Xəbər lenti
29/09/2020 [21:39]:
Ağdamda yaşayış evinə top mərmisi düşüb
29/09/2020 [21:38]:
“Ermənilərin zəif yerləri olduqca çoxdur, bu mənada da bizim üstünlüklərimiz yetərlidir”  
29/09/2020 [21:37]:
“Reuters” ermənilərin yalanını ifşa etdi
29/09/2020 [21:34]:
Paşinyan Putinə zəng edərək narahatlığını ifadə edib
29/09/2020 [21:32]:
Ermənilər Füzuli rayonundakı Zobucuq ikinci qəsəbəsindəki xəstəxananı atəşə tutub - FOTO
29/09/2020 [21:23]:
Azərbaycanın Baş prokuroru Rusiyanın Baş prokuroruna müraciət etdi
29/09/2020 [20:56]:
Azərbaycanın Baş Naziri Türkiyənin Vitse-prezidenti ilə telefonla danışıb
29/09/2020 [20:50]:
ANAMA cəbhəboyu ərazilərdə keçirilmiş əməliyyatlar barədə məlumat yaydı - FOTO
29/09/2020 [20:35]:
“Qoy Uca Tanrı hər bir azərbaycanlıya müqəddəs Qarabağ torpağını öpməyi nəsib etsin!”
29/09/2020 [20:22]:
“Biz işğalçıya qarşı adekvat cavab verməyə məcbur oduq”
29/09/2020 [20:21]:
Prezident İlham Əliyevin “RTR Planeta” kanalına müsahibəsi - CANLI
29/09/2020 [20:01]:
Bir doza peyvənd üçün 250 min köpək balığı öldürülür...
29/09/2020 [19:57]:
Ədliyyə işçiləri Silahlı Qüvvələrə Yardım Fonduna 1 milyon 600 min manat köçürdü
29/09/2020 [19:39]:
İranda 3 SEPAH üzvü öldürülüb
29/09/2020 [19:36]:
Ermənistan mətbuatının növbəti yalanı ifşa olundu - FOTO
29/09/2020 [19:35]:
Azərbaycan ordusunun uğurlu əks-hücumu Kəlbəcərdəki qızıl yatağını işlədən Rusiya şirkətini də “vurdu"... 
29/09/2020 [19:30]:
Ermənistan Azərbaycana hücumdan əvvəl PKK terror təşkilatı ilə razılaşıb - Türkiyə mətbuatı
29/09/2020 [19:29]:
Şagirdlərin kabus görməsinə səbəb olan müəllim işdən qovuldu...
29/09/2020 [19:11]:
Prezident: "Son 15 ildə Azərbaycan 120-yə yaxın ölkəyə maliyyə və humanitar yardımı göstərib"
29/09/2020 [19:10]:
"Kartaş Mr. FİX" şirkəti Silahlı Qüvvələrə Dəstək Fonduna 100 min manat vəsait köçürdü
29/09/2020 [19:09]:
Hədiyyə verilən köpəkbalığı dişi iki ölkə arasında gərginlik yaratdı...
29/09/2020 [19:03]:
Hikmət Hacıyev: “Ermənistana məxsus Su-25 təyyarəsinin guya F-16 təyyarəsi ilə vurulması barədə xəbərlər cəfəngiyyatdır”
29/09/2020 [18:59]:
“Azərbaycan BMT-yə iki dəfə könüllü milli hesabat təqdim edən azsaylı ölkələrdən biridir”
29/09/2020 [18:57]:
"Ermənistanın etirafları göstərir ki, düşmən bataqlıqdan çıxmaq üçün yollar axtarır"
29/09/2020 [18:48]:
“Türkiyə Ermənistanın təyyarəsini vurmayıb”- Rəsmi Ankara
29/09/2020 [18:44]:
Ermənilərin yaşayış məntəqələrini atəşə tutması nəticəsində daha bir mülki şəxs həlak olub
29/09/2020 [18:42]:
İlham Əliyev dövlət və hökumət başçılarının toplantısında videoformatda çıxış edib
29/09/2020 [18:39]:
"Küveyt əmiri sağdır" - Hökumət sözçüsü
29/09/2020 [18:37]:
Rusiya XİN-də Azərbaycan və Ermənistan səfirlərinin iştirakı ilə görüş keçirilir
29/09/2020 [18:31]:
Azərbaycan MN ermənilərin Su-25 təyyarəsinin vurulması iddiasına reaksiya verdi
29/09/2020 [18:26]:
Parkda başına gələn hadisə ilə adını tarixə qızl hərflərlə yazdırdı...
29/09/2020 [18:16]:
"Problemin həllində İsveç də məsuldur, odur ki, sizə müraciət etməyə qərar verdim..."
29/09/2020 [18:13]:
Ermənilərin öldürdüyü mülki şəxslərin sayı 12-yə çatıb - RƏSMİ
29/09/2020 [18:07]:
Qənirə Paşayeva Türk dünyasının bir sıra media orqanlarına müsahibə verib
29/09/2020 [18:05]:
Rusiya və ABŞ rəsmiləri Dağlıq Qarabağdakı vəziyyəti müzakirə edirlər
29/09/2020 [18:03]:
Niyaməddin Orduxanlı qardaşı oğlunu yola saldı - FOTO
29/09/2020 [17:59]:
Aviqdor Liberman: "Haqq-ədalət Azərbaycanın tərəfindədir"
29/09/2020 [17:58]:
Nigar Camaldan ordumuza dəstək - VİDEO
29/09/2020 [17:57]:
Gürcü tarixçi: “Azərbaycan xalqının səbri tükənib”
29/09/2020 [17:56]:
Azərbaycanda sahibkarlara daha 117 milyon manat yardım göstərilib
29/09/2020 [17:55]:
Ermənilərə dua istəyən Kardaşyanı biabır edən türk aparıcıdan - AÇIQLAMA
29/09/2020 [17:45]:
Bakıda polis COVID-19-un qarşının alınması məqsədi ilə tədbirlər keçirir - FOTO
29/09/2020 [17:43]:
Ermənistanın cəbhə xətti boyu mülki əhaliyə qarşı etdiyi hücumlarla bağlı bəyanat
29/09/2020 [17:42]:
Diyanət İşləri Başqanı: "Türk milləti hər zaman azərbaycanlı qardaşlarının yanındadır"
29/09/2020 [17:41]:
Ermənilərin ağır artilleriyadan atdığı mərmi yaşayış evinə düşüb - FOTO
29/09/2020 [17:40]:
Erməni filmi Moskva Beynəlxalq Kino Festivalının proqramından çıxarılıb
29/09/2020 [17:13]:
Azərbaycanda son sutkada 58 nəfər COVID-19-a yoluxub, 102 nəfər sağalıb, 2 nəfər vəfat edib
29/09/2020 [17:02]:
Müharibə, yaxud döyüşlər niyə başladı?
29/09/2020 [16:59]:
Küveyt əmiri vəfat edib
29/09/2020 [16:57]:
Azərbaycan Ordusunda tibbi təminat, təchizat və qan ehtiyatları ilə bağlı heç bir problem yoxdur
29/09/2020 [16:42]:
Səməd Seyidov TBMM rəsmisi Akif Kılıcla telefonla danışııb
29/09/2020 [16:41]:
İraq mediası PKK terrorçularının Ermənistana göndərilməsini təsdiqlədi - FOTOLAR
29/09/2020 [16:38]:
Dövlət Xidməti: Hərbi vəzifəlilərin səfərbərlik üzrə yola salınmasına başlanılıb
29/09/2020 [16:35]:
Artilleriya bölmələri düşmənə sarsıdıcı zərbələr endirir - VİDEO
29/09/2020 [16:28]:
Ermənilərin təxribatı nəticəsində yaralanan mülki şəxslərin sayı 33-ə çatıb
29/09/2020 [16:19]:
Rusiyalı iş adamı Azərbaycan xalqını Ali Baş komandanı dəstəkləməyə çağırdı
29/09/2020 [15:57]:
Vaqif Əsədovun oğlu könüllü olaraq döyüşə getdi
29/09/2020 [15:52]:
Texnikumların boş qalan yerlərinə qəbul elan edildi
29/09/2020 [15:49]:
Səfərbərlikdən yayınanları hansı cəza gözləyir?
29/09/2020 [15:44]:
“Kəndimiz uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etmək istəyirəm...”
29/09/2020 [15:44]:
Məktəblərdə bufetlərin istifadəsinə icazə verilir - RƏSMİ
29/09/2020 [15:43]:
Ermənilər Kəlbəcərdəki qızıl mədənlərini BAĞLADI
29/09/2020 [15:41]:
Çinli gənclər Qarabağla bağlı paylaşım edib
29/09/2020 [15:40]:
FHN: Cəbhəboyu zonada lazımi sayda müvəqqəti daldalanacaqlar yaradılıb
29/09/2020 [15:40]:
Ermənilərin yaşayış məntəqəsini atəşə tutması nəticəsində daha bir mülki şəxs ölüb
29/09/2020 [15:32]:
Müdafiə Nazirliyindən Ermənistana S-300 XƏBƏRDARLIĞI
29/09/2020 [15:30]:
Şuşakənddə erməni qərargahı məhv edildi - VİDEO
29/09/2020 [15:26]:
Köçəryan Qarabağa gəldi
29/09/2020 [15:09]:
Əfsanəvi futbolçu Azərbaycanla bağlı paylaşım etdi - FOTO
29/09/2020 [15:06]:
Dağlıq Qarabağın azərbaycanlı icması beynəlxalq təşkilatlara müraciət ünvanladı
29/09/2020 [14:58]:
Hərbi vəziyyətin tələblərinə riayət etmək hər bir vətəndaşın borcu və şəxsi məsuliyyətidir
29/09/2020 [14:52]:
“Azərbaycan Qarabağda beynəlxalq terrorizmə qarşı mübarizə aparır”
29/09/2020 [14:47]:
“Vəziyyəti stabildir, reanimasiyadadır” - İnsult keçirən Arif Babayevin oğlu danışdı
29/09/2020 [14:40]:
"Biz erməni xalqına da başa salacağıq ki, adam qonşusuna qarşı bu cür xəyanətkar olmaz"
29/09/2020 [14:38]:
Çavuşoğlu Xəzər İbrahimi Ankaradakı iqamətgahında ziyarət edib
29/09/2020 [14:36]:
Azərbaycanda daha 10 şagird koronavirusa yoluxub
29/09/2020 [14:35]:
"Madagizdəki erməni əsgərləri döyüşə girməkdən imtina edir, döyüş əməliyyatı rayonunu tərk edirlər"
29/09/2020 [14:34]:
Çavuşoğlu: “Qarabağ münaqişəsini kökündən həll etmək istəyirik”
29/09/2020 [14:34]:
"İndi dəmir barmaqlıqlar arasında yox, Ali Baş Komandanımın müsəlləh əsgəri olmalıydım"
29/09/2020 [14:33]:
Ordumuz tərəfindən öldürülən erməni komandirinin vəsiqəsinin fotoları yayılıb - FOTO
Bütün arxiv bir sırada
10/12/2019 [22:43] - Cəmiyyət - ( 930 dəfə baxılıb)

“Soydaş” haqqında qanun bizim üçün niyə vacibdir?



Öncə bu suala cavab verək - Soydaş kimdir və bizim üçün hansı anlam kəsb edir? 

Son onilliklərdə daha çox yayqınlaşan bu söz özündə soyu bir olan insanlar toplumunu ehtiva edir. Sovetlər dönəmində daha çox həmvətən ifadəsi istifadə edilərdi ki, bu da özündə daha çox eyni coğrafi məkan - vətən faktorunu ehtiva edirdi. Soydaş isə özündə dünyanın istənilən nöqtəsində yaşayan  millətimizin nümayəndələrini ehtiva edən ifadədir. Soydaşın hüdudları bütün türkdilli xalqları belə əhatə etsə də, bu gün soydaşın hüquqi çərçivəsini tarixi  Azərbaycan coğrafiyasında axtarmalı oluruq. Söhbət Azərbaycan Respublikasından başqa, Güney Azərbaycan, Borçalı, Dərbənd, bu gün artıq  soydaşlarımızın yaşamadığı İrəvan Xanlığı, Göyçə və Zəngəzur, qardaş Türkiyədə, eləcə də dünyanın istənilən nöqtəsində soy-kökü olaraq coğrafiyaya bağlı insanlardan gedir. O insanlar ki, Azərbaycan Respublikasını gerçəkdən öz vətənləri, milli dövlətləri bilirlər, eləcə də Azərbaycanın milli dövlət maraqlarının qorunmasında hər zaman maraqlıdırlar.

Ölkəmiz 28 ildir öz müstəqilliyinə qovuşsa da, təəssüf ki, sayı 50 milyonu aşan soydaşlarımızla bağlı ortaya əsaslı konsepsiya qoya bilməmişdir. Etiraf etmək lazımdır ki, soydaşlarımızla bağlı ən təsirli mövqelər də məhz elə müstəqilliyimizin ilk illərində 1992-93-cü illərdə sərgilənmişdi. Bu əsnada Bütöv Azərbaycan idealının müəllifi , prezident Əbülfəz Elçibəyin rolu müstəsna əhəmiyyətlidir. Özü də bu mövqe təkcə bəyanatlarla məhdudlaşmırdı. Həmin illərdə Güney Azərbaycandan vətənin quzeyinə ana dilində ali təhsil üçün yüzlərlə gəncin gəlməsini və dövlət hesabına təhsilə başlamasını xüsusi qeyd etmək lazımdır. Sonrakı dönəmdə təəssüf ki, güneyli soydaşlarımız üçün bu imkanlar tanınmadı ki heç, onların yeganə müstəqil vətənlərindən deportasiyası da  başlandı. Əslində həmin dövrdə soydaşlarımızın Azərbaycan Respublikasında yerləşməsi üçün milli və mənəvi zəminlər mövcud olsa da, hüquqi əsaslar yox idi. Yəni bu sahəni tənzimləyəcək qanunlara ehtiyac duyulurdu. Azərbaycan Respublikasından xaricdə yaşayan soydaşlarımızla , başqa ifadə ilə dünya azərbaycanlıları ilə bağlı ilk önəmli hüquqi akt 2002-ci ilin 27 dekabrında qəbul edildi. Əslində dünya azərbaycanlıları ifadəsi özü də 1995-ci il konstitusiyasında millətimizin və dilimizin adı ilə bağlı yol verilmiş böyük yanlışlığın( ən yumşaq anlamda) tərkib hissəsi, davamı idi. Bəs, bu qanunun mahiyyəti nədər ibarət idi?

Cəmi 11 maddəlik Xaricdə yaşayan azərbaycanlılarla bağlı dövlət siyasəti haqqında AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QANUNUnun qəbul edilməsində əsas məqsədin soydaşlarımızın milli özgünlüyünün qorunub saxlanması və inkişaf etdirilməsi olduğu bildirilirdi. Qanunun 1-ci maddəsində isə xaricdə yaşayan azərbaycanlılar anlayışına verilən hüquqi tərif və təsnifat belə idi.

1. Bu Qanunun məqsədləri üçün "xaricdə yaşayan azərbaycanlılar" dedikdə, Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda yaşayan və özünü azərbaycanlı hesab edən aşağıdakı şəxslər başa düşülür:

1.1.1. Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları və onların övladları;

1.1.2. əvvəllər Azərbaycan SSR-nin və ya Azərbaycan Respublikasının vətəndaşları olmuş şəxslər və onların övladları;

1.2. "Xaricdə yaşayan azərbaycanlılar" anlayışı həmçinin bu Qanunun 1.1.1 və 1.1.2-ci maddələrində göstərilmiş kateqoriyalara aid olmayan, lakin etnik, dil, mədəniyyət və ya tarixi əlaqələr baxımından özünü azərbaycanlı hesab edən şəxslərə və onların övladlarına da şamil olunur.
Qanunun 1.1.2 maddəsində nəzərdə tutulan Azərbaycan SSR vətəndaşları olmuş şəxslər və onların övladları kateqoriyası isə kifayət qədər mübahisəli, ziddiyətli və qüsurlu idi. Çünki həmin məntiqlə vaxtilə Azərbaycancan SSR-də yaşayan ermənilər də (söhbət əsasən Qarabağın işğalı üçün vaxtilə erməni kilsələrinə maddi yardım edən, Sumqayıtda qırğın törədən və bu gün xaricdə yaşayan ermənilərdən gedir) qanunla xaricdə yaşayan azərbaycanlı statusuna malik olmalıdır. Baxmayaraq ki, qanunun 1.2 maddəsində soydaşlarımızla bağlı, etnik, dil, mədəniyyət və ya tarixi əlaqələr baxımından özünü azərbaycanlı hesab edənlərin xaricdə yaşayan azərbaycanlı hesab edilməsi xüsusunda da maddə yer almışdır. Amma bu maddə qanunun qəbul edildiyi 17 il ərzində bütünlükdə soydaşlarımıza deyil, yalnız mövcud iqtidarın siyasətini dəstəkləyən bir qrup azərbaycanlıya şamil olunduğunu praktik olaraq da ortaya qoydu. 

Sonrakı illərdə də soydaşlarımızla bağlı durum  “Azərbaycan 50 milyon azərbaycanlının vətənidir” kimi pafoslu bəyanatlardan o tərəfə keçmədi. Halbuki dövlət başçısı tərəfindən belə bir bəyanatın səslənməsinin arxasında güclü hüquqi baza da tələb edilirdi. Halbuki 2013-cü ilin iyulunda uzun müzakirələrdən sonra qəbul edilən Miqrasiya məcəlləsilə yenə həmin bəyanat arasında dərin uçurum müşahidə edildi. Elə Miqrasiya məcəlləsinin 3.0.1 maddəsində təsbit edilən əcnəbi anlayışı üzərində dayanmaq kifayətdir. Hələ 2013-cü ilin iyununda bu haqda yazmışdım ki, bu qanunda soydaşlarımızla dünyanın ucqar nöqtəsində yaşayan hər hansı Madaqaskar, Cibuti vətəndaşını  eyniləşdirmək ölkə prezidentinin Dünya Azərbaycanlılarının Qurultayında 50 milyonluq azərbaycanlı ilə bağlı səsləndirdiyi bəyanata adekvat deyil. Dünyanın bütün nöqtələrində yaşayan insanlara sayğımız var, amma soydaşlarımıza sahib çıxmaq missiyası da məhz Azərbaycan Dövlətinin öhdəsinədir. 

Son günlər artıq Soydaş haqqında qanunun hazırlanması ilə bağlı sevindirici xəbərlər dolaşmaqdadır. Hətta qanun layihəsinin hazır olduğu haqda açıqlamalara da rast gəldim. Düşünürəm ki, bu qanunun qəbul edilməsi dünyanın istənilən nöqtəsində yaşayan soydaşlarımızla bağlı , dövlət olaraq onlara sahib çıxmaq baxımından olduqca önəmlidir, həm də bu sferada yeni səhifənin açılması deməkdir. Dünya azərbaycanlıları Azərbaycanı öz vətənləri hesab edirlərsə, Vətən( dövlət) də onlara vətəndaş( soydaş) dəyəri verməlidir. Sözü gedən qanunun qəbul edilməsi ayrı-ayrı ölkələrdə, hətta qitələrdə, fərqli mədəniyyətlərdə yaşayan soydaşlarımızın Azərbaycana kütləvi inteqrasiyasını sürətləndirə bilər. Şübhəsiz bu inteqrasiyanın milli mənəvi cəhətlərilə yanaşı həm siyasi, həm də iqtisadi faydalarının da olacağı mütləqdir. Düşünürəm ki, yeni formalaşacaq parlamentin ilk qəbul edəcəyi qanun məhz soydaşlarımızla bağlı olmalıdır. Yəqin bu qanunun qəbul edilməsi soydaşlarımızla bağlı məhdud həddə də olsa indiyədək mövcud olmuş qanunvericilik aktlarındakı qüsurların da aradan qaldırılmasına səbəb olacaqdır. 

Rüfət Muradlı

loading...
Bir doza peyvənd üçün 250 min köpək balığı öldürülür...
Şagirdlərin kabus görməsinə səbəb olan müəllim işdən qovuldu...
Hədiyyə verilən köpəkbalığı dişi iki ölkə arasında gərginlik yaratdı...
Parkda başına gələn hadisə ilə adını tarixə qızl hərflərlə yazdırdı...
Çavuşoğlu: “Qarabağ münaqişəsini kökündən həll etmək istəyirik”
Aqro İnvest və İstehsalat MMC
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
“Kəndimiz uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etmək istəyirəm...”
Köşə
“Azərbaycan Qarabağda beynəlxalq terrorizmə qarşı mübarizə aparır”
Cəmiyyət
“Vəziyyəti stabildir, reanimasiyadadır” - İnsult keçirən Arif Babayevin oğlu danışdı
Cəmiyyət
"Biz erməni xalqına da başa salacağıq ki, adam qonşusuna qarşı bu cür xəyanətkar olmaz"
Siyasət
"Təmsil etdiyim bögələrin sakinləri silaha sarılaraq torpaqlarımızın işğaldan azad olunmasına hazırdır”

Yazar
Seymur Əliyev
“Azərbaycan Qarabağda beynəlxalq terrorizmə qarşı mübarizə aparır”
İlham İsmayıl
Murovdan Araza qədər – Zəfər sənindir, əsgər!
Seymur Verdizadə
Kişiliyin çatırsa, indi Qarabağa gəl...
Sultan Laçın
“Ön cəbhədə olmayanlar peyğəmbərlərimizin silahına sarılmalıdır... "
Həftənin ən çox oxunanları
10 minlik ordu Ermənistana girəcəkdi... - Xlopotov
Azərbaycan ordusunun itkiləri açıqlandı - RƏSMİ
AMEA-da qalmaqal: Professorun açıqlamaları akademiyanı lərzəyə gətirdi + VİDEO
Şəbnəm Tovuzlunun erotik dərdi...
Azərbaycanda nazir erməni gözəlçəsinin gecə təklifini rədd edib kabinetindən qovdu...
Separatçı rejim ermənilərin Qarabağdan təcili təxliyyəsi  haqda qərar verdi?..- FOTO-SƏNƏD
“Ögey ana” filminin Cəmiləsi: “Həyat yoldaşım qəfildən rəhmətə getdi, iki qızımı...”+FOTOLAR
“Ordumuzun müzəffər savaşının ən ağır cəbhələrində,  birbaşa səngərdə də  vuruşmağa hazıram…”
“Türkiyənin Suriya və Liviyada Rusiyanın başına gətirdiyini, Azərbaycan Cənubi Qafqazda gətirəcək”
"Rusiya bundan imtina etməsə, Azərbaycanda Türkiyənin hərbi bazaları yaradılmalıdır..."
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247