Xəbər lenti
14/11/2019 [10:27]:
“Ceyran peçi” can aldı
14/11/2019 [10:26]:
“Heç bir lider Ərdoğan qədər istədiyini əldə edə bilmədi...”
14/11/2019 [10:24]:
İngilis mütəxəssislər Bakıda növbəti monitorinq apardılar
14/11/2019 [10:23]:
"Türkiyədən keçməklə Gürcüstana yol açılarsa, bu həm də Avropaya yol deməkdir..."
14/11/2019 [10:15]:
Leyla Əliyeva “Yenilməzlər” adlı beynəlxalq qala tədbirdə - FOTOLAR
14/11/2019 [10:02]:
Ərdoğanla görüşdən sonra qondarma “erməni soyqırımı” ilə bağlı qətnamə bloklandı
14/11/2019 [10:00]:
Baş nazir doktoranturaya qəbul qaydalarında dəyişiklik etdi
14/11/2019 [09:28]:
32 fələstinli İsrail hava hücumlarının qurbanı oldu
14/11/2019 [08:41]:
Alimlər şam yeməyinin səhhət üçün hansı problemlər yaratdığını müəyyənləşdirdilər
14/11/2019 [08:39]:
Ərdoğan Trampın yazdığı təhqiredici məktubu özünə qaytardı
14/11/2019 [08:38]:
Türkiyənin Suriya ilə sərhəddə yerləşən hərbi hissəsində partlayış baş verdi, 14 nəfər yaralandı
14/11/2019 [08:37]:
Amerika üzərində nəhəng odlu kürə partladı...-VİDEO
14/11/2019 [08:37]:
“Bayquş” qanadlarını açır: Dubayda yeni superkar təqdim olundu – Foto
14/11/2019 [07:43]:
Baş nazir xalqı daim Peyğəmbərimizin(s) yoluyla  getməyə çağırdı...-İbrətamiz
14/11/2019 [06:56]:
Peyğəmbərimizin (s) gündəlik həyatda hamımız üçün nümunə olan 10 xüsusiyyəti...
13/11/2019 [23:48]:
"Siçan maralı" 30 il sonra görüntüləndi
13/11/2019 [23:35]:
Pulsuz benzin üçün bunu da etdilər - MARAQLI + FOTOLAR
13/11/2019 [23:20]:
Bu heyvanlar da insanlar kimi yas saxlayır - MARAQLI ARAŞDIRMA
13/11/2019 [23:14]:
Ermənilərin bioloji silah təhdidi: "Müəyyən etnoslara təsir göstərən viruslar hazırlanır..."
13/11/2019 [22:43]:
Türkiyə 29 İŞİD-çini Azərbaycana göndərəcək
13/11/2019 [22:40]:
““Google maps”ın rəhbərliyində çalışanlar arasında erməni əsilli şəxslər olduğu üçün…”
13/11/2019 [22:34]:
Trampla Ərdoğanın görüşü başladı - İlk çıxışlar
13/11/2019 [22:31]:
“El-Klassiko”nun vaxtı açıqlanıb
13/11/2019 [22:12]:
Saçdan hazırlanmış maraqlı sənət əsərləri - FOTOLAR
13/11/2019 [22:04]:
ADAU-nun tələbə evində Aqrar İnkişaf Könüllüləri ilə görüş davam edir
13/11/2019 [22:04]:
Ən çox izlənilən türk serialları - Ona Messi də baxır
13/11/2019 [21:45]:
"Bu qurumun ləkələnmiş imici artıq aradan qaldırılmaqdadır və biz bunu alqışlayırıq..."
13/11/2019 [21:15]:
Dünyanın ilk Ebola peyvəndi təsdiqləndi
13/11/2019 [21:13]:
“Haraya ki, türk ordusu girir, oraya hüzur, çörək, nizam gəlir”
13/11/2019 [21:10]:
Bu da sevgilisinə görə bıçaqlanan Xose Berbardonun qardaşı - FOTO
13/11/2019 [21:06]:
"Hökumət hələ uşaqpulu məsələsində birbaşa addımlar atılmasına hazır deyilsə, o zaman..."
13/11/2019 [21:06]:
Bulvarda dənizə düşən şəxs xilas edildi
13/11/2019 [20:56]:
Əsgər qidaları açıq satışda: Hüquq-mühafizə orqanları həbslərə start verdi
13/11/2019 [20:53]:
"İndiyə kimi atamın məzarını ziyarət etməmişəm"
13/11/2019 [20:49]:
Oğuzda kran aşıb, bir nəfər xəsarət alıb
13/11/2019 [20:46]:
“ANS ÇM”-dən sonra tezlik boş qaldığı üçün müsabiqə elan etdik”
13/11/2019 [20:39]:
Tramp ayaqqabısına yapışan tualet kağızı ilə sosial medianın dilinə düşdü - FOTOLAR
13/11/2019 [20:32]:
BSU-da “Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığında Məmməd Cəfər məktəbi” mövzusunda dəyirmi masa keçirilib
13/11/2019 [20:31]:
Gürcüstandan gələn avtomobildə külli miqdarda narkotik vasitə və silah-sursat aşkarlandı - Foto
13/11/2019 [20:23]:
Azərbaycan-BƏƏ Hökumətlərarası Komissiyasının iclası keçirilib
13/11/2019 [20:17]:
Bankir Emin Zeynalov öz yeznəsinə də 1 milyon dollar "atıb"...
13/11/2019 [20:07]:
Türkiyənin yerli savaşçı helikopteri uğurla sınaqdan çıxarıldı...-FOTOLAR+VİDEO
13/11/2019 [20:07]:
Yeniyetmə qızları fahişəliyə cəlb etdi - Bakıda şok olay
13/11/2019 [20:00]:
Polisi təhqir edən müğənni həbs edilə bilər
13/11/2019 [19:52]:
Azərbaycanlılar ABŞ-da qəzaya düşdülər - Biri öldü, digəri...
13/11/2019 [19:48]:
Tarix İnstitutunda BMT baş katibinin xüsusi nümayəndəsi ilə görüş olacaq
13/11/2019 [19:47]:
Honkonqda polisə yanar oxlarla hücum - FOTOLAR
13/11/2019 [19:38]:
Gəncədə mikroavtobus piyadanı vurub
13/11/2019 [19:30]:
Gəncədə qadın xurma ağacından yıxılaraq ölüb
13/11/2019 [19:15]:
UNESKO Mosul şəhərini bərpa edəcək
13/11/2019 [19:09]:
AQTA quş qripi ilə bağlı epizotoloji monitorinqlərə başlayıb
13/11/2019 [19:07]:
Diabetə nəzarət etmədikdə yaranan fəsad - Diabetik nefropatiya hər kəsi haqlaya bilər...
13/11/2019 [18:41]:
Azərbaycanın Yunanıstanda tanıdılması davam edir - FOTO
13/11/2019 [18:36]:
Beş milyon insan quraqlıq səbəbiylə qida böhranıyla üzləşəcək - BMT
13/11/2019 [18:32]:
Erməni əsir üzr istədi: “Azərbaycanda cənnətdəyəm” - VİDEO
13/11/2019 [18:29]:
Büdcə zərfinə daxil olan sənədlərin MM-də II oxunuşda müzakirə ediləcəyi tarix məlum olub
13/11/2019 [18:09]:
Gənc qadın oynayarkən uşaq dünyaya gətirdi - FOTO
13/11/2019 [18:05]:
“Çox şadam ki, Prezidentin təyin etdiyi cavan kadrlar işin içinə belə giriblər”
13/11/2019 [18:03]:
Bu müəllimlərin maaşları artırıldı - RƏSMİ
13/11/2019 [17:43]:
“Azəriqaz” İB-də istehsalat müşavirəsi keçirilib
13/11/2019 [17:37]:
Gələn ilin ehtiyac meyarı və yaşayış minimumu təsdiqlənib
13/11/2019 [17:35]:
Nazir “uşaq pulu” verilməsi ilə bağlı təkliflərə münasibət bildirib
13/11/2019 [17:31]:
Gömrük Akademiyasında gömrük rəsmiləşdirilməsi üzrə təlimlər təşkil olunur
13/11/2019 [17:30]:
“Məmməd” adlı bələdçi robot  Azərbaycanın qədim qalasında işə başladı-FOTO+VİDEO
13/11/2019 [17:26]:
Azərbaycan Dillər Universitetində yeni laboratoriya fəaliyyətə başlayıb - FOTO
13/11/2019 [17:22]:
Gürcüstan Azərbaycana müşahidəçilər göndərəcək
13/11/2019 [17:21]:
Sahil Babayev işsizlikdən sığorta haqqı almağın şərtlərini açıqlayıb
13/11/2019 [17:19]:
Azərbaycanda orta aylıq əmək haqqı 600 manatı keçib
13/11/2019 [17:18]:
"Keçid dövründə bəziləri İslam pərdəsi arxasında gizlənərək, qarşıdurmaya çağırış edir"
13/11/2019 [17:08]:
Minimum pensiya artırılacaq - Nazir açıqladı
13/11/2019 [16:53]:
Azərbaycanlı ekspertə Hindistanda böyük etimad
13/11/2019 [16:51]:
Mətanət Əsədova: "Məndən əxlaqlısı yoxdur" - VİDEO
13/11/2019 [16:49]:
Yeni doğulan uşaqlara 500 manat verilsin! - Milli Məclisdə TƏKLİF
13/11/2019 [16:49]:
Tanınmış polkovnikdən gənclərə çağırış
13/11/2019 [16:48]:
Misir Mərdanov: “Test üsulunun Azərbaycana gətirməsində mən də iştirak etmişəm”
13/11/2019 [16:46]:
Texniki Universitetə yeni mətbuat katibi TƏYİN OLUNDU
13/11/2019 [16:44]:
Aktyor yenidən doğma səhnəyə qayıtdı... - FOTO
13/11/2019 [16:44]:
İrəvandan Məmmədyarovun çıxışına qəribə reaksiya
13/11/2019 [16:39]:
İlham Əliyev “Azərsu”ya beş milyon manat ayırdı
13/11/2019 [16:39]:
Rusiyanın "Qarabağ tamaşası" və ya Lavrovun son oyunu...
Bütün arxiv bir sırada
14/10/2019 [09:34] - Siyasət - ( 4343 dəfə baxılıb)

"Barış Pınarı" əməliyyatının uğurunun sirri - Adana protokoluna qayıdış...



Dünən Suriyanın şimalında yaşananlar və ardından Türkiyə prezidentinin Dolmabaxça sarayında jurnalistlərə açıqlamasında üzərində dayandığı bəzi məqamlar regionda bundan sonrakı proseslər barədə kifayət qədər ipucları verir.

"Barış pınarı" əməliyyatının 5-ci günündə bölgədən gələn ilk xəbər Suriya ordusunun Menbiç və Kobaniyə doğru hərəkət etməsi ilə bağlı idi.

Daha sonra Suriya ordusunun rus hərbçilərinin nəzarəti və vasitəçiliyi ilə Menbiçi nəzarət altına aldığı açıqlandı. Ardından Türkiyə prezidenti Dolmabaxça sarayında məlum çıxışını edərək əsasən iki məsələ üzərində dayandı. Bunlardan biri Türkiyənin başqa ölkələrin torpağında gözü olmamasının, Suriyanın torpaq bütünlüyünün ən çox Ankara tərəfindən arzuladığının vurğulanması idi:  “Suriyanın ərazi bütövlüyü və siyasi birliyi təmin olunanda bundan ən çox razı qalan ölkə Türkiyə olacaq. Çünki tam yanımızda böyük insani dramların, qeyri-sabitliyin baş verməsinin ən ağır bədəlini biz ödəmişik və ödəməkdəyik. Bizim kimsənin torpaqlarında gözümüz yoxdur. Amma torpaqlarımıza göz tikənlərə də acıma lüksümüz yoxdur”.

 

Türkiyə prezidentinin altını cızdığı ikinci xüsus isə Adana protokolu idi: "Adana protokolunun 5-ci maddəsini hara qoyacağıq? Biz hazırda niyə Suriyadayıq? – rejim terrorçulara qarşı ayaqda dayana bilmədiyi üçün biz də Adana protokoluna görə nə etdik, Suriyaya girdik. Suriyaya giriş səbəbimiz budur”.

Göründüyü kimi, Ərdoğan dolayısıyla Türkiyənin Suriyadakı hərbi əməliyyatları dayandırmaq üçün əsas şərtinin Adana protokolunun həyata keçirilməsi olduğunu dilə gətirir. Zira Suriyaya giriş səbəbi bu protokolun şərtlərinin həyata keçirilməsidirsə, məntiqlə çıxış səbəbi bunun tərsi ola bilər. Yəni Adana protokolunun tam anlamıyla həyata keçirilməsi.

Bəs bu protokol nədir, Ərdoğan niyə onun tətbiqini tələb edir?

Prokotolun şərhinə keçməmişdən əvvəl qeyd edək ki, istər Rusiyanın, istərsə İranın da Türkiyəyə sunduğu çözüm planı Adana protokoluna uyğun tədbirlər paketidir. İlk dəfə 2019-ci il 23 yanvar tarixində Rusiya və Türkiyə prezidentlərinin Moskvada keçirilən görüşlərində Vladimir Putinin bu təkliflə Ərdoğana müraciət etdiyi bəllidir. Görüşdən sonra keçirilən mətbuat konfransında Rusiya prezidenti Türkiyənin YPG-dən qaynaqlanan təhlükəsizlik qayğıları ilə bağlı danışarkən bu təklifi səsləndirdi. Türkiyə prezidenti isə buna müsbət reaksiya verdi. Daha sonra İran yetkililəri də eyni təkliflə çıxış etdilər. Bu yaxınlarda İranın Xarici İşlər naziri Məhəmməd Cavad Zərif TRT-yə verdiyi müsahibədə Adana protokolu üzərində dayanmış və bu sənədin Ankara üçün ən yaxşı seçənək olduğunu vurğulayaraq demişdi: “Adana protokolu hələ də keçərlidir və sərhədlərə nəzarətin Türkiyənin əməkdaşlığıyla Suriya ordusuna buraxılması məsələsində kürdlər, Türkiyə dövləti və Suriya arasında vasitəçilik etməyə İran hazırdır”.

İstər Türkiyə prezidenti Ərdoğanın, istər Rusiya lideri Putinin, istərsə də İran Xarici İşlər nazirinin sözlərindən belə görünür ki, aralarında qarşılıqlı söz duellaları yaşanmasına baxmayaraq, hər 3 dövlət əslində Adana protokolunun həyata keçirilməsi üzərində anlaşıb və son zamanlar Suriyanın şimalında yaşananlar da buna xidmət edir.

 

İndisə keçək Adana protokoluna.

Adana protokolu 1998-ci ildə Türkiyə ilə Suriya arasında bağlanıb. Bu o dövr idi ki, PKK-nın Türkiyəyə hücumları artmış və terror təşkilatının lideri Abdullah Öcalan Şimali Suriyada özünə sığınacaq taparaq bu hücumlara rəhbərlik edirdi. PKK-ya bu işdə Suriyanın o zamankı lideri Hafiz Əsəd də yaxın dəstək verirdi. 1980-ci illərdə Türkiyənin Hatay vilayətini öz əraziləri hesab edən və onu geri almaq üçün “kürd kartı”nı ortaya atan Hafiz Əsəd PKK və onun lideri Abdullah Öcalanın öz ərazisində yerləşməsinə, təlim düşərgələri təşkil etməsinə, hər cür təbliğat fəaliyyətinə və öz torpaqlarından Türkiyəyə yönələn terror aktları həyata keçirməsinə icazə verirdi. 1990-cı illərdə SSRİ-nin çöküşü ilə vəziyyət dəyişdi. Beynəlxalq arenada təklənən Hafiz Əsəd əvvəlki gücünü itirdi. Məhz belə bir zamanda Türkiyənin onunla hesablaşmaq fürsəti doğdu. 1996-ci ildə Suriya sərhədləri yaxınlığına öz əsgərlərini toplayan Türkiyə rəsmi Dəməşqə ultimatum verdi: PKK ünsürlərini ya Suriyanın özü, ya da Türkiyə ordusu əzəcəkdi.

 

Vəziyyət iki dövlət arasında müharibənin tam astanasına gəldiyi anda Misir və İran dövriyyəyə girdi. ABŞ-ın da yardımı ilə regional dövlətlər məsələnin sülh yoluyla həllinə qərar verdilər. Beləcə, iki qonşu dövlət arasında başlayan danışıqlar tamamlandı və bunun protokollaşdırılmasına qərar verildi. 20 Oktyabr 1998 tarixində Adanada məlum protokol imzalandı. 23 maddədən ibarət olan həmin protokolda Suriya öz üzərinə müəyyən öhdəliklər götürdü. Həmin öhdəlikləri bu cür sıralamaq olar:

  1. Suriya öz torpaqlarından Türkiyənin təhlükəsizliyini və sabitliyini təhlükəyə atacaq aksiyalara icazə verməyəcək, PKK-nın silah, maddi-texniki və maliyyə dəstək təmin etməsinin və təbliğat fəaliyyətlərinin qarşısını alacaq.
  2. Suriya PKK-nı terror təşkilatı olaraq elan edəcək, digər terror təşkilatları ilə yanaşı, öz ərazilərində PKK və uzantılarının fəaliyyətini dayandıracaq.
  3. Suriya PKK-nın torpaqlarında təhsil düşərgəsi qurmasını və biznes fəaliyyəti göstərməsini qadağan edəcək.
  4. Suriya PKK üzvlərinin tranzit yollarla üçüncü ölkələrə keçməsinə icazə verməyəcək.
  5. Suriya PKK liderlərinin torpaqlarına girməsinə mane olacaq və gömrük rəsmilərinə bu barədə rəsmi göstəriş verəcək.

Protokolda həmçinin tərəflərin bu öhdəliklərin yerinə yetirilməsini təmin etmək üçün bəzi mexanizmlər qurması da nəzərdə tutulurdu. Xüsusilə iki ölkənin yüksək səviyyəli təhlükəsizlik rəsmiləri arasında birbaşa telefon xətti qurulması, diplomatik nümayəndəliklərdə təhlükəsizlik işləri üçün xüsusi nümayəndələrin təyin olunması da protokolun əsas tələblərindən idi.

Adana protokolu imzalandıqdan dərhal sonra Dəməşq Abdullah Öcalanı öz torpaqlarında qovmuş, ardından ABŞ-ın köməkliyi ilə baş terrorçu Kenyada həbs olunaraq Türkiyəyə gətirilmişdir.

 

Göründüyü kimi, Adana protokolunun tam mənası ilə həyata keçirilməsi həqiqətən də Ankaranın bütün nigarançılıqlarını ortadan qaldırır. Amma burada bir başqa məsələ var. İndiki Suriya 30 il bundan əvvəlki Suriya deyil və rəsmi Dəməşqin 2011-ci ildən bəri bu sənəddə nəzərdə tutulan öhdəlikləri yerinə yerinə yetirmək imkanı yoxdur. Ərdoğanın da dediyi kimi, o özü terrorizmə qarşı ayaq üstə dayana bilmir. Elədirsə, Türkiyə qarşısında götürdüyü bu öhdəlikləri necə yerinə yetirə bilər?

Görünür, istər ABŞ-ın, istərsə də regional dövlətlərin Türk ordusunun yürütdüyü Barış pınarı əməliyyatlarına səbrlə yanaşması da bununla bağlıdır. Türkiyə Suriyanın Şimalındakı PKK/YPG ünsürlərinin belini qırdıqdan sonra bölgəni Bəşər Əsədə təhvil verəcək. Prinsipcə, bu, Əsəd rejiminin də marağına uyğundur. Deməli, həm ABŞ, həm Rusiya, həm də Suriya Türkiyənin Barış pınarı əməliyyatı ilə “barışıblar”. Hərdən İranın xaric səslə “oxuması” isə “mən də varam” deməkdən başqa bir şey deyil.

Ovqat.com

loading...
loading...
Pulsuz benzin üçün bunu da etdilər - MARAQLI + FOTOLAR
Bu heyvanlar da insanlar kimi yas saxlayır - MARAQLI ARAŞDIRMA
"Bu qurumun ləkələnmiş imici artıq aradan qaldırılmaqdadır və biz bunu alqışlayırıq..."
Dünyanın ilk Ebola peyvəndi təsdiqləndi
"Hökumət hələ uşaqpulu məsələsində birbaşa addımlar atılmasına hazır deyilsə, o zaman..."
Loading...
Lor Hospital
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Siyasət
“Heç bir lider Ərdoğan qədər istədiyini əldə edə bilmədi...”
Gündəm
“Haraya ki, türk ordusu girir, oraya hüzur, çörək, nizam gəlir”
Dünya
Beş milyon insan quraqlıq səbəbiylə qida böhranıyla üzləşəcək - BMT
Maraqlı
Ərdoğan-Tramp görüşü öncəsi Vaşinqton küçələrindəki qeyri-adi mikroavtobus şousu...
Gündəm
“Tariximizin azyaşlılara cizgi filmləri vasitəsi ilə təbliğinə ehtiyac var”
Həftənin ən çox oxunanları
"Bu o deməkdir ki, atam yaşadığı müddətdə hərəkət edə, danışa bilməyəcək..."
Telli Borçalıdan üzücü XƏBƏR - "Toyda yıxılıb, həkim çatana kimi keçinib"
"Hələ 2015-ci ildə getmək istədim, prezident dedi ki, hələ işlə, sonra Rövnəq müəllimə də demişdi ki..."
Suriya və Rusiya generalları Ərdoğanın sarayına bomba zərbələrini müzakirə edib - ŞOK
"Yalnız bu halda Türkiyə  Qarabağ savaşında Azərbaycana hərbi dəstək verə bilər...”
Yanvardan pensiyalar bu qədər ARTACAQ
PKK-çı kürdlərdən Rusiya-Türkiyə hərbi patrullarına VƏHŞİ HÜCUMUN VİDEOSU...
“Müharibə edəcəklərsə müharibə edəcəyik, döyüşəcəklərsə döyüşəcəyik” – “Qorxmuruq!”
Qalmaqallı biznesmenin maşınına bomba atıldı, cangüdənin başı qopdu - DƏHŞƏT + VİDEO
Talış kəndinə 42 erməni ailəsi qaytarıldı- Düşmən yeni savaşdan ehtiyatlanmır?..
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2019
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247