Xəbər lenti
22/02/2020 [17:10]:
MSK-nın rəsmi təmsilçisi: "Qadınsan, get bozbaşını bişir" - Qalmaqal
22/02/2020 [17:08]:
MSK Ləman Ələşrəfqızının şikayətini növbəti iclasa SAXLADI
22/02/2020 [17:04]:
Neftçalanın sabiq icra başçısı və onunla birgə saxlanılan şəxslər məhkəmə qarşısına çıxarılıb
22/02/2020 [17:00]:
İlham Əliyev Yaponiyanın İmperatorunu təbrik etdi
22/02/2020 [16:58]:
İlham Əliyev bir qrup şəxsi təltif etdi - SƏRƏNCAM
22/02/2020 [16:56]:
Yaqub Mahmudov Paşinyana sərt cavab verib - VİDEO
22/02/2020 [16:53]:
Almaniyada Ümumavropa Qarabağ mitinqi - CANLI
22/02/2020 [16:50]:
Pakistanda Azərbaycanın ərazi bütövlüyü ilə bağlı qətnamə qəbul olundu
22/02/2020 [16:48]:
Prezident onlara fəxri ad verdi - SİYAHI
22/02/2020 [16:47]:
MSK daha 2 məntəqənin nəticələrini etibarsız saydı - YENİLƏNİB
22/02/2020 [16:46]:
İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva Vatikanda Müqəddəs Taxt-Tacın dövlət katibi ilə görüşdü
22/02/2020 [16:45]:
Əli Əsədov yeni qərar imzalayıb
22/02/2020 [16:35]:
İlham Əliyev və Mehriban Əliyeva Vatikanda Papa Fransisk ilə görüşdü
22/02/2020 [16:12]:
Tutulan sabiq icra başçısının eşşək ferması üzə çıxdı - FOTOLAR
22/02/2020 [15:59]:
Azərbaycanlıların Berlin yürüşü Türkiyə mətbuatında - VİDEO
22/02/2020 [15:45]:
Sevda Namiq Qaraçuxurludan danışıb etiraf etdi: “Onun yaradıcılığını sevirəm” -VİDEO
22/02/2020 [15:38]:
Türkiyə Suriya ilə sərhədə ağır silah yerləşdirdi
22/02/2020 [15:25]:
Rayon başçısı  koronavirusa yoluxdu...
22/02/2020 [15:19]:
“Nadiri də, Manafı da məhkəməyə verib cəzalandırmaq lazımdır...”- Ekspert...
22/02/2020 [15:09]:
Azərbaycan İranla sərhəddə nəzarəti gücləndirdi
22/02/2020 [15:06]:
Xırdalanda yeni bina tikintisi narazılıq yaradır - VİDEO
22/02/2020 [14:55]:
İranda 28 nəfər koronavirusa yoluxub - Nazirlik
22/02/2020 [14:46]:
73 seçki məntəqəsinin nəticələri ləğv edildi - SİYAHI
22/02/2020 [14:28]:
Nərminin valideynləri Bakıda: Baş Prokurorluq belə məlumatların yayılmasına qarşıdı
22/02/2020 [14:26]:
Baş nazir yeni açılan xəstəxanaya Ərdoğanın adını verdi- FOTOLAR
22/02/2020 [14:25]:
“Bunlar axmaq-axmaq adamlardı, axşama kimi müğənnilərin səhifəsində yatırlar ki, bir şey tapsınlar...”
22/02/2020 [14:22]:
“Ermənilər bir əsrdə üç dəfə qətliama məruz qalıb”: Faciələrimiz erməni tarixi adı ilə təbliğ edilir...
22/02/2020 [14:21]:
Şəhidimizin dəfn mərasimi başladı - FOTOLAR
22/02/2020 [14:08]:
Lerikdə avtomobil dərəyə aşdı, ata və 2 yaşlı oğlu öldü - YENİLƏNİB
22/02/2020 [14:04]:
Türkiyədə daha bir zəlzələ oldu
22/02/2020 [13:43]:
Azərbaycanda ananın meyiti su quyusunda, körpəninki evdə tapıldı - FOTO
22/02/2020 [13:38]:
Bu kənddə on ildir oğlan uşağı doğulmur-Səbəbini heç kim bilmir - FOTOLAR
22/02/2020 [13:35]:
“Paşinyan Qarabağa səfər etməklə tənqidlərdən yayınmağı, o cümlədən...”
22/02/2020 [13:29]:
Hakan Şükürdən 9 il sonra etiraflar - “Peşmanam...” + Video
22/02/2020 [13:26]:
Qış vaxtı yaz havası - Sabah 18 dərəcə isti olacaq
22/02/2020 [13:24]:
İranda bələdiyyə sədrinə koronavirus diaqnozu qoyuldu
22/02/2020 [13:07]:
Lerikdə avtomobil dərəyə aşıb, biri azyaşlı olmaqla 2 nəfər ölüb
22/02/2020 [12:53]:
"Təhsil Nazirliyi Neftçalada bütün məktəb direktorlarını ƏM-nin 70-ç bəndi ilə işdən azad etməlidir"
22/02/2020 [12:49]:
"Ərdoğanın oynadığı kimi böyük oynamalıyıq: Əks təqdirdə itirəcəyik!”
22/02/2020 [12:46]:
Münhenin ƏKS-SƏDASI: Qarabağla bağlı erməni və azərbaycanlı tarixçilərin debatı mümkündürmü...
22/02/2020 [12:45]:
Məzahir Pənahovu kim əvəz edəcək? - Ad açıqlandı
22/02/2020 [12:44]:
İcra başçısı aksiya keçirən əhali ilə görüşdü: "İnqilab edirsiniz..." (VİDEO)
22/02/2020 [12:39]:
Əməkdar artist ağır durumda: "Məni bu həddə çatdıran..."
22/02/2020 [12:39]:
İndoneziyanın Azərbaycandakı səfiri Mingəçevir Dövlət Universitetində olub
22/02/2020 [12:38]:
"Heç bir müğənniyə göndərilməyəcək, bunu Damlaya qadağan etmişəm...”
22/02/2020 [12:29]:
Azərbaycan 8,4 milyon dollarlıq polietilen ixrac edib
22/02/2020 [12:29]:
Qandallanan icra başçısının bacısı general imiş...
22/02/2020 [12:28]:
Bakıda nəfəs borusunda dərman qalan 3 yaşlı uşaq ölüb
22/02/2020 [12:27]:
Koronavirusun karantin müddəti uzadılır
22/02/2020 [12:26]:
Naxçıvan Ali Məclisinə yeni sədr seçiləcək
22/02/2020 [12:23]:
Vasif Talıbov onu Ali Məclisin Aparat rəhbəri TƏYİN ETDİ
22/02/2020 [12:22]:
Xalq artisti elə görüntüsünü yaydı ki... - FOTO
22/02/2020 [12:20]:
Tofiq Zülfüqarovun iştirakçısı olduğu yol qəzası ilə bağlı sürücüyə bəraət verilib
22/02/2020 [12:18]:
Yeniyetmə 11 yaşlı uşağı diri-diri basdırdı
22/02/2020 [12:18]:
14 yaşlı qız atası ilə yaşayan qadını bıçaqladı
22/02/2020 [12:16]:
Paşinyan Azərbaycana gəldi: Bağlı qapılar arxasında iclas başladı
22/02/2020 [12:14]:
Səudiyyə Ərəbistanı və Küveytdən İranla bağlı qadağa
22/02/2020 [12:10]:
Cazibədar məşqçi bayraqlı çimərlik geyimində - FOTOLAR
22/02/2020 [12:05]:
Qazaxıstanda atışma: Beş nəfər ağır yaralanıb
22/02/2020 [12:02]:
Bakıda nəfəs borusunda dərman qalan 3 yaşlı uşaq ölüb
22/02/2020 [12:00]:
“Uşaqlarıma tapşırmışam ki, 80 yaşımda namizədliyimi irəli sürmək istədiyimi görsəniz..."
22/02/2020 [11:50]:
Dostlarını da, düşmənlərini də haqlı çıxaran general...
22/02/2020 [11:37]:
Hava limanında nəzarət gücləndirilib: Koronovirusa nəzarətçi heyətin sayı artırılıb
22/02/2020 [11:36]:
Fransalı alim: “Xəzər dənizinin səviyyəsi 2 metr azalıb, daha da azalacaq”
22/02/2020 [11:36]:
"Sözümüz Akademiyanın və digər əlaqədar qurumların rəhbərlərinədir" - Professor iradı...
22/02/2020 [11:34]:
MSK parlament seçkiləri ilə bağlı yekun qərar verəcək
22/02/2020 [10:58]:
David Tonoyan Hərbi Polis İdarəsinin bir neçə rəhbərini işdən çıxardı- SƏBƏB...
22/02/2020 [10:56]:
“Hamı Qarabağ, “Qarabağ Azərbaycandır!” - Azərbaycanlılar bu gün Berlində toplanır
22/02/2020 [10:54]:
Pamela Andersonun 12 günlük keçmiş əri yenidən nişanlanıb
22/02/2020 [10:50]:
Səudiyyə Ərəbistanı və Küveytdən İranla bağlı qadağa
22/02/2020 [10:40]:
İtaliyada koronavirus səbəbiylə ilk ölüm qeydə alındı - Baş nazir xalqa müraciət etdi...
22/02/2020 [10:35]:
Qazaxıstanlı yazıçının romanı Bakıda çapdan çıxdı
22/02/2020 [10:29]:
MTRŞ Manaf Ağayevə görə ATV-yə xəbərdarlıq etdi
22/02/2020 [10:27]:
"Jaləyə təcavüz edən Azadə Kərimova seçki məntəqəsinə xüsusi təyinatla gətirilib"
22/02/2020 [10:27]:
Tutulan icra başçısını hansı cəza gözləyir?
22/02/2020 [10:24]:
Tanınmış iqtisadçının qızının döyülməsi məsələsi böyüdü
22/02/2020 [10:21]:
On aylıq uşaq saçları ilə hər kəsi heyrətləndirib - FOTO
22/02/2020 [10:17]:
Tutulan icra başçısını hansı cəza gözləyir?
22/02/2020 [10:10]:
MSK parlament seçkiləri ilə bağlı yekun qərar verəcək
22/02/2020 [10:08]:
Cəbhədə gərginlik artıb - atəş kəsmir
Bütün arxiv bir sırada
13/12/2019 [11:32] - Cəmiyyət - ( 727 dəfə baxılıb)

Hədəflərə çatmağın köçəri quş yolu...



Aranızda qışlamağa isti ölkələrə köçən quşların uçuşunu seyr etməyən çətin tapıla. Bəs, bu uzaqmənzilli quşların uçuş zamanı pazşəklində düzülmə səbəbi haqda da düşünmüsüzmü heç?

Britaniyalı zooloqlar bunu tədqiq edib qəribə bir nəticəyə gəliblər. Öyrəniblər ki, uçuş prosesi aerodinamika qanunları ilə idarə olunur. Öndə gedən quşun qanad çalmasından yaranan hava axını arxadan gələn quşun qalxmasına kömək edir, uçuşunu asanlaşdırır. Bir qədər yanakı uçan quş bu hava axınını daha rahat tuta bilir. Paz şəklində uçuşla hava asan yarılır. Beləliklə, dəstənin sinxron halda hərəkəti ümumi harmoniya yaradır və sanki qabaqda gedən arxadan gələni dartıb aparır.

Ard-arda düzülüş quşların enerji sərfini azaltmaqla yanaşı onların sürətini də artırır. Sən demə, birgə uçuş təklikdə uçuşla müqayisədə sürəti 71 faizədək yüksəldirmiş. Bu minvalla, yəni bir-birinə yardım edə-edə quşlar uzaq yerlərə (oxu: hədəflərə) daha tez çatırlar.

Son vaxtlaracan belə izah olunurdu ki, köçəri quşları böyük səfər zamanı başçı quş (quşbaşı) idarə edir. Elə deyilmiş. Quşların vahid lideri yoxdur. Sadəcə, yolun ağırlığı ona düşdüyündən ən başda gedən quş tez yorulur. Tamam əldən düşməmiş sürünün arxasına keçib yerini özündən sonra gələnə verir. Beləcə, liderlik vaxtaşırı dəyişir.

Dəstədə haray salan, qışqırışan arxadakı quşlardır. Onlar bununla öndəgedənləri irəliyə həvəsləndirir, ruhlandırırlar. Qabaqda gedən liderini alqışlayan kütlə kimi.

Bunları niyə yazıram?

Parlament seçkisi haqda son günlər sosial şəbəkələrdə açılan saysız müzakirələrə qoşulmağa bir iynəgözü belə həvəsin olmayanda ən canqurtaran iş elə balaca bir yazı yazmaqdır.

***

Başqaları ilə eyni istiqaməti hədəfləyib çiyin-çiyinə addımlayan adamları irəli aparan qüvvə bir-birinə bəslədikləri güvən hissidir. Məhz hərəkət anındakı birgəlik insanlarda belə bir duyğu yaradır. İlk dəfə bu cür xoş həyəcanı 1988-ci ilin mitinqlərində yaşamışam – eyni murada birgə can atan yüzminlərin insan selində kosmik fəza yüngüllüyü duymuşam.

Sonra bu “yüngüllük” “ağırlıq”la əvəzləndi, çünki səfimiz perik salındı, ümumi hədəfdən yayındıq, yarı yolda qaldıq.

Hazırlıqsız cəmiyyət lider bolluğunda pərən düşüb yolu azdığı kimi, taleyini bir nəfərin iradəsinə bağlayan toplumların da hədəfdən yayınmaq riski böyükdür. Əlbəttə, söhbət bəlli hədəfi olanlardan gedir, allahumuduna yaşayanlardan yox.

Demokratik ənənələrin oturuşduğu ölkələrdə özünüidarə üsulu üfiqlərin o üzünü qəsd etmiş quş qatarının hərəkət mexanizminə bənzəyir.

Belə cəmiyyətlərdə hər kəs uzaq uçan quşlar təki ümumdavranış qaydalarına tabedir. Hamının iştirakı və məsuliyyəti bərabərdir deyə, belə toplumlarda “ağ atlı oğlan”, “ümummilli lider” ağla gəlmir.

Yaşadığım İsveçdən deyim. Uzaq XVI əsrdə Stokholmu danimarkalılardan azad etməklə qəhrəmana çevrilmiş Qustav Vasadan sonra adamların kimisə “öndər” gördükləri haqda bir yazı rastlamamışam. Neçə əsrdir, krallarını belə sıravi vətəndaş kimi yaşamağa vadar ediblər.

Avtoritar rejimlərdə isə belə deyil!

Kəsəsi, sözümün canı odu ki, köçəri quşların bəlli hədəf yolunda sərgilədiyi birgə hərəkət mexanizmi təbiətin insanlara verdiyi yaşam örnəklərindən biridir. Bu təbiət qanununu öz həyatında tətbiq edib uğur qazanan xalqlara yox, özümüzə baxaq. Heç, 100 il əvvələ də getməyək, elə son 30 ilə nəzər salsaq, yetər.

Konkret məqsəd naminə hər yola çıxdığımızda öz halaypozanlarımız səfimizi dağıdıb! 1990, 1992, 1993, 1998, 2003, 2005 və sairə illərdə baş verənlərin hər biri haqda yekə-yekə yazılar yazmaq olar, amma tarixi qurdalamağa gərək yoxdu, onsuz da aydın olmayan daha heç nə qalmayıb.

Bəs 2020-ci ilə necə, nəylə gedirik? Hədəfimiz haradır? Səfimiz düzülübmü? Bunu siz məndən yaxşı bilərsiniz.

Mənim bildiyimsə budur: hədəf vektorunu üzü Qarabağ və ədalətli cəmiyyətə doğru çevirib hərəkət mexanizmini işə salsaq, Azərbaycan tarixinə cümhuriyyətçi atalardan sonra ən uğurlu nəsil kimi düşərik. Yerdə qalan bütün işlər özünüaldatmadan başqa bir şey deyil.

Şükür yaradana, öyrənmək üçün canlı varlıqlarının simasında bizə gözəl örnək də verib. Uzaq hədəfləri birgə uçuşlarıyla yaxın edən durnaları, qazları, ördəkləri, leyləkləri, … deyirəm.

Vahid Qazi
Dekabr, 2019

"Sözümüz Akademiyanın və digər əlaqədar qurumların rəhbərlərinədir" - Professor iradı...
"Onların yardımından imtina etdik, yalnız 2-3 nəfər siyasətçi gəlib atamla maraqlanıb" - VİDEO
Türkiyədə “Xocalı həftəsi” çərçivəsində silsilə tədbirlər keçiriləcək - FOTOLAR
Çinli elm adamından qorxuducu koronavirus xəbərdarlığı - QALICI OLA BİLƏR...
Abort olunmağı istənən daun sindromlu qız model oldu - MARAQLI...+ FOTOLAR
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
Baş nazir yeni açılan xəstəxanaya Ərdoğanın adını verdi- FOTOLAR
Dünya
Bu kənddə on ildir oğlan uşağı doğulmur-Səbəbini heç kim bilmir - FOTOLAR
Cəmiyyət
Qandallanan icra başçısının bacısı general imiş...
Dünya
David Tonoyan Hərbi Polis İdarəsinin bir neçə rəhbərini işdən çıxardı- SƏBƏB...
Gündəm
“Türk ordusu güclüdür, lakin Ankaranın müharibə üçün pulu yoxdur” – Kreml təsəlli axtarışında...
Yazar
Seymur Əliyev
Dostlarını da, düşmənlərini də haqlı çıxaran general...
İlham İsmayıl
Növbədənkənar məğlubiyyət...
Sultan Laçın
“Qarabağ leksikonumuzdan “münaqişə” və “müzakirə” sözlərini çoxdan çıxarmalıydıq!..”
Seymur Verdizadə
Ana-bacı söyüşləri havada uçuşur...
Həftənin ən çox oxunanları
“Türkiyə ilə oynamaq yanlış idi” – “Bütün rus diplomatlarını qovun!”
İcra hakimiyyəti başçıları "Qara siyahı"ya düşən rayonlar: PA rəsmisi açıqladı...
Viaqranı qadına içirdikdə nə baş verir? - Uroloqdan fəsadlarla bağlı xəbərdarlıq...
DTX-dən şok əməliyyat: Azərbaycanda icra başçısı rüşvət alarkən tutuldu - FOTO
Qorbaçovun tarixi müraciəti: Qarabağ Azərbaycanındır! – Video
İran islam inqilabı rəhbərinin xəstəxanada ölüm anını göstərən nadir kadrlar... - VİDEO
"Torpaqlar qaytarılır, Bakı ilə razılıq var" - Tarasov
“Suriyanın Qabbar Sinqxi”nin ölüm xofu: Türklər gəldi, ruslar “əkildi”
“Məni “küftəbaş” adlandıran aktrisa özü “xaş”dı, hansısa inəyin ayağıdı...”- Əməkdar artist əsəbiləşdi...
“Hamı bizim məhvimizi istəyir: İlk addımı yenə də çeçenlər və inquşlar atacaq”
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247