Xəbər lenti
15/08/2020 [20:52]:
İsmayıllıda qadın özünü asıb
15/08/2020 [20:50]:
Ermənilərdən növbəti təxribat: PUA-sı vuruldu
15/08/2020 [20:41]:
Nazirlik mindən çox obyektdə monitorinq apardı
15/08/2020 [20:35]:
Koronavirus maskası bir məhkumun ölümünə səbəb oldu - İNANILMAZ HADİSƏ
15/08/2020 [20:34]:
Tacikistanda prezidentliyə ilk namizədin adı açıqlandı
15/08/2020 [20:18]:
Mütəxəssis Vay-Fayın ziyanlarından danışıb
15/08/2020 [20:16]:
Dünyanın ən zəngin futbolçusu klubsuz qaldı
15/08/2020 [20:13]:
COVİD-19-un mutasiyası haqqında həqiqətlər və virusun yayılmasına xidmət etmiş faktorlar...
15/08/2020 [20:07]:
Öldürdüyü sevgilisini çuxura atarkən yaxalandı - FOTO + VİDEO
15/08/2020 [20:01]:
İcra başçısı özünə yeni müavin təyin etdi
15/08/2020 [19:26]:
Oyun oynayan qızını ölümdən bu cür xilas etdi - FOTO + VİDEO
15/08/2020 [19:14]:
Sumqayıtda ağır yol qəzası baş verib, ölən var
15/08/2020 [19:13]:
İran BƏƏ-nin İsraillə razılığına münasibət bildirdi
15/08/2020 [19:12]:
Başına polad çubuq sancıldı, möcüzə nəticəsində sağ qaldı...
15/08/2020 [19:11]:
Bu gün Azərbaycan şairi Xurşidbanu Natəvanın doğum günüdür
15/08/2020 [19:09]:
TÜRKSOY Türk dünyasında 2020-ci ili “Abay Kunanbayev ili” elan edib
15/08/2020 [19:01]:
Lukaşenko hərbçilərlə görüşdü: “Ölkəni heç kimə verməyəcəm”
15/08/2020 [18:53]:
70 milyonda bir yaşanan hamiləliklə 4 uşaq dünyaya gətirdi...
15/08/2020 [18:41]:
COVID-19-dan sağalan həkim Cavid Paşayev evə buraxılıb - FOTO
15/08/2020 [18:38]:
ABŞ, AB və İsraildən Ermənistana “ölüm hökmü” kimi qadağa - işğalçı çıxılmazda
15/08/2020 [18:32]:
Paşinyanın BBC-də biabır olduğu müsahibəsi Azərbaycan dilində - VİDEO
15/08/2020 [18:30]:
Ağsuda minik maşını yandı
15/08/2020 [18:28]:
Xaricdə daha bir azərbaycanlı koronavirusdan öldü
15/08/2020 [18:08]:
“Azərbaycan-Ukrayna hərbi əməkdaşlığının perspektivi kifayət qədər böyükdür”
15/08/2020 [17:53]:
Lerikdə 15 yaşlı qızla əlaqəyə görə daha bir şəxs həbs edildi
15/08/2020 [17:31]:
Bakıda 550 küçə dezinfeksiya edildi
15/08/2020 [17:24]:
"Bir çox anti-Azərbaycan qüvvələrinin yuxusuna haram qatıb" - Ziyafət Əsgərov
15/08/2020 [17:16]:
“BMT-nin 75 illik tarixində Amerika heç belə təcrid olunmamışdı” - İran
15/08/2020 [17:09]:
“Azərbaycan-Türkiyə hərbi əməkdaşlığı Qarabağ məsələsində gec-tez öz qəti sözünü deyəcək”
15/08/2020 [17:04]:
Azərbaycanda bir gündə 207 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 89 nəfər yoluxub, 2 nəfər vəfat edib
15/08/2020 [17:02]:
Prezident İlham Əliyev İndoneziya Prezidentini təbrik edib
15/08/2020 [16:59]:
Bərdədə dəhşətli qəza - sürücü ağır xəsarət aldı
15/08/2020 [16:44]:
Lukaşenko ilə Putin arasındakı telefon danışığının təfərrüatı məlum olub
15/08/2020 [16:38]:
Poroşenko 10 günə dövlət çevrilişi edəcək - İddia
15/08/2020 [16:35]:
Paşinyan öz dili ilə ifşa olundu ! – “Dünyanın gözü qarşısında biabırçı vəziyyətə düşdü”
15/08/2020 [16:05]:
Azərbaycanda 16 COVID-19 xəstəsi barəsində cinayət işi başlanılıb
15/08/2020 [16:02]:
"Azərbaycan son 30 ildə hazırkı qədər regional savaşda qələbəyə yaxın olmamışdı"
15/08/2020 [15:54]:
Baş nazirdən kənd inzibati dairələri ilə bağlı QƏRAR
15/08/2020 [15:35]:
"Yaradıcılığının ən müdrik çağlarını yaşayan Afaq xanım, bu gün də fəal yaradıcılıq axtarışındadır"
15/08/2020 [15:33]:
İnandıq, təslim olmadıq və qalib gəldik!!!
15/08/2020 [15:31]:
“Vətənini, elini-obasını sevən bir insanın həbs edilməsiylə heç cür barışa bilmirik...”
15/08/2020 [15:27]:
Fransa Azərbaycanlıları Koordinasiya Şurası hesabat verib və Şuranın yeni əlaqələndiricisi seçilib
15/08/2020 [15:10]:
Lukaşenko Putinlə telefonla danışdı
15/08/2020 [15:07]:
"Bu gün böyük güclərin Azərbaycanda böyük kapitalları, boru xəttləri olmasaydı..." - VİDEO
15/08/2020 [15:04]:
“Qarabağ münaqişəsinin canlanması fonunda hər zaman bu dövlətin kölgəsi görünür...”
15/08/2020 [14:51]:
Abşeronda karantin qaydalarına zidd olaraq gizli fəaliyyət göstərən restoran aşkarlanıb - FOTO
15/08/2020 [14:43]:
Bakıda özünü dənizə atan şəxsin xilasedilmə anları - VİDEO
15/08/2020 [14:41]:
Qərargahla bağlı bu videoları hazırlayana təşəkkür etdi - VİDEO
15/08/2020 [14:37]:
Mingəçevirdə yaşadığı ünvanı tərk edən COVİD-19 xəstəsi saxlanılıb - FOTO
15/08/2020 [14:35]:
"Tankerlərin saxlanılması yalandır" - Həsən Ruhani
15/08/2020 [14:32]:
“Paşinyan livan ermənilərindən canlı şit kimi istifadə edir” - Azay Quliyev
15/08/2020 [14:26]:
Azərbaycanda kişini döyüb kameraya çəkdilər - FOTO
15/08/2020 [14:23]:
Rusiyada koronavirusa qarşı dərman istehsalına başlandı
15/08/2020 [14:17]:
“Əhali haqlıdır, rəhbərliklə keçirilən görüşdə “Azərişıq” proqram təminatlarındakı şəffaflığı sübut edə bilmədi...”
15/08/2020 [14:12]:
Polşa və ABŞ hərbi saziş bağladı
15/08/2020 [14:10]:
Zaqatalada qaydaları pozan velosipedçilər cərimələnib
15/08/2020 [14:09]:
Neftçalada çətənə bitkisi yetişdirən şəxs saxlanılıb
15/08/2020 [14:09]:
Polisdən Mingəçevirdə narkotik əməliyyatı - FOTO
15/08/2020 [14:04]:
Lukaşenko zəhərlənibmi? Diktator diktatorun yanına qaçır
15/08/2020 [14:00]:
Ələmdar Cabbarlı: "Bu gün Kəlbəcər ədəbi mühitini "Aşıq Şəmşir" Mədəniyyət Ocağı yaşadır"
15/08/2020 [13:49]:
Belə diplomatlar haradan tapılar...
15/08/2020 [13:35]:
"Qələbəmiz üçün ordumuz NATO standartlarına keçməli, müdafiə naziri mülki şəxs təyin olunmalıdır"
15/08/2020 [13:34]:
“Qarabağ həqiqətlərinin təbliği və erməni vəhşiliyinin ifşasında, sənədli və bədii filmlərin rolu əvəzsizdir”
15/08/2020 [13:15]:
Ərdoğanın sözçüsü: “Azərbaycan hər hansı hücuma məruz qalarsa...”
15/08/2020 [13:05]:
Abşeronda kişi arvadını amansızlıqla qətlə yetirdi
15/08/2020 [12:38]:
Koronavirusa yoluxan tanınmış həkim sağaldı
15/08/2020 [12:33]:
Prezidentin köməkçisindən narazı müğənnilərə CAVAB
15/08/2020 [12:07]:
Toy mərasimlərinə icazə verilməsi ilə bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA
15/08/2020 [12:07]:
“O bizim mahnıdır” - Almaz Ələsgərli "erməni mahnısı" iddiasına aydınlıq gətirdi + VİDEO
15/08/2020 [12:04]:
İctimai iaşə müəssisələrinin açılması yoluxma hallarını artıra bilərmi?
15/08/2020 [11:55]:
“Ermənilər Kəlbəcərdə qeyri-qanuni yaşayış məskəni salıb” - FOTO
15/08/2020 [11:49]:
Mandat daşıyanların susqunluğu — Çingiz Qənizadənin dəyişməyən mövqeyi...
15/08/2020 [11:37]:
Peyvəndin ölkəyə gətirilməsi üçün müzakirələr gedir - TƏBİB
15/08/2020 [11:35]:
“Paşinyanın bu günki çıxışı cəfəngiyyatdır və faktlar tam başqa bir mənzərə yaradır...”
15/08/2020 [11:25]:
Rayonlara gediş-gəliş açılacaq? - Açıqlama
15/08/2020 [11:23]:
Azərbaycan tarixi niyə tədris olunmalıdır?
15/08/2020 [11:16]:
Hindistanda koronavirusa qarşı üç dərmanın sınağı aparılır
15/08/2020 [11:14]:
Məktəblərlə bağlı yekun qərar hələ yoxdur
15/08/2020 [11:09]:
Azərbaycanda koronavirus və karantin rejimi ilə bağlı son vəziyyət açıqlanır - CANLI YAYIM
15/08/2020 [11:02]:
Ermənistanda koronavirusdan ölənlərin sayı 817-yə yüksəldi
Bütün arxiv bir sırada
20/01/2020 [18:00] - Cəmiyyət - ( 6057 dəfə baxılıb)

Qorbaçovun köməkçisi: “O, Bakıya ordunu yox, Heydər Əliyevi göndərməli idi...”



Rusiyanın tanınmış siyasətçisi, yazıçı-publisist, 1990-cı ildə SSRİ-nin rəhbəri Mixial Qorbaçovun humanitar və ictimai məsələlər üzrə köməkçisi olmuş Georgi Pryaxinin APA-ya müsahibə verib.

Moderator.az müsahibəni oxucularına təqdim edir:

Qeyd: Georgi Vladimiroviç Pryaxin. Rusiyanın tanınmış siyasətçisi, yazıçı-publisisti və naşiridir. SSRİ Dövlət Teleradiosunun baş direktorunun müavini, 1988-90-cı illərdə Mərkəzi Komitənin şöbə müdirinin müavini, daha sonra isə SSRİ-nin rəhbəri Qorbaçovun köməkçisi vəzifəsində çalışıb. Hazırda “Xudojestvennaya literatura” nəşriyyatına rəhbərlik edir.      

 – Georgi Vladimiroviç, bu il SSRİ rəhbərliyinin Bakıda törətdiyi, bəşəriyyətə ləkə olan 20 yanvar faciəsindən 30 il keçir. Siz həmin dövrdə Mərkəzi Komitədə mühüm vəzifələrdən birini tutmusunuz, Qorbaçovun daim təmasda olduğu insanlardan olmusunuz. Necə xatırlayırsınız həmin günləri?

– Bakıya qoşun yeridilməsi ilə bağlı qərar çox çətinliklə verilmişdi. Çünki bu, çox ağrılı qərar idi. Bu qərar verilmədən öncə Qorbaçov ətrafından Bakıdakı vəziyyəti öyrənmək üçün ən liberal olan Yevgeni Primakovu seçmişdi. Primakov o zamanlar siyasi ulduz idi. Qorbaçovun onu seçməkdə məqsədi vardı. Çünki Primakov Bakıda böyümüşdü. Azərbaycanı yaxşı tanıyırdı. Azərbaycanda da Primakovu yaxşı tanıyırdılar. O, Bakıda olanda mən daim onunla təmasda idim. Tez-tez telefonla danışırdıq. Bilirsiniz, SSRİ rəhbərliyi Bakıya qoşun yeridəndə bunun qırğınlarla nəticələnəcəyini yaxşı bilirdi. Çünki qoşun yeridilməsinin nəticəsi başqa cür ola da bilməzdi. Qoşun yeridilməsi haqqında qərarı çox gizli saxlayırdılar. Amma mən bu gizliliyi pozmuşdum. Çünki Bakıda yaxın dostum, o zaman Azərbaycan Respublikasının Dövlət Ekologiya və Təbiətdən İstifadəyə Nəzarət Komitəsinin sədri Arif Mansurov yaşayırdı. Yanvarın  19-da ona zəng elədim, dedim ki, bu gecə nə özü, nə də ailə üzvləri çölə çıxmasın, evdə otursunlar. Səbəbini açıqlaya bilməyəcəyimi Arif Mansurova dedim. Ona zəng edəndə Bakıya qoşun yeridilməsinə saatlar qalmışdı. Lakin Arif mənim dediklərimin əksini etmişdi. Oğlunu da götürüb əlində videokamera şəhərə çıxmışdı. Baş verən hadisələri, SSRİ hərbçilərinin görüntülərini kameraya çəkmişdilər.


Mən bütün bu proseslərin canlı şahidi olmuşam. Bakıya qoşun yeridilməsi haqqında qərar birdən verilməmişdi. Bəzən Qorbaçovun bu qərarı verməsi haqqında danışarkən onun ətrafında olan erməniləri göstərirlər. Bəli, həmin dövrdə Qorbaçovun ətrafında Georgi Şahnazarov vardı. Təəssüflər olsun ki, həmin dövrdə artıq SSRİ ərazisində milli zəmində münaqişələr baş qaldırmışdı. Lakin Moskva böyük enerji resursları olan Azərbaycanı itirmək istəmirdi. O vaxtkı SSRİ rəhbərliyinin ən böyük səhvlərindən biri, məhz Heydər Əliyevin vəzifədən uzaqlaşdırılması idi. Mən Heydər Əliyevi çox yaxından tanıyırdım. Qorbaçov Heydər Əliyevi istefaya göndərməklə böyük səhvə yol vermişdi. Bunu sonrakı hadisələr də göstərmiş oldu.
 
“İlk gülləni ermənilər atmışdı, azərbaycanlı gənc qızı güllələmişdilər”

 – Mərkəzi Komitədə, SSRİ rəhbərliyinin yuxarı eşelonunda Ermənistanla Azərbaycan arasında qızışdırılan milli zəmində münaqişəyə münasibət necə idi? Hansı tərəfi daha çox günahlandırırdılar?


– Mən Azərbaycanla Ermənistan arasında münaqişənin başlanmasının ilk şahidlərindənəm. Yadımdadır, dekabrın 8-də səhər Spitakda zəlzələ ilə bağlı Ermənistana getmişdim. İlk gülləni Ermənistan tərəfinin atması… Yadımdadır, azərbaycanlı gənc qızı güllələmişdilər. Bunu hamı bilirdi. Bu hadisə SSRİ rəhbərliyinə də məlum idi.

Bakıya qoşun yeridilməsi haqqında qərar SSRİ rəhbərliyinin ən yuxarılarında verilmişdi və bu qərar kollegial şəkildə qəbul olunmuşdu. Həmin vaxt mən “Staraya Ploşad”da (Kremlin Administrasiyası, Mərkəzi Komitənin yerləşdiyi məkan – F.Ə.) idim. Bütün gecəni işdə oldum. Həmin gecə mənim üçün bütün mənalarda çox ağrılı idi. Çünki günahsız insanların qurban veriləcəyinə əmindim. Onların arasında Bakıdakı dostlarım da ola bilərdi.
 
“40 minə yaxın azərbaycanlı Moskva küçələrində etiraz edirdi”

 – Bakıda törədilən faciə ilə bağlı Moskvada SSRİ tarixində ən böyük etiraz aksiyası keçirildi. Mərkəzi Komitənin azərbaycanlıların mitinqinə reaksiyası necə oldu?

– Ayın 20-də artıq səhər saatlarında Moskvadakı Azərbaycan icması 10 minlərlə insanı küçəyə çıxarmışdı. Bu Sovetlər dövründə Moskvada keçirilən ilk və insan sayına görə ən böyük etiraz mitinqi idi. Mərkəzi Komitənin binası önündə minlərlə insan… Bu, görünməmiş bir hadisə idi. Etirazçı azərbaycanlıların önünə mən və Mərkəzi Komitənin təşkilat şöbəsinin müdirinin müavini Vladimir Babiç çıxdıq. Vladimir Stepanoviç artıq həyatda yoxdur. Etirazçı kütlə çox həyəcanlı idi. Açığını deyim, biz də qorxmuşduq. Onların içərisində bir nəfər tanışımı gördüm. Bu, Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radiosunun Moskvadakı müxbiri Abuzər Bağırov idi. Abuzəri mən SSRİ Dövlət Teleradiosunun sədr müavini olduğum zamandan tanıyırdım. Onu görəndən sonra bir az sakitləşdim. Etirazçılar özlərini çox mədəni aparırdılar. Bu zaman əmin oldum ki, SSRİ rəhbərliyinin insanların beyninə doldurduğu xalqlar dostluğu məfhumu xəyaldan başqa bir şey deyil. Mən daha çox xalqların fərdlərinin ayrı-ayrılıqda dostluğuna inanıram. Mitinq iştirakçılarından hazırladıqları petisiyanı qəbul etdik və həmin petisiyanı Mixail Qorbaçova verdik.

Həmin gün Qorbaçov mənə zəng də eləmişdi. Məndən azərbaycanlıların Moskvadakı mitinqlərində neçə nəfərin iştirak etdiyini soruşdu. Ona 100 minə yaxın azərbaycanlının küçəyə çıxması haqqında məlumat vermişdilər. 100 min də olmasa da, 40 minə yaxın azərbaycanlı Moskva küçələrində etiraz edirdi. Bu, Moskvadakı azərbaycanlı ziyalıların mitinqi idi. Ona görə də mitinq zamanı heç bir qanunsuzluğa yol verilməmişdi. Sakit etiraz aksiyası idi. İndi etiraz aksiyası heç kəsdə təəccüb doğurmur. Lakin bu, həmin zaman üçün çox nadir hal və Moskva üçün “yenilik” idi.

“Qorbaçovun icazəsi olmadan bu hadisələr baş verə bilməzdi”

 – Moskvadakı Azərbaycan icmasının etiraz mitinqinə və petisiyaya Qorbaçovun münasibəti necə oldu?

– Təbii ki, bu Qorbaçov bunu ağrılı qarşıladı. Lakin o bu faciənin mənasını və nə ilə nəticələnəcəyini anlayırdı. Çünki onun rəhbərliyi ilə siyasi büronun qəbul etdiyi qərarın bütün məsuliyyətini özü daşıyırdı. Onun icazəsi olmadan bu hadisələr baş verə bilməzdi. Bakıya ciddi hərbi kontingent yeridilmişdi.

Heç bir imperiya əbədi deyil. Hər bir imperiyanın sonu olduğu kimi, Sovetlər İttifaqı imperiyasının da sonu oldu. 20 yanvar faciəsi isə SSRİ imperiyasının sonunu yaxınlaşdıran hadisələrdən biri idi. Məsələ ondadır ki, imperiyasının dağılması prosesində insan itkisinin qarşısını almaq mümkün idi. Lakin bunun üçün ölkənin iqtisadi gücü və rəhbərliyin istedadı olmalı idi. Təəssüf ki, bunların heç biri SSRİ-də yox idi.

“Bakıya qoşun yeritməyə gərək yox idi”    

 – Siz o vaxt Qorbaçovun ən yaxınında olmuş adamlardan birisiniz. Sizcə, bu faciənin qarşısını almaq olardımı? SSRİ rəhbərliyinin bunun üçün imkanı vardımı?

– Hesab edirəm ki, Bakıya qoşun yeritməyə gərək yox idi. Danışıqlar üçün böyük bir qrupla Azərbaycana getmək lazımıydı. Bu qrupa nüfuzlu bir azərbaycanlı rəhbərlik etməlidiydi, bu nüfuzlu şəxs isə Heydər Əliyev idi. Qorbaçov həmin vaxt Bakıya Heydər Əliyevi danışıqlar üçün göndərməliydi. O bu faciənin qarşısını Heydər Əliyevi Bakıya göndərməklə ala bilərdi. Təəssüf ki, bu addımı atmadı. Nəticəsi də göz qabağındadır.

loading...
Koronavirus maskası bir məhkumun ölümünə səbəb oldu - İNANILMAZ HADİSƏ
Öldürdüyü sevgilisini çuxura atarkən yaxalandı - FOTO + VİDEO
Oyun oynayan qızını ölümdən bu cür xilas etdi - FOTO + VİDEO
70 milyonda bir yaşanan hamiləliklə 4 uşaq dünyaya gətirdi...
"Dövlət ona dəstək olan, sahib çıxan düşüncəli vətəndaşın çiyinlərində güclü olur"
Clean City Company
N.Tusi adına Klinika

Dünya
Poroşenko 10 günə dövlət çevrilişi edəcək - İddia
Cəmiyyət
“Əhali haqlıdır, rəhbərliklə keçirilən görüşdə “Azərişıq” proqram təminatlarındakı şəffaflığı sübut edə bilmədi...”
Gündəm
“Qarabağ həqiqətlərinin təbliği və erməni vəhşiliyinin ifşasında, sənədli və bədii filmlərin rolu əvəzsizdir”
Gündəm
İctimai iaşə müəssisələrinin açılması yoluxma hallarını artıra bilərmi?
Gündəm
“Qondarma rejimin bəzi “strukturları”nın Xankəndindən Şuşaya köçürülməsi ermənilərin növbəti təxribatıdır”

Yazar
Seymur Verdizadə
Toyuq oğurlayana 4 il, uşaq zorlayana 1 il...
Seymur Əliyev
Siyasi cəsarət nümunəsi, Heydər Əliyev gedişi və beynəlxalq ifşa!
Sultan Laçın
“Rusiya Qarabağ savaşında birbaşa bizə qarşı olmasa da,  agenturası Ermənistana dəstək verəcək...”
Həftənin ən çox oxunanları
11 yaşında zorla ərə verildi, 18 yaşında quldur dəstəsinin başçısı, 31 yaşında isə deputat oldu...
"Son dəfə Qurban bayramı günü danışdım, bayramını təbrik etdim, səs o səs deyildi..."
Kafe-restoranlar, rayonlara gediş-gəlişlə bağlı qərar qəbul edilir - Operativ Qərargah
Boşandığı deyilən cütlükdən ilk açıqlama Kənandan gəldi: "Başını ağrıtma... "
Aybəniz Haşımovanın köməkçisi Aynişanla bağlı yayılan söz-söhbətə aydınlıq gətirmədi...
Lukaşenkonun təyyarəsi Minski tərk etdi, şəhərə qoşun yeridildi
"Türkiyə olmasaydı, Qarabağ məsələsi çoxdan öz həllini tapmışdı"
Lukaşenko ailə üzvlərini Türkiyəyə qaçırtdı?..- GƏRGİNLİK ARTIR!..
Polşada Qarabağ münaqişəsinin həllinə mane olan əsas səbəbi tapdılar...
İrəvan Qarabağı qaytarmalıdır, yoxsa... - Daniyelyan
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247