Xəbər lenti
24/01/2020 [16:01]:
Koronavirusun digər ölkələrə yayıla biləcəyi ehtimal olunur - ÜST
24/01/2020 [15:59]:
"Qapını açanda gördüm ki, alt paltarındadır, əlində də masaj üçün yağ var..."
24/01/2020 [15:57]:
Şahzadə Diananın anası ona "fahişə" deyirmiş... - FOTOLAR
24/01/2020 [15:55]:
Mixail Qusman Azərbaycan Prezidentinə təşəkkür edib
24/01/2020 [15:49]:
Şirvan şəhəri, Hacıqabul və Kürdəmir rayonlarından olan vətəndaşların qəbulu keçirilib
24/01/2020 [15:46]:
Jirinovski SSRİ-nin niyə dağıldığını açıqladı
24/01/2020 [15:44]:
Deputatlığa namizəd Ceyhun Yusifov kimdir? - Bioqrafiya
24/01/2020 [15:42]:
Dövlət qulluğuna qəbul olmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ!
24/01/2020 [15:41]:
“Azneft”də yeni təyinatlar olub
24/01/2020 [15:38]:
Yardımlı yollarında...
24/01/2020 [15:36]:
İki ölkə arasında casus mübahisəsi böyüyür- SON DƏQİQƏ...
24/01/2020 [15:34]:
Parlamentdə uşaqlar - Milli Məclis necə olmalı
24/01/2020 [15:33]:
“Böyük Çin Səddi”ni bağladılar- SƏBƏB...
24/01/2020 [15:29]:
Baş redaktor Prezident İlham Əliyevə, baş prokurora və nazirə müraciət etdi - SƏBƏB...
24/01/2020 [15:21]:
Özünəqəsd, xəstəlik, korrupsiya və cinayət mənbəyi - Ermənistan ordusu
24/01/2020 [15:19]:
Bəy ölümcül virusa yoluxdu, toy təxirə salındı
24/01/2020 [15:17]:
Qusarda qar qəzaya səbəb oldu: “ VAZ” yük maşınına çırpıldı - VİDEO
24/01/2020 [15:07]:
Çin təhlükəli virusun ilk fotosunu YAYDI
24/01/2020 [14:58]:
Anar: "AYB sədrliyinə yenidən namizədliyimi irəli sürəcəyəm"
24/01/2020 [14:56]:
Rusiyanın himni daha bir ərəb ölkəsində səhv səsləndirildi - VİDEO
24/01/2020 [14:47]:
Tanınmış həkim-idmançı Oqtay Mehtiyev deputatlığa namizədliyinin səbəblərini açıqladı
24/01/2020 [14:44]:
ÜST-ün icraçı direktoru vəfat edib
24/01/2020 [14:43]:
İlham Əliyevin Davosda İsveçrənin Montrö şəhərinin meri ilə görüşü olub
24/01/2020 [14:42]:
Deputatlığa namizədin oğlu hərbi xidmətə yola düşdü
24/01/2020 [14:26]:
Avropada hər 3 qadından biri zorakılığa məruz qalır-  Nəfs azadlığının nəticəsi...
24/01/2020 [14:19]:
ADNSU Şri Lankada keçirilən təhsil sərgisində təmsil olunub
24/01/2020 [14:05]:
Nərminin qətlində təqsirləndirilən İlkin: “Mən eləməmişəm, döyürdülər, “tok”a verirdilər”
24/01/2020 [13:59]:
Məşhur aktrisa enerji terapiyası zamanı özündən getdi- Maraqlı...
24/01/2020 [13:59]:
Qubalılar Vahid Əhmədovun gəlişinə böyük maraq göstərir - FOTO
24/01/2020 [13:47]:
“Təəssüf ki, xəsarət olmayanda bizdə cinayət işi qaldırılmır...”
24/01/2020 [13:42]:
Sabahdan məktəblərdə qış tətili başlayır
24/01/2020 [13:38]:
Bakıya və rayonlara qar yağacaq - 8 dərəcə şaxta olacaq
24/01/2020 [13:31]:
"Bakıda bu gün sulu qar yağsa da..." - Nazirlikdən AÇIQLAMA
24/01/2020 [13:28]:
QAT-dan növbəti erməni təxriabtları ilə bağlı çağırış
24/01/2020 [13:27]:
Tramp “Facebook” vasitəsilə 2020-də qələbə qazanacaq?
24/01/2020 [13:14]:
"Soyqırım" yalanının fəal təbliğatçısı olan erməni millət vəkili Nobelə namizəd göstərildi
24/01/2020 [13:14]:
Türkiyə Avropa Birliyindən 6 milyard avro TƏLƏB EDİR
24/01/2020 [13:14]:
Bakıda xadimə işlədiyi evi soydu
24/01/2020 [12:58]:
Bakı polisi uşaq oğurladığı iddia olunan qadını tapdı
24/01/2020 [12:56]:
Mingəçevirdə həbs olunanlar var - Baş Prokurorluqdan AÇIQLAMA
24/01/2020 [12:56]:
Dəniz Baykal xəstəxanaya yerləşdirilib
24/01/2020 [12:50]:
Otellərdə, liftlərdə bu rəqəmdən istifadə olunmur - Batil inanclar
24/01/2020 [12:34]:
Soros avtoritarizmlə mübarizə üçün 1 milyard dollar ayırır
24/01/2020 [12:28]:
3 min illik mumiyanın səsi eşidildi – Şok video
24/01/2020 [12:20]:
Çingiz Qənizadə Beyləqanda növbəti görüşlərini keçirib - FOTO
24/01/2020 [12:15]:
İsrail səfiri: “Azərbaycanın nasizmə qarşı mübarizədə verdiyi töhfəni yüksək dəyərləndiririk”
24/01/2020 [12:13]:
“Televizyalarda qəhrəmanlarımızla bağlı verilişlər yox səviyyəsindədir”
24/01/2020 [12:01]:
Nərmini öldürdüyünü İlkin işgəncə altında etiraf edib?
24/01/2020 [11:58]:
Dünya çempionunun tutduğu kriminal avtoritet azadlığa buraxıldı
24/01/2020 [11:58]:
ABŞ erməniləri Şuşadakı uşaq bağçalarına geyim dəstləri hədiyyə etdi
24/01/2020 [11:57]:
Azərbaycan polis xidmətlərinin etibarlılığına görə 30-cü yerdədir
24/01/2020 [11:46]:
237 nəfər deputat olmaq istəyindən imtina etdi - RƏSMİ
24/01/2020 [11:43]:
Xırdalanda su olmayacaq
24/01/2020 [11:41]:
Putin keçmiş nazirləri özünə köməkçi təyin etdi
24/01/2020 [11:39]:
Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsi sədrinin evində axtarış aparılıb
24/01/2020 [11:25]:
"Sürücüləri, vətəndaşları narazı salan digər məqamlar da aradan qaldırılmalıdır"
24/01/2020 [11:21]:
“Hadisənin baş verməsində müəmma var...” - Qəzada yanaraq ölən sahibkarın atası + FOTO
24/01/2020 [11:18]:
Çində korona virusundan ölənlərin sayı iyirmi beşə yüksəldi
24/01/2020 [11:05]:
Çinli alimlər: “Koronavirus yarasalardan yox, ilanlardan keçib”
24/01/2020 [11:02]:
BSU-da Rusiya Federasiyasının nümayəndələri ilə görüş -FOTOLAR
24/01/2020 [10:58]:
Plantasiyada dəhşətli yanğın: 12 ölü, 13 yaralı
24/01/2020 [10:51]:
Fəzail Ağamalının Salyandakı növbəti görüşü Aşağı və Yuxarı Noxudlu kəndlərində keçirildi - VİDEO
24/01/2020 [10:45]:
Bu xidmətindən yararlanan şəxslərin 36 faizi boşanmaqdan imtina edib - RƏSMİ
24/01/2020 [10:40]:
Dövlət Gömrük Komitəsinin Akademiyasının yaranmasının 8 ili tamam olur
24/01/2020 [10:37]:
Azərbaycan torpağında  iki erməni işğalçısı yaralandı- Kəlbəcər istiqamətində... 
24/01/2020 [10:22]:
İlham İsmayıla ağır itki üz verdi...
24/01/2020 [10:18]:
Bakı məktəbində qızları oğurlayan qadın peyda olub?- FOTO- RƏSMİAÇIQLAMA
24/01/2020 [10:16]:
AŞ PA müşahidəçiləri Bakıda görüşlərə başladı
24/01/2020 [10:14]:
"Nə 70 illik ömrünün son 15 ilində bu vəzifəni daşıyan səhiyyə naziri, nə də..."
24/01/2020 [10:13]:
Sabirabadda özünü rəisi kimi təqdim edən şəxs həbs olunub
24/01/2020 [10:11]:
Hərbi ekspert: "Azərbaycan ordusunun silah və texnika parkı 80% yenilənib"
24/01/2020 [10:09]:
Nərmin Quliyevanı qətlə yetirən şəxsə qarşı yeni ittiham irəli sürülüb
24/01/2020 [10:06]:
Ermənilərdən növbəti Qarabağ təxribatı - Şuşa qalası erməniləşdirilir...
24/01/2020 [09:55]:
Öldürücü virusun Azərbaycanda yayılma təhlükəsi var - baş infeksionistdən xəbərdarlıq
24/01/2020 [09:51]:
"Erməni Kəlbəcərin ekologiyasından ötrü canını qoyur - biz də Qobuda ev almaqdan ötrü min cildə giririk...”
24/01/2020 [08:03]:
“Dünyanın sonuna 100 saniyə qaldı!..”-  “Qiyamət saatı” irəli çəkildi...
24/01/2020 [07:33]:
"Intihar edən insan Allahın iradəsi əleyhinə gedər və özünü cəhənnəm əhlindən edər..."
24/01/2020 [00:27]:
"Qarabağ cəhənnəmə çevrilməlidir, hər gün Ermənistana əsgər meyiti getməlidir..."
24/01/2020 [00:26]:
Rafiq Əliyevlə bağlı iki möhtəşəm kitab təqdim ediləcək
24/01/2020 [00:24]:
Azərbaycanlıları belə qırdılar: Rus TV-sində şok - Video
Bütün arxiv bir sırada
10/12/2019 [22:43] - Cəmiyyət - ( 835 dəfə baxılıb)

“Soydaş” haqqında qanun bizim üçün niyə vacibdir?



Öncə bu suala cavab verək - Soydaş kimdir və bizim üçün hansı anlam kəsb edir? 

Son onilliklərdə daha çox yayqınlaşan bu söz özündə soyu bir olan insanlar toplumunu ehtiva edir. Sovetlər dönəmində daha çox həmvətən ifadəsi istifadə edilərdi ki, bu da özündə daha çox eyni coğrafi məkan - vətən faktorunu ehtiva edirdi. Soydaş isə özündə dünyanın istənilən nöqtəsində yaşayan  millətimizin nümayəndələrini ehtiva edən ifadədir. Soydaşın hüdudları bütün türkdilli xalqları belə əhatə etsə də, bu gün soydaşın hüquqi çərçivəsini tarixi  Azərbaycan coğrafiyasında axtarmalı oluruq. Söhbət Azərbaycan Respublikasından başqa, Güney Azərbaycan, Borçalı, Dərbənd, bu gün artıq  soydaşlarımızın yaşamadığı İrəvan Xanlığı, Göyçə və Zəngəzur, qardaş Türkiyədə, eləcə də dünyanın istənilən nöqtəsində soy-kökü olaraq coğrafiyaya bağlı insanlardan gedir. O insanlar ki, Azərbaycan Respublikasını gerçəkdən öz vətənləri, milli dövlətləri bilirlər, eləcə də Azərbaycanın milli dövlət maraqlarının qorunmasında hər zaman maraqlıdırlar.

Ölkəmiz 28 ildir öz müstəqilliyinə qovuşsa da, təəssüf ki, sayı 50 milyonu aşan soydaşlarımızla bağlı ortaya əsaslı konsepsiya qoya bilməmişdir. Etiraf etmək lazımdır ki, soydaşlarımızla bağlı ən təsirli mövqelər də məhz elə müstəqilliyimizin ilk illərində 1992-93-cü illərdə sərgilənmişdi. Bu əsnada Bütöv Azərbaycan idealının müəllifi , prezident Əbülfəz Elçibəyin rolu müstəsna əhəmiyyətlidir. Özü də bu mövqe təkcə bəyanatlarla məhdudlaşmırdı. Həmin illərdə Güney Azərbaycandan vətənin quzeyinə ana dilində ali təhsil üçün yüzlərlə gəncin gəlməsini və dövlət hesabına təhsilə başlamasını xüsusi qeyd etmək lazımdır. Sonrakı dönəmdə təəssüf ki, güneyli soydaşlarımız üçün bu imkanlar tanınmadı ki heç, onların yeganə müstəqil vətənlərindən deportasiyası da  başlandı. Əslində həmin dövrdə soydaşlarımızın Azərbaycan Respublikasında yerləşməsi üçün milli və mənəvi zəminlər mövcud olsa da, hüquqi əsaslar yox idi. Yəni bu sahəni tənzimləyəcək qanunlara ehtiyac duyulurdu. Azərbaycan Respublikasından xaricdə yaşayan soydaşlarımızla , başqa ifadə ilə dünya azərbaycanlıları ilə bağlı ilk önəmli hüquqi akt 2002-ci ilin 27 dekabrında qəbul edildi. Əslində dünya azərbaycanlıları ifadəsi özü də 1995-ci il konstitusiyasında millətimizin və dilimizin adı ilə bağlı yol verilmiş böyük yanlışlığın( ən yumşaq anlamda) tərkib hissəsi, davamı idi. Bəs, bu qanunun mahiyyəti nədər ibarət idi?

Cəmi 11 maddəlik Xaricdə yaşayan azərbaycanlılarla bağlı dövlət siyasəti haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNUnun qəbul edilməsində əsas məqsədin soydaşlarımızın milli özgünlüyünün qorunub saxlanması və inkişaf etdirilməsi olduğu bildirilirdi. Qanunun 1-ci maddəsində isə xaricdə yaşayan azərbaycanlılar anlayışına verilən hüquqi tərif və təsnifat belə idi.

1. Bu Qanunun məqsədləri üçün "xaricdə yaşayan azərbaycanlılar" dedikdə, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda yaşayan və özünü azərbaycanlı hesab edən aşağıdakı şəxslər başa düşülür:

1.1.1. Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları və onların övladları;

1.1.2. əvvəllər Azərbaycan SSR-nin və ya Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları olmuş şəxslər və onların övladları;

1.2. "Xaricdə yaşayan azərbaycanlılar" anlayışı həmçinin bu Qanunun 1.1.1 və 1.1.2-ci maddələrində göstərilmiş kateqoriyalara aid olmayan, lakin etnik, dil, mədəniyyət və ya tarixi əlaqələr baxımından özünü azərbaycanlı hesab edən şəxslərə və onların övladlarına da şamil olunur.
Qanunun 1.1.2 maddəsində nəzərdə tutulan Azərbaycan SSR vətəndaşları olmuş şəxslər və onların övladları kateqoriyası isə kifayət qədər mübahisəli, ziddiyətli və qüsurlu idi. Çünki həmin məntiqlə vaxtilə Azərbaycancan SSR-də yaşayan ermənilər də (söhbət əsasən Qarabağın işğalı üçün vaxtilə erməni kilsələrinə maddi yardım edən, Sumqayıtda qırğın törədən və bu gün xaricdə yaşayan ermənilərdən gedir) qanunla xaricdə yaşayan azərbaycanlı statusuna malik olmalıdır. Baxmayaraq ki, qanunun 1.2 maddəsində soydaşlarımızla bağlı, etnik, dil, mədəniyyət və ya tarixi əlaqələr baxımından özünü azərbaycanlı hesab edənlərin xaricdə yaşayan azərbaycanlı hesab edilməsi xüsusunda da maddə yer almışdır. Amma bu maddə qanunun qəbul edildiyi 17 il ərzində bütünlükdə soydaşlarımıza deyil, yalnız mövcud iqtidarın siyasətini dəstəkləyən bir qrup azərbaycanlıya şamil olunduğunu praktik olaraq da ortaya qoydu. 

Sonrakı illərdə də soydaşlarımızla bağlı durum  “Azərbaycan 50 milyon azərbaycanlının vətənidir” kimi pafoslu bəyanatlardan o tərəfə keçmədi. Halbuki dövlət başçısı tərəfindən belə bir bəyanatın səslənməsinin arxasında güclü hüquqi baza da tələb edilirdi. Halbuki 2013-cü ilin iyulunda uzun müzakirələrdən sonra qəbul edilən Miqrasiya məcəlləsilə yenə həmin bəyanat arasında dərin uçurum müşahidə edildi. Elə Miqrasiya məcəlləsinin 3.0.1 maddəsində təsbit edilən əcnəbi anlayışı üzərində dayanmaq kifayətdir. Hələ 2013-cü ilin iyununda bu haqda yazmışdım ki, bu qanunda soydaşlarımızla dünyanın ucqar nöqtəsində yaşayan hər hansı Madaqaskar, Cibuti vətəndaşını  eyniləşdirmək ölkə prezidentinin Dünya Azərbaycanlılarının Qurultayında 50 milyonluq azərbaycanlı ilə bağlı səsləndirdiyi bəyanata adekvat deyil. Dünyanın bütün nöqtələrində yaşayan insanlara sayğımız var, amma soydaşlarımıza sahib çıxmaq missiyası da məhz Azərbaycan Dövlətinin öhdəsinədir. 

Son günlər artıq Soydaş haqqında qanunun hazırlanması ilə bağlı sevindirici xəbərlər dolaşmaqdadır. Hətta qanun layihəsinin hazır olduğu haqda açıqlamalara da rast gəldim. Düşünürəm ki, bu qanunun qəbul edilməsi dünyanın istənilən nöqtəsində yaşayan soydaşlarımızla bağlı , dövlət olaraq onlara sahib çıxmaq baxımından olduqca önəmlidir, həm də bu sferada yeni səhifənin açılması deməkdir. Dünya azərbaycanlıları Azərbaycanı öz vətənləri hesab edirlərsə, Vətən( dövlət) də onlara vətəndaş( soydaş) dəyəri verməlidir. Sözü gedən qanunun qəbul edilməsi ayrı-ayrı ölkələrdə, hətta qitələrdə, fərqli mədəniyyətlərdə yaşayan soydaşlarımızın Azərbaycana kütləvi inteqrasiyasını sürətləndirə bilər. Şübhəsiz bu inteqrasiyanın milli mənəvi cəhətlərilə yanaşı həm siyasi, həm də iqtisadi faydalarının da olacağı mütləqdir. Düşünürəm ki, yeni formalaşacaq parlamentin ilk qəbul edəcəyi qanun məhz soydaşlarımızla bağlı olmalıdır. Yəqin bu qanunun qəbul edilməsi soydaşlarımızla bağlı məhdud həddə də olsa indiyədək mövcud olmuş qanunvericilik aktlarındakı qüsurların da aradan qaldırılmasına səbəb olacaqdır. 

Rüfət Muradlı

Baş redaktor Prezident İlham Əliyevə, baş prokurora və nazirə müraciət etdi - SƏBƏB...
Alt paltarı ilə işə gələn polis məmuruna məhkəmə haqq qazandırdı - MARAQLI... + VİDEO
İşçilərə verilən "cəza" bütün dünyanın diqqətini çəkdi - AĞLASIĞMAZ...+ VİDEO
Əli Məsimlinin Oxud kəndində seçicilərlə görüşü keçirildi - FOTOLAR
Deputatlığa namizəd Mehdiabadda məskunlaşmış cəbrayıllılarla görüşdü - FOTOLAR
Loading...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Dünya
Avropada hər 3 qadından biri zorakılığa məruz qalır-  Nəfs azadlığının nəticəsi...
Dünya
Məşhur aktrisa enerji terapiyası zamanı özündən getdi- Maraqlı...
Siyasət
"Rəsmi Bakı mütləq "Qarabağ seçimi" ilə məşğul olmalıdır..."
Maraqlı
Britaniya kral ailəsi haqda  satirik cizgi filmi çəkildi...-FOTO
Köşə
“Deputat seçilən deyil, toyuqlarımız əldən getdi...”
Həftənin ən çox oxunanları
Aldadılan qadının qisası dəhşət saçdı - Ərinin cinsi orqanına... + FOTOLAR
İranlı general Elçin Quliyevin barmağına niyə üzük taxdı? – Üzüyün hərbi-siyasi anlamı...
Dünya bu fahişə qayınanadan danışır - Kürəkənindən hamilə qaldı...
“O qızları da, əxlaqsızlıqla məşğul olan ərəbləri də güllələmək lazımdır...”
Rəqqasə Aygünün kişi həmkarı ilə açıq-saçıq rəqsi səs-küy yaratdı - VİDEO
Məşhur meyxanaçanın bacısı oğlunun intiharının təfərrüatı- Bütün gecəni dayısı ilə nələrdən danışıb?
İsrail sərnişin təyyarələrini raketlərdən belə qoruyur- Analoqu olmayan təhlükəsizlik sistemi (FOTOLAR)
Gürcülər Ermənistana gedən  dövlət yolunu bağladı...-FOTO
Gəncədəki dəhşətli qəzanın baş vermə anı - ANBAAN VİDEO
“Qarabağa gedən cəmi bir turist avtobusu dronla vurulsa, turist axınına son qoyular...”
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247