Xəbər lenti
21/02/2020 [22:32]:
Azərbaycanda məktəbli dərs vaxtı sinif yoldaşını bıçaqladı
21/02/2020 [22:28]:
Ayaz Mütəllibov: "Mən İlham Əliyevlə fəxr edirəm"
21/02/2020 [22:07]:
Leyla Əliyeva FAO-nun baş direktoru ilə görüşüb - FOTO
21/02/2020 [21:46]:
"DTX-nin Neftçalada keçirdiyi əməliyyatdan hər bir vəzifəli şəxs nəticə çıxarmalıdır..."
21/02/2020 [21:36]:
Dövlət başçısı: “Azərbaycan iqtisadiyyatı 3,4 dəfə artıb”
21/02/2020 [21:31]:
Prezident: "Azərbaycanın qeyri-neft sənayesi 16 faiz artmışdır"
21/02/2020 [21:21]:
Türkiyədə “Xocalı həftəsi” çərçivəsində silsilə tədbirlər keçiriləcək - FOTOLAR
21/02/2020 [21:12]:
Masajçı azyaşlıya təcavüz etdi
21/02/2020 [21:11]:
İtaliyada Azərbaycan dəmir yollarının yükdaşıma imkanları təqdim edilib - FOTOLAR
21/02/2020 [21:11]:
“Qorbaçov Şaumyan rayonunda  terrorçuların olmasını öz fərmanı ilə təsdiqlədi...”
21/02/2020 [21:08]:
Ərdoğan Putinlə Suriyadakı vəziyyəti müzakirə etdi
21/02/2020 [20:43]:
MSK-nın 4 saat çəkən iclası başa çatdı
21/02/2020 [20:42]:
Daha bir məntəqədə səsvermənin nəticələri etibarsız sayıldı
21/02/2020 [20:33]:
BMT-dən Türkiyəyə çağırış: “Daha çox qaçqın qəbul edin”
21/02/2020 [20:30]:
İcra başçısını niyə həbs etdilər? - İlham İsmayıldan maraqlı açıqlamalar + VİDEO
21/02/2020 [20:28]:
Vəkillər Kollegiyasının rəhbərliyi Avstriyada beynəlxalq konfransda iştirak etmişdir
21/02/2020 [20:16]:
Məzahir Pənahov Ülvi Həsənlini zaldan çıxartdırdı
21/02/2020 [20:14]:
Çinli elm adamından qorxuducu koronavirus xəbərdarlığı - QALICI OLA BİLƏR...
21/02/2020 [20:04]:
Prezident İlham Əliyev Roma şəhərinin meri ilə görüşüb
21/02/2020 [19:54]:
Abort olunmağı istənən daun sindromlu qız model oldu - MARAQLI...+ FOTOLAR
21/02/2020 [19:46]:
Bu maska koronavirusdan qoruya bilir
21/02/2020 [19:16]:
Məzahir Pənahov DSK və MnSK sədrlərinə xəbərdarlıq etdi
21/02/2020 [19:10]:
Çinlilərin ümidlərini itirdiyini göstərən yeni bir video ortaya çıxdı - MARAQLI... + VİDEO
21/02/2020 [19:07]:
İsrail vətəndaşı koronavirusa yoluxdu
21/02/2020 [18:59]:
DTX-nın həbs etdiyi qadın müavin YAP-ın deputatlığa namizədi olub
21/02/2020 [18:57]:
Oğuzda it qadını dişləyərək bu hala saldı - FOTO
21/02/2020 [18:48]:
Bu məhəllədə ildə 500 min dollar qazanan kasıb sayılır - MARAQLI
21/02/2020 [18:48]:
Qırğızıstanın dövlət başçısı Azərbaycan Prezidentini təbrik etdi
21/02/2020 [18:45]:
Manaf Ağayev polisə çağırılıb, müğənni üzr istəyib
21/02/2020 [18:43]:
İlham Əliyevin Romada rəsmi yolasalma mərasimi oldu
21/02/2020 [18:41]:
Məzahir Pənahov hərbi hissələrdəki səsvermədən danışdı
21/02/2020 [18:40]:
MSK daha bir məntəqənin nəticələrini ləğv etdi
21/02/2020 [18:39]:
Koronavirusla bağlı profilaktik tədbirlər aparılıb
21/02/2020 [18:36]:
İsgəndər Həmidovun müalicə aldığı xəstəxanadan VİDEOREPORTAJ, FOTOLAR
21/02/2020 [18:32]:
“Boloniya prosesinə qoşulmaq - sistemi olduğu kimi kopyalamaq demək deyil...”
21/02/2020 [18:28]:
Türkiyə İdlibdə hərbi parad keçirdi - VİDEO
21/02/2020 [18:25]:
Dövlət Komitəsinin sədri Goranboyda məcburi köçkünləri qəbul edib
21/02/2020 [18:07]:
DTX icra başçısının saxlanılması ilə bağlı görüntüləri yaydı - VİDEO
21/02/2020 [18:05]:
Xocalı soyqırımının 28-ci ildönümünə həsr olunmuş anım tədbiri keçirilib
21/02/2020 [18:01]:
Kamal Abdulla Daşkənd Özbək Dili və Ədəbiyyatı Universitetinin rektoru ilə görüşüb
21/02/2020 [17:57]:
ADAU-da elmi-praktik konfrans keçirilib- FOTO
21/02/2020 [17:54]:
FHN-in qurumları arasında çoxnövçülük idmanı üzrə çempionat keçirilib
21/02/2020 [17:49]:
Baş həkim əməkdar artistin səhhəti ilə bağlı açıqlama verdi
21/02/2020 [17:42]:
İşçi qrupun rəhbəri: “Prezidentin dövlət səfəri Azərbaycan-İtaliya hərbi əməkdaşlığını gücləndirəcək”
21/02/2020 [17:40]:
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı artır - YENİLƏNİB
21/02/2020 [17:38]:
Səudiyyə Ərəbistanında ölkəni istila edən çəyirtkələri qızardıb yeyirlər - FOTOLAR
21/02/2020 [17:38]:
DTX Neftçalada 6 vəzifəli şəxsi saxladı - SİYAHI
21/02/2020 [17:36]:
Azərbaycanın alacağı hərbi təyyarə bu üstünlüklərə malikdir - ARAŞDIRMA
21/02/2020 [17:34]:
“Ərdoğanın Azərbaycana səfəri zamanı bir sıra sənədlərin imzalanması gözlənilir”
21/02/2020 [17:33]:
Bakıdan Ankaraya 20 saata gedəcək ultra müasir qatarın içindən görüntülər - FOTO/ VİDEO
21/02/2020 [17:27]:
Ərdoğan: "Bu görüş münasibətimizi təyin edəcək"
21/02/2020 [17:19]:
İlqar Rəhimov I vitse-prezidenti işdən azad etdi
21/02/2020 [17:17]:
Məzahir Pənahov: “Bu, bizim üçün ən böyük ittihamdır”
21/02/2020 [17:14]:
Ədəbiyyat İnstitutunda Əlişir Nəvaiyə həsr olunmuş konfrans keçirilib - FOTOLAR
21/02/2020 [17:06]:
Oksana ilk dəfə oğlu ilə foto paylaşdı, üzünü gizlətdi
21/02/2020 [17:01]:
Daha iki məntəqənin nəticələri etibarsız sayıldı
21/02/2020 [17:00]:
Əməkdar artistin vəziyyəti ağırdır
21/02/2020 [16:55]:
İstirahət günlərində gözlənilən hava proqnozu
21/02/2020 [16:34]:
Erməni məhsulları hesabına gəlir qazanmaq istəyənlər: Onlarla nə etməli?
21/02/2020 [16:31]:
Uşaq poliklinikasındakı yanğın söndürüldü - YENİLƏNİB
21/02/2020 [16:26]:
“Gülnar Əliyevanın qəbrinin görüntüləri bizdə də var” - MSK üzvü “ölüf-ölüf” videosundan danışdı
21/02/2020 [16:20]:
İğdırda Xocalı Soyqırımının 28-ci ildönümü münasibətiylə anım tədbiri keçirildi - FOTO
21/02/2020 [16:20]:
MSK-nın iclası başladı
21/02/2020 [16:10]:
FTX Anar Məmmədovu Stavropolda həbs etdi
21/02/2020 [16:05]:
YAP-ın Neftçala təşkilatının sədri də həbs olunub - FOTO
21/02/2020 [15:59]:
Gürcüstanda ağır cinayət törədərək, Bakıda gizlənən silahlı şəxs zərərsizləşdirildi - FOTO
21/02/2020 [15:53]:
“Ana harayı” abidəsinin yeri və forması dəyişdiriləcək? – Əməkdar memar DANIŞDI
21/02/2020 [15:49]:
DİM imtahanın nəticələrini açıqladı
21/02/2020 [15:47]:
I sinfə qəbul qaydaları açıqlanıb
21/02/2020 [15:33]:
"Türkiyə Suriyada başlatdığı qərarlı addımları daha da sərtləşdirməlidir"
21/02/2020 [15:29]:
Ruhani İran adı altında saxtakarlıq edir
21/02/2020 [15:26]:
“Düşünürəm ki, Xocalıyla bağlı elə bir kompozisiya hazırlayım ki, faciəni orda əks etdirə bilim...”
21/02/2020 [15:20]:
“Bu gün İcra Hakimiyyətləri sektorunda problemlər çoxdur və onlar özlərini knyazlar kimi aparırlar...”
21/02/2020 [15:20]:
““M-346” təyyarələri ilə bağlı əldə edilən razılığın həm hərbi, həm də siyasi önəmi var”
21/02/2020 [15:17]:
İranda koronavirusdan ölənlərin sayı 4-ə çatıb
21/02/2020 [15:07]:
"Dedi ki, əgər rejissorla yaxınlıq etsən səni qabağa çəkəcək" - FOTO/ VİDEO
21/02/2020 [14:58]:
Azərbaycanda 40 məktəbli qız abort olunub - ŞOK Statistika
21/02/2020 [14:55]:
Rusiyada ermənilərin vəzifələrdən təmizlənməsi başladı
21/02/2020 [14:54]:
İcra başçısı necə olmalıdır? - SƏNƏD
21/02/2020 [14:53]:
Türkiyə Rusiyaya səmasını bağladı: Moskva İranı seçdi - FOTO
Bütün arxiv bir sırada
12/02/2020 [10:10] - Araşdırma - ( 1393 dəfə baxılıb)

Azərbaycan Türk fəlsəfəsindən yarpaqlar: ƏLI BƏY HÜSEYNZADƏ (TURANİ)



5. Yazı

AMEA Fəlsəfə İnstitutunun aparıcı elmi işçisi,
dosent, fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru Faiq Ələkbərli (Qəzənfəroğlu)

Əli bəy Hüseynzadə xeyli dərəcədə haqlı idi ki, ortaq türkcədən ayrı Azərbaycan türkcəsinin inkişafında, əlifba islahatı məsələsində əvvəlcə çar Rusiyası, sonralar Sovet Rusiyasının maraqlı və icraçı olmaları təsadüfi olmamışdır. Hər iki halda məqsəd Quzey Azərbaycanı Türk dünyasından, xüsusilə Güney Azərbaycan və Türkiyə türklərindən ayırmaq idi. Ona görə də Hüseynzadənin vaxtında ruslaşdırmaq, qərbliləşdirmək siyasətinə qarşı irəli sürdüyü “türkçülük” ideyasına haqq qazandırmamaq mümkün deyil.
Yusif Akçuraya görə, Ə.Hüseynzadə «Qəzetimizin məsləki» məqaləsində deyil, «Bizə hansı elmlər lazımdır?» mövzusu ətrafında gedən mübahisələr əsasında yazdığı məqaləsində ilk dəfə, tərəqqipərvər islamçılığın və türkçülüyün əsasını təşkil edən «üçlü» (islamlaşma, turkləşmə və avropalaşma) düstura üz tutmuşdur; bu «üçlü» düstur da çox keçmədən Türk aləminin hər tərəfinə yayılmış, xüsusilə Osmanlı Türkiyəsində Z.Gökalp və başqaları tərəfindən dəstəklənmişdir. Bizcə, birincisi bu «üçlü» düstur yuxarıda da qeyd etdiyimiz kimi, Ə.Hüseynzadə tərəfindən daha öncə irəli sürülmüş, yəni «Həyat»ın ilk məqaləsində müəyyənləşdirilmişdir. İkincisi isə, bu «üçlü» düstur sonralar yalnız Türkiyə türkçülüyü deyil, Azərbaycan türkçülüyü ideyasının da yaranmasında mühüm rol oynamışdır. Hər halda Hüseynzadə 1900-1910-cu illərdə bu «üçlü» düsturu irəli sürərkən konkret nə Azərbaycan və Azərbaycan türkçülüyünü, nə də Türkiyə və Türkiyə türkçülüyünü nəzərdə tutmuşdur. Fikrimizcə, o, həmin dövrdə nəzəri-fəlsəfi yönlü «üçlü» düsturunu bütün Türk-İslam dünyası üçün irəli sürmüş, ondan sonralar bütün Türk millətləri, o cümlədən Azərbaycan türkləri (M.Ə.Rəsulzadə və b.) və Türkiyə türkləri (Z.Gökalp və b.) eyni dərəcədə yararlanmışdır.
Deməli, Ə.Hüseynzadə nəzəri-fəlsəfi şəkilə salmağa çalışdığı “üçlü” düsturunun reallaşmasını Türkiyə çərçivəsində məhdudlaşdırmayaraq bütün Türk və müsəlman dünyası bütövlüyündə görmüşdür. 
Osmanlı türkçülüyü. Fikrimizcə, Hüseynzadə 1900-1910-cu illərdə milli və müasir ruhlu islamçılıqdan çıxış etsə də, bunun hədəflərinin qeyri-müəyyənliyini dərk etmiş və onunla müqayisədə reallığa daha yaxın olan «osmanlı türkçülüyü» ideyasını irəli sürmüşdü. Görünür, Hüseynzadə bütün müsəlmanların (ərəb, fars, türk və b.) «islam birliyi»nin mümkün olmadığını görərək, siyasi-ideoloji mənada diqqətini «Türk-İslam» birliyinə əsaslanan «Osmanlı türkçülüyü»nə yönəltmişdir. Bu isə, müəyyən qədər bütün türklərin Turan dövlətində (turançılıq-«panturanizm») birləşməsi ideyası ilə səsləşirdi. Bu baxımdan Hüseynzadənin “Osmanlı mərkəzli türkçülüyü-turançılığı” müdafiə etməsində iki əsas faktor: 1) siyasi-ideoloji; 2) mənəvi-mədəni türkçülük mühüm rol oynamışdır. Akçuranın təbrincə desək, İstanbulu islam və türk dünyasının siyasi və ideoloji mərkəzi kimi görən Hüseynzadə siyasətdə olduğu kimi, dil və ədəbiyyatda da, mərkəzi Osmanlı olmaq üzrə türkçülüyə, yəni osmanlı türkçülüyünə, hətta panturançılığa təkan verən ilk ziyalıdır.
Ə.Hüseynzadə siyasi-ideoloji mənada “osmanlı milləti”, “osmanlı millətçiliyi”ni deyil, mərkəzi İstanbul olan “osmanlı türkçülüyü”nü müdafiə etmişdir. Y.Akçura yazır: “Xüsusən “Füyuzat”da nəşr olunan məqalələrinin məzmun və biçimindən Hüseynzadə Əli bəyin türk, türkçü, hətta Osmanlıçı olduğuna dərhal qərar verilir. Bütün türklər arasında Osmanlı türkcəsinin yayılmasını, bütün türklərin ədəbi dilinin Osmanlı türkcəsi olmasını istəyir və özü yazılarını olduqca təmiz Osmanlı ədəbi türkcəsi ilə, o zamanlar İstanbulda mötəbər yeni ədəbiyyat cədidə üslubu ilə yazır. Siyasi cəhətdən Osmanlı dövlətini, Osmanlı türklüyünü müstəqil türklüyün nüvəsi sayır. Bu baxımdan, bütün türkülük məsələsində görüşü, “Üç tərzi-siyasət”in türkçülük fikrinə yaxın deməkdir”. 
Onun türkçülüyün siyasi-ideoloji nüvəsi kimi Türkiyəni görməsinə əsas səbəb o idi ki, digər Türk dövləti Qacarlar ingilislərin və rusların yarımvasalı olmaqla yanaşı, xeyli dərəcədə irançılqı adı altında farslaşdırılmış, eyni zamanda Quzey Azərbaycan, Tatarıstan, Başqırdıstan, Krım, Türküstan və başqaları isə Rusiyanın əsarəti altında idi. Bu anlamda Ə.Hüseynzadə haqlı olaraq hesab edirdi ki, hazırda yalnız siyasi və hüquqi cəhətdən müstəqil olan Türk dövləti türkçülüyü inkişaf etdirərək başqa Türk ellərini də öz ətrafında birləşdirə bilərdi. Onun fikrincə, yaxın zamanda isə türk-islam dünyasının oyanışı, inkişafı və yüksəlməsi Osmanlı dövləti, Osmanlı türklüyü ilə bağlı idi. O, inanırdı ki, məhz Türkiyə türkçülüyü bütün türklər üçün siyasi güc və ideoloji mərkəzə çevrilərsə bundan Çarlığın əsarəti altındakı Rusiya türkləri, o cümlədən Azərbaycan türkləri də qazanmış olacaqlar. Bu baxımdan müstəqil və ideoloji baxımdan daha çox təşkilatlanmış Osmanlı mərkəzli türkçülük bütün Türk milliyyətləri üçün mühüm rol oynaya bilər. Xüsusilə də, o, türkçülüyü ötən 60-70 il ərzində Qafqazda çar Rusiyasının ruslaşdırma, xristianlaşıdrma o cümlədən, Qacarlarda son dövrlərdə güclənən farslaşdırmaya qarşı irəli sürmüşdür. 
Bu bir daha göstərir ki, İslam-Türk dünyasının qurtuluşu üçün irəli sürülən milli-dini birlik (islamlıq və türklüyün vəhdətinə əsaslanan) ideologiyası baxımından Ə.Ağaoğlu Osmanlı mərkəzli  islamçılığa, Y.Akçura və Ə.Hüseynzadə Osmanlı mərkəzli türkçülüyə vermişdir. Bunu təsdiq edən Y.Akçuraya görə, o, hətta Azərbaycan türkləri arasında “mədəni və siyasi türkçülük hərəkatı”nın ilk yayıcısı olmuşdur. Bizcə, Hüseynzadə yeni dövrdə yalnız Aquzey zərbaycanda deyil, bütövlükdə Çarlıq Rusiyası və Osmanlıda da,  “mədəni və siyasi türkçülük hərəkatı”nın ilk yayıcısıdır. 
Bizcə də, Hüseynzadənin Osmanlı mərkəzli türkçülüyü, turançılığı bütün Türk-İslam dünyasının oyanışı və birliyi kimi görməsinə başlıca amil, başqa Türk xalqlarından fərqli olaraq onların siyasi müstəqilliyə və gücə sahib olmaları ilə bağlı olmuşdur. O hesab etmişdir ki, məhz Osmanlı mərkəzli türkçülük bütün Türk xalqları  üçün bir güc və ideoloji mərkəzə çevirildiyi təqdirdə başqa Türk elləri, uğur qazana bilərlər. Bu mənada bəzi müəlliflərin iddia etmələri ki, Ə.Hüseynzadə Osmanlı mərkəzli türkçülüklə digər Türk xalqlarını  osmanlıların içərisində əritməyə çalışmışdır fikri ilə razlaşmırıq. Bizcə, Ə.Hüseynzadənin “Osmanlı türkçülüyü”nü bütün türklüyün nüvəsi kimi götürməsi digər Türk xalqlarında, o cümləədn Azərbaycan türklərində mövcud olan türkçülüyünün ziddiyyəti kimi deyil, əksinə uzlaşdırıcı amili kimi baxmaq lazımdır. M.Ə.Rəsulzadə tamamilə doğru yazırdı ki, həmin dövrdə Ə.Hüseynzadə, Ə.Ağaoğlu və onların həmfikirlərinin irəli sürdükləri Osmanlı mərkəzli Türk birliyi ideyası müstəmləkə altına düşmüş ayrı-ayrı Türk milliyyətlərində müstəqillik eşqi yaradaraq onları inqilabiləşdirmişdi: “Ancaq onlar ayrı-ayrılıqda qarşılarındakı yağıların çox böyük güclərinin qorxusundan azadlıqdan, müstəqillikdən söz belə açamazdılar. Bununla belə, onların kiçik ellər yox, ünlü tarixi, eləcə də gələcəyi olan çoxmilyonlu ulusun-millətin üzvləri olmalarını anlamaları, doğal-təbii olaraq ümidlərini artırıb, yüzilin yağısı ilə dönmədən döyüşməyə çağırırdı”.
Bu o deməkdir ki, Ə.Hüseynzadə həmin dövrdə ayrı-ayrı türk dövlətlərinin yaranması ideyasını çox müdafiə etməsə də, birmənalı şəkildə ona qarşı da olmamışdır. Sadəcə, Hüseynzadə dövrün reallıqlarından çıxış edərək yeganə müstəqil Türk dövləti olan Osmanlının timsalında türkçülüyü gücləndirməyə və möhkəmləndirməyə çalışır, bu yolda digər  Türk milliyyətlərinin ona dəstək verməsinin vacibliyini vurğulayırdı. Bu baxımdan o hesab edirdi ki, çar Rusiyasının əsarəti altında olan türk-tatar xalqları da, ilk növbədə Türkiyə türkçülüyünü müdafiə etməlidirlər. Fikrimizcə, türkçülük nəzəriyyəsi açısından bu mülahizə həmin dövr üçün, ən real və gerçəkçi baxış idi. Çünki son əsrlərdə qarışdırdıqları islamçılıqla türkçülyü bir-birindən ayırmağa başlayan milli mütəfəkkirlər, o cümlədən Ə.Hüseynzadə üçün türkçülük ruhunun parçalanması, yəni ayrı-ayrı milli-məhəlli türkçülüyə bölünməsi çox yad və uzaq bir hiss idi. Bu məsələləri çox doğru dəyərləndirən milli ideoloq Rəsulzadə yazırdı: “Panislamizmdən qurtulan türk ictimai-siyasi düşüncəsi birdən-birə indi çatdığı gerçək milli ideyaya o anda çata bilməzdi. Bu psixoloji baxımdan aydındır. Müharibə və ümumi təhlükə şəraitində islam birliyi  kimi böyük və əhatəli şüardan imtina edən millətçilər onun əvəzinə eyni təsir gücünə malik bir şüar irəli sürməli idilər. Bu, ancaq milli birlik ola bilərdi: “Din birliyi çağı keçdi, indi tarixi uluslar-millətlər irəli aparır. Yaşasın, Dunaydan Altayadək Türk uluslarının birliyi!””. 
Türkçülükdən milli-məhəlli türkçülüyə keçid isə yalnız o zaman baş verdi ki, 1911-1913-cü illərdə Türkiyə Balkanlarda məğlub duruma düşdü, daha sonra 1-ci Dünya müharibəsindən məğlub çıxdı, bununla da, türkçülüyün nüvəsi olmaq gücünü xeyli dərəcədə  itirmiş oldu. Məhz bu hal türkçülükdə yeni bir dönəmin başlanğıcı oldu və bir çox türkçülər siyasi romantik-özəkçilik türkçülükdən (Türk birliyi-vahid Turan dövləti) xeyli dərəcədə uzaqlaşaraq, real milli-məhəlli türkçülüyə meyil göstərdilər. Doğrudur, Ə.Hüseynzadə bu halda da, daha çox Türkiyə mərkəzli Türk birliyi ideyasına sadiq qalmışdır. Ancaq bu, Hüseynzadənin milli-məhəlli türkçülük kimi Azərbaycan türkçülüyünü, onun nəticəsi olan Azərbaycan Cümhuriyyətini qəbul etməsinə heç də əngəl olmamışdır. 
Belə ki, 1918-ci ildə Türkiyə hökuməti tərəfindən Ə.Ağaoğlu ilə birlikdə milli dövlət qurulması məsələsində Cümhuriyyətin ideoloqları ilə fikir mübadiləsi üçün Azərbaycana gələn Hüseynzadə yazırdı: “Hilali-Əhməriyənin bayrağı bizimkinin eyni olan fəqət al rəngli milli bayrağında bəyaz hilal qarşısında beş şualı yerinə səkkiz şüualı bir yıldız bulunan məmləkətdən, Qafqasiya Azərbaycanından, Azərbaycan Cümhuriyyətindən, daha doğrusu Qafqasiya Türk dövlətindən bir az bəhs etmək istərəm”. O, yazırdı ki, Azərbaycan Türk dövlətini çiyin-çiyinə qoruyan Türkiyə və Azərbaycan türkləri bir-birlərini mükəmməl anlayırlar: “…Çünki Azərbaycan avam xalqı ilə Anadolu köylüsünün dili lap bir-birinin eynidir! Bir-birini anlamayanlarsa rus məktəblərində yetişib lisanları ruslaşmış olan Azərbaycan oxumuşları və İstanbulun seçilmişlər ailəsinə məxsus istilahlar işlədən şəxslərdir”. Azərbaycan və Türkiyə türklərinin bir-birinə qovuşmasını tarixi hadisə, təbii bir cərəyan kimi qəbul edən Hüseynzadənin fikrincə, hər iki türk millətinin bir-birinə qarışması ilə bütün türk milləti müasirləşmiş, güclənmiş və bütövlşəmiş olacaqdır. Belə ki, imperializm, nasiyonalizm və sosializm cərəyanlarının faciəli fəaliyyət mərkəzinə çevrilən Azərbaycan, Azərbaycan türkləri bu müxtəlif cərəyanların altında nə edəcəyini bilmədi, mühakiməsini itirdi. Ancaq Türkiyə türklərinin onların imdadına çatması ilə yalnız Azərbaycan deyil, həm də Türkiyə türkləri də xilas oldu.

Türkiyədə “Xocalı həftəsi” çərçivəsində silsilə tədbirlər keçiriləcək - FOTOLAR
Çinli elm adamından qorxuducu koronavirus xəbərdarlığı - QALICI OLA BİLƏR...
Abort olunmağı istənən daun sindromlu qız model oldu - MARAQLI...+ FOTOLAR
Çinlilərin ümidlərini itirdiyini göstərən yeni bir video ortaya çıxdı - MARAQLI... + VİDEO
Bu məhəllədə ildə 500 min dollar qazanan kasıb sayılır - MARAQLI
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
DTX icra başçısının saxlanılması ilə bağlı görüntüləri yaydı - VİDEO
Cəmiyyət
“Düşünürəm ki, Xocalıyla bağlı elə bir kompozisiya hazırlayım ki, faciəni orda əks etdirə bilim...”
Cəmiyyət
“Bu gün İcra Hakimiyyətləri sektorunda problemlər çoxdur və onlar özlərini knyazlar kimi aparırlar...”
Hadisə
"Bu zərərli addım gənclərə, ümumiyyətlə, Azərbaycanın gələcəyinə meydan oxumaqdır"
Cəmiyyət
Devalvasiyanın yubileyi: "Qiymətlər 2 dəfədən çox artdı, iş yerləri bağlandı, əhali bankların təzyiqi ilə üz-üzə qaldı"
Yazar
Seymur Əliyev
Nüvə effektli “Münhen təbəssümü”: İrəvan bir gülüşdən necə sarsıldı?
Mübariz Əsgərov
Seçki dairəsi... və Milli Məclisin qarşısındakı dairə...
İlham İsmayıl
Növbədənkənar məğlubiyyət...
Sultan Laçın
“Qarabağ leksikonumuzdan “münaqişə” və “müzakirə” sözlərini çoxdan çıxarmalıydıq!..”
Seymur Verdizadə
Ana-bacı söyüşləri havada uçuşur...
Həftənin ən çox oxunanları
“Türkiyə ilə oynamaq yanlış idi” – “Bütün rus diplomatlarını qovun!”
İcra hakimiyyəti başçıları "Qara siyahı"ya düşən rayonlar: PA rəsmisi açıqladı...
Viaqranı qadına içirdikdə nə baş verir? - Uroloqdan fəsadlarla bağlı xəbərdarlıq...
DTX-dən şok əməliyyat: Azərbaycanda icra başçısı rüşvət alarkən tutuldu - FOTO
Qorbaçovun tarixi müraciəti: Qarabağ Azərbaycanındır! – Video
İran islam inqilabı rəhbərinin xəstəxanada ölüm anını göstərən nadir kadrlar... - VİDEO
"Torpaqlar qaytarılır, Bakı ilə razılıq var" - Tarasov
“Suriyanın Qabbar Sinqxi”nin ölüm xofu: Türklər gəldi, ruslar “əkildi”
“Məni “küftəbaş” adlandıran aktrisa özü “xaş”dı, hansısa inəyin ayağıdı...”- Əməkdar artist əsəbiləşdi...
Ləman Ələşrəfqızı ilə Afət Telmanqızı “REAL”dan getmə səbəblərini açıqladılar...
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247