Xəbər lenti
31/05/2020 [14:22]:
Azərbaycanla Türkiyə arasında dörd sənəd təsdiq edildi
31/05/2020 [14:16]:
Uşaqlar Günü 36 dərəcə isti olacaq
31/05/2020 [14:07]:
Etirazçılar Ağ Evin qapısında, Tramp orduya əmr verdi - Fotolar
31/05/2020 [14:04]:
“Düşmən bu dəfə böyük itkilər verib tamamilə məğlub olacaq” - MN
31/05/2020 [14:00]:
“Səni noyabrda Prezidentlikdən göndərəcəyik”
31/05/2020 [13:56]:
“Deputatların çoxu başını telefondan qaldırmır”
31/05/2020 [13:47]:
“Türkiyədəki tələbələrimiz çətinliklə qarşılaşıb”
31/05/2020 [13:25]:
Jurnalistlərin binasında koronavirus həyəcanı
31/05/2020 [13:19]:
Baş Kəşfiyyat İdarəsinin rəisi olmuş general necə ölüb?
31/05/2020 [13:18]:
"Düşmənlə danışmağın yeganə dili silah gücüdür"
31/05/2020 [13:13]:
Koronavirusa qarşı yeni dərman – "Avifavir"
31/05/2020 [12:34]:
“Düşmənin atəşkəsi sərhəd xəttində pozması təsadüfi deyil”
31/05/2020 [12:08]:
Parlamentdə sosial şəbəkələrlə bağlı məsələ qaldırıldı
31/05/2020 [12:03]:
Trampa qarşı niyə söz deyə bilmirlər? - Siyavuş Novruzov
31/05/2020 [11:58]:
Şəkidəki ayı Altıağac milli parkına aparılacaq
31/05/2020 [11:52]:
“Məişət tullantıları Sumqayıtda böyük ekoloji problem yaradır” - Deputat
31/05/2020 [11:48]:
22 yaşlı gəlin kirayə qaldığı evdə ölü tapıldı
31/05/2020 [11:44]:
Deputatlar iclasa maskada gəldilər
31/05/2020 [11:36]:
Hadisə yerindən qaçan sürücü tutuldu - RƏSMİ
31/05/2020 [11:25]:
Həvəsləndirmə yerlərinin tətbiq olunduğu müəllim yerlərinin sayı açıqlandı
31/05/2020 [11:20]:
Jurnalistlər Diaspor Komitəsinin pandemiya dövründəki işini belə QİYMƏTLƏNDİRDİLƏR
31/05/2020 [11:17]:
Azərbaycanda ən çox bu fənlərin müəllimlərinə ehtiyac var - 7539 vakant yer müsabiqəyə çıxarılır
31/05/2020 [11:16]:
Tunis millisi koronavirusa görə üç aydır Bakıda qalıb
31/05/2020 [11:15]:
Braziliyada yeni anti-rekord - bir gündə 30 min yoluxma
31/05/2020 [11:11]:
Həvəsləndirmənin tətbiq olunduğu müəllim yerlərinin sayı açıqlandı
31/05/2020 [10:56]:
Amerikalı alim "toyuq qripi" barədə ciddi düşünməyə çağırır
31/05/2020 [10:55]:
Bakıda Kiçik və Orta Biznesin İnkişafı Mərkəzi yaradılır
31/05/2020 [10:52]:
Milli Məclisin əməkdaşları koronavirus testindən keçirilir
31/05/2020 [10:50]:
Vəkillər Kollegiyasının şahmat komandası Ukrayna və Fransa şahmat komandaları üzərində qələbə qazandı
31/05/2020 [10:41]:
Braziliyada yeni anti-rekord - bir gündə 30 min yoluxma
31/05/2020 [10:25]:
Əli Məsimli seçiciləri ilə onlayn qəbul keçirdi
31/05/2020 [10:09]:
Azərbaycanda şəhər mərkəzində ayı görünüb - FOTO - VİDEO - YENİLƏNİB
31/05/2020 [09:56]:
Sabahdan müəllimlərin iş yerinin dəyişdirilməsi müsabiqəsinə başlanılır
31/05/2020 [09:54]:
"Düşmən torpaqlarımızdan çıxmaqdan savayı seçimin olmadığını anlamalıdır"
31/05/2020 [09:47]:
"Bəlkə fiziki məsafə və sosial yaxınlıq?...  -Hə, cənab oliqarx vətəndaşlar?.."
31/05/2020 [09:40]:
UNEC-in 90 illik yubileyi ərəfəsində 9-cu ikili diplom proqramı
31/05/2020 [09:26]:
Koronavirusla bağlı son STATİSTİKA
31/05/2020 [09:24]:
Rusiyada terrorçular belə məhv edildi - VİDEO
31/05/2020 [09:16]:
Azərbaycanda şəhər mərkəzində ayı görünüb - FOTO/VİDEO
31/05/2020 [08:35]:
İordaniyada məscidlərdə kütləvi ibadətə icazə verildi
31/05/2020 [08:34]:
Braziliyada koronavirusa yoluxma halları ən yüksək templə artmaqdadır
31/05/2020 [08:04]:
“Herekol dağındakı PKK qərargahı çökdü” - Süleyman Soylu
31/05/2020 [08:03]:
Tramp ABŞ-da tarixin ən güclü silahının istifadəyə veriləcəyini bildirib
31/05/2020 [07:20]:
Yaponiya sahillərində 5,8 maqnitudalı zəlzələ olub
31/05/2020 [07:18]:
Koronavirus Uhan bazarından yayılmayıb - İDDİA
31/05/2020 [07:17]:
Avropa ölkələrindən ABŞ-ın İrana qarşı sanksiyaları aradan qaldırmasına reaksiya
31/05/2020 [07:16]:
ABŞ-ın 25 böyük şəhərində komendant saatı tətbiq olunub
31/05/2020 [07:16]:
Qorxu üzərindən olan imanın dəyəri vardırmı?..
31/05/2020 [02:03]:
Amerikada daxil savaş təhlükəsi! – Tramp ordunu hazır vəziyətə gətirdi
31/05/2020 [00:47]:
“Rusiyanın Azərbaycandakı səfiri qiyamdan öncə Pənah Hüseyni açıq formada təhdid etmişdi”
31/05/2020 [00:45]:
“İstənilən halda, Putindən sonra Rusiyada hakimiyyətə "hansısa yaramaz" gələcək...“
31/05/2020 [00:37]:
ABŞ-da qərargahlaşan şəbəkələr barədə ABŞ qərarı: Ümumdünya "E-Nizam"ımı yaradılır?
31/05/2020 [00:12]:
"Əgər belə bir şey olsaydı, həmin vaxt olmasa da sonrakı dövrlərdə mənim məlumatım olardı"
30/05/2020 [23:35]:
Maksim Qalkinin Putini parodiyası sosial şəbəkədə rekord vurur - VİDEO
30/05/2020 [23:26]:
Daha 710 “Taliban” üzvü azad edildi
30/05/2020 [23:00]:
Azərbaycan-İran sərhədində yanğın olub
30/05/2020 [22:44]:
"Bavariya" darmadağınla qalib gəlib
30/05/2020 [22:38]:
Azərbaycanlı jurnalist koronavirusdan ölən anasının dəfnində iştirak edə bilmədi
30/05/2020 [22:37]:
Bu tələbələr ölkəyə buraxılmayacaq - QADAĞA
30/05/2020 [22:36]:
Zelenski ailəsinin keçənilki gəliri açıqlandı
30/05/2020 [21:58]:
İnanılmaz refleks sahibi olan piyada ölümdən son anda xilas oldu - VİDEO
30/05/2020 [21:53]:
Azərbaycanda koronavirusla bağlı son rəqəmlər açıqlandı
30/05/2020 [21:52]:
Türkiyədə COVID-19-dan ölənlərin sayı 4 500-ü ötdü
30/05/2020 [21:48]:
"Donuza güllə atan adamın başını donuz kimi kola soxub, şalvarını əynindən çıxarırdılar..."
30/05/2020 [21:10]:
Ukrayna prezidentinin ötən ilki gəliri açıqlandı
30/05/2020 [21:09]:
Roza Zərgərli: “48 işçim var” - VİDEO
30/05/2020 [21:02]:
“Ordumuz nə qədər güclü olarsa, diplomatik savaşda da mövqelərimiz bir o qədər üstün olar”
30/05/2020 [20:58]:
Homoseksual Çikaqo meri Trampı ağır söyüşlə biabır etdi...
30/05/2020 [20:54]:
ABŞ-ın Hyuston şəhərində 200 etirazçı həbs edilib
30/05/2020 [20:28]:
Xalq artisti: “Gündəmdə qalmaq üçün abırından, mənəviyyatından keçənlər var”
30/05/2020 [20:23]:
Ağ Evin qarşısında iğtişaşlar baş verib
30/05/2020 [20:19]:
"Paşinyan Azərbaycanın danışıqlar prosesini davam etdirməsi üçün heç bir “əlyeri” qoymadı"
30/05/2020 [20:17]:
Britaniyada COVID-19-dan ölənlərin sayı 38,3 mini ötdü
30/05/2020 [20:14]:
Koronavirus peyvəndi insanlar üzərində sınanacaq - MARAQLI
30/05/2020 [19:59]:
“Ölkədə 400-dən çox koronavirus xəstəsinin vəziyyəti ağırlaşıb” - Paşinyan
30/05/2020 [19:58]:
Türkiyədə bir polis şəhid olub
30/05/2020 [19:33]:
Məşhur qəssabın qardaşı görənləri çaşqına çevirdi - MARAQLI...+ FOTOLAR
30/05/2020 [19:32]:
Gülay Zeynalova: “Kamilə hər zaman dəstəyəm”
30/05/2020 [19:30]:
Bakıda iki marşrutun hərəkət istiqaməti dəyişdiriləcək
30/05/2020 [19:12]:
"ABŞ özünü Çin Kommunist Partiyasının tiranlığından müdafiə edəcək" - Pompeo
Bütün arxiv bir sırada
31/03/2020 [10:44] - Gündəm - ( 3468 dəfə baxılıb)

“Koronavirus təhlükəsindən yaxa qurtara biləcək insanların əksəriyyəti məhz bu adamlar olacaq”

Limunət Əmrahlı: “Hər kəs anlamalıdır ki, bu virus nə insanın sosial statusu və vəzifəsinə, nə də yaşına və gələcək arzularına baxmır”
“Hər kəsə səbirli olmağı, psixoloqların tövsiyələrini dinləməyi, ehtyac duyduqları halda onların virtual konsultativ senaslarından yararlanmağı məsləhət görürəm”


Son vaxtlar koronavirusun bütün dünyada, eləcə də ölkəmizdə yayılmaqda olması ilə bağlı cəmiyyətdə bir narahatlıq mövcuddur. Bəzi insanların koronavirus təhlükəsi ilə bağlı hədsiz qorxu və təlaş duyması onları hansısa psixoloji problemlərlə üz-üzə qoya bilərmi? Ümumiyyətlə, bu kimi situasiyalarda insanın öz hislərinə hakim olması, onları nəzarətdə saxlaması nə dərəcədə önəmlidir?

 

Moderator.az-a açıqlama verən “Psixoqamma”nın rəhbəri, tanınmış psixoloq Limunət Əmrahlı məsələ ilə bağlı maraqlı fikirlər səsləndirib:

 

“Koronavirus pandemiyasının dünyanı cənginə aldığı bir şəraitdə onun insanlarda narahatlıq yaratması təbiidir. Bu psixoloji durumu yalnız “narahatlıq” anlayışı ilə məhdudlaşdırmaq olmaz. İnsanlar psixoloji gərginliyin daha ağır formalarını – həyacan, qorxu, təşviş, bəziləri, kim bilir, üzləşdiyi hallardan asılı olaraq dəhşət və vəhşət yaşamaqdadırlar.

 

Digər tərəfdən, bütün insanlarda bu vəziyyətin eyni psixoloji hallar yaratması da mümkün deyil. Bunu bir neçə istiqamətdə izah etmək olar.

 

1.Burada ilkin amil insanın özünün sağlamlıq vəziyyəti və yaşıdır. Hər kəsdə bu fərqlidir. Verilən məlumatlara görə həyatını itirənlər arasında bu insanların sayı üstünlük təşkil edir.

 

2.İnsanın mədəni səviyyəsi, psixoloji müdafisə sisteminin vəziyyəti, sosial inkişaf şəraiti və maddi durumudur. Mədəni səviyyəsi yüksək olan insanlar mətbuatda və sosial şəbəkələrdə aparılan maarifləndirici informasiyalarla tanış olur, mümkün qədər bu tələblərə əməl edirlər. Vaxtından əvvəl həyacanlanaraq təşvişə düşmürlər. Səbr və təmkinlə proseslərin gedişini izləyirlər. Gərəksiz, psixikada gərginlik yarada biləcək fobiya, nevrotik və ya melanxolik davranış, qorxu və stresslərin baş qaldırmasına imkan vermirlər.

 

3.İnsanın yaşadığı ölkənin inkişaf səviyyəsi, tibbi sistemin bu fövqəldadə situasiyaya hazırlığı, cəmiyyətin özünün mədəni dəyərləri, sanitar-gigiyenik, bio-etik, psixo-etik və eko-etik ənənələləridir. Bunlar gözlənilməz hallar üçün insanların rəqabətəqabilliyini ifadə edən anlayışlardır. Bu dəfə rəqabət “insan-insan” arasında deyil, “təbiət-insan” arasında gedir. Bu virusun bioloji silah da adlandırılmasından asılı olmayaraq insan üçün o, təbii fəlakətdir. Dünya ölkələri arasında Yaponiya və Çin vətəndaşları belə rəqabətəqabillik baxımından öndə gedirlər. Sual yaranır: “Azərbaycanda vəziyyət necədir”?

 

Hazırda pandemiya təhlükəsinin daha çox insanı əhatə etdiyi İtaliya, İspaniya, Amerika kimi ölkələrdən Azərbaycanın üstünlüyü karantin tədbirlərinin vaxtında görülməsidir. Şəxsən məni narahat edən məsələ qarşıdakı proseslərdə bu virusa yoluxma hallarının artmasıdır. Əgər bu baş verərsə, dediyiniz cəmiyyətdə psixoz vəziyyətinin yaranma ehtimalı böyükdür. Yalnız bəzi insanlar deyil, çoxları koronavirus təhlükəsi ilə bağlı hədsiz qorxu və təlaş duya, müxtəlif xarakterli psixoloji problemlərlə üz-üzə qala bilərlər. Bu kimi situasiyalarda ən güclü psixoloji müdafiə sisteminə malik olan şəxslərdə belə davranışın nəzarətdən çıxması halları yarana bilər.

 

Bəs biz nə etməliyik? Birinci məsuliyyət vətəndaşların üzərinə düşür. Məlumdur ki, artıq bu virusun qurbanları sırasında tibb işçiləri: həkimlər, tibb bacıları, laborator müayinələr aparanlar və d. da var. Bu virus nə insanın sosial statusuna, vəzifəsinə, nə də yaşına, gələcək arzularına baxmır. Ümumiyyətlə, insanda özünü ölümdən qorumaq üçün təbii bir müdafiə örtüyü var. Məhz bu örtük gərəksiz psixoloji təsirlərin qarşısını alır: “Mən yox!”, “Mənə olmaz!”, “Mənə aid deyil!” fkirləri ilə o xəstəliyi və ölümü özündən uzaqlaşdırır. İndi hər kəs bu örtüyü digər fikirlərlə əvəzləməlidir: “Gərək tələbləri gözləyim, yoxsa mən də yoluxa bilərəm!”, “Gərək diqqətsilik etməyim, yoxsa hər şey baş verə bilər!” və s. Koronavirus təhlükəsindən yaxa qurtara biləcək insanların əksəriyyəti də məhz bu insanlar olacaq. Əlbəttə, onlar arasında da “qismət”, “alın yazısı”, “tale” kimi ifadələrlə izah etdiyimiz təsadüf qurbanları ola bilər. Ancaq şəxsi məsuliyyətsizliyi, səhlənkarlığı, etinasızlığı üzündən bu virusa yoluxanların böyük əksəriyyəti məhz bu virusun mahiyyətini tam mənası ilə dərk etməyənlər ola bilər.

 

Təəssüf ki, biz cəmiyyət olaraq bu məsələyə o qədər də önəm vermirik. İndiyə qədər neqativ təsirlərə, tənqid, təzyiq, haqlarımızı hüquqi və sosial baxımdan qorumağa zəiflik göstərdiyimiz kimi, bu təhlükəyə də hazır deyilik. Əgər bu təhlükədən az itki ilə çıxmaq məsuliyyəti ilk növbədə vətəndaşların üzərinə düşürsə, ikinci məsuliyyət dövlətin, əlaqədar qurumların və mütəxəssislərin üzərinə düşür. Bu sahədə hazırlığımız çox kövrəkdir. Artıq sosial şəbəkələrdə maddi durumun çıxılmaz vəziyyətdə olması barədə narahatlıqlar barədə xəbərlər gəlir. Dövlət orqanları hələlik bununla bağlı heç bir addım atmırlar. Sanki cəmiyyətin dözümlülük limitini sınağa çəkirlər. Əgər bu davam edəcəksə, nə baş verəcək? Gündəlik çörəkpulu ilə yaşayanlar gizlin də olsa işləməli olacaqlar. Digər tərəfdən, kriminal hadisələrin sayı artacaq. Daha bir narahatlıq doğuran məsələ də ailələrdə münaqişə və zorakılığın artması ilə müşayiət olunmasıdır: ailə qarşıdurmalarının həyətlərə daşınması, dava-dalaş, polis müdaxilələri və s. “Şər deməsən, xeyir gəlməz!” deyib atalar. Əgər dövlət qrumları bu kimi halları görməzliyə - bilməzliyə vuraraq cəmiyyəti taleyin hökmünə bauraxacaqsa, nəticələr heç də ürəkaçan olmayacaq. Ən yaxşı çıxış yolu görülən tədbirlərin əhalinin zəruri maddi ehtiyaclarını ödəməklə möhkəmləndirilməsidir. Belə olarsa, insanlarda təhlükəsizlik hissi güclənər, özünəəminlik, dözmülülk artar. Hər kəs məsələyə “elnən gələn qaragün” düşüncəsi ilə yanaşar. Təhlükəni az itki ilə adlayarıq. Hər kəsə səbirli olmağı, psixoloqların sosial şəbəkələrdə verdikləri tövsiyələri dinləməyi, ehtyac duyduqları halda onların virtual konsultativ senaslarından yararlanmağı məsləhət görürəm.

 

Seymur ƏLİYEV

Koronavirus peyvəndi insanlar üzərində sınanacaq - MARAQLI
Məşhur qəssabın qardaşı görənləri çaşqına çevirdi - MARAQLI...+ FOTOLAR
16 santimetrlik kəpənək görənləri çaşqına çevirdi - MARAQLI...+ FOTOLAR
Giza piramidasının daha bir sirri açıldı - MARAQLI
Görmə əlilliyi olan insanlar üçün nəşriyyat, kitabxana və onların mövcud problemləri...
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
Amerikalı alim "toyuq qripi" barədə ciddi düşünməyə çağırır
Dünya
ABŞ-ın 25 böyük şəhərində komendant saatı tətbiq olunub
Dünya
Paşinyan hakimiyyətinin sonu necə olacaq?
Dünya
Amerikanı qarışdıran polisə bir zərbə də xanımından gəldi - Boşanmaq istəyir...
Hadisə
Rahib koronavirusun sona çatması üçün adamı tanrıya “qurban” kəsdi - İNANILMAZ...
Yazar
Seymur Verdizadə
"Donuza güllə atan adamın başını donuz kimi kola soxub, şalvarını əynindən çıxarırdılar..."
Sultan Laçın
"Bəlkə fiziki məsafə və sosial yaxınlıq?...  -Hə, cənab oliqarx vətəndaşlar?.."
Həftənin ən çox oxunanları
İranda pulun üzərinə Azərbaycan haqda görün nə yazıldı - FOTO
"Koçaryanı da axtarırdım ki, tikə-tikə etdirim, amma Pənah kimilər qoymadı..." - VİDEO
Ermənistan Rusiyanın tərkibinə qatılır, Qarabağ isə...
Türkiyə Azərbaycanla uçuşları bu tarixdən bərpa edir – RƏSMİ AÇIQLAMA
Ermənistan Tehranı hədələdi: "İran ermənilərə görə ayaq üstə qalıb, "təşəkkür"ümüz bu oldu"
Azərbaycan Respublikasıının 20 faizində  təhlükəsizlik atası azərbaycanlı olan generala tapşırıldı... 
Valentina Tereşkova ilə Vilyam Hacıyevi nə bağlayır?
“Əri ölən qadına 800 manat təklif etdilər ki, koronavirusdan öldüyü ilə razılaşsın”
Ramil Səfərov kimin əmisi oğlunu öldürüb?
Rusiyanın yalanı üzə çıxdı...
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247