Xəbər lenti
04/12/2020 [09:18]:
Qarabağda 1800 hektarlıq nar bağları da  Azərbaycanın nəzarətinə keçdi...
04/12/2020 [08:29]:
Bunu yalnız şəhidlər arzulayar...
04/12/2020 [04:32]:
"Nə qədər ağır olsa da bütün şəhidlərin adları açıqlanmalıdır, tanınmaq onların haqqıdır"
04/12/2020 [04:03]:
Kontuziya nədir, niyə əsgərlərin qulağı və dili tutulur?
04/12/2020 [03:56]:
“Dağlıq Qarabağın müstəqilliyini tanımayacağıq”
04/12/2020 [03:55]:
Soyuqdəymədən tez bir zamanda qurtulmağın üç asan yolu varmış...
04/12/2020 [00:30]:
“Euronews” Suqovuşanda - VİDEO
04/12/2020 [00:20]:
İngiltərədə zavodda güclü partlayış olub, 4 nəfər ölüb, 1 nəfər yaralanıb
04/12/2020 [00:18]:
“Qarabağ” Avropa Liqasının qrup mərhələsində ilk xalını qazanıb
03/12/2020 [23:56]:
“Neçə illərdir demək olar ki, ürəkdən sevinməyi unutmuşdum...” - FOTOLAR
03/12/2020 [23:47]:
Ayvazyanın avazı həyasızcasına gəlir: İlanın ağına da lənət, qarasına da...
03/12/2020 [23:41]:
Hacı Nuran koronavirusa yoluxdu - FOTO
03/12/2020 [23:38]:
Azərbaycan “OPEC plus”un 2021-ci ilin yanvarında gündəlik hasilatın 500 min barrel artırılması barədə qərarını dəstəkləyib
03/12/2020 [23:37]:
Çavuşoğlu: “ABŞ-la S-400 probleminin sanksiya təhdidi olmadan, dialoqla həllinə ümid edirik”
03/12/2020 [23:34]:
Nazir rektorlarla onlayn görüş keçirdi
03/12/2020 [23:22]:
Qənirə Paşayeva qəhrəman şəhidimiz Osman Manafovdan yazdı
03/12/2020 [23:17]:
"Mən bu barədə qiyamətdə də qürurla şahidlik edərəm ki..."
03/12/2020 [22:59]:
Hikmət Hacıyevdən şəhidlərlə bağlı paylaşım
03/12/2020 [22:55]:
"Oğlum müharibəyə gedəndən sonra anladım ki, Vətən təkcə ana deyilmiş, həm də oğul imiş"
03/12/2020 [22:42]:
Azərbaycan XİN Ermənistan xarici işlər nazirinin “Armenpress” agentliyinə verdiyi müsahibəsini şərh edib
03/12/2020 [22:41]:
Azərbaycanda ən çox hansı zonada koronavirusa yoluxma olub?
03/12/2020 [22:40]:
Azərbaycan ilkin olaraq 17 milyard ayırdı
03/12/2020 [22:31]:
Tanınmış teleaparıcıya ağır itki üz verdi
03/12/2020 [22:24]:
Ərdoğan Həsən Ruhani ilə Qarabağı müzakirə etdi
03/12/2020 [22:23]:
İranda koronavirusa yoluxanların sayı 1 milyonu ötdü
03/12/2020 [22:16]:
XTD zabitlərinin hədiyyə göndərdiyi Zeynəb: ön cəbhəyə məktub yazmışdı - VİDEO
03/12/2020 [21:51]:
“Düşmən minaatanının atəşi nəticəsində 4 əsgərimiz şəhid oldu, 10 nəfər isə yaralandı”
03/12/2020 [21:47]:
"O, cəmiyyəti cəmiyyət, dövləti dövlət, milləti millət edən şəxsiyyətlərdən idi..."
03/12/2020 [21:38]:
UEFA Azərbaycana qoyduğu qadağanı aradan götürüb
03/12/2020 [21:28]:
Azərbaycanda prokuror koronavirusdan ölüb
03/12/2020 [21:02]:
Fransa parlamenti də Qarabağdakı separatçı-terrorçu erməni rejimini tanıdı...
03/12/2020 [21:01]:
“Rembo” ləqəbli qazi: “Mübariz İbrahimovun şəhid olduğu postu alanda 7 saat döyüşdük”
03/12/2020 [20:58]:
“Qarabağ” və “Makkabi”nin start heyəti açıqlandı
03/12/2020 [20:56]:
"Dünyada analoqu olmayan müharibə apardığına görə Qarabağda İlhamabad şəhəri yaradılsın"
03/12/2020 [20:51]:
ABŞ-dan İrana qarşı növbəti sanksiya
03/12/2020 [20:49]:
Məşhur Çoban Xanışın bir Vətən uğrunda canını verən iki nəvəsi... - FOTO
03/12/2020 [20:46]:
Andranikə qan uddurdu, dostu kürəyindən vurdu, Atatürk ona malikanə bağışladı...
03/12/2020 [20:37]:
Ombudsman Aparatı Əfqan Sadıqovla bağlı məlumat yayıb
03/12/2020 [20:25]:
“Münaqişə həllində diplomatiya niyə işləmədi?” - Azay Quliyev
03/12/2020 [20:15]:
Ölkə üzrə COVID-19-a yoluxma statistikası AÇIQLANDI
03/12/2020 [20:11]:
KTMT Ermənistana ordu yeridə bilər - KİV
03/12/2020 [20:07]:
ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədr ölkələrindən Qarabağa dair birgə BƏYANAT
03/12/2020 [20:05]:
Adolf Hitler seçkilərdə qalib gəlib: "Uşaqlıqda adımı tamamilə normal sayırdım"
03/12/2020 [20:02]:
Türkiyənin daha bir naziri koronavirusa yoluxdu
03/12/2020 [19:59]:
Şuşanın azad edilməsi barədə Ali Baş Komandana məruzə edən xüsusi təyinatlı - FOTO
03/12/2020 [19:56]:
İsrail Qarabağ döyüşlərinin təcrübəsini nəzərə aldı, “Harop”u modernləşdirir - FOTO
03/12/2020 [19:53]:
"Ümid edirik ki, vaksin tezliklə hazır olacaq və hamı üçün münasib qiymətə paylanılacaq..."
03/12/2020 [19:49]:
Zooparka basqın edən polis 20 ölü pələnglə qarşılaşdı - FOTOLAR
03/12/2020 [19:39]:
“COVID-19-la mübarizənin açarı beynəlxalq əməkdaşlıq və qlobal həmrəylikdədir”
03/12/2020 [19:37]:
"Beynəlxalq ictimaiyyət pandemiyadan xilas olmaq üçün strategiyalar hazırlaya bilər"
03/12/2020 [19:35]:
32 yaşlı qadın "Su verəcəyəm" deyə aldatdığı uşaqla cinsi əlaqəyə girdi - FOTOLAR
03/12/2020 [19:28]:
Koronavirus Azərbaycanın I Divizionuna da ayaq açdı
03/12/2020 [19:20]:
Polis məmuru helikopterlə keçmiş modelin lüt görüntülərini qeydə aldı - FOTOLAR
03/12/2020 [18:58]:
Sumqayıtda koronavirusa qarşı polislər tərəfindən nəzarət-profilaktik tədbirlər genişləndirilib
03/12/2020 [18:57]:
Dünyanın böyük ümidlə gözlədiyi "sehrli qutu" yola çıxdı - Gələn həftədən etibarən...
03/12/2020 [18:55]:
Sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar müasir reabilitasiya sistemi ilə əhatə olunublar
03/12/2020 [18:55]:
Naxçıvan dəhlizi Şərqi Anadolu bölgəsinin ixracını 3 dəfə artıracaq
03/12/2020 [18:54]:
FIFA-nın iclasında Maradona bir dəqiqəlik sükutla yad ediləcək
03/12/2020 [18:36]:
Özünü hamilə kimi göstərən qadının qarnından baxın nə çıxdı - FOTO
03/12/2020 [18:26]:
Xankəndində vəziyyət doğrudan da hələ dumanlıdır...-FOTO
03/12/2020 [18:02]:
11 ayda sosial təminat üzrə 5 milyard 264 milyon manat ödəmə edilib
03/12/2020 [17:58]:
Sabiq nazir müavininin həbs müddəti artırıldı
03/12/2020 [17:55]:
"Ona maaş ödəmək əvəzinə, o vəsaiti donuz saxlamağa ayırsaq, 97 ədəd donuz ala bilərik"
03/12/2020 [17:54]:
Prezidentdən “Azərbaycan Sənaye Korporasiyası” ilə bağlı yeni fərman
03/12/2020 [17:53]:
Dünyada COVID-19-a yoluxanların sayı 65 milyonu keçib
03/12/2020 [17:37]:
Bütövlük və azadlıq uğrunda döyüşən igid neftçilər - FOTO/VİDEO
03/12/2020 [17:33]:
Vətən uğrunda şəhid olan daha bir müəllim
03/12/2020 [17:29]:
Rusiya XİN: Dağlıq Qarabağda əsas humanitar məsələlər həll olunub
03/12/2020 [17:25]:
COVID-19 səbəbindən xəstəxanaya yerləşdirilmə riskini kəskin şəkildə artıran amil açıqlanıb
03/12/2020 [17:20]:
“Rusiya ATƏT ölkələrindən Qarabağla bağlı razılaşmalara böyük dəstək gözləyir”
03/12/2020 [17:04]:
“Azərsu” Tovuzun Düz Cırdaxan, Cəlilli və Dönük Qırıqlı, Gədəbəyin Tərsyer kəndlərində içməli su çəkir
03/12/2020 [17:01]:
ADPU-nun Elmi Şurasının onlayn iclası keçirilib
03/12/2020 [16:56]:
“Hərbçilərimizə qayğı üçün dövlət proqramları hazırlanacaq”
03/12/2020 [16:54]:
Şəhidimizin zəfər payı - Vətən və el yolunda canını fəda edən Elyar...
03/12/2020 [16:35]:
Ceyhun Bayramov: “30 ildir davam edən silahlı münaqişəyə son qoyuldu”
03/12/2020 [16:33]:
Koreya Azərbaycana səyyar COVID-19 müayinə köşkləri ianə edib
03/12/2020 [16:31]:
İsrail Qarabağ döyüşlərinin təcrübəsini nəzərə aldı: “Harop” modernləşdirilir...
03/12/2020 [16:30]:
Vətən müharibəsinin Qəhrəman şəhərləri – milli birliyə minnətdarlıq
03/12/2020 [16:24]:
Əlil adam əsgər və zabitlərin ayaqqabısını pulsuz rəngləyir- FOTOLAR
03/12/2020 [16:16]:
İrəvanda etirazçılar Paşinyan barəsində cinayət işi başlanmasını tələb edirlər
Bütün arxiv bir sırada
20/01/2020 [18:00] - Cəmiyyət - ( 6086 dəfə baxılıb)

Qorbaçovun köməkçisi: “O, Bakıya ordunu yox, Heydər Əliyevi göndərməli idi...”



Rusiyanın tanınmış siyasətçisi, yazıçı-publisist, 1990-cı ildə SSRİ-nin rəhbəri Mixial Qorbaçovun humanitar və ictimai məsələlər üzrə köməkçisi olmuş Georgi Pryaxinin APA-ya müsahibə verib.

Moderator.az müsahibəni oxucularına təqdim edir:

Qeyd: Georgi Vladimiroviç Pryaxin. Rusiyanın tanınmış siyasətçisi, yazıçı-publisisti və naşiridir. SSRİ Dövlət Teleradiosunun baş direktorunun müavini, 1988-90-cı illərdə Mərkəzi Komitənin şöbə müdirinin müavini, daha sonra isə SSRİ-nin rəhbəri Qorbaçovun köməkçisi vəzifəsində çalışıb. Hazırda “Xudojestvennaya literatura” nəşriyyatına rəhbərlik edir.      

 – Georgi Vladimiroviç, bu il SSRİ rəhbərliyinin Bakıda törətdiyi, bəşəriyyətə ləkə olan 20 yanvar faciəsindən 30 il keçir. Siz həmin dövrdə Mərkəzi Komitədə mühüm vəzifələrdən birini tutmusunuz, Qorbaçovun daim təmasda olduğu insanlardan olmusunuz. Necə xatırlayırsınız həmin günləri?

– Bakıya qoşun yeridilməsi ilə bağlı qərar çox çətinliklə verilmişdi. Çünki bu, çox ağrılı qərar idi. Bu qərar verilmədən öncə Qorbaçov ətrafından Bakıdakı vəziyyəti öyrənmək üçün ən liberal olan Yevgeni Primakovu seçmişdi. Primakov o zamanlar siyasi ulduz idi. Qorbaçovun onu seçməkdə məqsədi vardı. Çünki Primakov Bakıda böyümüşdü. Azərbaycanı yaxşı tanıyırdı. Azərbaycanda da Primakovu yaxşı tanıyırdılar. O, Bakıda olanda mən daim onunla təmasda idim. Tez-tez telefonla danışırdıq. Bilirsiniz, SSRİ rəhbərliyi Bakıya qoşun yeridəndə bunun qırğınlarla nəticələnəcəyini yaxşı bilirdi. Çünki qoşun yeridilməsinin nəticəsi başqa cür ola da bilməzdi. Qoşun yeridilməsi haqqında qərarı çox gizli saxlayırdılar. Amma mən bu gizliliyi pozmuşdum. Çünki Bakıda yaxın dostum, o zaman Azərbaycan Respublikasının Dövlət Ekologiya və Təbiətdən İstifadəyə Nəzarət Komitəsinin sədri Arif Mansurov yaşayırdı. Yanvarın  19-da ona zəng elədim, dedim ki, bu gecə nə özü, nə də ailə üzvləri çölə çıxmasın, evdə otursunlar. Səbəbini açıqlaya bilməyəcəyimi Arif Mansurova dedim. Ona zəng edəndə Bakıya qoşun yeridilməsinə saatlar qalmışdı. Lakin Arif mənim dediklərimin əksini etmişdi. Oğlunu da götürüb əlində videokamera şəhərə çıxmışdı. Baş verən hadisələri, SSRİ hərbçilərinin görüntülərini kameraya çəkmişdilər.


Mən bütün bu proseslərin canlı şahidi olmuşam. Bakıya qoşun yeridilməsi haqqında qərar birdən verilməmişdi. Bəzən Qorbaçovun bu qərarı verməsi haqqında danışarkən onun ətrafında olan erməniləri göstərirlər. Bəli, həmin dövrdə Qorbaçovun ətrafında Georgi Şahnazarov vardı. Təəssüflər olsun ki, həmin dövrdə artıq SSRİ ərazisində milli zəmində münaqişələr baş qaldırmışdı. Lakin Moskva böyük enerji resursları olan Azərbaycanı itirmək istəmirdi. O vaxtkı SSRİ rəhbərliyinin ən böyük səhvlərindən biri, məhz Heydər Əliyevin vəzifədən uzaqlaşdırılması idi. Mən Heydər Əliyevi çox yaxından tanıyırdım. Qorbaçov Heydər Əliyevi istefaya göndərməklə böyük səhvə yol vermişdi. Bunu sonrakı hadisələr də göstərmiş oldu.
 
“İlk gülləni ermənilər atmışdı, azərbaycanlı gənc qızı güllələmişdilər”

 – Mərkəzi Komitədə, SSRİ rəhbərliyinin yuxarı eşelonunda Ermənistanla Azərbaycan arasında qızışdırılan milli zəmində münaqişəyə münasibət necə idi? Hansı tərəfi daha çox günahlandırırdılar?


– Mən Azərbaycanla Ermənistan arasında münaqişənin başlanmasının ilk şahidlərindənəm. Yadımdadır, dekabrın 8-də səhər Spitakda zəlzələ ilə bağlı Ermənistana getmişdim. İlk gülləni Ermənistan tərəfinin atması… Yadımdadır, azərbaycanlı gənc qızı güllələmişdilər. Bunu hamı bilirdi. Bu hadisə SSRİ rəhbərliyinə də məlum idi.

Bakıya qoşun yeridilməsi haqqında qərar SSRİ rəhbərliyinin ən yuxarılarında verilmişdi və bu qərar kollegial şəkildə qəbul olunmuşdu. Həmin vaxt mən “Staraya Ploşad”da (Kremlin Administrasiyası, Mərkəzi Komitənin yerləşdiyi məkan – F.Ə.) idim. Bütün gecəni işdə oldum. Həmin gecə mənim üçün bütün mənalarda çox ağrılı idi. Çünki günahsız insanların qurban veriləcəyinə əmindim. Onların arasında Bakıdakı dostlarım da ola bilərdi.
 
“40 minə yaxın azərbaycanlı Moskva küçələrində etiraz edirdi”

 – Bakıda törədilən faciə ilə bağlı Moskvada SSRİ tarixində ən böyük etiraz aksiyası keçirildi. Mərkəzi Komitənin azərbaycanlıların mitinqinə reaksiyası necə oldu?

– Ayın 20-də artıq səhər saatlarında Moskvadakı Azərbaycan icması 10 minlərlə insanı küçəyə çıxarmışdı. Bu Sovetlər dövründə Moskvada keçirilən ilk və insan sayına görə ən böyük etiraz mitinqi idi. Mərkəzi Komitənin binası önündə minlərlə insan… Bu, görünməmiş bir hadisə idi. Etirazçı azərbaycanlıların önünə mən və Mərkəzi Komitənin təşkilat şöbəsinin müdirinin müavini Vladimir Babiç çıxdıq. Vladimir Stepanoviç artıq həyatda yoxdur. Etirazçı kütlə çox həyəcanlı idi. Açığını deyim, biz də qorxmuşduq. Onların içərisində bir nəfər tanışımı gördüm. Bu, Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radiosunun Moskvadakı müxbiri Abuzər Bağırov idi. Abuzəri mən SSRİ Dövlət Teleradiosunun sədr müavini olduğum zamandan tanıyırdım. Onu görəndən sonra bir az sakitləşdim. Etirazçılar özlərini çox mədəni aparırdılar. Bu zaman əmin oldum ki, SSRİ rəhbərliyinin insanların beyninə doldurduğu xalqlar dostluğu məfhumu xəyaldan başqa bir şey deyil. Mən daha çox xalqların fərdlərinin ayrı-ayrılıqda dostluğuna inanıram. Mitinq iştirakçılarından hazırladıqları petisiyanı qəbul etdik və həmin petisiyanı Mixail Qorbaçova verdik.

Həmin gün Qorbaçov mənə zəng də eləmişdi. Məndən azərbaycanlıların Moskvadakı mitinqlərində neçə nəfərin iştirak etdiyini soruşdu. Ona 100 minə yaxın azərbaycanlının küçəyə çıxması haqqında məlumat vermişdilər. 100 min də olmasa da, 40 minə yaxın azərbaycanlı Moskva küçələrində etiraz edirdi. Bu, Moskvadakı azərbaycanlı ziyalıların mitinqi idi. Ona görə də mitinq zamanı heç bir qanunsuzluğa yol verilməmişdi. Sakit etiraz aksiyası idi. İndi etiraz aksiyası heç kəsdə təəccüb doğurmur. Lakin bu, həmin zaman üçün çox nadir hal və Moskva üçün “yenilik” idi.

“Qorbaçovun icazəsi olmadan bu hadisələr baş verə bilməzdi”

 – Moskvadakı Azərbaycan icmasının etiraz mitinqinə və petisiyaya Qorbaçovun münasibəti necə oldu?

– Təbii ki, bu Qorbaçov bunu ağrılı qarşıladı. Lakin o bu faciənin mənasını və nə ilə nəticələnəcəyini anlayırdı. Çünki onun rəhbərliyi ilə siyasi büronun qəbul etdiyi qərarın bütün məsuliyyətini özü daşıyırdı. Onun icazəsi olmadan bu hadisələr baş verə bilməzdi. Bakıya ciddi hərbi kontingent yeridilmişdi.

Heç bir imperiya əbədi deyil. Hər bir imperiyanın sonu olduğu kimi, Sovetlər İttifaqı imperiyasının da sonu oldu. 20 yanvar faciəsi isə SSRİ imperiyasının sonunu yaxınlaşdıran hadisələrdən biri idi. Məsələ ondadır ki, imperiyasının dağılması prosesində insan itkisinin qarşısını almaq mümkün idi. Lakin bunun üçün ölkənin iqtisadi gücü və rəhbərliyin istedadı olmalı idi. Təəssüf ki, bunların heç biri SSRİ-də yox idi.

“Bakıya qoşun yeritməyə gərək yox idi”    

 – Siz o vaxt Qorbaçovun ən yaxınında olmuş adamlardan birisiniz. Sizcə, bu faciənin qarşısını almaq olardımı? SSRİ rəhbərliyinin bunun üçün imkanı vardımı?

– Hesab edirəm ki, Bakıya qoşun yeritməyə gərək yox idi. Danışıqlar üçün böyük bir qrupla Azərbaycana getmək lazımıydı. Bu qrupa nüfuzlu bir azərbaycanlı rəhbərlik etməlidiydi, bu nüfuzlu şəxs isə Heydər Əliyev idi. Qorbaçov həmin vaxt Bakıya Heydər Əliyevi danışıqlar üçün göndərməliydi. O bu faciənin qarşısını Heydər Əliyevi Bakıya göndərməklə ala bilərdi. Təəssüf ki, bu addımı atmadı. Nəticəsi də göz qabağındadır.

loading...
"Mən bu barədə qiyamətdə də qürurla şahidlik edərəm ki..."
"O, cəmiyyəti cəmiyyət, dövləti dövlət, milləti millət edən şəxsiyyətlərdən idi..."
"Ümid edirik ki, vaksin tezliklə hazır olacaq və hamı üçün münasib qiymətə paylanılacaq..."
Zooparka basqın edən polis 20 ölü pələnglə qarşılaşdı - FOTOLAR
32 yaşlı qadın "Su verəcəyəm" deyə aldatdığı uşaqla cinsi əlaqəyə girdi - FOTOLAR
Aqro İnvest və İstehsalat MMC
N.Tusi adına Klinika

İqtisadiyyat
Qarabağda 1800 hektarlıq nar bağları da  Azərbaycanın nəzarətinə keçdi...
Cəmiyyət
"Nə qədər ağır olsa da bütün şəhidlərin adları açıqlanmalıdır, tanınmaq onların haqqıdır"
Maraqlı
“Gecə ilə hamı küçəyə çıxmışdı, siz zəfəri Azərbaycanda, biz isə Türkiyədə qeyd edirdik”
Cəmiyyət
“Mehman şəhid olanda əsgəri ağlayıb deyirdi ki...” - Şəhid mayorun iş yoldaşı...
Cəmiyyət
“Dedi ki, ya qələbəylə qayıdacam, ya da məni kimlərsə qaytaracaq...”- Əlif Hacıyevin bacısı...

Yazar
İlham İsmayıl
Laçın rayon mərkəzi və Zabux kəndi Ermənistana verilir?! -Paşinyanın şirin yuxusu
Həftənin ən çox oxunanları
"Nə sülhməramlı qüvvələrin mandatı var, nə müşahidəçilərin, Ağdərə-Kəlbəcər yolu isə..."
"Onların gəlişi sanki ölüm mələyinin gəlişi kimiydi, gecələr ova çıxmış ac canavara bənzədirdik biz onları"
Balasanyanın “Artsax Ordusu” planı, sülhməramlılar və bizim limitimiz haqqında...
“Sülhməramlılar Azərbaycan hərbçilərinin harasa girişini qadağan edə bilməz”- Rus ekspert
“Bu son deyil, biz geri dönəcəyik”  - Laçının Zabux kəndindəki  silahlı erməni arvad-VİDEO
“Ermənilər Xankəndi və Xocalıda Azərbaycan vəsiqəsi ilə yaşamayacaqlar, çıxıb gedəcəklər”
"Putinə dedim ki, Hadrutla razılaşsam da, Şuşanın təslim olma ehtimalını təsəvvür edə bilmirəm"
Elxan Mehdiyevdən həyəcan siqnalı: "İndi Laçın, növbəti zəng Hadrut üçün olacaqmı?.."
“Laçın şəhəri, Zabux və Sus kəndlərindəki ermənilər öz evlərində qalıb yaşaya bilərlər...”
"Ermənilər Türkiyə və Azərbaycan bayraqlarının, üstəlik latın hərfləri ilə yazılmış “Şuşa” sözünün...”
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
e-mail: moderator_az@mail.ru
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247