Xəbər lenti
22/01/2020 [00:32]:
Rusiyanın yeni hökümətində iki müsəlman da təmsil olundu - FOTOLAR
21/01/2020 [23:51]:
Koçaryanın məhkəməsi vəkillərin boykotu səbəbindən təxirə salınıb
21/01/2020 [23:23]:
Azərbaycan ilə Xorvatiya arasında əməkdaşlığın perspektivləri müzakirə edilib
21/01/2020 [23:23]:
Cavid Qurbanov Qazaxıstanda keçirilən "Orta Dəhliz" adlı beynəlxalq tədbirdə - FOTOLAR
21/01/2020 [23:20]:
İlham Əliyev Vahid Ələkbərovla görüşüb - FOTO
21/01/2020 [23:18]:
Prezident İlham Əliyev Davosda Türkiyənin Xarici İşlər naziri ilə görüşüb
21/01/2020 [22:57]:
"Təkrar etimad göstərsəniz, yenə də sizin layiqli səsiniz olmağa çalışacağam” - FOTOLAR
21/01/2020 [22:52]:
Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı Azərbaycanda aparılan uğurlu islahatları yüksək qiymətləndirir
21/01/2020 [22:23]:
Putin yeni kabineti təsdiqlədi: Hansı nazirləri dəyişdi?
21/01/2020 [22:16]:
“Şayiə yayıldı ki, rus əsgərləri Mehman Mehmanovu güllələyib...”
21/01/2020 [22:16]:
Azərbaycanda şagirdlərin sayı açıqlanıb
21/01/2020 [21:48]:
Deputatlığa namizəd Aqil Məmmədov Göygöldə seçicilərlə görüşüb - FOTOLAR
21/01/2020 [21:14]:
Ədliyyə nazirinin müavini Şamaxıda vətəndaşları qəbul edəcək
21/01/2020 [21:12]:
Azərbaycanın yaxın dostu Ukrayna Ali Radasında komitə sədri seçildi...
21/01/2020 [21:09]:
Xalqımızı birliyə səsləyən MAHNI-VİDEO
21/01/2020 [21:06]:
Küçədə pijama geyinənlər ifşa edildi - MARAQLI
21/01/2020 [21:05]:
"Digər banklarda da eyni durumla üzləşən əmanətçilər və müştərilər varsa, bizi məlumatlandırsın ki..."
21/01/2020 [20:58]:
Donald Tramp: "Hazırda ABŞ-da iqtisadi bum yaşanır"
21/01/2020 [20:55]:
“Erməni ordusunda əsəblər tarıma çəkilib, ərzaq və geyim problemlərindən intiharlar çoxalıb”
21/01/2020 [20:55]:
Azərbaycanda rəsmi işsizlərin sayı açıqlanıb
21/01/2020 [20:45]:
Ağalar Vəliyev Goranboyun bir neçə qəsəbəsində seçicilərlə görüşdü - FOTOLAR
21/01/2020 [20:39]:
Beynəlxalq Transxəzər Nəqliyyat Marşrutu üzrə konteyner daşımaları rekord dərəcədə artıb
21/01/2020 [20:35]:
Azay Quliyev Abay Kunanbayev küçəsindəki seçicilərlə görüşüb - FOTOLAR
21/01/2020 [20:26]:
On yeddi yaşlı övladını avtomobil vurub qaçan valideyndən DİN rəhbərinə ŞİKAYƏT...
21/01/2020 [20:20]:
Dünyada 2-ci dəfə bir pişiyə protez pəncə taxıldı - MARAQLI
21/01/2020 [20:06]:
Kürdəmirdə mikroavtobus traktora çırpılıb, xəsarət alanlar var - FOTO
21/01/2020 [19:46]:
Rəşad Mahmudovu Şuvi kəndinin sakinləri ilə görüşdə məmnun edən səbəb...
21/01/2020 [19:39]:
Rusiya Britaniyanın baş naziri Consonun yalan danışdığını dedi
21/01/2020 [19:37]:
450 kiloqramlıq adam evlənmək üçün namizəd axtarır - Ancaq gələcək bəyin bir şərti var...
21/01/2020 [19:27]:
Aygün toy olmadan hamilədir - FOTOLAR
21/01/2020 [19:24]:
Bioloji Təbabət klinikasında Bioloji Təbabət muzeyinin açılışı olub
21/01/2020 [19:21]:
Afinada 20 Yanvar faciəsi anıldı
21/01/2020 [19:14]:
“Qarabağa gedən cəmi bir turist avtobusu dronla vurulsa, turist axınına son qoyular...”
21/01/2020 [19:08]:
Koçaryanın vəkilləri məhkəməni boykot etdilər
21/01/2020 [19:06]:
Məşhur ulduz yol ortasında bu cür döyüldü - QORXUNC... + VİDEO
21/01/2020 [19:04]:
Ötən il əhali arasında üstünlük təşkil edən xəstəliklər açıqlanıb
21/01/2020 [19:02]:
Türkiyədən Qarabağ açıqlaması: "Bundan sonra da..."
21/01/2020 [19:02]:
Əli Məsimlinin seçki qərargahında növbəti ümumi yığıncaq keçirildi
21/01/2020 [18:58]:
Rövşən Rzayev köçkünləri qəbul etdi
21/01/2020 [18:58]:
20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi Budapeştdə də anılıb - VİDEO
21/01/2020 [18:54]:
Azərbaycanda pensiyaçıların sayı açıqlanıb
21/01/2020 [18:34]:
Keçmiş prezidentin qızı və kürəkəni ölkənin sərvətlərini mənimsədi - MARAQLI
21/01/2020 [18:30]:
İsraildə hər 3 uşaqdan biri yoxsulluq həddində yaşayır...-GÖZLƏNİLMƏZ
21/01/2020 [18:16]:
Rusiyada baş verən kütləvi davada bir nəfər yumruq zərbəsindən öldü- FOTO
21/01/2020 [18:07]:
Ötən il hər bir Azərbaycan sakini ödənişli xidmətlərə orta hesabla 970 manat xərcləyib
21/01/2020 [18:02]:
Müəllim olmaq istəyənlərin nəzərinə: Detallar açıqlandı
21/01/2020 [17:58]:
Rafiq Əliyev Lütfi Zadə ilə birgə yazdığı kitabı oxuculara təqdim edəcək
21/01/2020 [17:56]:
“Paşinyan və komandası adam deyil” - Sarkisyanın kürəkənindən sərt sözlər
21/01/2020 [17:51]:
"Başımı çiyninə söykəyəcəyəm adam yoxdur" - VİDEO
21/01/2020 [17:49]:
ABŞ İncirlikdən çıxır: proses başladıldı
21/01/2020 [17:49]:
Təyyarədə qeydə alınan bu görüntülər həyəcan yaratdı - QORXUNC... + VİDEO
21/01/2020 [17:44]:
“Azərbaycan-Gürcüstan hərbi əməkdaşlığının uğurla inkişaf edəcəyinə əminəm”
21/01/2020 [17:41]:
Afrikanın Bakıda doğulmuş ən varlı qadınının fırıldaqçılıq faktları mediaya sızdırıldı
21/01/2020 [17:38]:
Çingiz Qənizadə görüşlərini davam etdirir - FOTOLAR
21/01/2020 [17:35]:
“Bəzi namizədlər hansısa məqsədlərə xidmət edirlər” - Məzahir Pənahov
21/01/2020 [17:20]:
"Facebook"da çox vaxt keçirdiyi üçün arvadını öldürdü - DƏHŞƏT...
21/01/2020 [17:10]:
Əməkdar artistdən iddialı sözlər: “Bir çox millət vəkilindən savadlı və bilikliyəm”
21/01/2020 [17:08]:
Gəncə sakinindən “Kalaşnikov” tapıldı - FOTO
21/01/2020 [17:05]:
Özbəkistanın Baş Naziri seçildi
21/01/2020 [17:03]:
95 nəfər deputatlıq iddiasından əl çəkdi
21/01/2020 [17:02]:
Azərbaycan əhalisi ötən il ən çox nəyə pul xərcləyib?
21/01/2020 [16:46]:
Qazaxıstan çekistləri beynəlxalq mafiyanın azərbaycanlı “bankir"ini yaxaladılar - FOTO/VİDEO
21/01/2020 [16:44]:
Səudiyyə şahzadəsi öldü
21/01/2020 [16:17]:
Deputatlığa ən gənc və ən yaşlı iddiaçılar
21/01/2020 [16:14]:
Hafiz Hacıyev Göygölün Yeni Zod kəndində seçicilərilə görüşüb - FOTO/VİDEO
21/01/2020 [16:06]:
Təyyarədə sərnişin öldü, təcili eniş etdi
21/01/2020 [16:04]:
Uşaqlarda eşitmə problemləri artır - Həkim səbəbləri açıqladı
21/01/2020 [16:01]:
Baş Prokurorluq Nərminlə bağlı daha bir sayta xəbərdarlıq etdi
21/01/2020 [15:56]:
Qarabağa turist axını sürətlə artır: Qorxunc statistika...
21/01/2020 [15:53]:
Azərbaycanda dəhşətli virusa yoluxma halı var? - RƏSMİ
21/01/2020 [15:49]:
Namizədlərin Şəhid ailələrini ziyarəti: Siyasi texnologiya, sosial sifariş, yoxsa...
21/01/2020 [15:47]:
Vilayət Eyvazovdan xəbərdarlıq
21/01/2020 [15:42]:
İran parlamentinin deputatı Donald Trampın başına 3 milyon dollar qoyub
21/01/2020 [15:38]:
Məkkə ağ örpəyə büründü - FOTO/VİDEO
21/01/2020 [15:31]:
Bakının bu ünvanındakı mənzillər plana düşdü - VİDEO
21/01/2020 [15:28]:
Erməni deputatlar arasında  "VOR-ZAKON"LARA GÖRƏ DAVA DÜŞDÜ...-VİDEO
21/01/2020 [15:05]:
11 nəfərin öldüyü dəhşətli yanğının görüntüləri yayıldı - VİDEO
21/01/2020 [15:03]:
Təhsil Nazirliyi şagirdlərin yerdəyişməsini dayandırır
21/01/2020 [14:57]:
Ağalar Vəliyev Milli Qəhrəmanların ailə üzvləri və şəhid atası ilə görüşdü - FOTOLAR
21/01/2020 [14:45]:
Qarabağ Qazilərindən Fəzail Ağamalıya dəstək - VİDEO
Bütün arxiv bir sırada
15/12/2019 [15:29] - Cəmiyyət - ( 907 dəfə baxılıb)

“Şiə hilalı”nın aqibəti necə olacaq? - İranın Yaxın Şərqdən qovulma prosesi ekspertlərin gözüylə



Livanın rabitə naziri Camal əl-Cərrah özünün Tvitter hesabında deyib ki, İran istədiyi şəkildə özünü müdafiə edə bilər, ancaq Livan nə başqa ölkələrin istifadəsi üçün açıq bir meydandır, nə də SEPAH-ın poçt qutusu.

Livanın rabitə nazirinin bu açıqlaması nə anlama gəlir? Ümumiyyətlə, son vaxtlar İran İraqda və Suriyada da sıxışdırılır. Bu hadisələr İranın “Şiə hilalı” strategiyasından imtinası ilə nəticələnə bilərmi?


  Ovqat. com-un suallarını cavablandıran politoloq Kamran Sultanlı dedi ki, İran İraq-Suriya-Livan vasitəsilə regionda “Şiə hilalı” formalaşdirıb: "Suriyada Əsədin qalib gəlməsi və İrana bağlı güclərin bu qələbədə rolu, İraqda "Həşdi-Şabi"nin, Livanda isə İran xarici siyasətinin əsas instrumental aləti olan "Hizbullah"ın Suriyada böyük döyüş yolu keçib təcrübə toplaması İsraili narahat edir. Cunki İran məhz bu proksi qüvvələr vasitəsilə rəqibləriylə birbaşa üz-uzə qalmaqdan yayınır.

İraqda baş verən etirazları, Bəsrədə İran konsulluğunun yandırılmasını Tehrana qarşı İraqda sıxışdırılma siyasətinin başlanması hesab edən K. Sultanlının  sözlərinə görə, Həşdi Şabinin SEPAH kimi bir quruma çevrilməsi iraqlıları qane etmir: "Çunki SEPAH İran iqtisadiyyatını tor kimi nəzarətinə alıb. İndi İraqda da bu cür qurumun yaradılmasının yerli əhali istəmir.

 

Digər tərəfdən İraqda son illər panərəbizm şiəliyi üstələyir. Bu da öz növbəsində İrana qarşı sərt ritorikanı gücləndirir. Hətta şiə lider olan Sairun hərəkatının lideri Muqteda Sədr son illər Səudiyyə Ərəbistanı ilə yaxınlaşır. Səudiyyə Ərəbistanı kilit nöqtə olan İraqda İranı sıxışdırmağa çalışır. ABŞ da arxa fonda bu prosesi dəstəkləyir.

"Hizbullah" döyüş təcrübəsi və əlində olan silahlara görə hardasa təhdid formalaşdırir. İraq Suriya ilə kommunikasiya baxımından, Suriya isə Livanla hilalı tamamlamaq, "Hizbullah" birbaşa logistik dəstək vermək və Aralıq dənizinə çıxmaq baxımından əhəmiyyətli regional lahiyədir. İranın burada müəyyən uğurları var, amma artıq iqtisadi cəhətdən küncə sıxısan İrana qarşı Livan, İraq və Suriyada ciddi həmlələr edilir. Unutmuyaq ki, İraqda olan şiə lider Sistani də İranın vilayəti-fəqih sistemini qəbul etmir və dünyəviliyin tərəfdarıdır".

 

Livanda "Hizbullah"a qarşı müəyyən quvvələr olduğunu qeyd edən Sultanlının fikrincə, həmin qüvvələr İranın təsirini azaltmaq üçün hər şey edirlər: "Bu baxımdan indi regionda olan Səudiyyə Ərəbistanı və İsrail, habelə onların əsas dəstəkçisi ABŞ İranı regiondan çıxartmağa çalışır. Burada onlar daxili proseslərə ümid edirlər, amma İran "Hizbullah"dan istənilən halda vaz keçməyəcək. Bu, İran sisteminin ayaqda qalması üçün önəmli bir təşkilatdır, lakin bu cür iqtisadi vəziyyətdə proksi qüvvələrə ayrılan xərclər daxildə gərginliyi artıra bilər". 

İranın hələlik şiə hilalını formalaşdırdığını və regionda önəmli aktyora çevrildiyini vurğulayan Sultanlı qeyd etdi  ki, ABŞ-ın İraqa müdaxiləsindən sonra məhv edilən sünni elita İraqda İran təsirini artırdı: "Lakin İran tətbiq olunan sanksiyalar nəticəsində həm proksi qüvvələrinə dəstək ola, həm də daxildə olan böhranı həll edə biləcəkmi, bunu zaman göstərəcək. Çünki artıq insanlar buna və onların pullarının xarici əməliyyatlara xərclənməsinə kəskin etiraz edir. Hələlik rejim tab gətirir, lakin nə qədər tab gətirəcək, bu, proseslərdən asılı olacaq".

 

İranın Yaxın Şərqdə önəmli bir təsirə malik güclu ölkə olduğunu vurğulayan politoloq Turan Rzayevin sözlərinə görə isə İranın güclü olması və Yaxın Şərqin digər ölkələri kimi inqilablara, dağıntılara məruz qalmamasının bir çox səbəbi var:

­­

"1. Bunlardan ən önəmlisi ölkədə hakim şiə ideologiyasının olması;

2. Regiona təsir edəcək bu ideologiya əsasında formalasan radikal qruplasmaları maliyyələşdirməsi.

  

İran Yaxın Şərqdə bir çox şiə ideologiyasına sahib radikal silahlı qruplaşmaları maliyyələşdirir. Məsələn, İraqda "Həsdi-Şabi" Yəməndə "Husi", Fələstində "Həmas" və nəhayət, Livanda "Hizbullah". Bu səbəbdən İsrail başda olmaqla, bir cox ölkə İranla birbasa konfliktdən cəkinir. Lakin hazırda Yaxın Şərq regionunda vəziyyət heç də İranın istədiyi kimi getmir. İranın regionda ən əsas vuran əli "Hizbullah"ın Livanda mövqeyi ciddi şəkildə zəifləməkdədir. Bu səbəbdən Livan İranın bu cür bəyanatlarına sərt reaksiya verir.

Məsələ ondadır ki, regionun bir cox ərəb ölkələri daha İsraillə münaqişə istəmirlər, əksinə, qarşılıqlı əlaqələrə daha çox meyillidirlər; məsələn, Misir, İordaniya və elə Livanın özü.

 

Livan İsraillə qarşılıqlı razılaşma nəticəsində ilk növbədə ölkədəki siyasi iqtisadi vəziyyəti ciddi ölcüdə nəzarət altına alıb.

Digər tərəfdən, İsrail hərbi birləşmələri ilə birgə "Hizbullah"ın bir cox önəmli məntəqələri zərərsizləşdirilib. Butun bu səbəblərdən İranın Livandan öz forpostu kimi bəhs etməsini Livan tərəfi belə aqressiv qarsılayır. Düzdür, bundan 5-6 il öncə Livan belə bəyanat verə bilməzdi. Çünki ölkədə ciddi mənada "Hizbullah" qorxusu və təsiri vardı. "Hizbullah"ı əsas maliyyələşdirən ölkə isə İrandır".

Son zamanlar İranın regiondan sıxısdırıldığını və regionda təsirinin ciddi ölcüdə azaldığını qeyd edən T. Rzayev deyib ki, bunun bir çox səbəbləri var:

 

"Birincisi, İrandaki sabit daxili siyasi vəziyyət son ildə pozulmaqdadır. Düzdür, ölkə nə Suriya, nə də İraqın vəziyyətinə düşməsə də, İran son bir neçə ildə 2 böyük etiraz dalğasıyla silkələndi. Bu da istər- istəməz ölkə rəhbəriliyini daxili sabitliyə yonəlik addımlar atmaga vadar etdi ki, bunun məntiqi sonluğu olaraq ölkə xaricindəki radikal silahlı qruplaşmaların maliyə yardımı azaldı.

İkincisi, İran maliyyəsi ciddi ölcüdə Qərbin və ABŞ-ın sanksiyaları ilə zərər görməkdədir. İstər-istəməz ölkə maliyyəsinin zəifləməsi İranda işsizlik və etirazlara yol açır ki, ölkə yuxarda qeyd etdiyim nəticələrlə üzləşməli olur.

Üçüncüsü, İranın dəstəyi ilə maliyələşən radikal silahlı qruplaşmalar son zamanlar fəaliyyət göstərdikləri ölkələrdə heç də yaxşı prestijə malik deyillər. Bu da yerli əhalinin onlardan üz döndərməsinə, hətta sıralarını tərk etməsinə gətirib cıxarır. Bütün bu səbəblər İranın regionda təsirinin azalmasını bir daha sübut edir".

"Təkrar etimad göstərsəniz, yenə də sizin layiqli səsiniz olmağa çalışacağam” - FOTOLAR
Küçədə pijama geyinənlər ifşa edildi - MARAQLI
Məşhur ulduz yol ortasında bu cür döyüldü - QORXUNC... + VİDEO
Təyyarədə qeydə alınan bu görüntülər həyəcan yaratdı - QORXUNC... + VİDEO
"Facebook"da çox vaxt keçirdiyi üçün arvadını öldürdü - DƏHŞƏT...
Loading...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika
Siyasət
Azərbaycanın yaxın dostu Ukrayna Ali Radasında komitə sədri seçildi...
Maraqlı
450 kiloqramlıq adam evlənmək üçün namizəd axtarır - Ancaq gələcək bəyin bir şərti var...
Dünya
Keçmiş prezidentin qızı və kürəkəni ölkənin sərvətlərini mənimsədi - MARAQLI
Gündəm
Qarabağa turist axını sürətlə artır: Qorxunc statistika...
Cəmiyyət
“Yeni elm sahələri tədris olunduqca, şagirdlərin düyagörüşü və təhlil etmək qabiliyyəti artır”
Həftənin ən çox oxunanları
Mişustin kabinetinə girməmiş Paşinyanın bircə “ara, hayes?” deməsi qaldı...
Dünya bu fahişə qayınanadan danışır - Kürəkənindən hamilə qaldı...
İranlı general Elçin Quliyevin barmağına niyə üzük taxdı? – Üzüyün hərbi-siyasi anlamı...
Aldadılan qadının qisası dəhşət saçdı - Ərinin cinsi orqanına... + FOTOLAR
Ramzan Kadırov Çeçenistanın rəhbəri vəzifəsini tərk etdi
10 yaşlı Nərminin qətlə yetirildiyi kənddən REPORTAJ - VİDEO
“Qabala” restoranında erməni mahnısı oxundu -  musiqiçilər döyüldü...
Rəqqasə Aygünün kişi həmkarı ilə açıq-saçıq rəqsi səs-küy yaratdı - VİDEO
Məşhur meyxanaçanın bacısı oğlunun intiharının təfərrüatı- Bütün gecəni dayısı ilə nələrdən danışıb?
Bu dəfə Vasif Məhərrəmli efirdə söyüş söydü - VİDEO
Moderator.az-ın arxivi
Pulsuz hüquqi xidmət
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247