:11]:
İraq İranla sərhədi bağladı
16/11/2019 [22:08]:
İdman salonunda əlbəyaxa dava - MARAQLI...+ VİDEO
16/11/2019 [22:02]:
“17 noyabrdan başlanan Hərəkatda Azərbaycan milisinin xalqla birliyinin bariz nümunəsini gördük...” 
16/11/2019 [21:50]:
Rusiyada oğrular bankomatı havaya uçurdular - İNANILMAZ...+ VİDEO
16/11/2019 [21:44]:
Yalnız Aşıq Şəmşirin varisi deyil, həm də Azərbaycan saz-söz sənətinin təəssübkeşi...
16/11/2019 [21:33]:
Avtomobilin yanacaq çənindən baxın nə çıxdı - AĞLASIĞMAZ...
16/11/2019 [21:29]:
Hindistanda quşlarla toqquşan “MiG-29K” qırıcısı qəzaya uğrayıb
16/11/2019 [21:16]:
Ağcabədidə mikroavtobusla minik maşını toqquşub, xəsarət alan var
16/11/2019 [21:12]:
Azərbaycan - Uels oyunu başlayıb
16/11/2019 [21:10]:
Gürcüstan parlamentinin qarşısında növbəti aksiya keçirilir
16/11/2019 [20:53]:
Almaniya “Mühacir alveri” qurbanlarının işinə yenidən baxa bilər
16/11/2019 [20:31]:
Evdə işləyən usta naməlum səbəbdən öldü
16/11/2019 [20:29]:
Azərbaycan və Uels millilərinin start heyəti açıqlandı
16/11/2019 [20:28]:
İranda benzinin bahalaşması ilə bağlı etiraz aksiyasında bir nəfər ölüb -YENİLENİB
16/11/2019 [20:17]:
SOCAR “Azəristiliktəchizat”ın borclu olmasına baxmayaraq əhalini soyuqda qoymadı
16/11/2019 [20:13]:
“Altın Kelebek”in simasının Bakıda geyindiyi geyimin qiyməti bilindi - FOTO
16/11/2019 [20:11]:
Bakıda iki avtomobil toqquşub, dörd nəfər xəsarət alıb
16/11/2019 [19:30]:
“Radikal müxalifət uzun müddətdir mühacir biznesi, həm də siyasi məhbus alverilə məşğul olur”
16/11/2019 [19:15]:
İraqda İŞİD-in iki lideri məhv edilib
16/11/2019 [19:08]:
Gəncədə ana övladı ilə dəm qazından zəhərlənib
16/11/2019 [18:59]:
Paşinyan generalları topladı
16/11/2019 [18:57]:
Suriyanı qana bulayan ailə Moskvada milyonluq mənzillər alır və Avropada kef-səfa sürür - FOTOLAR
16/11/2019 [18:31]:
Əhilləşdirdiyi it hərbçini öldürdü
16/11/2019 [18:23]:
Azərbaycanın general-polkovnikləri (SİYAHI)
16/11/2019 [18:17]:
ABŞ sərhədçisi Meksikadan ölkəyə girmək istəyən Rusiya vətəndaşını güllələyib
16/11/2019 [18:05]:
“Şaban” haqqında sənədli film çəkildi
16/11/2019 [18:01]:
“Biz bu məktəblərin sayını artırmalıyıq, çünki...”
16/11/2019 [17:52]:
"Ağzımı açsam, gərək ölkədən qaçasan" - Təranə ilə Kərim arasında qalmaqal böyüyür
16/11/2019 [17:51]:
"Bir həftə Bakıda qalsam, Miri Yusif kimi Xalq artisti olaram” – Cem Yılmaz
16/11/2019 [17:48]:
“Gürcü və Azərbaycan xalqlarını sıx dostluq birləşdirir”
16/11/2019 [17:46]:
Marketdə bir ailənin dörd üzvü güllələndi - VİDEO
16/11/2019 [17:41]:
Xaçmazda evli kişi tələbə qızı qaçırtdı - Azərbaycanda ŞOK OLAY - FOTOLAR
16/11/2019 [17:25]:
ABŞ-ın Ukraynadakı sabiq səfiri Mari Yovanoviç öz təhlükəsizliyinə görə narahatdır
16/11/2019 [17:18]:
“Sevgisiz həyat mənə mənasız gəlir”
16/11/2019 [17:16]:
Demet Özdemir: "Bu qədər məşhur olacağımı xəyal etmirdim"
16/11/2019 [17:09]:
Allahşükür Paşazadə nəvəsini evləndirir - Bu gün toydur - FOTO
16/11/2019 [17:07]:
Azərbaycan şəhərində  ümumerməni tələbə forumu başladı...-FOTOLAR
16/11/2019 [17:04]:
Azərbaycanda iki yüksək vəzifəli məmur quda oldu - FOTO
16/11/2019 [16:35]:
Azərbaycan Prezidenti Oman Sultanını təbrik edib
16/11/2019 [16:33]:
Prezident İlham Əliyev latviyalı həmkarını təbrik edib
16/11/2019 [16:30]:
Bakıda azyaşlı qıza təcavüz edən şəxsin məhkəməsi başladı
16/11/2019 [16:27]:
“Azəriqaz” qazanxanalara qaz verməyə başladı - iki dövlət qurumu ANLAŞDI
16/11/2019 [16:15]:
"Sülh jurnalistikası" media nümayəndələrinin etirazı ilə qarşılanır
16/11/2019 [16:11]:
“Apreldə yaralanan hərbçilər arasında itkilər daha çox ola bilərdi” - Xaçatryan
16/11/2019 [16:07]:
Vilayət Eyvazov İnterpolun Milli Mərkəzi Bürosunun yeni rəisini kollektivə təqdim etdi
16/11/2019 [16:06]:
Moskva Birjasında 17 milyonluq oğurluq- Rus müşavir Türkiyəyə gəldi...
16/11/2019 [15:54]:
“Onların ədalətli mövqeyi Qarabağ məsələsində çox şeyi dəyişə bilər”
16/11/2019 [15:50]:
“Paşinyanın ziddiyyətli bəyanatları səbəbindən Qarabağ münaqişəsinin nizamlanması dalana dirənib” - Şahnazaryan
16/11/2019 [15:43]:
Türkiyədə əl-Bağdadinin 25 qohumu tutulub
16/11/2019 [15:28]:
İntihar edən gənc müəllimənin ölümündə “Mobbing” iddiası - FOTOLAR
16/11/2019 [15:19]:
Anar Məmmədli: “Müxalifət idarəetmə bağlarını itirib”
16/11/2019 [15:13]:
Göygöldə hadisə yerindən qaçan sürücü tutulub
16/11/2019 [15:10]:
"Paris Notr - Dama ithaf" hər kəsi heyran qoydu
16/11/2019 [15:04]:
Suriyanın şimalındakı bombalı hücumda 10 nəfər öldü - SON DƏQİQƏ...
16/11/2019 [14:57]:
“Azəriqaz” cavab verdi: “Azəristiliktəchizat” borcu verməsə, onlara qaz verilməyəcək
16/11/2019 [14:55]:
Azərbaycanda bələdiyyə seçkilərində iştirak üçün 22 529 nəfərin namizədliyi qeydə alınıb
16/11/2019 [14:53]:
"Bəzən nəinki 1 il, hətta 1 ay və 1 həftə belə, xalqın tarixində taleyüklü rol oynaya bilər"
16/11/2019 [14:51]:
“O, xaricə köçmək istəyərsə, buna özü qərar verə bilər, qırx yaşında adamdı...”
16/11/2019 [14:49]:
Əmək normalarına dair seminar keçirilib - FOTO
16/11/2019 [14:30]:
“Babamın 3 evi var, amma bir muzeyi yoxdu...” - Məmməd Əmin Rəsulzadənin nəvəsi...
16/11/2019 [14:16]:
Sumqayıtda zavodda zəhərlənmə - Yaralılar var
16/11/2019 [14:11]:
“Populistlik etməklə nə büdcə, nə də cəbbəxana dolan deyil”
16/11/2019 [14:05]:
"Ümid edirik ki, dünyadakı yəhudi icmaları Ermənistanı bu abidəni sökməyə məcbur edəcəklər”
16/11/2019 [13:57]:
Arvadını qumarda uduzdu
16/11/2019 [13:54]:
“Aqrar Tədarük və Təchizat” ASC-nin rəhbər şəxsləri Quba, Qusar və Xaçmazda fermerlərlə görüşüb
16/11/2019 [13:47]:
“Kraliça Yelizaveta üçün Tramp, sadəcə, bir menecerdir...” 
Bütün arxiv bir sırada
13/10/2019 [10:52] - Siyasət - ( 3068 dəfə baxılıb)

II Tanker savaşı - III Dünya müharibəsinə bir neçə addım qalıb...



“Qırmızı dənizdə İrana məxsus neft tankerinə təcavüz cavabsız qalmayacaq”.

Bu iddialı fikirləri İran Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının Baş Katibi Əli Şəmxani irəli sürüb.

 Əli Şəmxani İran bayraqlı "Sabiti" adlı neft tankerinin dünən Qırmızı dənizdə hərəkət halındaykən Səudiyyə Ərəbistanının Ciddə Limanı yaxınlığında vurulmasını ciddi araşdıracaqlarını və bunun üçün artıq istintaq komitəsinin yaradıldığını bəyan edib. Toplanan dəlillər və əldə edilən video-görüntülər sayəsində təcavüz aktının icraçıları barədə məlumatlar əldə ediləcəyini bildirən Baş katib beynəlxalq sularda ticarət gəmilərə qarşı hücumların qlobal iqtisadiyyata təhlükə yaratdığını söyləyib. 

Xatırladaq ki, dünən Qırmızı dənizdən keçən İranın neft tankerində yerli saatla biri 05.00, digəri isə 05.20-də iki güclü partlayış olmuşdu. İran Milli Tanker Şirkəti (NITC) partlayışın səbəbinə aydınlıq gətirərək, gəminin iki raketlə vurulduğunu, ancaq hücumun mənbəyinin hələ müəyyən olunmadığını açıqlamışdı. İran rəsmiləri qəti fikir söyləmək üçün istintaqın nəticəsini gözləsələr də, tankerin Səudiyyə Ərəbistanı tərəfindən vurulduğuna dair ciddi şübhələr var.

Xatırladaq ki, ötən ay Səudiyyə Ərəbistanının iki neft zavodu hücuma məruz qalmış və rəsmi Riyad bu məsələdə İranı suçlamışdı. İran isə ittihamları qəbul etmir, hücumların Yəməndəki husilər tərəfindən gerçəkləşdirildiyini irəli sürür. Prinsipcə, husilər də bu hücumun məsuliyyətini öz üzərlərinə götürmüşdülər. Lakin istər ABŞ, istərsə də Səudiyyə Ərəbistanı hücumda İranın barmağı olduğunda israr edirlər. Görünən budur ki, Səudiyyə Ərəbistanı özünün neft zavoduna edilmiş hücumun qısasını bu yolla alıb. Araşdırmalar nəticəsində bu ehtimal öz təsdiqini tapar və İran cavab təşəbbüsünə girişərsə, bu, Fars körfəzində yeni tanker savaşının başlanacağına işarədir.

 

Bilindiyi kimi, ilk tanker savaşı İraq-İran müharibəsində, özəlliklə 1984-1987-ci illər arasında çıxmışdır. İlk dəfə İraq tərəfindən başladılan tankerlərə hücum daha sonra İranın cavab atəşləriylə qızışmışdır. Statistik məlumatlara əsasən, 3 ildən çox davam edən tanker savaşında 451 gəmi hücuma məruz qalmışdır. Onlardan 283-nü İraq, 168-ni isə İran gerçəkləşdirmişdi. Maraqlıdır ki, vurulan 451 gəmidən yalnız 259-u neft tankeri olmuşdur. Digər hücumlar isə başqa gəmilərə edilmişdir. Həmin gəmilər arasında ABŞ-ın Stark freqatı da vardı. 1987-ci ilin 17 mayında İraq təyyarələri tərəfindən vurulan bu hərbi gəmidə 37 ABŞ əsgəri ölmüş və Vaşinqtonun basqıları ilə İran-İraq müharibəsi sona ermişdir.  

İraq dəfələrlə ABŞ hərbi gəmisinə hücumu qəsdən təşkil etmədiyini, hədəfinin bir tanker gəmisi olduğunu bildirsə də, hərbi mütəxəssislər başqa cür düşünürlər. Onların fikrincə, İran-İraq savaşı boyunca çətin vəziyyətə düşən tərəflər beynəlxalq güclərin proseslərə müdaxiləsini tətikləmək üçün qəsdən başqa hədəfləri də vurur, beləcə, qısa müddətli atəşkəsə nail olurdular. Müharibənin ən məsum qurbanı isə 1987-ci ilin sonlarında ABŞ savaş gəmisinin vurduğu İran sərnişin təyyarəsidir. Pentaqonun açıqlamasına görə, güdümlü raketlə silahlanmış USS Vincennes hərbi gəmisi, üzərindən keçən təyyarənin ona hücum edəcəyini sandığından avtomatik olaraq raketini atəşləmiş və bu fəlakətə yol açmışdır. Vurulan həmin Airbus A300 təyyarəsində 290 nəfər sərnişin və pilot heyəti həyatını itirmişdir.

 

İranın İraqdan daha az gəmiyə hücum etməsinin sirrinə gəlincə, bunun əsas səbəblərindən biri tanker savaşının 3 il təktərəfli aparılmasıdır. Yəni 3 il sərasər İraq İran gəmilərini vurmuş, İran isə beynəlxalq güclərdən çəkinərək susmuşdur. Belə ki, müharibənin ilk illərində əvvəl böyük itkilərlə üzləşməsinə baxmayaraq, qısa zaman ərzində toparlanan İran hərbi üstünlüyü ələ keçirmiş, İraq isə bunun cavabını onun neft tankerlərini vurmaqla vermişdir. İrana aid ilk neft tankeri 1981-ci ilin ilk aylarında vurulmuşdur. 1984-cü ilə qədər təktərəfli qaydada İran tankerlərinin vurulması düşmən tərəfi müharibəni sürdürə bilməyəcək qədər çətin vəziyyətə salmaq məqsədi güdürdü. Çünki İranın əsas gəlir qaynağı neft ticarəti idi və bu ticarətin qarşısı kəsilərsə, onun böyük maliyyə tələb edən müharibəni davam etdirmək gücünün qalmayacağı və dərhal təslin olacağı düşünülürdü. İran əvvəl bu hücumları beynəlxalq müzakirələrə çıxarmaqla dayandırmaq istəsə də buna nail olmamış, 1984-cü ildə İraq neftini daşıyan tankerlərə hücuma keçmişdi. Həmin vaxtlar İraq neftini daşıyan tankerlər Küveytə aid olduğundan ABŞ İranın bu hücumlarının qarşısını kəsmək üçün həmin gəmilərə öz bayrağını asmışdır. Məqsəd “Küveyt tankerlərinə hücum ABŞ-a hücum deməkdir” mesajını vermək idi.

 

İran bu problemi tankerlərin keçəcəyi yerlərə dəniz minaları döşəməklə həll etmək yolunu tutduğundan ABŞ Fars körfəzinə öz hərbi donanmasını göndərmişdi. Bundan sonra İran da açıq şəkildə ABŞ hərbi gəmilərinin müşayiəti ilə neft daşıyan tankerləri vurmaq məcburiyyətində qalmışdır. ABŞ-ın da buna cavabı ağır olmuşdur. O, İranın İnqilab mühafizlərinin bazalarını və bir sıra neft təsislərini vurmuşdur. Beləcə, çətin vəziyyətə salınan İran İraqla sülh müqaviləsi bağlamağa məcbur edilmişdir.

Hərbi ekspertlər ABŞ-ın bu müdaxilələrini təsadüfi saymırlar. Onların fikrincə, həmin vaxtlar körfəz neftindən asılı vəziyyətdə olan ABŞ tanker müharibələrinin uzanmasını istəmirdi. Çünki bütün körfəzə yayılan tanker savaşları dünya bazarında neft qıtlığı yaradır, qiymətlər artır, nəticədə ABŞ  və Qərb sənayesi zərər görürdü. Məhz buna görə də sənaye dövlətlərinin basqıları ilə 1988-ci ildə masaya oturdulan İran və İraq sülh sazişi bağlayaraq müharibəni bitirdilər. İki dövlət arasında müharibənin bitməsilə tanker savaşlarına da son qoyuldu.

İlk tanker savaşlarından ciddi nəticələr çıxaran ABŞ növbəti körfəz ölkələri savaşında eyni sürprizlərlə qarşılaşmamaq üçün özünün neft sənayesini inkişaf etdirdi və onu bir müddət ayaqda tuta biləcək neft stokları yaratdı. Hazırda dünyanın ən çox neft hasilatçısı ölkəsinə çevrilən ABŞ öz məhsullarını ixrac edəcək səviyyəyə yüksəlib. Baxmayaraq ki, o, indi də dünyanın ən çox neft idxal edən ölkəsidir. Bununla belə, körfəzdə növbəti tanker savaşları çıxacağı təqdirdə, ABŞ öz potensialını artıra və ixrac etdiyi nefti daxili tələbatına yönəltməklə vəziyyətdən daha az təsirlənərək çıxa bilər.

 

Növbəti tanker savaşlarının ən böyük zərbə vuracağı yer isə Çin olacaq. Zira dünyanın 2-ci böyük sənayesi sayılan Asiya nəhəngi neft tələbatının böyük qismini idxalla təmin edir. ABŞ-ın sənaye ölkələri arasında ən ciddi rəqibinin Çin olduğunu və onunla amansız ticarət savaşına girdiyini nəzərə alsaq, körfəzdə başlanması gözlənən növbəti tanker savaşı bu dəfə ABŞ-ın geopolitik və iqtisadi maraqlarına tam cavab verir.

Bəs savaşın tərəfləri olacaq İran və Səudiyyə Ərəbistanı tanker savaşlarından nə qazana bilər?

Zənnimizcə, bu sualın ən gözəl cavabı I Tanker savaşının nəticələrində yatır. Belə ki, I Tanker savaşı həm İranın, həm də İraqın ağır itkiləriylə nəticələndi. İqtisadi ekspertlər İranın bu savaşdan ən azı 30-40 il geri düşməklə ayrıldığına inanırlar. Savaşda böyük iqtisadi böhrana düşən İran öz sənayesini gücləndirə bilmədi, əldə etdiyi gəlirləri müharibədə yaranan xarici borclarına ödədi. Halbuki, həmin müharibədən əvvəl Şərqin Amerikası kimi tanınan İran iqtisadi yatırımları ilə indi dünyanın ən nəhəng iqtisadi güclərindən birinə çevrilə bilərdi.

Tanker savaşlarından ən böyük itki ilə ayrılan isə İraq oldu. Müharibənin gətirdiyi ağır borcları ödəyə bilməyəcək hala düşən Səddam Hüseyn rejimi ya defolt bayrağını qaldırmalı, ya da ən çox borclu olduğu Küveyti işğal edib məsələni birdəfəlik yoluna qoymalı idi. ABŞ-ın da təhriki ilə İran müharibəsindən cəmi 2 il sonra – 2 avqust 1990-cı ildə Küveytə hücum edən İraq super dövlətin özü tərəfindən ağır şəkildə cəzalandırıldı. I Körfəz savaşında ağır hərbi və iqtisadi sanksiyalara məruz qalan bu ölkə üzərindən 13 il keçəndən sonra isə yenə ABŞ tərəfindən işğal olundu.

  

Bu gün ABŞ-ın qızışdırdığı II Tanker savaşının nəticələri daha ağır ola bilər. Bu savaş iqtisadiyyatı 95% neftdən asılı olan Səudiyyə Ərəbistanını tamamilə bitirəcəyi kimi İranın da bir daha özünə gəlməyəcək qədər zəiflədə və etnik parçalanmalara məruz qoya bilər. Məsələ bununla da bitməz. Nəticə etibarilə özünün hədəfə alındığını anlayan Çin bu proseslərə müdaxilə edə və böhran daha da dərinləşə, hətta III Dünya savaşına çevrilə bilər. (Ovqat.com)

loading...
loading...
Qadında intim münasibətin qaydasında olmadığını göstərən 8 ƏLAMƏT...
Çox yemək ölüm, ac qalmaq şəfadır - Yapon aliminin kəşfi AUTOFAGİYA...
“Sevgisiz həyat mənə mənasız gəlir”
"Ümid edirik ki, dünyadakı yəhudi icmaları Ermənistanı bu abidəni sökməyə məcbur edəcəklər”
Serbiya prezidenti ürəyindəki problemə görə təcili hərbi xəstəxanaya yerləşdirildi
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Cəmiyyət
Viski gənclik mənbəyi olmasa da onkoloji xəstəlikdən qoruyur - Alimlərdən araşdırma...
Dünya
İdman salonunda əlbəyaxa dava - MARAQLI...+ VİDEO
Dünya
Rusiyada oğrular bankomatı havaya uçurdular - İNANILMAZ...+ VİDEO
Cəmiyyət
Yalnız Aşıq Şəmşirin varisi deyil, həm də Azərbaycan saz-söz sənətinin təəssübkeşi...
Cəmiyyət
Moskva Birjasında 17 milyonluq oğurluq- Rus müşavir Türkiyəyə gəldi...
Həftənin ən çox oxunanları
Aygün Kazımova məhbəsdə ölüm ayağında olan qardaşına baş çəkdi - FOTO
"Ərimi məcbur edirdim ki, mənimlə cinsi əlaqəyə girsin"
"Türkiyə bundan sonra Qarabağda lövbər salmış "PKK"-nın üzərinə getməlidir..."
Yanvardan pensiyalar bu qədər ARTACAQ
Suriya və Rusiya generalları Ərdoğanın sarayına bomba zərbələrini müzakirə edib - ŞOK
“Müharibə edəcəklərsə müharibə edəcəyik, döyüşəcəklərsə döyüşəcəyik” – “Qorxmuruq!”
“Bu məsələ açılsa, Rusiya üçün görünməmiş biabırçılıq olacaq...”
Taksi sürücüsü Əli Həsən 70 min avronu sahiblərinə qaytardı-İbrətamiz...-FOTO
“Onlar rus ordusunun hücumunu önləməyə qadir deyil”
Talış kəndinə 42 erməni ailəsi qaytarıldı- Düşmən yeni savaşdan ehtiyatlanmır?..
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247