Xəbər lenti
26/09/2020 [01:08]:
Xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkən məşhur aktrisa: “Həbsxandan mənə məhbuslar məktub yazırdı...”-FOTOLAR
25/09/2020 [23:35]:
Ən gənc tələbə o oldu - 15 yaşı var
25/09/2020 [23:28]:
40 min pakistanlı Azərbaycana gəlib – RƏSMİ
25/09/2020 [23:08]:
“Korifey sənətkarlarımız bilsəydilər ki, onların yerini bayağı müğənnilər tutacaq..."
25/09/2020 [23:07]:
Ukraynada hərbi təyyarə qəzaya uğrayıb, ölənlər var - VİDEO
25/09/2020 [22:37]:
Operator aparıcının üzü əvəzinə sinəsini efirə verdi - VİDEO
25/09/2020 [22:15]:
“Biz daha 25 il oturub torpaqların danışıqlar yolu ilə həllini gözləməyəcəyik”
25/09/2020 [22:11]:
ABŞ-dan Azərbaycandakı vətəndaşlarına XƏBƏRDARLIQ - Abşerondan çıxmayın!
25/09/2020 [22:01]:
Türkiyədə son sutkada daha 73 nəfər koronavirusdan ölüb
25/09/2020 [21:58]:
Gədəbəydə qadın keçmiş əri tərəfindən bıçaqlanıb
25/09/2020 [21:54]:
“Qarabağ” məğlubiyyətdən son anda qaçdı
25/09/2020 [21:52]:
Əbülqasım Hüseynzadənin 130 illik yubiley günüdür
25/09/2020 [21:51]:
Milyonlarla insanın həyatını xilas edən siçan qızıl medalla mükafatlandırıldı...
25/09/2020 [21:50]:
Lukaşenko: “Qərb ölkələrindən gələnlər üçün karantin tətbiq edə bilərik”
25/09/2020 [21:47]:
Azərbaycanda xalq-ordu-dövlət birliyi sarsılmazdır
25/09/2020 [21:29]:
Xidmət avtomobilində cinsi əlaqəyə girməyin bədəlini ağır ödədilər - RƏZALƏT...
25/09/2020 [21:16]:
Əməkdar artist Xanlar Haqverdiyevin doğum günüdür
25/09/2020 [21:13]:
Xalq Artisti Alim Məmmədovun 70 yaşı tamam olur
25/09/2020 [21:08]:
Səfərbərlik Xidməti məlumat yaydı
25/09/2020 [20:56]:
Plastik üz qoruyucularının təsirsiz olduğu sübut olundu...
25/09/2020 [20:52]:
"Ermənilər 5 rayon təklif edəcək, Kəlbəcər və Laçın dəhlizini isə öz nəzarətlərində saxlayacaqlar"
25/09/2020 [20:37]:
“5 rayon” məsələsinə ən sərt cavabı Prezident verdi” – Aqil Məmmədov
25/09/2020 [20:21]:
Vəkillər Kollegiyası üç vəkil bürosunu qeydə aldı
25/09/2020 [20:19]:
Elçin Sadıqovun fərdi vəkil fəaliyyəti ləğv edildi
25/09/2020 [20:17]:
"Barselona" "Mançester Siti"nin müdafiəçisini icarəyə götürür
25/09/2020 [20:16]:
Bu il 2000-dək şəxs vaxtından əvvəl cəzadan azad olunub və ya yüngül rejimli müəssisəyə keçirilib
25/09/2020 [20:16]:
Nazir: "Hazırda 3000-ə yaxın məhkum elektron qolbaq daşıyır"
25/09/2020 [20:15]:
Millət vəkili parlament iclasında görün nə etdi - RƏZALƏT...+ VİDEO
25/09/2020 [20:14]:
Pakistan səfiri: "Ermənistanın təxribatları beynəlxalq hüquqa ziddir"
25/09/2020 [20:13]:
"Atletiko" Luis Suareslə müqavilə bağladı
25/09/2020 [20:12]:
Koronavirusla bağlı sürətli test yaradılıb
25/09/2020 [20:11]:
Bugün görkəmli yazıçı-publisistin doğum günüdür
25/09/2020 [19:55]:
Günay Əfəndiyeva “Türkologiyanın bugünü və sabahı” adlı video-konfransda iştirak edib
25/09/2020 [19:51]:
Bu itlər koronavirusu qoxlamaqla müəyyən edir - FOTOLAR
25/09/2020 [19:34]:
Əmlak Məsələləri Dövlət Xidmətinin səlahiyyətləri artırıldı
25/09/2020 [19:31]:
“Osmanlıcadan tərcümə türkə”…nə demək?!
25/09/2020 [19:29]:
Baş Nazirdən təhsillə bağlı daha bir qərar
25/09/2020 [19:26]:
Bu gün məşhur teatr xadiminin doğum günüdür
25/09/2020 [19:23]:
BQXK ölkəmizlə ədliyyə sahəsində səmərəli əməkdaşlıq edir
25/09/2020 [19:20]:
Dövlət hesabına rusdilli təhsil ləğv edilsin!
25/09/2020 [19:19]:
Tibb Universitetinə yeni prorektor təyin olunub
25/09/2020 [19:13]:
Şuranın dəstəyilə 20 ailəyə humanitar yardım təqdim edilib
25/09/2020 [18:49]:
"Azərbaycan hakimiyyəti ləngimdən işğalçı Ermənistana qarşı azadlıq müharibəsinə başlamalıdır"
25/09/2020 [18:47]:
Bugün XX yüzil Azərbaycan şeirinin klassiklərindən olan Mirzə Əli Möcüzün anım günüdür
25/09/2020 [18:37]:
Almaniya azərbaycanlıları ilə videogörüş keçirilib
25/09/2020 [18:33]:
Rusiyada ahıl qadın tatarca danışdığına görə rus kişi tərəfindən döyüldü -RƏZALƏT...
25/09/2020 [18:32]:
İlin sonunadək daha 5 yeni qəsəbə istifadəyə veriləcək - Dövlət Komitəsi
25/09/2020 [18:09]:
“Ermənistanın muzdluların, terrorçuların ümidinə qalması, onun acınacaqlı vəziyyətindən xəbər verir”
25/09/2020 [17:57]:
Azərbaycan Texniki Universitetinin sabiq prorektoru vəfat etdi
25/09/2020 [17:54]:
“Türkiyənin Suriya və Liviyada Rusiyanın başına gətirdiyini, Azərbaycan Cənubi Qafqazda gətirəcək”
25/09/2020 [17:53]:
128 mehmanxanada epidemiya əleyhinə qaydalar pozulub
25/09/2020 [17:42]:
“Bu cür yaşamaq əyləncəlidir, aylıq xərcim 21 min dollardı...” -Beş arvadı olan adam...
25/09/2020 [17:33]:
Novxanıdakı milyonluq sarayın sahibi tapıldı - Video
25/09/2020 [17:24]:
Direktor olmaq istəyənlər üçün sənəd qəbulunun vaxtı açıqlanıb
25/09/2020 [17:18]:
AQTA: Mehmanxanaların daha sərt yoxlanması regionlarda həyata keçirilir
25/09/2020 [17:16]:
Məcburi köçkünlər üçün keçirilən ilk yardım təlimləri başa çatıb
25/09/2020 [17:09]:
Bakıda soyğunçuluq edən şəxs saxlanılıb
25/09/2020 [17:06]:
UNEC-in 90 illik yubileyinə töhfə: nəfis tərtibatda kitablar
25/09/2020 [17:01]:
Mühəndis-istehkam bölmələri ilə döyüş hazırlığı üzrə məşğələləri keçirilir - VİDEO
25/09/2020 [16:59]:
“Oktyabrın 20-dən sonra toylar başlayacaq“ - Ədalət Şükürov
25/09/2020 [16:58]:
ETSN-də daha 56 vakant yer müsahibəyə çıxarılacaq
25/09/2020 [16:33]:
“Ya rus olsun, ya yəhudi olsun,  nəsə azərbaycanlı olmasın...”- Keçmiş nazir müavini 
25/09/2020 [16:29]:
"Bu gün BMT TŞ-nin qətnamələrinin reallaşdırılmasında ikili standartlar mövcuddur"
25/09/2020 [16:27]:
Neftçala şəhər şəbəkəsinə içməli suyun verilməsi təmin olunacaq - FOTO
25/09/2020 [16:14]:
AQTA-dan toylara icazə verilməsi ilə bağlı AÇIQLAMA
25/09/2020 [16:12]:
"Nar"ın baş sponsorluğu ilə "Breyn Rinq"in yeni mövsümünə start verilir
25/09/2020 [16:02]:
Azərbaycanda koronavirus səbəbindən daha 2 sinif distant təhsilə keçib
25/09/2020 [16:01]:
ATU-nun kafedra müdiri kəskin respirator virus infeksiyalarının yayılmasından danışdı
25/09/2020 [15:57]:
Məktəblərdə koronavirusla bağlı bugünkü vəziyyət açıqlandı - RƏSMİ
25/09/2020 [15:50]:
Moderator.az yazdı, Milli Qəhraman övladının mənzil problemi həll olundu
25/09/2020 [15:38]:
ABŞ-ın üç ştatında rekord yoluxma qeydə alındı
25/09/2020 [15:36]:
Azərbaycanda indiyədək 1087578 koronavirus testi aparılıb
25/09/2020 [15:35]:
Azərbaycanda son sutkada 101 nəfər COVID-19-a yoluxub, 137 nəfər sağalıb, 2 nəfər vəfat edib
25/09/2020 [15:32]:
1000 nəfərlik zala 100 qonaq - Toyda hər kəs maska ilə iştirak etsin - VİDEO
25/09/2020 [15:20]:
Azərbaycanda oğlan keçmiş sevgilisinə hücum etdi - ANBAAN VİDEO
25/09/2020 [15:07]:
"Qapalı şəraitdə toy etmək olar" - ŞƏRTLƏR AÇIQLANDI
25/09/2020 [15:05]:
“Biz bütün çətinliklərə dözüb Qarabağsızlıq ləkəsini üstümüzdən götürməliyik...”
25/09/2020 [15:03]:
İstirahət mərkəzi ərazisində ağacların məhv edilməsi faktı ilə bağlı cinayət işi başlanıb
25/09/2020 [15:02]:
Daha 3 rayonda 19 ev şəhid ailələri və Qarabağ müharibəsi əlillərinə təqdim edilib
25/09/2020 [15:00]:
DİM abituriyent və subbakalavrlara müraciət edib
Bütün arxiv bir sırada
20/01/2020 [18:00] - Cəmiyyət - ( 6069 dəfə baxılıb)

Qorbaçovun köməkçisi: “O, Bakıya ordunu yox, Heydər Əliyevi göndərməli idi...”



Rusiyanın tanınmış siyasətçisi, yazıçı-publisist, 1990-cı ildə SSRİ-nin rəhbəri Mixial Qorbaçovun humanitar və ictimai məsələlər üzrə köməkçisi olmuş Georgi Pryaxinin APA-ya müsahibə verib.

Moderator.az müsahibəni oxucularına təqdim edir:

Qeyd: Georgi Vladimiroviç Pryaxin. Rusiyanın tanınmış siyasətçisi, yazıçı-publisisti və naşiridir. SSRİ Dövlət Teleradiosunun baş direktorunun müavini, 1988-90-cı illərdə Mərkəzi Komitənin şöbə müdirinin müavini, daha sonra isə SSRİ-nin rəhbəri Qorbaçovun köməkçisi vəzifəsində çalışıb. Hazırda “Xudojestvennaya literatura” nəşriyyatına rəhbərlik edir.      

 – Georgi Vladimiroviç, bu il SSRİ rəhbərliyinin Bakıda törətdiyi, bəşəriyyətə ləkə olan 20 yanvar faciəsindən 30 il keçir. Siz həmin dövrdə Mərkəzi Komitədə mühüm vəzifələrdən birini tutmusunuz, Qorbaçovun daim təmasda olduğu insanlardan olmusunuz. Necə xatırlayırsınız həmin günləri?

– Bakıya qoşun yeridilməsi ilə bağlı qərar çox çətinliklə verilmişdi. Çünki bu, çox ağrılı qərar idi. Bu qərar verilmədən öncə Qorbaçov ətrafından Bakıdakı vəziyyəti öyrənmək üçün ən liberal olan Yevgeni Primakovu seçmişdi. Primakov o zamanlar siyasi ulduz idi. Qorbaçovun onu seçməkdə məqsədi vardı. Çünki Primakov Bakıda böyümüşdü. Azərbaycanı yaxşı tanıyırdı. Azərbaycanda da Primakovu yaxşı tanıyırdılar. O, Bakıda olanda mən daim onunla təmasda idim. Tez-tez telefonla danışırdıq. Bilirsiniz, SSRİ rəhbərliyi Bakıya qoşun yeridəndə bunun qırğınlarla nəticələnəcəyini yaxşı bilirdi. Çünki qoşun yeridilməsinin nəticəsi başqa cür ola da bilməzdi. Qoşun yeridilməsi haqqında qərarı çox gizli saxlayırdılar. Amma mən bu gizliliyi pozmuşdum. Çünki Bakıda yaxın dostum, o zaman Azərbaycan Respublikasının Dövlət Ekologiya və Təbiətdən İstifadəyə Nəzarət Komitəsinin sədri Arif Mansurov yaşayırdı. Yanvarın  19-da ona zəng elədim, dedim ki, bu gecə nə özü, nə də ailə üzvləri çölə çıxmasın, evdə otursunlar. Səbəbini açıqlaya bilməyəcəyimi Arif Mansurova dedim. Ona zəng edəndə Bakıya qoşun yeridilməsinə saatlar qalmışdı. Lakin Arif mənim dediklərimin əksini etmişdi. Oğlunu da götürüb əlində videokamera şəhərə çıxmışdı. Baş verən hadisələri, SSRİ hərbçilərinin görüntülərini kameraya çəkmişdilər.


Mən bütün bu proseslərin canlı şahidi olmuşam. Bakıya qoşun yeridilməsi haqqında qərar birdən verilməmişdi. Bəzən Qorbaçovun bu qərarı verməsi haqqında danışarkən onun ətrafında olan erməniləri göstərirlər. Bəli, həmin dövrdə Qorbaçovun ətrafında Georgi Şahnazarov vardı. Təəssüflər olsun ki, həmin dövrdə artıq SSRİ ərazisində milli zəmində münaqişələr baş qaldırmışdı. Lakin Moskva böyük enerji resursları olan Azərbaycanı itirmək istəmirdi. O vaxtkı SSRİ rəhbərliyinin ən böyük səhvlərindən biri, məhz Heydər Əliyevin vəzifədən uzaqlaşdırılması idi. Mən Heydər Əliyevi çox yaxından tanıyırdım. Qorbaçov Heydər Əliyevi istefaya göndərməklə böyük səhvə yol vermişdi. Bunu sonrakı hadisələr də göstərmiş oldu.
 
“İlk gülləni ermənilər atmışdı, azərbaycanlı gənc qızı güllələmişdilər”

 – Mərkəzi Komitədə, SSRİ rəhbərliyinin yuxarı eşelonunda Ermənistanla Azərbaycan arasında qızışdırılan milli zəmində münaqişəyə münasibət necə idi? Hansı tərəfi daha çox günahlandırırdılar?


– Mən Azərbaycanla Ermənistan arasında münaqişənin başlanmasının ilk şahidlərindənəm. Yadımdadır, dekabrın 8-də səhər Spitakda zəlzələ ilə bağlı Ermənistana getmişdim. İlk gülləni Ermənistan tərəfinin atması… Yadımdadır, azərbaycanlı gənc qızı güllələmişdilər. Bunu hamı bilirdi. Bu hadisə SSRİ rəhbərliyinə də məlum idi.

Bakıya qoşun yeridilməsi haqqında qərar SSRİ rəhbərliyinin ən yuxarılarında verilmişdi və bu qərar kollegial şəkildə qəbul olunmuşdu. Həmin vaxt mən “Staraya Ploşad”da (Kremlin Administrasiyası, Mərkəzi Komitənin yerləşdiyi məkan – F.Ə.) idim. Bütün gecəni işdə oldum. Həmin gecə mənim üçün bütün mənalarda çox ağrılı idi. Çünki günahsız insanların qurban veriləcəyinə əmindim. Onların arasında Bakıdakı dostlarım da ola bilərdi.
 
“40 minə yaxın azərbaycanlı Moskva küçələrində etiraz edirdi”

 – Bakıda törədilən faciə ilə bağlı Moskvada SSRİ tarixində ən böyük etiraz aksiyası keçirildi. Mərkəzi Komitənin azərbaycanlıların mitinqinə reaksiyası necə oldu?

– Ayın 20-də artıq səhər saatlarında Moskvadakı Azərbaycan icması 10 minlərlə insanı küçəyə çıxarmışdı. Bu Sovetlər dövründə Moskvada keçirilən ilk və insan sayına görə ən böyük etiraz mitinqi idi. Mərkəzi Komitənin binası önündə minlərlə insan… Bu, görünməmiş bir hadisə idi. Etirazçı azərbaycanlıların önünə mən və Mərkəzi Komitənin təşkilat şöbəsinin müdirinin müavini Vladimir Babiç çıxdıq. Vladimir Stepanoviç artıq həyatda yoxdur. Etirazçı kütlə çox həyəcanlı idi. Açığını deyim, biz də qorxmuşduq. Onların içərisində bir nəfər tanışımı gördüm. Bu, Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radiosunun Moskvadakı müxbiri Abuzər Bağırov idi. Abuzəri mən SSRİ Dövlət Teleradiosunun sədr müavini olduğum zamandan tanıyırdım. Onu görəndən sonra bir az sakitləşdim. Etirazçılar özlərini çox mədəni aparırdılar. Bu zaman əmin oldum ki, SSRİ rəhbərliyinin insanların beyninə doldurduğu xalqlar dostluğu məfhumu xəyaldan başqa bir şey deyil. Mən daha çox xalqların fərdlərinin ayrı-ayrılıqda dostluğuna inanıram. Mitinq iştirakçılarından hazırladıqları petisiyanı qəbul etdik və həmin petisiyanı Mixail Qorbaçova verdik.

Həmin gün Qorbaçov mənə zəng də eləmişdi. Məndən azərbaycanlıların Moskvadakı mitinqlərində neçə nəfərin iştirak etdiyini soruşdu. Ona 100 minə yaxın azərbaycanlının küçəyə çıxması haqqında məlumat vermişdilər. 100 min də olmasa da, 40 minə yaxın azərbaycanlı Moskva küçələrində etiraz edirdi. Bu, Moskvadakı azərbaycanlı ziyalıların mitinqi idi. Ona görə də mitinq zamanı heç bir qanunsuzluğa yol verilməmişdi. Sakit etiraz aksiyası idi. İndi etiraz aksiyası heç kəsdə təəccüb doğurmur. Lakin bu, həmin zaman üçün çox nadir hal və Moskva üçün “yenilik” idi.

“Qorbaçovun icazəsi olmadan bu hadisələr baş verə bilməzdi”

 – Moskvadakı Azərbaycan icmasının etiraz mitinqinə və petisiyaya Qorbaçovun münasibəti necə oldu?

– Təbii ki, bu Qorbaçov bunu ağrılı qarşıladı. Lakin o bu faciənin mənasını və nə ilə nəticələnəcəyini anlayırdı. Çünki onun rəhbərliyi ilə siyasi büronun qəbul etdiyi qərarın bütün məsuliyyətini özü daşıyırdı. Onun icazəsi olmadan bu hadisələr baş verə bilməzdi. Bakıya ciddi hərbi kontingent yeridilmişdi.

Heç bir imperiya əbədi deyil. Hər bir imperiyanın sonu olduğu kimi, Sovetlər İttifaqı imperiyasının da sonu oldu. 20 yanvar faciəsi isə SSRİ imperiyasının sonunu yaxınlaşdıran hadisələrdən biri idi. Məsələ ondadır ki, imperiyasının dağılması prosesində insan itkisinin qarşısını almaq mümkün idi. Lakin bunun üçün ölkənin iqtisadi gücü və rəhbərliyin istedadı olmalı idi. Təəssüf ki, bunların heç biri SSRİ-də yox idi.

“Bakıya qoşun yeritməyə gərək yox idi”    

 – Siz o vaxt Qorbaçovun ən yaxınında olmuş adamlardan birisiniz. Sizcə, bu faciənin qarşısını almaq olardımı? SSRİ rəhbərliyinin bunun üçün imkanı vardımı?

– Hesab edirəm ki, Bakıya qoşun yeritməyə gərək yox idi. Danışıqlar üçün böyük bir qrupla Azərbaycana getmək lazımıydı. Bu qrupa nüfuzlu bir azərbaycanlı rəhbərlik etməlidiydi, bu nüfuzlu şəxs isə Heydər Əliyev idi. Qorbaçov həmin vaxt Bakıya Heydər Əliyevi danışıqlar üçün göndərməliydi. O bu faciənin qarşısını Heydər Əliyevi Bakıya göndərməklə ala bilərdi. Təəssüf ki, bu addımı atmadı. Nəticəsi də göz qabağındadır.

loading...
Xidmət avtomobilində cinsi əlaqəyə girməyin bədəlini ağır ödədilər - RƏZALƏT...
Plastik üz qoruyucularının təsirsiz olduğu sübut olundu...
Bu itlər koronavirusu qoxlamaqla müəyyən edir - FOTOLAR
"Hazırda ali təhsilli müəllimlərin sayı ölkədə müəllimə olan tələbatdan 2,5 dəfədən artıqdır"
Buradakı qayalar, kiçik evlər, güllər bu məkanı nağıllar aləminə bənzədir... - FOTOLAR
Aqro İnvest və İstehsalat MMC
N.Tusi adına Klinika

Şou-biznes
Xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkən məşhur aktrisa: “Həbsxandan mənə məhbuslar məktub yazırdı...”-FOTOLAR
Dünya
Milyonlarla insanın həyatını xilas edən siçan qızıl medalla mükafatlandırıldı...
Gündəm
“Ermənistanın muzdluların, terrorçuların ümidinə qalması, onun acınacaqlı vəziyyətindən xəbər verir”
Cəmiyyət
“Bu cür yaşamaq əyləncəlidir, aylıq xərcim 21 min dollardı...” -Beş arvadı olan adam...
Cəmiyyət
“Əsas odur ki, Qarabağımız işğaldan azad olunsun, qalan nə varsa, öz yoluna düşər...”

Yazar
İlham İsmayıl
Bəyanatı silmək mümkündür, uduzulmuş savaşın itkilərini silmək olmur...
Seymur Əliyev
Beynəlxalq Sülh Günündə beynəlxalq aləmə qanlı mesaj...
Seymur Verdizadə
Kartofu da, kokaini də xaricdən alırıq...
Sultan Laçın
"Azərbaycanda qardaş Türkiyənin bayraqlarını endirənlər  “PKK”-çıdır, yoxsa!.."
Həftənin ən çox oxunanları
Dubay şeyxinə ərə getmiş Zeynəb Cavadlının mübhəm aqibəti... - FOTO + VİDEO
10 minlik ordu Ermənistana girəcəkdi... - Xlopotov
Atası azərbaycanlı olan general İrəvanda qızına toy etdi...-FOTOLAR+VİDEO
Nofəl Süleymanov Bəturə Hüseynovayla sevgili olub? - "İki ildir ki..." - AÇIQLAMA
AMEA-da qalmaqal: Professorun açıqlamaları akademiyanı lərzəyə gətirdi + VİDEO
“Paşinyan, ağıllı ol, əks halda Ermənistanın dövlət kimi varlığına son qoyula bilər...”
İngilis həkimlər qanda şəkəri endirməyin ən asan yolunu tapdı...-İSRAİL MEDİASI
"Azərbaycanda qardaş Türkiyənin bayraqlarını endirənlər  “PKK”-çıdır, yoxsa!.."
Azərbaycanda nazir erməni gözəlçəsinin gecə təklifini rədd edib kabinetindən qovdu...
"Əsgərlərimiz müharibənin başlamasını və onu əsir götürəcəkləri anı səbrsizliklə gözləyirlər"
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247