Xəbər lenti
07/04/2020 [00:53]:
Ceki Canla eyni gündə doğulan "Səmalar oğlu"
07/04/2020 [00:42]:
İnsanın tezliklə öləcəyini göstərən əlamətlər - Rəsmi təsdiqini tapdı
07/04/2020 [00:39]:
Türkiyəli deputat koronavirusa yoluxdu
07/04/2020 [00:36]:
Ağdaban faciəsindən 28 il ötür
07/04/2020 [00:25]:
Koronovirusu hazırlayıb Çinə satan alim həbs edildi - SON DƏQİQƏ
07/04/2020 [00:20]:
Bu gün açılan müəssisədə tibbi maskalar belə istehsal olunur - VİDEO
06/04/2020 [23:56]:
Azadlıq Aşiqi - Ələkbər Talıbov
06/04/2020 [23:52]:
İngiltərənin Baş naziri reanimasiyaya yerləşdirildi - Vəziyyəti ağırlaşıb
06/04/2020 [23:50]:
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu esse müsabiqəsi elan etdi
06/04/2020 [23:35]:
Paşinyan Sarkisyanla Xaçaturovdan gileylənib – “Çağırışa gəlmirlər”
06/04/2020 [23:25]:
Çernobılda yanğın törədən şəxs saxlanıldı
06/04/2020 [23:00]:
Rusiyada küçələr koronavirusa görə belə dezinfeksiya olunur - VİDEO
06/04/2020 [22:57]:
Koronavirus özünə yeni "müttəfiq" tapdı: Mütəxəssislərdən şok xəbərdarlıq...
06/04/2020 [22:45]:
İlham Əliyev fərqi, Azərbaycan örnəyi...
06/04/2020 [22:42]:
Koronavirusun siyasi coğrafiyası - Dördüncü yazı...
06/04/2020 [22:39]:
Azərbaycanlı tələbə prezidentlərin çağırışlarına qoşuldu
06/04/2020 [22:22]:
Konstitusiya Məhkəməsi Ali Məhkəmənin qərarını ləğv etdi
06/04/2020 [22:17]:
Səfir: "Yunanıstandakı azərbaycanlılar arasında koronavirusa yoluxan yoxdur"
06/04/2020 [22:09]:
Fransada bir gündə 800 nəfər koronavirusdan öldü
06/04/2020 [21:51]:
ABŞ-da pandemiya qurbanlarının sayı 10 mini ötdü
06/04/2020 [21:48]:
Türkiyədə koronavirusa yoluxanların sayı 30 mini ötdü
06/04/2020 [21:15]:
“Mənim borcum bu mütəqəlqəl zamanda yolunu azanları Allah yoluna dəvət etməkdir...”
06/04/2020 [21:04]:
"Sizdən istəyim bu yazdıqlarımı Rəcəb Tayyib Ərdoğana və İlham Əliyevə çatdırmağınızdır"
06/04/2020 [20:59]:
"Prezidentin əfv sərəncamı cəmiyyətdə həmrəylik hisslərini daha da gücləndirəcək"
06/04/2020 [20:53]:
Türkiyədə maska pulsuz paylanacaq, Atatürk hava limanında xəstəxana tikilir
06/04/2020 [20:49]:
Qohum dəfnində iştirak etmək üçün 23 min SMS göndərilib
06/04/2020 [20:46]:
Çernobıl yanır, radiasiya ətrafa yayılır - VİDEO
06/04/2020 [20:44]:
ARB-nin yeni direktorunun adı bilindi
06/04/2020 [20:33]:
Naxçıvanda “ASAN xidmət” mərkəzinin tikintisinə başlanıldı
06/04/2020 [20:32]:
Neftçalada kollektorda batan ata və oğlunun meyiti tapıldı - YENİLƏNİB
06/04/2020 [20:29]:
Polis karantin qaydalarını pozan şəxsi öldürdü...
06/04/2020 [20:24]:
İtaliyada pandemiya qurbanlarının sayı 16,5 mini ötdü
06/04/2020 [20:15]:
Çində karantin qadağaları azaldı, insanlar küçələrə axışdı - FOTO
06/04/2020 [20:11]:
Karantin dövründə özünə toy edən cütlük bölməyə aparıldı - FOTO+VİDEO
06/04/2020 [20:10]:
MTRŞ-in yeni sədri kimdir? - DOSYE
06/04/2020 [20:04]:
Koronavirusdan qorunmaq üçün baxın nə etdi - MARAQLI... + VİDEO
06/04/2020 [20:04]:
UEFA Çempionlar Liqasının qalibi müəyyənləşdi
06/04/2020 [19:59]:
Dövlət Komitəsi əhaliyə pulsuz tibbi maskalar paylayır
06/04/2020 [19:57]:
Dünya dövlətlərinin aldıqları qızılın miqdarı bəlli olub
06/04/2020 [19:57]:
Normadan artıq ərzaq almaq QADAĞAN OLUNDU
06/04/2020 [19:51]:
Çindən sonra ilk dəfə burada plazma müalicəsinə başlanıldı - MARAQLI
06/04/2020 [19:49]:
Operativ Qərargah saxta sənəd verən qurumlara xəbərdarlıq etdi
06/04/2020 [19:41]:
“Azərbaycanımız üçün çox vacib olan daha bir məsələ çox qısa zamanda həllini tapdı”
06/04/2020 [19:36]:
“Harri Potter”in yazarı koronavirusa yoluxub
06/04/2020 [19:34]:
Abşeron dairəvi dəmir yolunda sərnişin qatarlarının hərəkət cədvəli dəyişdirilib
06/04/2020 [19:31]:
Koronavirusdan qorxan adamdan ilginc qorunma üsulu - MARAQLI... + VİDEO
06/04/2020 [19:29]:
Bu həftə Azərbaycanda dövlət muzdlu işçilərə ödənişə başlayır
06/04/2020 [19:28]:
ADP-dən hökumətə çağırış: Onların sərbəst hərəkətinə icazə verilsin...
06/04/2020 [19:27]:
“Onların içərisində ömürlük həbs edilən 2 nəfər də var”
06/04/2020 [19:24]:
Milli Bankın 16 əməkdaşı koronavirusa yoluxdu - Gürcüstanda
06/04/2020 [19:14]:
Milli Qəhrəmanlarımız evdə qala bilirmi? - “Xəstəxanaya getmək üçün SMS-lə icazə aldım”
06/04/2020 [19:13]:
Hacı Əbdül Yasamalda torpağa tapşırıldı – Prezident və xanımı adından əklil...-FOTOLAR
06/04/2020 [19:11]:
"Mövcud vəziyyət təkcə “OPEC+” koalisiyasının deyil, hər kəsin töhfəsini tələb edir"
06/04/2020 [19:02]:
Saxta yolla karantin rejimini pozanlar barəsində ölçü götürüləcək - Operativ Qərargah
06/04/2020 [18:52]:
"Nar" abunəçilərə səyyar xidmət göstərməyə başladı
06/04/2020 [18:50]:
8103-lə bağlı ən çox verilən suallara CAVAB
06/04/2020 [18:39]:
“Onlar post-virus dönəmindən sonra da uzun müddət özlərinə gələ bilməyəcəklər”
06/04/2020 [18:30]:
"Əfv fərmanının məhz bu çətin günlərdə verilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir"
06/04/2020 [18:23]:
"Tənha yaşlılar üçün dəstəyi gücüm yetən səviyyədə edirəm"
06/04/2020 [18:11]:
İlham Əliyev yaşlı qadın məhbusları da əfv etdi - ADLAR
06/04/2020 [18:09]:
Koronavirus pandemiyasının pik nöqtəsinin tarixi müəyyənləşdi
06/04/2020 [17:50]:
İsmət Səttarov Milli Televiziya və Radio Şurasının sədri seçilib
06/04/2020 [17:48]:
Harvard Universiteti ödənişsiz onlayn dərslər təklif edir
06/04/2020 [17:33]:
“Bu, “Qarabağ klanı” ilə hakimiyyətin mübarizəsinin təzahürüdür”
06/04/2020 [17:30]:
Əfv sərəncamı yaşı 65-dən yuxarı olan 176 məhkuma şamil olunub
06/04/2020 [17:19]:
Koronavirusu fürsətə çevirən bacılara polisdən müdaxilə... - VİDEO
06/04/2020 [17:10]:
Azərbaycanda pomidor ucuzlaşıb
06/04/2020 [17:09]:
Azərbaycanlı aktrisanın ayağı tutuldu - VİDEO
06/04/2020 [17:04]:
"Bu bəlaya qarşı mübarizə aparmaq ümumxalq işidir"
06/04/2020 [17:01]:
Sübahir Qurbanov əfv edilib
06/04/2020 [17:01]:
Azərbaycan İslam Partiyasının funksioneri əfv edildi
06/04/2020 [16:59]:
Əmək pensiyalarının, sosial müavinət, təqaüd və kompensasiya ödənişlərinin qrafikləri dəyişdirildi
06/04/2020 [16:58]:
Vidadi Zeynalov əfv edildi
06/04/2020 [16:56]:
Ölkədə fəaliyyəti məhdudlaşdırılmış sahələr üzrə vergi hesabatlarının verilməsi müddəti uzadılıb
06/04/2020 [16:54]:
Dünya ictimaiyyəti növbəti dəfə Ermənistanın işğalçı siyasətini rədd etdi - XİN
06/04/2020 [16:52]:
Koronavirusa qalib gələn yaşlı qadından pis xəbər - FOTO
06/04/2020 [16:49]:
MTN-in sabiq idarə rəisi əfv edildi...
06/04/2020 [16:48]:
İlham Əliyev əfv sərəncamı imzaladı
06/04/2020 [16:47]:
ADY-dən eşitmə məhdudiyyətli insanlar üçün mühüm addım...- VİDEO
06/04/2020 [16:34]:
Nadir İsrafilov: “Talesiz dissertasiya işi, boşa gedən zəhmət” –XATİRƏ
Bütün arxiv bir sırada
17/02/2020 [13:42] - Cəmiyyət - ( 979 dəfə baxılıb)

Qafqaz Bürosu Dağlıq Qarabağı Ermənistana bir günlük necə vermişdi? - Nikol Paşinyan üçün tarixi arayış



Fevralın 15-də Münxen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində Ermənistan-Azərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı panel müzakirələr keçirildi. Müzakirələr Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın iştirakı ilə baş tutdu. Tərəflər Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı öz mövqelərini əsaslandırmağa çalışarkən daha çox tarixi faktlara, o cümlədən Rusiya Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Qafqaz Bürosunun 1921-ci il iyul Plenumunun qərarlarına müraciət etməyə üstünlük verdilər. Bu zaman həm Azərbaycanın haqlı mövqeyi, həm də tarix elmləri namizədi olması Prezident İlham Əliyevin tutarlı arqumentlərlə Ermənistanın baş nazirini pərt etməsi ilə nəticələndi.

Bəs Qafqaz Bürosunun 1921-ci il iyul Plenumunun qərarlarında nə deyilirdi?

Bu sualın cavabına keçməzdən öncə qeyd etmək lazımdır ki, Sovet Rusiyasının siyasətində Azərbaycanın üç tarixi ərazisi - Naxçıvan, Qarabağ və Zəngəzur kartlarından Ermənistanda və Azərbaycanda sovet hakimiyyətini qurmaq üçün şirnikləndirici amil kimi istifadə olunub. Əvvəlcə Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduğundan bolşeviklər bu ərazilərin Azərbaycan torpağı olduğunu təsdiq ediblər. Sonra isə onlar bu ərazilərin “mübahisəli” olduğunu iddia ediblər. Və nəhayət, Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurularkən bolşevik siyasətinin əsl üzü açıldı. 29 noyabr 1920-ci ildə Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra ərazilərin üçünün də ermənilərə verilməsi tələb olundu. Məhz Sovet Rusiyasının ciddi təzyiqi ilə Azərbaycan SSR İnqilab Komitəsinin sədri Nəriman Nərimanovun 1 dekabr 1920-ci il tarixli bəyanatı ortaya çıxdı. Bəyanatda Ermənistan zəhmətkeşlərini sovet hakimiyyəti qurulması münasibətilə təbrik edən Nərimanov daha sonra bildirirdi ki, "Zəngəzur və Naxçıvan qəzalarının ərazisi Sovet Ermənistanının bölünməz ərazisidir, Qarabağın dağlıq hissəsində isə referendum nəticəsində ermənilər öz taleyini müəyyən etməlidir". Mustafa Kamal Atatürkün ciddi tapşırığı və Kazım Qarabəkir Paşanın səyləri nəticəsində Naxçıvan Ermənistan SSR-ə birləşdirilmədi, 1921-ci ilin iyulunda isə Nərimanov Qarabağla bağlı bəyanatından imtina etdi. Sonuncu hadisə məhz Rusiya KP MK Qafqaz Bürosunun 1921-ci il iyul Plenumunda baş verdi.

Nəriman Nərimanov irsinin görkəmli araşdırıcısı, məşhur rusiyalı tarixçi Rudolf İvanovun "Smertelnaya sxvatka" əsərində (səh. 88-89) bir çox sənədlərlə yanaşı, Qafqaz Bürosunun sözügedən Plenumunun da sənədləri yer alıb. Belə ki, Qarabağ məsələsi ilk olaraq Plenumun 4 iyul 1921-ci il tarixli iclasında müzakirəyə çıxarılıb. İclasın 11 saylı protokolundan oxuyuruq:

"İştirak etdilər: Rusiya KP MK-nın üzvü Stalin, Qafqaz Bürosunun üzvləri - Orconikidze, Maxaradze, Nərimanov, Myasnikov, Kirov, Nazaretyan, Oraxelaşvili və Fiqatner, Qafqaz Bürosunun komsomol katibi Breyman, Gürcüstan KP MK-nın üzvləri Tsinsadze, Mdivani, Svanidze.

Qarabağ məsələsi

Bu məsələnin müzakirəsi zamanı iki fikir ortaya çıxdı və aşağıdakı məsələlər səsverməyə çıxarıldı:

EŞİDİLDİ:

A) Qarabağı Azərbaycan sərhədləri daxilində saxlamaq.

Lehinə - Nərimanov, Maxaradze, Nazaretyan; Əleyhinə - Orconikidze, Myasnikov, Kirov, Fiqatner.

B) Qarabağda bütün erməni və müsəlman əhalisinin iştirakı ilə plebissit keçirmək.

Lehinə - Nərimanov, Maxaradze.

V) Qarabağın dağlıq hissəsini Ermənistanın tərkibinə daxil etmək.

Lehinə - Orconikidze, Myasnikov, Kirov, Fiqatner.

Q) Dağlıq Qarabağda yalnız erməni əhalisi arasında plebissit keçirmək.

Lehinə - Orconikidze, Myasnikov, Kirov, Fiqatner, Nazaretyan.

QƏRARA ALINDI: Dağlıq Qarabağ Ermənistan SSR-in tərkibinə daxil edilsin. Plebissit yalnız Dağlıq Qarabağda keçirilsin.

YOLDAŞ NƏRİMANOVUN BƏYANATI: Qarabağ məsələsinin Azərbaycan üçün əhəmiyyətli olduğunu nəzərə alaraq, bu məsələnin Rusiya KP MK-nın yekun qərarına verilməsini zəruri hesab edirəm.

QƏRARA ALINDI: Qarabağ məsələsinin ciddi fikir ayrılığı doğurduğunu nəzərə alaraq, Rusiya KP MK-nın Qafqaz Bürosu məsələnin Rusiya KP MK-nın yekun qərarına verilməsini zəruri hesab edir.

Qarabağ məsələsi ilə bağlı səsvermə zamanı yoldaş Oraxelaşvili iştirak etməyib.

Qafqaz Bürosunun katibi Fiqatner. (imza)"

Beləliklə, Qarabağ məsələsi ilə bağlı Qafqaz Bürosunun növbəti iclasının keçirilməsi qərara alınır. Həmin iclas isə cəmi bir gün sonra - 5 iyul 1921-ci ildə baş tutur. İclasın 12 saylı protokolunda oxuyuruq:

"İştirak etdilər: Rusiya KP MK-nın üzvü Stalin, Qafqaz Bürosunun üzvləri - Orconikidze, Maxaradze, Nərimanov, Myasnikov, Kirov, Nazaretyan, Oraxelaşvili və Fiqatner, Azərbaycan SSR-in xalq xarici işlər komissarı Hüseynov.

EŞİDİLDİ: Yoldaş Orconikidze və yoldaş Nazaretyan bundan əvvəlki Plenumun qərarına yenidən baxılması məsələsini qaldırdılar.

Bu məsələnin müzakirəsi zamanı iki fikir ortaya çıxdı və ikisi də səsverməyə çıxarıldı:

A) Qarabağı Azərbaycanın tərkibində saxlamaq.

Lehinə - Nərimanov, Maxaradze, Nazaretyan; Əleyhinə - Orconikidze, Myasnikov, Kirov, Fiqatner.

B) Qarabağda bütün erməni və müsəlman əhalinin iştirakı ilə plebissit keçirmək.

Lehinə - Nərimanov, Maxaradze.

QƏRARA ALINDI:

A) Müsəlmanlar və ermənilər arasında milli sülhün zəruriliyindən və Yuxarı və Aşağı Qarabağın Azərbaycanla daimi iqtisadi əlaqələrindən çıxış edərək, Dağlıq Qarabağ Azərbaycan SSR-in sərhədləri daxilində saxlanılsın. Şuşa inzibatı mərkəz olmaqla ona geniş vilayət muxtariyyəti verilsin.

B) Azərbaycan KP MK-ya muxtar vilayətin sərhədlərini müəyyənləşdirmək və Rusiya KP MK Qafqaz Bürosunun təsdiqinə vermək tapşırılsın.

Rusiya KP MK Qafqaz Bürosunun katibi Fiqatner. (imza)"

Yuxarıdakı sənədlərin təhlili göstərir ki, əslində Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Münxen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində baş tutan panel müzakirələrində Rusiya KP MK Qafqaz Bürosunun 1921-ci il iyul Plenumunun qərarlarını təkzib etməyə çalışmaqla diplomatik səhvə yol verib. Çünki Plenumun istər birinci qərarındakı "Dağlıq Qarabağ Ermənistan SSR-in tərkibinə daxil edilsin", istərsə də ikinci qərarındakı "Dağlıq Qarabağ Azərbaycan SSR-in sərhədləri daxilində saxlanılsın" cümlələri Dağlıq Qarabağın əsl sahibinin kim olduğunu ortaya qoyur. Bunu panel müzakirələrində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev də xüsusi vurğulayıb: "1921-ci ildə Bolşevik Partiyasının Qafqaz Bürosu Dağlıq Qarabağın Azərbaycanın tərkibində saxlanılması barədə qərar qəbul etdi. Saxlanılması barədə qərar, bəzi erməni tarixçilərinin yazdığı kimi, verilməsi barədə yox".

Nikol Paşinyanın bu fikri təkzib etməyə çalışarkən söylədiyi "Qarabağ heç vaxt müstəqil Azərbaycan dövlətinin tərkib hissəsi olmayıb. Qarabağ Sovet İttifaqının formalaşması prosesi zamanı Azərbaycana verilib" ifadəsi isə əslində onun elementar tarixi bilgilərinin nəinki aşağı olduğunu, ümumiyyətlə, olmadığını göstərir. Çünki orta məktəb şagirdləri də bu həqiqəti bilir ki, Qafqaz Bürosunun məlum qərarı qəbul olunarkən Sovet İttifaqı və ya SSRİ deyilən dövlət yox idi. SSRİ 30 dekabr 1922-ci ildə yaradılacaqdı, cənab Paşinyan! (apa)

"Sizdən istəyim bu yazdıqlarımı Rəcəb Tayyib Ərdoğana və İlham Əliyevə çatdırmağınızdır"
Koronavirusdan qorunmaq üçün baxın nə etdi - MARAQLI... + VİDEO
Çindən sonra ilk dəfə burada plazma müalicəsinə başlanıldı - MARAQLI
“Azərbaycanımız üçün çox vacib olan daha bir məsələ çox qısa zamanda həllini tapdı”
Koronavirusdan qorxan adamdan ilginc qorunma üsulu - MARAQLI... + VİDEO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
“Mənim borcum bu mütəqəlqəl zamanda yolunu azanları Allah yoluna dəvət etməkdir...”
Dünya
Polis karantin qaydalarını pozan şəxsi öldürdü...
Cəmiyyət
“Onların içərisində ömürlük həbs edilən 2 nəfər də var”
Dünya
İbrahim Tatlısəsin qızı koronavirusa yoluxdu - FOTO
Cəmiyyət
Koronavirusla Mübarizəyə Dəstək Fonduna ianə edən siyasi və ictimai xadimlər - SİYAHI
Yazar
Oqtay Qorçu
Koronavirusun siyasi coğrafiyası - Dördüncü yazı...
Şahin Quliyev
Koronavirus bizə nəyi sübut etdi?
Bəsti İsmayıl
"Kəlbəcərə borcum var, bacardığım şəkildə qaytarmağa çalışıram..."
Seymur Əliyev
Türkün Çini kövrəldən, İtaliyanı göz yaşlarına boğan insanlıq dərsi
İlham İsmayıl
KTMT Baş katibinin hər cümləsi Azərbaycana xəbərdarlıqdır...
Sultan Laçın
“Adamları XOFLANDIRAN koronavirus yox, STATİSTİKADIR...”
Həftənin ən çox oxunanları
Dünya bu xəbərdən çalxalanır: Koronavirusla bağlı gizli sənədlər yayıldı...
Bill Geyts və masonların kirli oyunları haqqında: Karantindən sonra nə olacaq...?
Türkün Çini kövrəldən, İtaliyanı göz yaşlarına boğan insanlıq dərsi
Dünyanı yenidən bölmək üçün... - Lukaşenkodan şok
48 saat içində "COVID-19"-un "atasını yandıran" dərman tapıldı - İVERMECTİN...
Mütəxəssislər koronavirusun zəif nöqtəsini tapdı...
Hökumət əhalinin 3 aylıq kommunal xərcini üzərinə götürdü - İBRƏTAMİZ...
Koronavirusu ilk dəfə aşkarlayan həkim hər şeyi açıqladı və yoxa çıxdı - FOTOLAR
Putinin kurs yoldaşı onu koronavirusu dünyaya yaymaqda suçladı - ŞOK İTTİHAM...
"Qarabağı geri almağın əsl zamanıdır, bir də belə imkan ələ düşməyəcək" - POLİTOLOQ...
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247