Xəbər lenti
27/02/2020 [13:15]:
"DTX-nın əməliyyatlarından məlum olur ki, onlar ancaq pul yığmaqla məşğuldurlar, hansı ki..."
27/02/2020 [12:48]:
“Xocalı soyqırımından bir gün sonra 10 döyüşçü ilə mühasirədən çıxdıq”
27/02/2020 [12:16]:
Hindistanda müsəlmanları hücum edən irqçilər məscidləri hədəf aldılar- FOTOLAR
27/02/2020 [12:09]:
“Mir Yusifə Xalq artisti adı verdilər, o, da çılpaq qızlarla enerji içkilərini reklam edir...”
27/02/2020 [11:58]:
ABŞ ordusunun rəhbərliyi Rusiya üzərindəki üstünlüyünü itirdiyini etiraf edib
27/02/2020 [11:54]:
Türkiyədə Elçibəy Vəqfi yaradıldı
27/02/2020 [11:53]:
Mingəçevirdə xüsusi əməliyyat: Müqavimət göstərən şəxs zərərsizləşdirildi
27/02/2020 [11:35]:
Klub prezidentindən sensasion açıqlama: “Futbolçularım sekslə çox məşğul olur...”
27/02/2020 [11:33]:
Moldovada Xocalı soyqırımının 28-ci ildönümünə həsr olunmuş anım tədbiri keçirildi
27/02/2020 [11:15]:
Bu gündən növbəti “DOST xonçası” aksiyasına başlanır
27/02/2020 [11:13]:
Mehriban Əliyevadan keçmiş əri tərəfindən 16 bıçaq zərbəsi vurulan qadına DƏSTƏK
27/02/2020 [11:10]:
“Gənc istedadlar” liseyində Xocalı faciəsinin 28-ci ildönümü anılıb
27/02/2020 [11:05]:
Paytaxtın girişində tıxacın aradan qaldırılması üçün genişmiqyaslı işlər aparılır
27/02/2020 [10:56]:
"Mən Nəsiminin qəlbindəkilərdən xəbərdaram!"
27/02/2020 [10:43]:
Tibbi maska ajiotajı - həqiqətən bazada qurtarıb, yoxsa...
27/02/2020 [10:43]:
"Təbriz haqda çəkilən filmi baxdıqca göz yaşlarıma hakim ola bilmədim” - Milli Qəhrəmanın anası...
27/02/2020 [10:39]:
Koronavirusa yoluxan şəxslə taksidə gələnlər Azərbaycanda xəstəxanaya yerləşdirildi
27/02/2020 [10:38]:
“Koronavirus xəstəsi Azərbaycana qanuni daşıma olmayan mikroavtobusla gəlib”
27/02/2020 [10:36]:
ÜST: Koronavirusdan 2761 nəfər ölüb
27/02/2020 [10:35]:
Azərbaycanda yeni doğulan buzova görə 100 manat verilir – MÜSAHİBƏ
27/02/2020 [10:28]:
Ermənilərlə gürcülər arasında yeni qalmaqal başlandı...
27/02/2020 [10:25]:
“Neftçi”nin ABŞ-da yaşayan sabiq oyunçusu... - FOTOLAR
27/02/2020 [09:59]:
İrandan gələn vətəndaşları yoxlama adı ilə altı saat gözlətdilər - VİDEO
27/02/2020 [09:55]:
Azərbaycanda qəzəbli keçmiş ərin qəddarlığı: - Hamamda qadını öldürdü, sonra...TƏFƏRRÜAT
27/02/2020 [09:48]:
Suriyada iki türkiyəli hərbçi həlak olub, yaralılar var
27/02/2020 [09:45]:
Səudiyyə Ərəbistanı müqəddəs məkanlara ziyarəti dayandırdı
27/02/2020 [09:43]:
Dənizə girən azərbaycanlı model izləyicilərini məsxərəyə qoydu: “Mənə xəz göndərin” - FOTO
27/02/2020 [09:40]:
Azərbaycanda icra başçısına şok ittiham: “Evimi söküb pulunu vermirlər” - VİDEO
27/02/2020 [09:30]:
Xəstə qəbulu zamanı sərxoşluq edən qadın həkimlər işdən çıxarıldı-RƏZALƏT+VİDEO
27/02/2020 [07:47]:
8 yaşlı türk-müsəlman qız riyaziyyat yarışmasında dünya birincisi oldu...-FOTOLAR
27/02/2020 [07:03]:
Gecə yatarkən bu ayəni oxusanız, zəlzələ qorxusunu aradan aparar...
27/02/2020 [00:28]:
Bu dövlət terminator savaşına hazırlaşır: "Dəmir əsgərlər" ən güclüləri belə qorxuya salıb
27/02/2020 [00:08]:
Gürcüstan Azərbaycanla sərhədi bağladı - Koronavirusa görə
26/02/2020 [23:57]:
Masallıda üç nəfərin güllələndiyi dəhşətli cinayət bu evdə baş verib - VİDEO
26/02/2020 [23:52]:
Baş nazirdən bu xəstələrin müalicəsi ilə bağlı MÜHÜM QƏRAR
26/02/2020 [23:30]:
SHXÇDX-də Xocalı qətliamı qurbanlarının xatirəsi anılıb
26/02/2020 [23:26]:
"Aşıq Şəmşir" Mədəniyyət Ocağı İB Xocalı faciəsi ilə bağlı tədbir keçirdi - FOTOLAR
26/02/2020 [23:14]:
Rusiya arsenalını daha da gücləndirdi: Raket sistemləri...
26/02/2020 [23:12]:
Əsədin nəzarətindəki 3 kənd ələ keçirildi - İdlibdə şiddətli döyüş başladı
26/02/2020 [23:10]:
Böyük Britaniya koronavirusla mübarizə üçün başqa üsula əl atıb
26/02/2020 [22:38]:
Gürcüstanda koronavirusa ilk yoluxma faktı qeydə alınıb
26/02/2020 [22:31]:
Pafossuz ziyalı və dünyanın elm okeanında üzən alim...
26/02/2020 [22:10]:
Dünyanı titrədən virus “Silkway” şirkətinə təsir etmədi - Çinə intensiv uçuşlar davam edir...
26/02/2020 [22:09]:
Azərbaycanın hərbi nümayəndələri İranda - FOTO
26/02/2020 [22:06]:
Koronavirusa görə məhkəməyə gəlmədi...
26/02/2020 [21:59]:
Xocalı soyqırımı qurbanları Ukrayna xalqı üçün həssas olan məkanda anıldı - FOTOLAR
26/02/2020 [21:54]:
Bakıda 3 nəfərin ölümü ilə nəticələnən avtoqəzanın səbəbi məlum olub - FOTOLAR
26/02/2020 [21:47]:
Mehdiabad qəsəbəsində Xocalı faciəsi qurbanlarının xatirəsi anılıb - FOTOLAR
26/02/2020 [21:35]:
Əli Əsədov bəzi təşkilatlara qadağa qoydu
26/02/2020 [21:32]:
Murad Bozdan Xocalı ilə bağlı paylaşım - FOTO
26/02/2020 [20:59]:
Orta məktəb dərslikləri 100 ballıq şkala üzrə qiymətləndiriləcək
26/02/2020 [20:57]:
Bakıda şok hadisə: Kişi qəflətən metronun çıxışında öldü
26/02/2020 [20:53]:
Məktəblərdə tədris ilinin müddəti təsdiqləndi - QƏRAR
26/02/2020 [20:50]:
Cozep Borrell və Elmar Məmmədyarov arasında telefon danışığı olub
26/02/2020 [20:31]:
Azərbaycanda pensiyaçılara bu xidmət pulsuz oldu
26/02/2020 [20:27]:
Azərbaycanın hərbi nümayəndə heyəti İranda səfərdədir - FOTO
26/02/2020 [20:13]:
Sürücü məktəbliləri kütləvi ölümdən xilas etdi - VİDEO
26/02/2020 [20:12]:
Ruhani: “ABŞ-a koronavirusa yeni bir virus qatmağa imkan verməyin”
26/02/2020 [20:09]:
Manata təzyiqlər artır- Növbəti devalvasiya nə zaman olacaq?
26/02/2020 [19:58]:
Vilayət Eyvazov polkovnik-leytenanta yüksək vəzifə verdi
26/02/2020 [19:56]:
Çin tarixində ilk: ABŞ qarşısında geri addım atdı
26/02/2020 [19:23]:
Koronavirusu yox edəcək robot ilk dəfə görüntüləndi - MARAQLI
26/02/2020 [19:22]:
Məcburi köçkünlər soyqırımı qurbanlarını belə andı - VİDEO
26/02/2020 [19:20]:
Tahir Gözəl: "Qarabağ"la, bu adı daşımağımızla fəxr edirəm"
26/02/2020 [19:12]:
“Onlar anlamalıdırlar ki, buna görə həbs edilə, ağır cərimələrlə üz-üzə qala bilərlər”
26/02/2020 [19:11]:
Koronavirus müalicəsində ümid verici irəliləyiş - MARAQLI
26/02/2020 [19:09]:
Azərbaycanda 9 il əvvəl törədilən qətlin üstü açıldı
26/02/2020 [19:08]:
Saxta kərə yağı istehsal edən daha bir müəssisə bağlandı
26/02/2020 [18:59]:
Çempionlar Liqasının oyunları təxirə salındı
26/02/2020 [18:58]:
Dünyada nə qədər milyarder var?
26/02/2020 [18:57]:
İranda koronavirusa görə 24 nəfər həbs olundu
26/02/2020 [18:56]:
Koroğlu Nəqliyyat Mübadilə Mərkəzində bir dəqiqəlik sükut - VİDEO
26/02/2020 [18:54]:
İranda 88 nəfərin koronavirusdan öldüyü iddia edilir - VİDEO
26/02/2020 [18:49]:
Məşhur idmançı karyerasını başa vurdu
26/02/2020 [18:43]:
Bu ölkədə eşşək kəsimi qadağan olundu - MARAQLI
26/02/2020 [18:28]:
Qadınlar gigiyenik bezləri pulsuz əldə edəcək - MARAQLI QƏRAR
26/02/2020 [18:24]:
Masallıdakı dəhşətin təfərrüatı: Sarvan Aliyəni altı yaşında zorlayıbmış, qətli törətdikdən sonra...
26/02/2020 [18:23]:
Hakim Sarqsyanın şikayətini rədd etdi
26/02/2020 [18:22]:
Azərbaycan XİN başçısının müavinindən Zöhrab Mnatsakanyana CAVAB
26/02/2020 [18:14]:
Almaniyada hərbi hissə koronavirus səbəbi ilə qarantinə alındı - SON DƏQİQƏ...
Bütün arxiv bir sırada
20/01/2020 [18:00] - Cəmiyyət - ( 5857 dəfə baxılıb)

Qorbaçovun köməkçisi: “O, Bakıya ordunu yox, Heydər Əliyevi göndərməli idi...”



Rusiyanın tanınmış siyasətçisi, yazıçı-publisist, 1990-cı ildə SSRİ-nin rəhbəri Mixial Qorbaçovun humanitar və ictimai məsələlər üzrə köməkçisi olmuş Georgi Pryaxinin APA-ya müsahibə verib.

Moderator.az müsahibəni oxucularına təqdim edir:

Qeyd: Georgi Vladimiroviç Pryaxin. Rusiyanın tanınmış siyasətçisi, yazıçı-publisisti və naşiridir. SSRİ Dövlət Teleradiosunun baş direktorunun müavini, 1988-90-cı illərdə Mərkəzi Komitənin şöbə müdirinin müavini, daha sonra isə SSRİ-nin rəhbəri Qorbaçovun köməkçisi vəzifəsində çalışıb. Hazırda “Xudojestvennaya literatura” nəşriyyatına rəhbərlik edir.      

 – Georgi Vladimiroviç, bu il SSRİ rəhbərliyinin Bakıda törətdiyi, bəşəriyyətə ləkə olan 20 yanvar faciəsindən 30 il keçir. Siz həmin dövrdə Mərkəzi Komitədə mühüm vəzifələrdən birini tutmusunuz, Qorbaçovun daim təmasda olduğu insanlardan olmusunuz. Necə xatırlayırsınız həmin günləri?

– Bakıya qoşun yeridilməsi ilə bağlı qərar çox çətinliklə verilmişdi. Çünki bu, çox ağrılı qərar idi. Bu qərar verilmədən öncə Qorbaçov ətrafından Bakıdakı vəziyyəti öyrənmək üçün ən liberal olan Yevgeni Primakovu seçmişdi. Primakov o zamanlar siyasi ulduz idi. Qorbaçovun onu seçməkdə məqsədi vardı. Çünki Primakov Bakıda böyümüşdü. Azərbaycanı yaxşı tanıyırdı. Azərbaycanda da Primakovu yaxşı tanıyırdılar. O, Bakıda olanda mən daim onunla təmasda idim. Tez-tez telefonla danışırdıq. Bilirsiniz, SSRİ rəhbərliyi Bakıya qoşun yeridəndə bunun qırğınlarla nəticələnəcəyini yaxşı bilirdi. Çünki qoşun yeridilməsinin nəticəsi başqa cür ola da bilməzdi. Qoşun yeridilməsi haqqında qərarı çox gizli saxlayırdılar. Amma mən bu gizliliyi pozmuşdum. Çünki Bakıda yaxın dostum, o zaman Azərbaycan Respublikasının Dövlət Ekologiya və Təbiətdən İstifadəyə Nəzarət Komitəsinin sədri Arif Mansurov yaşayırdı. Yanvarın  19-da ona zəng elədim, dedim ki, bu gecə nə özü, nə də ailə üzvləri çölə çıxmasın, evdə otursunlar. Səbəbini açıqlaya bilməyəcəyimi Arif Mansurova dedim. Ona zəng edəndə Bakıya qoşun yeridilməsinə saatlar qalmışdı. Lakin Arif mənim dediklərimin əksini etmişdi. Oğlunu da götürüb əlində videokamera şəhərə çıxmışdı. Baş verən hadisələri, SSRİ hərbçilərinin görüntülərini kameraya çəkmişdilər.


Mən bütün bu proseslərin canlı şahidi olmuşam. Bakıya qoşun yeridilməsi haqqında qərar birdən verilməmişdi. Bəzən Qorbaçovun bu qərarı verməsi haqqında danışarkən onun ətrafında olan erməniləri göstərirlər. Bəli, həmin dövrdə Qorbaçovun ətrafında Georgi Şahnazarov vardı. Təəssüflər olsun ki, həmin dövrdə artıq SSRİ ərazisində milli zəmində münaqişələr baş qaldırmışdı. Lakin Moskva böyük enerji resursları olan Azərbaycanı itirmək istəmirdi. O vaxtkı SSRİ rəhbərliyinin ən böyük səhvlərindən biri, məhz Heydər Əliyevin vəzifədən uzaqlaşdırılması idi. Mən Heydər Əliyevi çox yaxından tanıyırdım. Qorbaçov Heydər Əliyevi istefaya göndərməklə böyük səhvə yol vermişdi. Bunu sonrakı hadisələr də göstərmiş oldu.
 
“İlk gülləni ermənilər atmışdı, azərbaycanlı gənc qızı güllələmişdilər”

 – Mərkəzi Komitədə, SSRİ rəhbərliyinin yuxarı eşelonunda Ermənistanla Azərbaycan arasında qızışdırılan milli zəmində münaqişəyə münasibət necə idi? Hansı tərəfi daha çox günahlandırırdılar?


– Mən Azərbaycanla Ermənistan arasında münaqişənin başlanmasının ilk şahidlərindənəm. Yadımdadır, dekabrın 8-də səhər Spitakda zəlzələ ilə bağlı Ermənistana getmişdim. İlk gülləni Ermənistan tərəfinin atması… Yadımdadır, azərbaycanlı gənc qızı güllələmişdilər. Bunu hamı bilirdi. Bu hadisə SSRİ rəhbərliyinə də məlum idi.

Bakıya qoşun yeridilməsi haqqında qərar SSRİ rəhbərliyinin ən yuxarılarında verilmişdi və bu qərar kollegial şəkildə qəbul olunmuşdu. Həmin vaxt mən “Staraya Ploşad”da (Kremlin Administrasiyası, Mərkəzi Komitənin yerləşdiyi məkan – F.Ə.) idim. Bütün gecəni işdə oldum. Həmin gecə mənim üçün bütün mənalarda çox ağrılı idi. Çünki günahsız insanların qurban veriləcəyinə əmindim. Onların arasında Bakıdakı dostlarım da ola bilərdi.
 
“40 minə yaxın azərbaycanlı Moskva küçələrində etiraz edirdi”

 – Bakıda törədilən faciə ilə bağlı Moskvada SSRİ tarixində ən böyük etiraz aksiyası keçirildi. Mərkəzi Komitənin azərbaycanlıların mitinqinə reaksiyası necə oldu?

– Ayın 20-də artıq səhər saatlarında Moskvadakı Azərbaycan icması 10 minlərlə insanı küçəyə çıxarmışdı. Bu Sovetlər dövründə Moskvada keçirilən ilk və insan sayına görə ən böyük etiraz mitinqi idi. Mərkəzi Komitənin binası önündə minlərlə insan… Bu, görünməmiş bir hadisə idi. Etirazçı azərbaycanlıların önünə mən və Mərkəzi Komitənin təşkilat şöbəsinin müdirinin müavini Vladimir Babiç çıxdıq. Vladimir Stepanoviç artıq həyatda yoxdur. Etirazçı kütlə çox həyəcanlı idi. Açığını deyim, biz də qorxmuşduq. Onların içərisində bir nəfər tanışımı gördüm. Bu, Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radiosunun Moskvadakı müxbiri Abuzər Bağırov idi. Abuzəri mən SSRİ Dövlət Teleradiosunun sədr müavini olduğum zamandan tanıyırdım. Onu görəndən sonra bir az sakitləşdim. Etirazçılar özlərini çox mədəni aparırdılar. Bu zaman əmin oldum ki, SSRİ rəhbərliyinin insanların beyninə doldurduğu xalqlar dostluğu məfhumu xəyaldan başqa bir şey deyil. Mən daha çox xalqların fərdlərinin ayrı-ayrılıqda dostluğuna inanıram. Mitinq iştirakçılarından hazırladıqları petisiyanı qəbul etdik və həmin petisiyanı Mixail Qorbaçova verdik.

Həmin gün Qorbaçov mənə zəng də eləmişdi. Məndən azərbaycanlıların Moskvadakı mitinqlərində neçə nəfərin iştirak etdiyini soruşdu. Ona 100 minə yaxın azərbaycanlının küçəyə çıxması haqqında məlumat vermişdilər. 100 min də olmasa da, 40 minə yaxın azərbaycanlı Moskva küçələrində etiraz edirdi. Bu, Moskvadakı azərbaycanlı ziyalıların mitinqi idi. Ona görə də mitinq zamanı heç bir qanunsuzluğa yol verilməmişdi. Sakit etiraz aksiyası idi. İndi etiraz aksiyası heç kəsdə təəccüb doğurmur. Lakin bu, həmin zaman üçün çox nadir hal və Moskva üçün “yenilik” idi.

“Qorbaçovun icazəsi olmadan bu hadisələr baş verə bilməzdi”

 – Moskvadakı Azərbaycan icmasının etiraz mitinqinə və petisiyaya Qorbaçovun münasibəti necə oldu?

– Təbii ki, bu Qorbaçov bunu ağrılı qarşıladı. Lakin o bu faciənin mənasını və nə ilə nəticələnəcəyini anlayırdı. Çünki onun rəhbərliyi ilə siyasi büronun qəbul etdiyi qərarın bütün məsuliyyətini özü daşıyırdı. Onun icazəsi olmadan bu hadisələr baş verə bilməzdi. Bakıya ciddi hərbi kontingent yeridilmişdi.

Heç bir imperiya əbədi deyil. Hər bir imperiyanın sonu olduğu kimi, Sovetlər İttifaqı imperiyasının da sonu oldu. 20 yanvar faciəsi isə SSRİ imperiyasının sonunu yaxınlaşdıran hadisələrdən biri idi. Məsələ ondadır ki, imperiyasının dağılması prosesində insan itkisinin qarşısını almaq mümkün idi. Lakin bunun üçün ölkənin iqtisadi gücü və rəhbərliyin istedadı olmalı idi. Təəssüf ki, bunların heç biri SSRİ-də yox idi.

“Bakıya qoşun yeritməyə gərək yox idi”    

 – Siz o vaxt Qorbaçovun ən yaxınında olmuş adamlardan birisiniz. Sizcə, bu faciənin qarşısını almaq olardımı? SSRİ rəhbərliyinin bunun üçün imkanı vardımı?

– Hesab edirəm ki, Bakıya qoşun yeritməyə gərək yox idi. Danışıqlar üçün böyük bir qrupla Azərbaycana getmək lazımıydı. Bu qrupa nüfuzlu bir azərbaycanlı rəhbərlik etməlidiydi, bu nüfuzlu şəxs isə Heydər Əliyev idi. Qorbaçov həmin vaxt Bakıya Heydər Əliyevi danışıqlar üçün göndərməliydi. O bu faciənin qarşısını Heydər Əliyevi Bakıya göndərməklə ala bilərdi. Təəssüf ki, bu addımı atmadı. Nəticəsi də göz qabağındadır.

"Aşıq Şəmşir" Mədəniyyət Ocağı İB Xocalı faciəsi ilə bağlı tədbir keçirdi - FOTOLAR
Koronavirusu yox edəcək robot ilk dəfə görüntüləndi - MARAQLI
Koronavirus müalicəsində ümid verici irəliləyiş - MARAQLI
Bu ölkədə eşşək kəsimi qadağan olundu - MARAQLI
Qadınlar gigiyenik bezləri pulsuz əldə edəcək - MARAQLI QƏRAR
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Dünya
Hindistanda müsəlmanları hücum edən irqçilər məscidləri hədəf aldılar- FOTOLAR
Cəmiyyət
“Mir Yusifə Xalq artisti adı verdilər, o, da çılpaq qızlarla enerji içkilərini reklam edir...”
Dünya
ABŞ-da altı yaşlı uşaq saxlanıldı, qoluna qandal vuruldu - SƏBƏB...
Köşə
DSX-nın bu torpaqdan pay umanlara verəcəyi yeganə hədiyyə budur: Ölüm!
Dünya
Koronavirus səbəbiylə “Missiyamız təhlükəlidir” filminin çəkişləri dayandırıldı -FOTO
Yazar
İlham İsmayıl
“Yaxın onilliklərə nə Azərbaycanın Qarabağı almaq fikri var, nə də bizim Qarabağı vermək”
Seymur Əliyev
DSX-nın bu torpaqdan pay umanlara verəcəyi yeganə hədiyyə budur: Ölüm!
Seymur Verdizadə
Sən hər gün əliəyrilik edirsən, o, beş ildə bir dəfə...
Sultan Laçın
Azərbaycanda ədalət naminə vəzifədən imtina edə bilən neçə məmur var?..
Leyla Namazova
“28 il öncə Xocalıda təkcə Xocalı sakinləri qətlə yetirilmədi...”
Həftənin ən çox oxunanları
Dostlarını da, düşmənlərini də haqlı çıxaran general...
DTX-dən şok əməliyyat: Azərbaycanda icra başçısı rüşvət alarkən tutuldu - FOTO
ABŞ-ın növbəti prezidenti Qarabağı qaytaracaq
“Azərbaycan Qarabağı unutsa, yaxşıdır”- “Meşə tülküsü” belə dedi...
"Təhsil Nazirliyi Neftçalada bütün məktəb direktorlarını ƏM-nin 70-ç bəndi ilə işdən azad etməlidir"
“Suriyanın Qabbar Sinqxi”nin ölüm xofu: Türklər gəldi, ruslar “əkildi”
Azərbaycanda kişi arvadını xəyanət üstündə yaxaladı - VİDEO
“Lazım gəlsə, Paşinyanı güllələyərəm!..”- Erməni general
“Hamı bizim məhvimizi istəyir: İlk addımı yenə də çeçenlər və inquşlar atacaq”
"Əlimdə çox ciddi və təkzibolunmaz faktlar var, onlar bundan qorxmalı, mən deyil..."
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247