Xəbər lenti
30/05/2020 [13:40]:
"Batya"dan növbəti iddia: “Koronavirusun yarısı xəstəlik, yarısı da siyasətdir...”
30/05/2020 [13:35]:
“Təəssüf ki, belə korrupsionerlərin simasında  Sirus Təbrizlinin məşhur ifadəsi öz təsdiqini tapdı…”
30/05/2020 [13:34]:
Dəhşətli qəzada üç nəfər diri-diri yandı - VİDEO
30/05/2020 [13:34]:
Rahib koronavirusun sona çatması üçün adamı tanrıya “qurban” kəsdi - İNANILMAZ...
30/05/2020 [13:32]:
Bu nəhəng ölkə meyvə-tərəvəz böhranı ilə üzləşə bilər - ABŞ fermerləri işçisiz qalıblar
30/05/2020 [13:31]:
"Onlar artıq bütün dünyanı yaratdıqları "COVİD 19" adlı gəmiyə əyləşdiriblər və..."
30/05/2020 [13:21]:
Sabahın havası -Güclü külək əsəcək, yağış yağacaq
30/05/2020 [13:18]:
Azərbaycan-Rusiya sərhədindəki sıxlıqla bağlı - Rəsmi açıqlama
30/05/2020 [13:13]:
Bakı belə dezinfeksiya olundu -FOTOLAR
30/05/2020 [13:10]:
Maska taxmamağa görə tətbiq olunacaq cərimə məbləğləri açıqlandı
30/05/2020 [12:59]:
“Riyaziyyatın tətbiqi problemləri” mövzusunda gənc tədqiqatçıların Respublika virtual Elmi konfransı keçiriləcək
30/05/2020 [12:55]:
"İlham Əliyevin gördüyü işlərin, həyata keçirdiyi bütün layihələrin əsasını insan faktoru təşkil edir"
30/05/2020 [12:50]:
Bərdədə polis bıçaqlandı - FOTO - YENİLƏNİB
30/05/2020 [12:45]:
Səudiyyə Ərəbistanında məscidlər açılacaq
30/05/2020 [12:44]:
İrəvanın ermənilərə verilməsində Osmanlı təkid edib – Tarix
30/05/2020 [12:42]:
Azərbaycan-Rusiya sərhədindəki sıxlıqla bağlı - Rəsmi açıqlama
30/05/2020 [12:32]:
Rəqqasə Renka soyunub döymələrini nümayiş etdirdi - FOTOLAR
30/05/2020 [12:29]:
“Ali Baş Komandan Azərbaycan Ordusunun döyüş qabiliyyətini yüksək qiymətləndirir” - Zakir Həsənov
30/05/2020 [12:26]:
Azərbaycanda icra başçısının biznesinə nəzarət edən şəxs qəzada öldü - FOTO
30/05/2020 [12:22]:
“Gəncə qiyamı olmasaydı, Azərbaycan tamam başqa platformada inkişaf edərdi...”
30/05/2020 [12:15]:
"Abşeron yarımadasında sürəti 25 metr/saniyədən çox olan küləkli günlərin sayı artıb"
30/05/2020 [12:13]:
Təbii fəlakət Moskvada 70 illik rekordu təzələdi - VİDEO
30/05/2020 [12:06]:
"Mən olsaydım, bayrağımızı təhqir etdiyinə görə onun tikəsini qulağı boyda edərdim"
30/05/2020 [11:56]:
Damla plastik əməliyyat etdirib? - FOTOLAR
30/05/2020 [11:51]:
Minnixanov yenə Tatarıstan prezidenti olur
30/05/2020 [11:49]:
Milli Məclisin son plenar iclasında 11 qanun layihəsi müzakirə ediləcək
30/05/2020 [11:43]:
Ləki-Qəbələ dəmir yolu xəttində tikinti işlərinin 70 faizi tamamlanıb - VİDEO
30/05/2020 [11:40]:
İndiki mərhələdə ibadət yerlərinin açılması məsələsi yoxdur - İbrahim Məmmədov
30/05/2020 [11:38]:
Koronavirusa yoluxanlar bu xəstəxanalardadır - Siyahı
30/05/2020 [11:37]:
Balakənə xınayaxdıya gələn Çakır ailəsinin dalınca təyyarə göndərildi – FOTOLAR
30/05/2020 [11:34]:
“Sülh danışıqları elə bərbad vəziyətdədir ki...”
30/05/2020 [11:33]:
"Məzarı ziyarət edilsə də, edilməsə də o, ilin 365 günü hamının ürəyindədir..."
30/05/2020 [11:27]:
Ermənistanda koronavirusa yoluxanların sayı 8927-yə çatıb
30/05/2020 [11:25]:
Meymunlar laboratoriyadan koronavirusa yoluxanların analizlərini apardılar - Ağlasığmaz oğurluq
30/05/2020 [11:19]:
“Orxan Pamukdan soruşdum ki, yazmaq daha çətindir, yoxsa yeritmək?..” – Fikrət Qoca
30/05/2020 [11:09]:
Azərbaycan neftinin qiyməti 37 ABŞ dollarına yüksəldi
30/05/2020 [10:48]:
Bütün dünyanı ayağa qaldıran adamın polislərə dedikləri ürəkləri sızlatdı...
30/05/2020 [10:38]:
İlon Maskın kosmik gəmisinin prototipi növbəti dəfə partladı - VİDEO
30/05/2020 [10:35]:
Muradla Hadisə “O səs Türkiyə”dən gedir - FOTOLAR
30/05/2020 [10:32]:
Rusiyanı COVID-19-a görə ittihamlamaq Qərbə, yoxsa Çinə fayda verir?
30/05/2020 [10:28]:
Turizmə göstərilən dövlət dəstəyinin məbləği açıqlandı - RƏSMİ
30/05/2020 [10:21]:
ABŞ-da iğtişaşlarda 200-dən çox ticarət və iaşə obyekti talan edildi
30/05/2020 [10:20]:
Azərbaycanda narkotacir qohumlar “Range Rover”lə saxlanıldı - FOTOLAR
30/05/2020 [10:11]:
Mütəxəssis dişlər üçün  ən zərərli 3 qidadan danışdı...
30/05/2020 [09:58]:
Bank inkassatorlarına silahlı basqının görüntüləri yayıldı - ANBAAN VİDEO
30/05/2020 [09:56]:
Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəsi 29 dəfə pozub
30/05/2020 [09:53]:
“Müharibə qaçılmazdır və biz buna hazır olmalıyıq”
30/05/2020 [09:45]:
Vilayət Eyvazov bu rayona yeni rəis təyin etdi
30/05/2020 [09:41]:
Sumqayıtda iki yük maşını toqquşub, ölənlər var
30/05/2020 [09:26]:
Erməni qızı bütün dünyanı necə aldadıb?
30/05/2020 [09:22]:
Almaniyadan oğurlanan və dörd ildir İnterpolun axtardığı avtomobil Türkiyədə tapıldı - FOTO
30/05/2020 [09:19]:
Dünyada koronavirusa yoluxanların sayı 6 milyonu keçdi - SON STATİSTİKA
30/05/2020 [09:17]:
Merkellə Tramp mübahisə edib
30/05/2020 [08:59]:
Rus qızları niyə bizim kişiləri sevir?- Azərbaycanlı qadınların fikir vermədiyi özəllikləri
30/05/2020 [08:56]:
2 milyard dollarlıq ZİYAFƏT - Hakimiyyəti məhv edən MƏRASİM?
30/05/2020 [08:29]:
Putin Qələbə Paradının keçirilməsi haqqında sərəncam imzalayıb
30/05/2020 [08:28]:
Separatçı rejim rəhbəri Azərbaycanın   3 rayonuna yeni başçı təyin etdi...
30/05/2020 [08:26]:
Oğlu əlindən tutdu, arvadı ilə qızı isə boğub öldürdü
30/05/2020 [08:24]:
Dünyanın ən böyük elektrik təyyarəsi ilk uçuşunu həyata keçirib
30/05/2020 [08:21]:
Bakıda “Taxta bazarı”nda yanğın - FOTO/VİDEO
30/05/2020 [08:10]:
Niyə Əbülfəs Qarayevin işdən qovulmasına ən çox sevinən Bərdə camaatıdır...?
30/05/2020 [07:40]:
20 yaşlı qıza görə  73 yaşında vəzifəsini itirdi...
30/05/2020 [07:05]:
10 pilləlik mənəvi trenajor...
30/05/2020 [06:46]:
"İndi Milli Şuranın zoomağazasında boş-boş danışanları gərək Əbülfəz bəylə tanış etməyəydim"
30/05/2020 [06:41]:
Twitter Trampa yerini göstərdi...
30/05/2020 [00:57]:
Dövlət başçısına müraciət qəbul edilib
30/05/2020 [00:36]:
Müharibəyə başlamadan öncə qərar verməlisiniz: Öz ayağınıza atəş açmağa hazırsınız?
29/05/2020 [23:32]:
Dələduzlar xüsusi təyinatlı geyimləri necə əldə edirlər? - VİDEO
29/05/2020 [23:04]:
"Qarayevin qonağı olan Jerar Depardye gördüklərindən o qədər heyrətə gəlmişdi ki..."
29/05/2020 [22:47]:
“Belarus xalqı qadına səs verə bilməz!” - Lukaşenko
29/05/2020 [22:45]:
ABŞ-da kütləvi etirazlar şiddətlənib: Polis bölməsi ələ keçirildi, bina yandırıldı - FOTO
29/05/2020 [22:43]:
Türkiyə bu ölkəyə F-16-lar göndərir - Müharibə...
29/05/2020 [22:39]:
230 nəfər koronavirusa yoluxduqdan sonra “Tarqovu” bu gün... - VİDEO
29/05/2020 [22:11]:
İmişlidə 14 yaşlı yeniyetmə bədbəxt hadisə nəticəsində ölüb
29/05/2020 [21:44]:
Rusiyanı yalnız belə dayandırmaq olar - Eks-prezident
29/05/2020 [20:53]:
Tural Gəncəliyev Qarabağ separatçılarının rəhbərinə cavab verdi
29/05/2020 [20:49]:
Türkiyədə bağlanan məscidlər 74 gün sonra açılıb
29/05/2020 [20:47]:
Külək güclənəcək, intensiv yağış yağacaq, dolu düşəcək - XƏBƏRDARLIQ
29/05/2020 [20:07]:
Pakistanın dövlət başçısı Prezident İlham Əliyevi təbrik edib
29/05/2020 [20:05]:
Səfir: "BTQ Çindən Avstriyaya qədər ərazini birləşdirir"
Bütün arxiv bir sırada
08/04/2020 [05:14] - Köşə - ( 4473 dəfə baxılıb)

Bizi nəinki koronavirus, hətta cəhənnəm belə dəyişə bilməz

Çingiz Aytmatovun bacarmadığı, Cəfər Cabbarlının qəbul etdiyi reallıq...
Seymur Əliyev
[email protected]

Koronavirus epidemiyasının bütün dünyada yayılmaqda olduğu bir dönəmdə bu xəstəliyin sadəcə dünyamızın sosial, iqtisadi, siyasi həyatını deyil, bəşəriyyətin dünyagörüşünü, bu günə və gələcəyə yönəlik baxışlarını, hərəkət və davranışlarını da dəyişdirəcəyi ilə bağlı iddialar səslənməkdədir. Nəinki ziyalıların, hətta hadisə və proseslərə daha praqmatik yanaşan siyasilərin də bir qismi hesab edir ki, bəşəriyyətin mövcudluğu faktının nə qədər kövrək olduğunu göstərən koronavirus, öz dəhşəti və ölümcül gücü ilə insan zehnində böyük dəyişikliklərə yol açacaq, onu daha humanist, xeyirxah və dərrakəli edəcək.

Bəs əslində necə? Koronavirusun dünyamıza gətirdiyi ölüm qorxusu bizi daha duyarlı, daha pak, daha düşüncəli və daha mənəviyyatlı edəcəkmi? Həqiqətənmi fiziki məhvinin astanasında dayanan dünya bundan sonra qandan, bədxahlıqdan, maddi hərislikdən əl çəkəcək, şüur etibari ilə yenilənəcək və mahiyyət etibari ilə yeni yaşam yolu müəyyənləşdirəcək?

 

Tarixin güldüyü, təcrübənin qəhqəhə çəkdiyi, şeytanın təəccübləndiyi proqnoz

 

Şübhəsiz, bu suala cavab vermək üçün yaxın tarixə qısaca nəzər salmaq kifayətdir. Son bir əsrdə bir neçə dəfə bir-birindən dəhşətli xəstəliklər, ağır epidemiyalar yaşayan dünya, hər dəfəsində heç nə olmamış kimi yoluna eyni düşüncə tərzi ilə davam etmiş, insan övladı öz hirs, qəzəb, varlanmaq və hakimiyyət ehtirası uğrunda qan və göz yaşı tökməkdən çəkinməmişdir.

 

1918-ci ildə I Dünya Müharibəsi başa çatan zaman, bu gün olduğu kimi çoxları hesab edirdi ki, milyonlarla insana ölüm gətirən bu müharibə bütün cəmiyyətlərdə sülhsevər, tərəqqipərvər, humanist qüvvələrin dominantlığını təmin edəcək, bəşəriyyəti qanlı savaşlardan çəkindirəcəkdir. Lakin bu böyük, “ümumdünya tövbəsinin” elanından cəmi 21 il sonra – 1939-cu ildə “tövbəkar dünya” daha böyük bir müharibəyə - II Dünya Müharibəsinə start verdi. 6 il davam edən bu müharibə ABŞ-dan Uzaq Şərqə, Avropadan Afrikaya qədər onlarla xalqa dəhşətli bədbəxtliklər və məhrumiyyətlər gətirdi. Aclıqdan əziyyət çəkən insanlar küçə itləri və pişiklərinə sahib olmaq, onların ətləri ilə qidalanmaq üçün bir-birləri ilə mübarizəyə başladılar. Və dünya 1945-ci ildə, II Dünya müharibəsindən sonra da dəyişmədi. Bəşər yenə də bir-birindən dəhşətli müharibələrə, soyqırım və talanlara məruz qaldı. İçilən andlar, edilən tövbələr, axıdılan göz yaşları yeni qırğınlara mane ola bilmədi.

Odur ki, post-koronavirus dönəminin dünyaya sülh, əminamanlıq, sosial rifah gətirəcəyi, humanist düşüncə təlqin edəcəyi, insanları mənəvi baxımdan paklaşdıracağı, onları Allaha daha da yaxınlaşdıracağı ilə bağlı deyilənlər absurddur. Bu, tarixin güldüyü, təcrübənin qəhqəhə çəkdiyi, şeytanın insan sadəlövhlüyünə təəccübləndiyi bir proqnozdur. Nə qədər ağır da olsa anlamalıyıq ki, bütün ümidlərimizə rəğmən, bu proqnoz heç vaxt gerçəkləşməyəcək.


Çingiz Aytmatovun bacarmadığı, Cəfər Cabbarlının qəbul etdiyi reallıq...

 

Maraqlıdır, bir-birindən dəhşətli xəstəlik və müharibələrə, ölüm-dirim savaşlarına şahid olan bəşəriyyətin yaşadıqlarına “yox” deyə biməməsi, özü ilə bacarmamasına səbəb nədir?

 

Yəqin ki, bu suala heç kim böyük Azərbaycan dramaturqu Cəfər Cabbarlı qədər lakonik və anlamlı cavab verməyib: “Şər insanların fitrətindədir”. Məhz insnaların fitrətində, təbiətində olan, onların bir hissəsini təşkil edən şər onları başqa cür olmağa, öz fitrətlərinin əleyhinə getməyə qoymur. Bəşər məhz bu səbəbdən dəyişə, indikindən daha pis və ya daha yaxşı ola bilmir. Və əslində buna görə - fitrətində, təbiətində olduğu bir şeyə görə bəşəri qınamaq nəinki mənasız, həm də səfehlikdir. Bu, zəhərli olduğu və sancdığı üçün ilana, yaxud əqrəbə irad tutmağa bənzəyər. Hansı ki, bunun axmaqlıq olduğunu izah etməyə ehtiyac yoxdur.

 

İnsanların fitrətindəki bədxahlıq məşhur yazıçı Çingiz Aytmatovun yaradıcılığında da öz əksini tapıb: “Mən insnaların əməlindəki və şüurundakı şərin kökünü kəsmək istəyirəm – mənim dərdim bax budur”.

 

Göründüyü kimi, Ç.Aytmatov insan fitrətindəki şərin kökünü kəsə biləcəyinə inanır, buna səy göstərir. C.Cabbarlı isə reallığı olduğu kimi qəbul edir və dəyişilməsi mümkünsüz olanı dəyişdirməyə səy göstərmir.

 

Odur ki, post-koronavirus dönəminin bəşəriyyətin həyatına işıq və aydınlıq bəxş edəcəyi ilə bağlı deyilənləri sadəcə və sadəcə insanların xoş arzusu kimi qəbul etmək lazımdır. Koronavirus dəhşətinin tam ortasında qəralaşdığımız indiki vaxtda bəzi işbazların maska, spirt və bu kimi qoruyucu məhsulları bir neçə qat baha qiymətə satması, ərzaq malları və taksi xismətlərinin  qiymətindəki kəskin artımlar və s. bu proqnozların həmişəlik proqnoz olaraq qalacağının ən bariz isbatıdır.

 

Ona görə də biz bütün bunları ümumiləşdirərək əminliklə deyə bilərik: Bizi nəinki koronavirus, hətta cəhənnəm belə dəyişə bilməz, cəhənnəm belə...

 

Seymur ƏLİYEV

E-mail: [email protected]

 

Bütün dünyanı ayağa qaldıran adamın polislərə dedikləri ürəkləri sızlatdı...
"İndi Milli Şuranın zoomağazasında boş-boş danışanları gərək Əbülfəz bəylə tanış etməyəydim"
"Təəssüf ki, ildən-ilə ali məktəblərdə “Azərbaycan tarixi”nə ayrılan saatlar azalır" - MÜRACİƏT
Leninin qohumları...
"Din dövlətdən ayrı olsa da, vətəndaş vətənindən ayrı deyil, ona görə də..."
İdrak Liseyi - Keyfiyyətli təhsil
N.Tusi adına Klinika

Hadisə
Rahib koronavirusun sona çatması üçün adamı tanrıya “qurban” kəsdi - İNANILMAZ...
Maraqlı
Mütəxəssis dişlər üçün  ən zərərli 3 qidadan danışdı...
Gündəm
Müharibəyə başlamadan öncə qərar verməlisiniz: Öz ayağınıza atəş açmağa hazırsınız?
Dünya
Dünyada koronavirusdan ölənlərin sayı 360 mini keçdi - STATİSTİKA...
Dünya
Rus milyarderlər koronavirusdan xilas olmaq üçün Avropa çimərliklərinə qaçırlar...
Yazar
Seymur Verdizadə
Ramil Səfərov kimin əmisi oğlunu öldürüb?
İlham İsmayıl
Millət özündə qeyrət, şərəf tapıb bu alçaldıcı tarixə son verəcək...
Sultan Laçın
"Əbülfəs Qarayevləri 26 il tanımamışıq?.. -İnnən belə mübarizə mədəniyyətimiz artacaqmı?.."
Həftənin ən çox oxunanları
İranda pulun üzərinə Azərbaycan haqda görün nə yazıldı - FOTO
"Koçaryanı da axtarırdım ki, tikə-tikə etdirim, amma Pənah kimilər qoymadı..." - VİDEO
Ermənistan Rusiyanın tərkibinə qatılır, Qarabağ isə...
Türkiyə Azərbaycanla uçuşları bu tarixdən bərpa edir – RƏSMİ AÇIQLAMA
Ermənistan Tehranı hədələdi: "İran ermənilərə görə ayaq üstə qalıb, "təşəkkür"ümüz bu oldu"
“Əri ölən qadına 800 manat təklif etdilər ki, koronavirusdan öldüyü ilə razılaşsın”
Azərbaycan Respublikasıının 20 faizində  təhlükəsizlik atası azərbaycanlı olan generala tapşırıldı... 
Valentina Tereşkova ilə Vilyam Hacıyevi nə bağlayır?
Ramil Səfərov kimin əmisi oğlunu öldürüb?
"Belə fikirlər var ki, guya Rusiya torpaqlarımızı işğaldan azad etməyə mane olacaq, ancaq..."
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247