Xəbər lenti
02/07/2020 [20:32]:
"Ölkəmiz Sərsəng su anbarının Azərbaycanın istifadəsinə qaytarılmasını tələb etməlidir..."
02/07/2020 [20:29]:
"Azərbaycan Xəzər dənizində 260 gəmidən ibarət ən böyük donanmaya malikdir"
02/07/2020 [20:24]:
Bulvarda 5 nəfərdən artıq toplaşmaq qadağan edilir
02/07/2020 [20:15]:
Bakı metrosu yenidən fəaliyyətini dayandırır - RƏSMİ
02/07/2020 [20:13]:
Daha 8 şəhər və rayonda xüsusi karantin rejimi elan olunub - SİYAHI
02/07/2020 [20:11]:
Sərt karantin rejimi iyulun 20-dək uzadıldı - RƏSMİ
02/07/2020 [19:48]:
Tanınmış aparıcı iş yerini dəyişdi
02/07/2020 [19:20]:
Cənubi Qafqazın hər an partlaya biləcək atom bombası...
02/07/2020 [19:10]:
Balakəndə ayı balalarını satan şəxslər saxlanıldı - FOTOLAR
02/07/2020 [19:06]:
Azərbaycanda aktiv koronaviruslu xəstələrin sayı 8 mini KEÇDİ
02/07/2020 [18:59]:
Azərbaycanda ümumilikdə 495 828 koronavirus testi aparılıb
02/07/2020 [18:54]:
KORONAVİRUS GERİ ÇƏKİLMİR! - Ölkələr bir-birinin ardınca təcrid vəziyyətinə qayıdır
02/07/2020 [18:53]:
Kürün qurumasının daha bir fəsadı...
02/07/2020 [18:51]:
Azərbaycanda koronavirusa daha 572 yoluxma qeydə alınıb, 8 nəfər vəfat edib
02/07/2020 [18:48]:
Roma papasını lağa qoyan film çəkildi
02/07/2020 [18:46]:
“Azərbaycanın əmtəə bazarında böyük miqdarda qaçaqmal siqaretləri mövcuddur...”
02/07/2020 [18:43]:
Kosmosun qoxusu necədir? - NASA-dan 2 il əvvəl bunu düşünən azərbaycanlı
02/07/2020 [18:36]:
İcra başçısı işə qarışdı – Böyük bir ərazi zibillikdən təmizləndi (FOTOLAR)
02/07/2020 [18:33]:
Bakıda böyüyən yazıçının Avropada bestsellər olan romanı - O, rus çarına niyə "dünyanın ən bədbəxt adamı" deyirdi?
02/07/2020 [18:31]:
Eşşək obrazına görə ərini tərk edən qadın – Əyyub Qiyasdan yeni hekayə
02/07/2020 [18:22]:
Ermənilər işğal etdikləri Azərbaycan torpaqlarında yenidən yanğın törədib
02/07/2020 [18:16]:
SOCAR: Dənizdə işləyənlər test nəticələri mənfi çıxandan sonra işə göndərilir
02/07/2020 [18:14]:
Sumqayıt xəstəxanasının daha dörd işçisi koronavirusa yoluxdu
02/07/2020 [18:12]:
Azərbaycanda elektron imzaya tələbat artıb
02/07/2020 [18:09]:
Naxçıvanda döyüş atışlı təlimi keçirilib
02/07/2020 [18:02]:
Rusiyada beynəlxalq uçuşların qadağa müddəti uzadıldı
02/07/2020 [18:01]:
Baş prokuror Ombudsmanla görüşüb - FOTOLAR
02/07/2020 [17:52]:
"Ədalət Vəliyev siyasi partiyaların ictimai-siyasi proseslərə qoşulmasına əhəmiyyətli dərəcədə təkan verib"
02/07/2020 [17:49]:
Cozep Borrell Türkiyəyə səfər edəcək –Bu tarixdə
02/07/2020 [17:32]:
Gömrükdə türk qadınların saçlarından hazırlanmış  tonlarla parik müsadirə olundu?- RƏZALƏT...
02/07/2020 [17:32]:
Baş epidemioloqdan ŞOK AÇIQLAMA: "Heç nədən xəbərim yoxdur" (SƏS YAZISI)
02/07/2020 [17:31]:
Ərdoğana Aya Sofyanı məscid etmək ixtiyarı verildi
02/07/2020 [17:28]:
Feysbuk koronavirusu yayır? – Bill Qeytsdən ŞOK AÇIQLAMA
02/07/2020 [17:23]:
Ali məktəblərə qəbul olunmaq üçün 13 min subbakalavr ərizəsini təsdiqlədib
02/07/2020 [17:21]:
Serj Sarkisyanın məhkəməsi təxirə salındı
02/07/2020 [17:05]:
Millət vəkili Qarabağla bağlı dünya türklərinə çağırış edib
02/07/2020 [16:58]:
Türkiyənin Xarici İşlər naziri: “Fransa rəsmi Ankaradan üzr istəməlidir”
02/07/2020 [16:50]:
Azərbaycanda tanınmış alim koronavirusa yoluxdu - FOTO
02/07/2020 [16:45]:
İlham Əliyev Aleksandr Lukaşenkonu təbrik etdi
02/07/2020 [16:34]:
“Kürdə su azlığının səbəbini yağıntıların azalması və Mingəçevir su anbarında axtarmaq lazımdır”
02/07/2020 [16:31]:
DİM-in adından sosial şəbəkələrdə saxta səhifə yaradanlara –Xəbərdarlıq
02/07/2020 [16:29]:
Vikiçilərdən növbəti uğurlu layihə: Mikayıl Müşfiq haqqında Özbək dilində bölmə istifadəyə verildi
02/07/2020 [16:27]:
Dizayn ixtisasında təhsil almaq istəyənlərə UNEC-dən yeni fürsətlər
02/07/2020 [16:22]:
"Payızda yenidən seçkilər keçirilsin və xalqın seçdiyi namizədlər parlamentdə olsun"
02/07/2020 [16:12]:
Qarabağın Azərbaycanlı İcmasına yeni sədr müavini təyin olundu - FOTO
02/07/2020 [16:10]:
CBC TV-nin 8 əməkdaşı koronavirusa YOLUXDU
02/07/2020 [16:09]:
İlkin Rüstəmzadə "Nida" Vətəndaş Hərəkatından çıxıb
02/07/2020 [16:08]:
İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun dəstəyi ilə 299 vətəndaş mənzil sahibi olub
02/07/2020 [16:07]:
Ceff Bezos sərvət rekordunu yeniləyib
02/07/2020 [16:05]:
Rusiya koronavirusa qarşı dərmanın ixracına başladı
02/07/2020 [15:57]:
"Navalnı ermənilərə nifrət edir" - Solovyovun erməni məhəbbəti sərhəd tanımır...
02/07/2020 [15:23]:
“İndi sevişmək də qadağandır”
02/07/2020 [15:13]:
General Polkovnik Tofiq Ağahüseynovdan Polis Günü TƏBRİKİ...
02/07/2020 [15:09]:
Kamran Əliyevdən yeni struktur islahatları...
02/07/2020 [14:56]:
Təhsil Nazirliyindən dərsliklərlə bağlı AÇIQLAMA
02/07/2020 [14:40]:
Səudiyyə Ərəbistanı OPEK+ ölkələrini neft müharibəsi ilə təhdid etdi
02/07/2020 [14:40]:
Azərbaycanlı model yarımçılpaq şəkillərini paylaşdı - FOTO
02/07/2020 [14:37]:
Paytaxtda karantin postları tam yığışdırılmayıb - VİDEO
02/07/2020 [14:36]:
“Qarabağ danışıqlarında Paşinyanın nə intellekti, nə iradəsi, nə də istəyi çatmır” – Erməni politoloq
02/07/2020 [14:29]:
“Əzizlərimizə sevgi, həyata məhəbbət arzu ediriksə, bu günki qaydalara riayət etməliyik...”
02/07/2020 [14:27]:
Novak: "Gələn il qlobal neft tələbatının bərpası üzrə proqnoz nikbindir"
02/07/2020 [14:26]:
"Həmin zavodun Şəkidə açılması nəzərdə tutulduğu halda, Balakənə dəyişdirilməsi başadüşülən deyil"
02/07/2020 [14:26]:
TƏBİB AzTV-nin koronavirusdan vəfat edən əməkdaşı barədə açıqlama verib
02/07/2020 [14:24]:
Komitə sədrinin müavini: “Təhsil kreditləri haqqında” qanun layihəsi yeni variantda hazırlanıb”
02/07/2020 [14:00]:
Koronavirusa yoluxan Nursultan Nazarbayev sağalıb
02/07/2020 [13:58]:
Bayram Nurlu karantin rejimini pozduğu üçün cərimələnib - VİDEO
02/07/2020 [13:56]:
“Hər dəfə Türkiyədə olanda bu iradı eşidirdik, sağ olsun ölkə başçısı ki...”
02/07/2020 [13:54]:
“Fiziki və psixoloji olaraq travma alıb” – Məşhur aktyor məhkəməyə müraciət etdi
02/07/2020 [13:45]:
Azərbaycan, Əfqanıstan və Türkmənistan prezidentlərinin videokonfrans vasitəsilə görüşü keçirilib - FOTO
02/07/2020 [13:43]:
Lukaşenko koronavirus üzərində qələbəni elan etdi
02/07/2020 [13:30]:
Afrikada 350 fil naməlum səbəbdən ölüb
02/07/2020 [13:30]:
"Ümid edək ki, qısa müddətdə Bəhram Bağırzadə ilə bağlı daha sevindirici xəbərlər verəcəyik”
02/07/2020 [13:30]:
“Laçınım”ı efirə verməyə qorxdu, ailəsini mətbuatdan gizlətdi, qripin qurbanı oldu...
02/07/2020 [13:19]:
“İstənilən ekstremal vəziyyətdə əsas çətinlik və fədakarlıq məhz polisin üzərinə düşür”
02/07/2020 [13:16]:
Prezident Türkiyə ilə vacib sazişi TƏSDİQLƏDİ
02/07/2020 [13:15]:
“DİN sosial şəbəkələrdə qaldırılan məsələlərə aktiv reaksiya verir” - Jurnalist
02/07/2020 [13:12]:
"Doğru deyir Qüdrət bəy, Azərbaycan uyğun bir ortam tapıb Türkiyəyə müraciət etməlidir..."
02/07/2020 [13:05]:
Avtosfer.az və QHT polisləri belə təbrik etdi - FOTO + VİDEO
02/07/2020 [13:05]:
Maska taxmamağa görə cərimələrin iki dəfə artırılması ilə bağlı qanun qüvvəyə minib
02/07/2020 [13:02]:
“Gəlin onlar bizi qoruduqları kimi, biz də onları dəyərləndirək”
Bütün arxiv bir sırada
20/01/2020 [18:00] - Cəmiyyət - ( 6028 dəfə baxılıb)

Qorbaçovun köməkçisi: “O, Bakıya ordunu yox, Heydər Əliyevi göndərməli idi...”



Rusiyanın tanınmış siyasətçisi, yazıçı-publisist, 1990-cı ildə SSRİ-nin rəhbəri Mixial Qorbaçovun humanitar və ictimai məsələlər üzrə köməkçisi olmuş Georgi Pryaxinin APA-ya müsahibə verib.

Moderator.az müsahibəni oxucularına təqdim edir:

Qeyd: Georgi Vladimiroviç Pryaxin. Rusiyanın tanınmış siyasətçisi, yazıçı-publisisti və naşiridir. SSRİ Dövlət Teleradiosunun baş direktorunun müavini, 1988-90-cı illərdə Mərkəzi Komitənin şöbə müdirinin müavini, daha sonra isə SSRİ-nin rəhbəri Qorbaçovun köməkçisi vəzifəsində çalışıb. Hazırda “Xudojestvennaya literatura” nəşriyyatına rəhbərlik edir.      

 – Georgi Vladimiroviç, bu il SSRİ rəhbərliyinin Bakıda törətdiyi, bəşəriyyətə ləkə olan 20 yanvar faciəsindən 30 il keçir. Siz həmin dövrdə Mərkəzi Komitədə mühüm vəzifələrdən birini tutmusunuz, Qorbaçovun daim təmasda olduğu insanlardan olmusunuz. Necə xatırlayırsınız həmin günləri?

– Bakıya qoşun yeridilməsi ilə bağlı qərar çox çətinliklə verilmişdi. Çünki bu, çox ağrılı qərar idi. Bu qərar verilmədən öncə Qorbaçov ətrafından Bakıdakı vəziyyəti öyrənmək üçün ən liberal olan Yevgeni Primakovu seçmişdi. Primakov o zamanlar siyasi ulduz idi. Qorbaçovun onu seçməkdə məqsədi vardı. Çünki Primakov Bakıda böyümüşdü. Azərbaycanı yaxşı tanıyırdı. Azərbaycanda da Primakovu yaxşı tanıyırdılar. O, Bakıda olanda mən daim onunla təmasda idim. Tez-tez telefonla danışırdıq. Bilirsiniz, SSRİ rəhbərliyi Bakıya qoşun yeridəndə bunun qırğınlarla nəticələnəcəyini yaxşı bilirdi. Çünki qoşun yeridilməsinin nəticəsi başqa cür ola da bilməzdi. Qoşun yeridilməsi haqqında qərarı çox gizli saxlayırdılar. Amma mən bu gizliliyi pozmuşdum. Çünki Bakıda yaxın dostum, o zaman Azərbaycan Respublikasının Dövlət Ekologiya və Təbiətdən İstifadəyə Nəzarət Komitəsinin sədri Arif Mansurov yaşayırdı. Yanvarın  19-da ona zəng elədim, dedim ki, bu gecə nə özü, nə də ailə üzvləri çölə çıxmasın, evdə otursunlar. Səbəbini açıqlaya bilməyəcəyimi Arif Mansurova dedim. Ona zəng edəndə Bakıya qoşun yeridilməsinə saatlar qalmışdı. Lakin Arif mənim dediklərimin əksini etmişdi. Oğlunu da götürüb əlində videokamera şəhərə çıxmışdı. Baş verən hadisələri, SSRİ hərbçilərinin görüntülərini kameraya çəkmişdilər.


Mən bütün bu proseslərin canlı şahidi olmuşam. Bakıya qoşun yeridilməsi haqqında qərar birdən verilməmişdi. Bəzən Qorbaçovun bu qərarı verməsi haqqında danışarkən onun ətrafında olan erməniləri göstərirlər. Bəli, həmin dövrdə Qorbaçovun ətrafında Georgi Şahnazarov vardı. Təəssüflər olsun ki, həmin dövrdə artıq SSRİ ərazisində milli zəmində münaqişələr baş qaldırmışdı. Lakin Moskva böyük enerji resursları olan Azərbaycanı itirmək istəmirdi. O vaxtkı SSRİ rəhbərliyinin ən böyük səhvlərindən biri, məhz Heydər Əliyevin vəzifədən uzaqlaşdırılması idi. Mən Heydər Əliyevi çox yaxından tanıyırdım. Qorbaçov Heydər Əliyevi istefaya göndərməklə böyük səhvə yol vermişdi. Bunu sonrakı hadisələr də göstərmiş oldu.
 
“İlk gülləni ermənilər atmışdı, azərbaycanlı gənc qızı güllələmişdilər”

 – Mərkəzi Komitədə, SSRİ rəhbərliyinin yuxarı eşelonunda Ermənistanla Azərbaycan arasında qızışdırılan milli zəmində münaqişəyə münasibət necə idi? Hansı tərəfi daha çox günahlandırırdılar?


– Mən Azərbaycanla Ermənistan arasında münaqişənin başlanmasının ilk şahidlərindənəm. Yadımdadır, dekabrın 8-də səhər Spitakda zəlzələ ilə bağlı Ermənistana getmişdim. İlk gülləni Ermənistan tərəfinin atması… Yadımdadır, azərbaycanlı gənc qızı güllələmişdilər. Bunu hamı bilirdi. Bu hadisə SSRİ rəhbərliyinə də məlum idi.

Bakıya qoşun yeridilməsi haqqında qərar SSRİ rəhbərliyinin ən yuxarılarında verilmişdi və bu qərar kollegial şəkildə qəbul olunmuşdu. Həmin vaxt mən “Staraya Ploşad”da (Kremlin Administrasiyası, Mərkəzi Komitənin yerləşdiyi məkan – F.Ə.) idim. Bütün gecəni işdə oldum. Həmin gecə mənim üçün bütün mənalarda çox ağrılı idi. Çünki günahsız insanların qurban veriləcəyinə əmindim. Onların arasında Bakıdakı dostlarım da ola bilərdi.
 
“40 minə yaxın azərbaycanlı Moskva küçələrində etiraz edirdi”

 – Bakıda törədilən faciə ilə bağlı Moskvada SSRİ tarixində ən böyük etiraz aksiyası keçirildi. Mərkəzi Komitənin azərbaycanlıların mitinqinə reaksiyası necə oldu?

– Ayın 20-də artıq səhər saatlarında Moskvadakı Azərbaycan icması 10 minlərlə insanı küçəyə çıxarmışdı. Bu Sovetlər dövründə Moskvada keçirilən ilk və insan sayına görə ən böyük etiraz mitinqi idi. Mərkəzi Komitənin binası önündə minlərlə insan… Bu, görünməmiş bir hadisə idi. Etirazçı azərbaycanlıların önünə mən və Mərkəzi Komitənin təşkilat şöbəsinin müdirinin müavini Vladimir Babiç çıxdıq. Vladimir Stepanoviç artıq həyatda yoxdur. Etirazçı kütlə çox həyəcanlı idi. Açığını deyim, biz də qorxmuşduq. Onların içərisində bir nəfər tanışımı gördüm. Bu, Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radiosunun Moskvadakı müxbiri Abuzər Bağırov idi. Abuzəri mən SSRİ Dövlət Teleradiosunun sədr müavini olduğum zamandan tanıyırdım. Onu görəndən sonra bir az sakitləşdim. Etirazçılar özlərini çox mədəni aparırdılar. Bu zaman əmin oldum ki, SSRİ rəhbərliyinin insanların beyninə doldurduğu xalqlar dostluğu məfhumu xəyaldan başqa bir şey deyil. Mən daha çox xalqların fərdlərinin ayrı-ayrılıqda dostluğuna inanıram. Mitinq iştirakçılarından hazırladıqları petisiyanı qəbul etdik və həmin petisiyanı Mixail Qorbaçova verdik.

Həmin gün Qorbaçov mənə zəng də eləmişdi. Məndən azərbaycanlıların Moskvadakı mitinqlərində neçə nəfərin iştirak etdiyini soruşdu. Ona 100 minə yaxın azərbaycanlının küçəyə çıxması haqqında məlumat vermişdilər. 100 min də olmasa da, 40 minə yaxın azərbaycanlı Moskva küçələrində etiraz edirdi. Bu, Moskvadakı azərbaycanlı ziyalıların mitinqi idi. Ona görə də mitinq zamanı heç bir qanunsuzluğa yol verilməmişdi. Sakit etiraz aksiyası idi. İndi etiraz aksiyası heç kəsdə təəccüb doğurmur. Lakin bu, həmin zaman üçün çox nadir hal və Moskva üçün “yenilik” idi.

“Qorbaçovun icazəsi olmadan bu hadisələr baş verə bilməzdi”

 – Moskvadakı Azərbaycan icmasının etiraz mitinqinə və petisiyaya Qorbaçovun münasibəti necə oldu?

– Təbii ki, bu Qorbaçov bunu ağrılı qarşıladı. Lakin o bu faciənin mənasını və nə ilə nəticələnəcəyini anlayırdı. Çünki onun rəhbərliyi ilə siyasi büronun qəbul etdiyi qərarın bütün məsuliyyətini özü daşıyırdı. Onun icazəsi olmadan bu hadisələr baş verə bilməzdi. Bakıya ciddi hərbi kontingent yeridilmişdi.

Heç bir imperiya əbədi deyil. Hər bir imperiyanın sonu olduğu kimi, Sovetlər İttifaqı imperiyasının da sonu oldu. 20 yanvar faciəsi isə SSRİ imperiyasının sonunu yaxınlaşdıran hadisələrdən biri idi. Məsələ ondadır ki, imperiyasının dağılması prosesində insan itkisinin qarşısını almaq mümkün idi. Lakin bunun üçün ölkənin iqtisadi gücü və rəhbərliyin istedadı olmalı idi. Təəssüf ki, bunların heç biri SSRİ-də yox idi.

“Bakıya qoşun yeritməyə gərək yox idi”    

 – Siz o vaxt Qorbaçovun ən yaxınında olmuş adamlardan birisiniz. Sizcə, bu faciənin qarşısını almaq olardımı? SSRİ rəhbərliyinin bunun üçün imkanı vardımı?

– Hesab edirəm ki, Bakıya qoşun yeritməyə gərək yox idi. Danışıqlar üçün böyük bir qrupla Azərbaycana getmək lazımıydı. Bu qrupa nüfuzlu bir azərbaycanlı rəhbərlik etməlidiydi, bu nüfuzlu şəxs isə Heydər Əliyev idi. Qorbaçov həmin vaxt Bakıya Heydər Əliyevi danışıqlar üçün göndərməliydi. O bu faciənin qarşısını Heydər Əliyevi Bakıya göndərməklə ala bilərdi. Təəssüf ki, bu addımı atmadı. Nəticəsi də göz qabağındadır.

loading...
“Laçınım”ı efirə verməyə qorxdu, ailəsini mətbuatdan gizlətdi, qripin qurbanı oldu...
"İndi tülkü özünü şir libasında camaata təqdim eləmək istəyir..." - ŞOK İTTİHAM
Şəhərin ortasında koronavirusa vida ziyafəti təşkil etdilər - MARAQLI
64 milyon dollarlıq saray yanaraq kül oldu - FOTO
İdmanla məşğul olmadan 150 kiloqram arıqladı - MARAQLI...+ FOTOLAR
Clean City Company
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
“Azərbaycanın əmtəə bazarında böyük miqdarda qaçaqmal siqaretləri mövcuddur...”
Gündəm
“Kürdə su azlığının səbəbini yağıntıların azalması və Mingəçevir su anbarında axtarmaq lazımdır”
Cəmiyyət
"Navalnı ermənilərə nifrət edir" - Solovyovun erməni məhəbbəti sərhəd tanımır...
Cəmiyyət
“Əzizlərimizə sevgi, həyata məhəbbət arzu ediriksə, bu günki qaydalara riayət etməliyik...”
Cəmiyyət
“Məhəbbət Kazımovun cığırıyla getmək olar, amma onu əvəz etmək mümkün deyil...”
Yazar
İlham İsmayıl
Bir erməni gecikmir, bir də Putin...
Sultan Laçın
“Ordumuzun Mütəllibov və Elçibəy dövründəki uğurları  nədən ekranlaşdırılmır?..”
Həftənin ən çox oxunanları
"Mərc gəlirəm: bu gecə çevriliş olacaq..."- ABŞ səfirliyinin 1-ci katibindən şok iddia...
Aygün Kazımovanın yarıçılpaq videosu yayıldı - VİDEO (18+)
Arvadı ruhi xəstə, oğlu qumarbaz, dostu xəyanətkar...
Şadlıq saraylarının işçiləri Maliyyə Nazirliyi qarşısında etiraz aksiyası keçirdi...- FOTO
Ərini başqa qadınla tutan, doğuş sancısıyla səhnəyə çıxan, şüşə gözlü Xalq artisti...
4 dəfə evlənən, erməni qayınanasına görə ailəsi dağılan, namus üstündə ölkədən gedən Xalq artisti
"Xüsusi sesiyanın çağırılması Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlığın fəal tərəfdarı kimi nüfuzunu göstərir"
DÜNYAYA ŞAD XƏBƏR - Koronavirusu 25 saniyədə məhv edən üsul
Zirəddin koronavirusun yox olacağı dəqiq tarixi AÇIQLADI
"Mnasakanyan Azərbaycanın təslim olmasını tələb etdi, ancaq rəsmi Bakı hələ də..."
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247