Xəbər lenti
02/06/2020 [01:16]:
ABŞ bu dəfə Rusiyanın sayıqlığını belə yoxlayacaq: Qorxunc raketlər daşıyan səssiz təyyarələrlə...
01/06/2020 [23:38]:
Naxçıvan istiqamətində hərbi texnikanın vurulması videosu - FOTO/VİDEO
01/06/2020 [23:28]:
Tramp və Putin arasında telefon danışığı olub
01/06/2020 [22:51]:
Avropa Olimpiya Komitəsinin prezidenti ölüb
01/06/2020 [22:50]:
ADY-də əmək şəraiti standartları daha da yüksəldiləcək - MÜSAHİBƏ
01/06/2020 [22:42]:
Türkiyədə COVID-19 qurbanlarının sayı 4 500-ü ötdü
01/06/2020 [22:40]:
İlham Əliyev: "Şimal-Cənub istiqamətində dəmir yolumuzun bərpası prosesindəyik"
01/06/2020 [22:39]:
Prezident: "Dörd ayda qeyri-neft sənayesində 16 faizdən çox artım müşahidə olunmuşdur"
01/06/2020 [22:38]:
İlham Əliyev: "ÜST vasitəsilə yardıma ən çox ehtiyacı olan 15 ölkəyə dəstək göstərəcəyik"
01/06/2020 [22:38]:
Dövlət başçısı: "Biz hazırda bərpa olunan enerji mənbələri üzərində fəal şəkildə işləyirik"
01/06/2020 [22:35]:
"Qalatasaray" “Beşiktaş”ın çempionluq iddiası ilə bağlı bəyanat yayıb
01/06/2020 [22:34]:
Xuraman Şuşalı: “Nə qayınanamdan, nə də ki baldızımdan kömək gözləyirəm” - FOTO/VİDEO
01/06/2020 [22:07]:
Azərbaycan Prezidenti: "Hazırda biz yeni layihələr üzərində işləyirik"
01/06/2020 [21:40]:
Məşhur parodiyaçı koronavirusa yoluxub
01/06/2020 [21:39]:
Xristian  döyüş ustası İslamı qəbul etdi  və müsəlman qızla evləndi…- FOTO
01/06/2020 [21:35]:
Türkiyədə koronavirusa yoluxanların sayı 164 mini keçib
01/06/2020 [21:25]:
İlk görüşdəcə cinsi əlaqədə olun, çünki... - Alimlərdən şok tövsiyə
01/06/2020 [21:21]:
Azərbaycanda keçmiş məmuru döyüb xəstəxanalıq etdilər
01/06/2020 [21:20]:
Bakı metrosunda müşahidə olunan sıxlığın səbəbi açıqlandı - VİDEO + YENİLƏNİB
01/06/2020 [20:58]:
Azərbaycanda orqan köçürülməsinə ehtiyac yaranan canlı donor orqanla növbədənkənar təmin olunacaq
01/06/2020 [20:56]:
Meyitdən transplantasiya üçün hansı orqanların icazəsiz götürülə biləcəyi açıqlanıb
01/06/2020 [20:50]:
Azərbaycan Premyer Liqasında 5 əvəzetməyə icazə verildi
01/06/2020 [20:38]:
Ermənistanın müxalif deputatının keçmiş əri Rusiyaya qaçıb
01/06/2020 [20:37]:
Sahibkar həkimin maaşından çox pul təklif edir, amma çoban tapılmır- MARAQLI...
01/06/2020 [20:00]:
Trolleybusa minə bilməyən qadın bu cür səyahət etdi - MARAQLI... + VİDEO
01/06/2020 [19:40]:
Etirazlara qatılan bələdiyyə sədrinin qızı həbs edildi - FOTO
01/06/2020 [19:24]:
Polis əməkdaşları etirazlara diz çökərək dəstək verdi - MARAQLI... + VİDEO
01/06/2020 [19:05]:
ABŞ-lı polis məmuru heç kimin qaça bilmədiyi həbsxanaya göndərildi - FOTOLAR
01/06/2020 [19:04]:
Düşmən Uşaqların Beynəlxalq Müdafiəsi Gününü Cıdır düzü və Xankəndində belə qeyd edir – FOTOLAR!
01/06/2020 [18:55]:
İqor Nikulin: “COVID-19 laboratoriyada yaradılıb” - ŞƏRH
01/06/2020 [18:49]:
Bu gün Azərbaycanda daha 80 nəfər koronavirusdan sağaldı
01/06/2020 [18:47]:
Azərbaycanda koronavirusdan rekord ölüm qeydə alındı: 168 yeni yoluxma - RƏSMİ
01/06/2020 [18:36]:
Prezident İlham Əliyev italiyalı həmkarına məktub göndərib
01/06/2020 [18:35]:
Şəkidə tutulan ayı vəhşi təbiətə nə vaxt buraxılacaq?
01/06/2020 [18:32]:
Rusiyadan Bakıya yeni metro vaqonları yola salındı
01/06/2020 [18:31]:
Kazanda çətin vəziyyətdə qalan azərbaycanlı tələbə qardaşlar Vətənə gətirilib
01/06/2020 [18:16]:
Prokurorluğun bir əməkdaşı koronavirusa yoluxub
01/06/2020 [18:14]:
"Prezidentin hədəfi Xalq Cümhuriyyətimizə qarşı ideoloji dava aparmaq deyil"
01/06/2020 [18:11]:
Qənirə Paşayeva Beynəlxalq Müdafiəsi Günündə 500 Tovuz məktəblisinə kitab hədiyyə etdi
01/06/2020 [18:06]:
Azərbaycanda 12 nəfərin koronavirusa yoluxduğu kənddən VİDEOREPORTAJ
01/06/2020 [18:06]:
Daha iki bankla bağlı rəsmi AÇIQLAMA: Onlara da möhlət verilib
01/06/2020 [18:00]:
Nazirlər Kabinetində yeni təyinatlar olub - SİYAHI
01/06/2020 [17:56]:
Azərbaycanda pul bazası yenidən artmağa başlayıb
01/06/2020 [17:54]:
Prokuror koronavirusdan ölməyib - Rəsmi açıqlama
01/06/2020 [17:52]:
“Bir də görürsən ki, biri tanıdı-tanımadı hər kəsə həqarət etməyə başlayır...”
01/06/2020 [17:46]:
Təhsil Nazirliyinin qarşısında aksiya keçirməyə cəhd edən 7 nəfər saxlanıldı
01/06/2020 [17:44]:
“Reanimasiya şöbəsi tam dolub, 1 dənə də yer yoxdur” - Video
01/06/2020 [17:34]:
Əli Əsədova yeni köməkçi təyin edildi
01/06/2020 [17:25]:
İş adamının maşını gülləbaran edildi, sürücü öldü – ANBAAN VİDEO
01/06/2020 [17:11]:
Vüqar Rəhimzadə: "COVID-19-la mübarizə hər kəsin gündəlik həyat tərzinə çevrilməlidir"
01/06/2020 [17:08]:
"Qanunla qadağan olunsa da bu gün əksər yerlərdə 18 yaşına çatmayan uşaqlara siqaret satılır..." - VİDEO
01/06/2020 [17:06]:
BDU-da “XVI-XVII əsrlərdə Habsburqlar və Səfəvilərin diplomatik əlaqələri” mövzusunda onlayn elmi seminar keçirilib
01/06/2020 [16:53]:
Pandemiya ilə mübarizədə Azərbaycan modeli: İspan mediasında azərbaycanlı jurnalistin məqaləsi çap olunub
01/06/2020 [16:50]:
Netanyahu və ailəsini ölümlə hədələdilər
01/06/2020 [16:47]:
Qənirə Paşayeva uşaqlarla birgə “Xalça Muzeyi”ni ziyarət edib - FOTOLAR
01/06/2020 [16:22]:
Azərbaycan Mərkəzi Bankı bəzi banklarla iş aparmağa başlayıb
01/06/2020 [16:17]:
Tikinti ilə bağlı tələblərdən biri ləğv edildi
01/06/2020 [16:15]:
Azərbaycanda saxta pul nişanlarının aşkarlanması halları azalıb
01/06/2020 [16:15]:
6-7 tələbə və 20 media mənsubu Təhsil Nazirliyinin inzibati binasına yaxınlaşdı...
01/06/2020 [16:14]:
Azərbaycanda 1, 5 və 50 manatlıq pul nişanları yenilənir
01/06/2020 [16:11]:
Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarında azalma ola bilər - RƏSMİ
01/06/2020 [16:09]:
Gürcüstan BTQ-nin tam istismara verilməsinin vaxtını açıqladı
01/06/2020 [16:07]:
Uşaqlar günü münasibətilə beş yaşlı uşağı olan yüz ailəyə süd paylanıldı- İBRƏTAMİZ...
01/06/2020 [15:58]:
“Mənə deyirlər ki, Əli Həsənovu sənin qədər müdafiə edən yoxdur, amma isinmədik istisinə...”
01/06/2020 [15:53]:
“Mənim öz evimdə xəstəliyə nə qədər yoluxan oldu”
01/06/2020 [15:48]:
Avstriyaya aparılan 281 kq heroin Azərbaycanda tutuldu - FOTO/VİDEO
01/06/2020 [15:46]:
Kamran Əliyev onlara yeni vəzifə verdi
01/06/2020 [15:45]:
Məhərrəm ayı avqustun 21-də başlayacaq
01/06/2020 [15:41]:
“Mənim öz evimdə xəstəliyə nə qədər yoluxan oldu”
01/06/2020 [15:38]:
Prezident Milli Məclisin iclaslarına gələndə Dövlət himni ifa ediləcək
01/06/2020 [15:25]:
“Maska cəriməsi 25 manata endirilsin”
01/06/2020 [15:21]:
“Əvvəllər Yaşarla bağlı etiraf məsələsinə gələndə hardasa əsəbiləşirdim, amma indi..”
01/06/2020 [15:16]:
“Prezident “işdən çıxarmaq olmaz” deyir, əmr gəlib ki, ixtisar edin”
01/06/2020 [15:13]:
“Biz heç vaxt ABŞ-ın daxili işlərinə qarışmamışıq” - Peskov
01/06/2020 [15:11]:
“Bu cür fikirlərlə əhalinin evini yıxırıq” - Deputat
01/06/2020 [15:09]:
Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri döyüş atışlı taktiki-uçuş təlimləri keçirib - VİDEO
01/06/2020 [15:06]:
İyunda temperatur 37 dərəcəyə qədər qalxacaq
01/06/2020 [15:06]:
Bakı Nəqliyyat Agentliyi sərnişinlərə xəbərdarlıq etdi
01/06/2020 [14:59]:
Baş prokurordan YENİ TƏYİNATLAR
01/06/2020 [14:43]:
Azərbaycanda koronavirusla bağlı WhatsApp botu istifadəyə verildi
Bütün arxiv bir sırada
04/04/2020 [11:22] - Araşdırma - ( 4195 dəfə baxılıb)

İmperator adı daşıyan, yəhudilərin qətliamına səbəb olan pandemiyalar – Dəhşətli tarix...



Dünya koronavirus pandemiyası ilə üz-üzə qalıb. Yoluxucu virusa hazırlıqsız yaxalanan dövlətlər çətin sınaqlar qarşısındadır. 

 

Müasir elmi-texniki tərəqqinin verdiyi imkanlar belə pandemiyanın qarşısını almaqda hələki acizdir. Lakin COVİD-19 koronavirusu+ bəşəriyyətin bu günədək qarşılaşdığı nə ilk yoluxucu virusdur, nə də yəqin ki, sonuncu olmayacaq.

 

Bu gün bir çoxlarında maraq doğuran suallardan biri də budur: indiki sivilizasiya dövründə pandemiya belə təhlükə yaradırsa, tibbin və elmin zəif olduğu əvvəlki yüzilliklərdə insanlar bu ağır sınaqlardan necə çıxıblar? Tarix belə ağır günlərə neçə dəfə şahidlik edib?..

 


Moderator.az tarix boyu insanlığa ağır məşəqqətlər yaşadan yoluxucu xəstəliklərin sadəcə bir neçəsini oxucuların diqqətinə çatdırır.

 


Tarixə bəlli olan ilk pandemiya

 

Tarixə məlum olan ilk yayğın xəstəlik miladdan əvvəl II minilliyin ortalarına aiddir. M.ə. 1650-ci illərdə Misirdə yayılması haqqında məlumatlar vardır.

 


İmperatorun adını daşıyan vəba

 

Misirdən gəldiyi deyilsə də, sonrakı araşdırmalarda dənizə atılan ölmüş atlardan qaynaqlandığı bilinən vəba pandemiyası erkən orta əsrlərdə, 541-547-ci illərdə Şərqi Roma İmperatorluğunda – Bizans İmperiyası ərazisində yayılıb. Xəstəlik qısa müddətdə Fələstin, Suriya və indiki Türkiyənin Anadolu bölgəsinə də keçib.

 

Bizans imperatoru I Yustiniana da (527-565) bulaşdığına görə bəzən tarixdə ona “Yustinian vəbası”da deyirlər.

 

İmperator vəbanın yayılmasının qarşısını almaq üçün Konstantinapolun (indiki İstanbul) giriş-çıxış qapılarını bağlatsa da onun yayılmasının qarşısını ala bilməyib.

 

Başda o zamankı adı ilə Konstantinapol olmaqla dünyanın bir sıra bölgəsinə yayılan xəstəlik bəzi mənbələrə görə 25 milyon insanın ölümünə səbəb olub.

 

Təsiri 200 ilədək bir dövrü əhatə edən bu xəstəliyin ümumilikdə 100 milyon insanın həyatına son qoyduğu deyilir.


 

“Qara vəba” – 1346-1350

 

Bəzi mənbələrdə “Qara ölüm” də adlandırılır.

 

Çin və Orta Asiya ərazilərində başlamış, 1347-ci ildə monqol-tatarların Krıma hücumu zamanı Avropaya keçmişdir. Həmin il Kefe qalasını mühasirəyə alarkən monqol ordusu cenevizliləri cəzalandırmaq məqsədilə vəbadan ölmüş adamların cəsədlərini mancanaqlarla qalanın içərisinə atmışlar. Qaladakılar cəsədləri sürətlə dənizə töksələr də ölmüş adamlarda olan virus sürətlə buradakı insanlara keçmişdir.

 

Monqol-tatarların sonrakı hücumlarından qorxub gəmilərlə ərazini tərk edən cenevizlilər xəstəliyi də özləri ilə daşıyıb bütün Avropaya yaymışlar. Bəzi mənbələrə görə, o dövrdə Avropada hər üç nəfərdən biri bu virusun daşıyıcısı olmuşdur.

 

Orta Şərq, Hindistan və Çin də daxil olmaqla bu yoluxmadan təqribən 75 milyon insanın öldüyü deyilir...

 

Sonrakı yüzilliklərdə də müxtəlif ölkələrdə yayılan vəba XIX əsrədək davam etmişdir.

 

Avropalılar insanları qırıb-çatan bu fəlakətin səbəbini araşdırarkən qəribə nəticəyə gəlmişlər:

 


Vəbanı Avropada yəhudilər yayırmış!!


Bu bəhanə ilə orta əsrlərdə demək olar ki, bütün Avropa ölkələrində yəhudilərə qarşı hücumlar başlayır. Onlar yəhudilərin axırına çıxmaqla vəbanın da sona çatacağını düşünürdülər. Yəhudilərin ilk qətliamı 1348-ci ildə Cənubi Fransada başlayır. Hətta bəzi Fransa şəhərlərində yəhidlərin hamısı qılıncdan keçirilir.

 

Müxtəlif yerlərdə taxta evlərə toplanan yəhudiləri diri-diri yandırırdılar. Bavariya və Erfurtda 15 min, Strasburqda 2 min yəhudi diri-diri yandırıldı.

 

Yəhudilərə qarşı cəzalar o qədər ağır olurmuş ki, bəzi hallarda onlar ələ keçməmək üçün özləri intihar edirmişlər.

 

1804-1903-cü illər arasında eyni vəbadan bu gün kronavirusun yayılmasında “ittiham edilən” Çində 10 milyon insanın ölümü baş vermişdir…

 


Rus Qripi

 

1889 – 1890-cı illərdə yayılan Rus Qripi yalnız bir ilin içində 1 milyondan artıq insanının axırına çıxmışdır…

 


İspan qripi

 

Birinci dünya müharibəsinin başa çatdığı ildə - 1918-ci ildə meydana çıxan virus sadəcə 2 ildə dünya əhalisinin 5%-ə bulaşmışdır və 50 milyon insanın ölümünə səbəb olmuşdur.

 

Yüksək qızdırma ilə müşayiət olunduğuna görə adına “İspan atəşi” də deyirlər.

 

Adının “İspan qripi” olması ilk dəfə İspaniya mətbuatının ondan bəhs etməsi ilə bağlıdır.

 


Asiya qripi

 

1957-ci ildə yenə  Asiyada ortaya çıxan virus qısa müddətdə pandemiyaya çevrilir. 116 mini ABŞ vətəndaşı olmaqla bütövlükdə 2 milyon insanın həyatını itirməsinə səbəb olan virusun yayılmasının qarşısı 10 illik mübarizədən sonra alınır.

 


Honk-Konq qripi

 

1968-69-cu illərdə yenə də Asiyada meydana gələn bu qrip növü özündən 80 il əvvəlki Rus qripi kimi bir ildə bir milyon insanın həyatını alır…

 

Taleh

Trolleybusa minə bilməyən qadın bu cür səyahət etdi - MARAQLI... + VİDEO
Etirazlara qatılan bələdiyyə sədrinin qızı həbs edildi - FOTO
ABŞ-lı polis məmuru heç kimin qaça bilmədiyi həbsxanaya göndərildi - FOTOLAR
Rusiyada inqilab havası...
“Səhərə kimi Neftçalada qız toyunda çıxış edirdim” - VİDEO
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Dünya
ABŞ bu dəfə Rusiyanın sayıqlığını belə yoxlayacaq: Qorxunc raketlər daşıyan səssiz təyyarələrlə...
Cəmiyyət
Xristian  döyüş ustası İslamı qəbul etdi  və müsəlman qızla evləndi…- FOTO
Dünya
ABŞ "Antifa"nı terrorçu təşkilat kimi tanıyacaq
Cəmiyyət
“Kişi fikirləşir ki, xanımın iqtisadi müstəqilliyi olarsa, o, bunun müqabilində hüquqlarını da müdafiə edəcək...”
Dünya
“Tramp mənə danışmağa imkan vermədi, sözümü kəsdi...” - Öldürülən qaradərilinin qardaşı...
Yazar
Seymur Verdizadə
"Donuza güllə atan adamın başını donuz kimi kola soxub, şalvarını əynindən çıxarırdılar..."
Sultan Laçın
"Bəlkə fiziki məsafə və sosial yaxınlıq?...  -Hə, cənab oliqarx vətəndaşlar?.."
Həftənin ən çox oxunanları
İranda pulun üzərinə Azərbaycan haqda görün nə yazıldı - FOTO
"Koçaryanı da axtarırdım ki, tikə-tikə etdirim, amma Pənah kimilər qoymadı..." - VİDEO
Azərbaycan Respublikasıının 20 faizində  təhlükəsizlik atası azərbaycanlı olan generala tapşırıldı... 
Valentina Tereşkova ilə Vilyam Hacıyevi nə bağlayır?
Ramil Səfərov kimin əmisi oğlunu öldürüb?
Rusiyanın yalanı üzə çıxdı...
Elçibəyin Klintona Kəlbəcərlə bağlı yazdığı məxfi məktub: Prezident amerikalı həmkarından nə istəyib?
ABŞ hər iki ölkəni “bombalayacaq”: Pentaqon sülhə “razı deyil”!
"Belə fikirlər var ki, guya Rusiya torpaqlarımızı işğaldan azad etməyə mane olacaq, ancaq..."
"Ay it uşaqları, Ramil Markaryanı yatdığı yerdə öldürməyib..."
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247