Xəbər lenti
09/07/2020 [23:17]:
İstanbulda İŞİD-ə qarşı əməliyyat: Saxlanılanlar arasında azərbaycanlı da var
09/07/2020 [22:49]:
“Ermənistan aprel döyüşlərindən sonra ancaq psixoloji müharibə ilə məşğuldur”
09/07/2020 [22:40]:
Səkkiz yaşlı uşaq sizin yardımınızla həyatda qala bilər - VİDEO
09/07/2020 [22:37]:
Zərdabda 3 nəfər Kürdə batdı
09/07/2020 [22:36]:
Gəncə-Şəmkir şosesində ağır yol qəzası baş verib - VİDEO
09/07/2020 [22:33]:
Şamaxıda stadion inşa olunur
09/07/2020 [22:20]:
Türkiyədə indiyə qədər koronavirusdan ölənlərin sayı 5300-ə çatdı
09/07/2020 [22:14]:
"Neftçi”nin köməkçi məşqçi vəzifəsinə təyinat olub
09/07/2020 [22:10]:
Pakistanda ABŞ hökumətinə qarşı məhkəmə iddiası irəli sürüldü
09/07/2020 [21:59]:
"Çox vəfasızam sənə qarşı, səni çox incitdim, nə qədər dözəcəksən, bilmirəm..."
09/07/2020 [21:50]:
"Ramiz Mehdiyev öz əməlləri ilə digər vəzifə sahibləri üçün də nümunə olmalı idi..."
09/07/2020 [21:34]:
"Hansısa işsiz özünə sayt yaradaraq guya jurnalistika ilə məşğul olursa, dövlət niyə ona vəsait ayırmalıdır?"
09/07/2020 [20:47]:
İTV-nin 7 əməkdaşı koronavirusa YOLUXDU
09/07/2020 [20:39]:
Moskvada məcburi maska taxmaq rejimi ləğv edilir
09/07/2020 [20:32]:
“Karantin bitsin, işə çıxanda sənə şaftalı da, dondurma da, nə istəsən, alaram...”
09/07/2020 [20:28]:
SEYYİDA, ÖLMƏRƏM, ALƏMDƏ SƏSİM VAR MƏNİM...
09/07/2020 [20:05]:
Azərbaycanda 1565 müəllim iş yerini dəyişib
09/07/2020 [20:01]:
Azərbaycanda koronavirusdan ölənlərin sayı 284 nəfərə çatıb
09/07/2020 [20:00]:
Sosial iş yerləri üzrə əməkhaqqının maliyyələşdirilməsi QAYDASI
09/07/2020 [19:49]:
İldırım vuran futbolçu komadan çıxıb
09/07/2020 [19:44]:
"Milli Mətbuatımızın dünəni mediamızın bu günü və gələcəyi üçün örnəkdir"
09/07/2020 [19:40]:
Şəki və Yevlaxın kəndlərinin əhalisi də 190 manat birdəfəlik ödəmə alacaq - RƏSMİ
09/07/2020 [19:38]:
“İlham Əliyevin “Biz birlikdə güclüyük” şüarı hər evdə səslənir və səslənməlidir”
09/07/2020 [19:38]:
Azərbaycanda daha 548 nəfər koronavirusa yoluxub, 10 nəfər vəfat edib
09/07/2020 [19:36]:
Yerevanda etiraz aksiyası: "Baş nazir xalqa qarşıdır"
09/07/2020 [19:35]:
Müxalif partiya sədri PA-da Ədalət Vəliyevlə görüşdü
09/07/2020 [19:25]:
Həkim Elnarə Cəlilova: “Xəstələrin 20 faizi 27-40 yaşlı insanlardır”
09/07/2020 [19:12]:
“Azərbaycan pandemiyaya qarşı qlobal mübarizənin əsas mərkəzlərindən biridir”
09/07/2020 [18:56]:
Cəbhə bölgəsi ilə bağlı şayiələr yaymaqda məqsəd nədir?
09/07/2020 [18:56]:
"Biz sizə konstitusiyanı verdik, sizsə bizə qandal taxırsız" Jirinovski
09/07/2020 [18:53]:
Nazirlər Kabinetindən sürücülərlə bağlı QƏRAR
09/07/2020 [18:53]:
Sahibkarlar yeni şərtlər əsasında işləməyi öyrənməlidirlər...
09/07/2020 [18:50]:
Sahil Babayev BƏT Qlobal Sammiti çərçivəsində təşkil olunan “Tərəfdaşlar Günü” tədbirinin açılışında çıxış edib
09/07/2020 [18:50]:
Karantinə nəzarət edən polislər vəfat etdi
09/07/2020 [18:48]:
Dayanıqlı İnkişaf üzrə Milli Əlaqələndirmə Şurasının növbəti iclası keçirilib
09/07/2020 [18:40]:
Daha bir həkim koronavirusa yoluxdu - FOTO
09/07/2020 [18:31]:
QHT Şurası aztəminatlı ailələrə birdəfəlik yardımların verilməsinə dair Təlimat qəbul edib
09/07/2020 [18:27]:
Yaltaqlıq ən perspektivli valyutadır...
09/07/2020 [18:14]:
Bolqarıstanda prezidentin katibi və müşaviri həbs olundu
09/07/2020 [18:13]:
Ermənilər işğal altındakı Azərbaycan torpaqlarında yanğın törədiblər - FOTO
09/07/2020 [18:12]:
Qarabağın bu kəndindəki ermənilər üçün yeni su kəməri çəkilməyə başlandı... – FOTO
09/07/2020 [18:09]:
Mehriban Əliyeva Böyük Şor gölündəki vəziyyətlə bağlı tapşırıqlar verdi
09/07/2020 [18:07]:
Azərbaycanda tanınmamış müğənni karantini pozdu - FOTO/VİDEO
09/07/2020 [18:01]:
Azərbaycanın Müdafiə naziri Türkiyəli həmkarına başsağlığı verib
09/07/2020 [17:56]:
Paşinyanın oğlu Qarabağdan qayıdır - VİDEO
09/07/2020 [17:32]:
Fəzail Ağamalı Siyavuş Novruzovun Həzrət Əli ilə müqayisə etdiyi oğlundan danışdı...
09/07/2020 [17:15]:
Şeyxdən erməni katalikosuna haqlı sual: "Kəlbəcərdə məktəb, xəstəxana açılışlarında nə gəzirsən?"
09/07/2020 [16:24]:
2 saatlıq SMS icazə ilə bağlı dəyişiklik təklifi: sutkada 2 və ya 3 dəfə...
09/07/2020 [16:19]:
Oğuza istirahətə gələn şəxslər müəyyən edildi
09/07/2020 [16:15]:
4 Peşə Təhsil Mərkəzi publik hüquqi şəxs statusu aldı
09/07/2020 [16:14]:
Neft Fondu Moskvadakı əmlakında zərərdən mənfəətə keçib
09/07/2020 [16:12]:
ARDNF 16 ilə büdcəyə 100 mlrd manat vəsait köçürüb
09/07/2020 [16:11]:
Uşaqla ünsiyyətdə olmaq hüquqları ilə bağlı yeni qərar
09/07/2020 [15:56]:
“Eynilik müğənnilər arasında bəzən yorucu olur və bu, tamaşaçını da bezdirə bilər...”
09/07/2020 [15:49]:
SMS-siz küçəyə çıxanların nəzərinə! - 3 nəfər həbs olundu
09/07/2020 [15:44]:
Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin bu səlahiyyəti alındı
09/07/2020 [15:39]:
Heydər Əliyevin hakimiyyətə gəlməsinin 51-ci ildönümünə həsr olunmuş onlayn tədbir keçirilib
09/07/2020 [15:17]:
“Karantin qaydalarını pozan məmurlar vəzifədən azad edilməlidir”
09/07/2020 [15:15]:
İranda son sutkada COVID-19-dan rekord sayda ölüm oldu
09/07/2020 [15:14]:
Koronavirusun insan beynindəki fəsadları aşkarlanıb
09/07/2020 [15:11]:
Vəzifəli şəxslərə qarşı əməliyyat keçirilir
09/07/2020 [15:09]:
Beş uşaq və hamilə qadın Dağıstandan geri qaytarılıb
09/07/2020 [15:04]:
Naxçıvanda iki şagirdə Ali Məclis Sədrinin xüsusi aylıq təqaüdü veriləcək
09/07/2020 [15:03]:
Parisdə çirkab sularında yenidən koronavirus aşkarlanıb
09/07/2020 [14:54]:
"Bu kişi geyimidir, get xalatını geyin" atmacasından prinsipə düşüb general oldu...
09/07/2020 [14:46]:
"Avropada bir adamın "Remdesivir"lə müalicəsi, minimum olaraq 2000 avroya başa gəlir"
09/07/2020 [14:45]:
"Çox dəyərli Mehriban xanıma hər zamankı kimi həssas münasibətindən dolayı dərin təşəkkürümüzü bildiririk"
09/07/2020 [14:32]:
Müəllimliyə namizədlər üçün onlayn müsahibələrin keçirilmə tarixi müəyyən olundu
09/07/2020 [14:21]:
“Tengiz” yatağında 2100-dən çox işçi koronavirusa yoluxub
09/07/2020 [14:20]:
Türkiyədə partlayış törədilib, 3 nəfər ölüb, 6 nəfər yaralanıb
09/07/2020 [14:18]:
Azərbaycanda daha bir hakim vəfat etdi
09/07/2020 [14:16]:
Keçmişdən gələcəyə nə daşıyırıq?
09/07/2020 [14:16]:
Mehriban Əliyeva ATU-nun koronavirusa yoluxmuş həkiminin səhhətini nəzarətə götürdü
09/07/2020 [14:12]:
Karantin rejimi qaydalarını pozan sahibkar həbs edildi
09/07/2020 [14:07]:
Melani Trampın doğma vətəni Sloveniyada qoyulmuş ağac heykəli yandırıldı...
09/07/2020 [14:03]:
Türkan Şoray illər uzunu gizlətdiyi sirrini ictimaiyyətə açıqladı -"Həsrət bitdi..."
09/07/2020 [13:57]:
Azərbaycan Qarabağa genişmiqyaslı hücum üçün  hansı siqnalı gözləyir?..
09/07/2020 [13:55]:
“İsti yoldaşlıq münasibətlərimiz var” –Medvedev Putinlə münasibətlərindən danışıb
09/07/2020 [13:27]:
Mal-qara oğurlayan şəxslər saxlanıldı
09/07/2020 [13:23]:
Samuxda piknik edənlər cərimələndi
Bütün arxiv bir sırada
25/05/2020 [11:04] - Müsahibə - ( 3146 dəfə baxılıb)

"Gəlin razılaşaq ki, Azərbaycanın bunun qarşısını almaq imkanı o qədər də yüksək deyil"



Son zamanlar İran-Azərbaycan münasibətlərində yaxınlaşmalar hiss olunur. İran dini liderinin nümayəndəsi Ayətullah Amilinin Dağlıq Qarabağla bağlı verdiyi bəyanatdan sonra ölkənin Azərbaycandakı Səfirliyi də ard-arda bizim milli maraqlarımıza cavab verən açıqlamalarla yadda qaldı. Bu yaxınlaşma nə dərəcədə səmimidir?  Hansı zərurətdən ortaya çıxıb və nə perspektiv vəd edir?

Bu və bənzər sullara Yaxın Şərq barədə analitik yazılarıyla tanınan şair-publisist, Ədalət partiyasının sədr müavini Heydər Oğuzla söhbətləşərək cavab tapmağa çalışdıq.

Heydər Oğuzun müsahibəsini təqdim edirik:

- Son zamanlar həm İran-Azərbaycan, həm də iqtidar-müxalifət arasında ciddi polemikalara yol açan Xudafərin qalmaqalının ortaya çıxmasında rəhbərlik etdiyiniz Ovqat.com-un da rolu az olmadı. 4 il bundan əvvəl bağlanmış sazişin birdən-birə yadınıza düşməsinin səbəbi nə idi?

- Əvvəla, ondan başlayım ki, nəyinsə yada düşməsi onun barəsində əvvəl məlumatının olması anlamına gəlir. Açığını desəm, belə bir müqavilənin mövcudluğu barədə hər hansı məlumata malik deyildim. Sazişin detallarını açıqlamağımızdan sonra yaşanan polemikalar sübut etdi ki, heç cəmiyyətimizin böyük əksəriyyəti də məlumatsızlıq sahəsində məndən geri qalmırmış. Bu baxımdan “Xudafərin” sazişinin yenidən ictimai müzakirəyə çıxarılmasında hansısa məqsəd axtarmaq yanlışdır. Hər şey birdən-birə baş verdi və öz təbii axarıyla getdi. Mövzunun mürəkkəbliyi istər-istər uzun sürən polemikalara yol açdı.

Sazişin təkrar gündəmə gəlməsinin əsas səbəbi ondan bir müddət əvvəl Xankəndində bir erməninin İrana məxsus yük maşınlarını göstərərək Qarabağa yanacaqla yanaşı koronavirus daşındığını bildirməsiylə başlayan polemikalardı. Ovqat.com-un həmin məlumatı yaymasından sonra bütün media qurumları və siyasi xadimlər bu məsələnin üzərinə getdilər. Azərbaycan XİN İrandan faktla bağlı açıqlama istədi. İran XİN  İranla Dağlıq Qarabağ arasında hər hansı tranzit əlaqəsinin olmadığını bildirdi və videonun erməni təxribatı məqsədilə başqa yerdə çəkilə biləcəyi ehtimalını irəli sürdü. Bu da istər-istəməz gözlərin Dağlıq Qarabağ sərhədlərinə yönəlməsinə səbəb oldu. Məlum oldu ki, İranla Dağlıq Qarabağ arasında 5 körpü mövcud imiş. Bu fakt kosmosdan çəkilən şəkillərlə də öz təsdiqini tapdı və yenə bizim saytımızda işıqlandırıldı. Azərbaycan ictimaiyyəti sövq-təbii olaraq bu fakta daha çox etiraz etdi. Sözsüz ki, biz də buna laqeyd qala bilməzdik və bir çox məsləkdaşlarımızın çəkinib vermədiyi etirazları da öz səhifələrimizdə işıqlandırdıq. Ara yenidən qarışdı. Bütün gözlər yenidən İranın bu məsələylə bağlı verəcəyi açıqlamaya zilləndi. İranın Azərbaycandakı Səfirliyi yenə bizim vasitəmizlə həmin körpülərin iki dövlət arasında 2016-cı ildə “Xudafərin” və “Qız Qalası” hidroqovşaqlarının tikintisi ilə əlaqədar bağlanmış saziş əsasında tikildiyini bildirdi. Bu açıqlama istər-istəməz hər kəsi şoka saldı və müzakirələrin ardı-arası kəsilmədi. Başqa sözlə desək, suya atılmış kiçik daş parçasının yaratdığı dalğalanma getdikcə böyüdü və ictimaiyyətin böyük əskəriyyəti tərəfindən müzakirə olundu. Daş parçasının su səthində yaratdığı dalğalanma nə qədər təbii və öncədən planlaşdırılmamış prosesdirsə, Xudafərin müzakirələrinin böyüməsi də bir o qədər anidən ortaya çıxmış hadisədir. Məncə, burada hər hansı qərəz, qeyri-adi səbəb axtarmaq doğru deyil. Azərbaycanın uzun illərdən bəri qanayan Qarabağ yarası var və əl dəydikcə göynəyir…

- Qəribədir ki, “Xudafərin” sazişi barədə iqtidar və müxalifətin bir-biriylə qətiyyən uzlaşmayan yanaşmaları var. İqtidar bu sazişi “misli görünməniş diplomatik uğur”, müxalifət isə “təslimiyyətçi siyasət” kimi qiymətləndirir. Siz bu dağla dərənin harasındasınız? Daha konkret desək, hansı mövqeni həqiqətə ən yaxın hesab edirsiniz?

- Bizdə hər hadisəyə maksimalist yanaşma var. İqtidar özü bağladığı bütün müqavilələri “əsrin müqaviləsi” saydığı kimi, müxalifət də hər şeydə məğlubiyyət axtarır. Öz nöqteyi-nəzərlərincə haqlıdırlar da. Yarısına qədər su dolmuş stəkana boş kimi də baxa bilərsən, dolu kimi də. Amma əsl həqiqət budur ki, stəkan nə doludur, nə də boş. Onun əsl adı yarımçıdır. Boş olaraq da yarımçıqdır, dolu olaraq da. Məncə, biz də “Xudafərin” sazişinə məhz bu nöqteyi-nəzərdən baxmalıyıq. Unutmamalıyıq ki, paritet əsaslarda bağlanmış müqavilələr heç bir tərəf üçün tam “dolu” olmur. Bu cür müqavilələr “qazan-qazan” prinsipinə uyğun şəkildə bağlanır. Yəni müqaviləyə imza atan hər iki tərəf ondan nəsə qazanır. Ancaq bir tərəfin qazanacağı müqavilələr isə müharibələr nəticəsində ortaya çıxır. Tərəflərdən biri digəri üzərində tam və qəti qələbə çalır, məğlub tərəfi təslim olmağa məcbur edir. Bunun da adı saziş və ya müqavilə yox, kapitulyasiya aktıdır. Kapitulyasiya aktları yalnız bir tərəfin marağını nəzərə aldığından əksər hallarda qalıcı olmur və yeni savaşlara gətirib çıxarır. Buna görə də tam və qəti qələbə çalan tərəflər belə, qarşı tərəfə hansısa miqdarda qazanc yeri qoyurlar. Bir sözlə, iki tərəf arasında, özü də sülh zamanı bağlanan sazişlər misli görünməmiş uğur ehtiva etmirlər. Bu fikir eyni zamanda ticari və iqtisadi müqavilə imzalayan zəif tərəfə də aiddir. Heç bir iqtisadi  müqavilə ancaq bir tərəfin güzəştləri hesabına bağlanmır, “qazan-qazan” prinsipi əsas götürülür. Əks halda zəif tərəf onu bağlamaz və heç kim qazanmaz. “Xudafərin” sazişi də “qazan-qazan” prinsipiylə bağlanmış bir sənəddir. Azərbaycanın ordan qazancı İrandan az olsa da, hər halda var. O qazancı böyük uğura çevirmək isə artıq diplomatiyanın deyil, hərbi qüvvələrin işidir. Hesab edirəm ki, Azərbaycan diplomatiyası 2016-cı ildə nəyi bacarıbsa, onu da əldə edib. Müqavilənin misli görünməmiş uğur adlana bilməsi üçün barəsində ortaq məxrəcə gəlinən ərazilərin Azərbaycanda olması lazımdır. Həmin ərazilər hələ də işğal altındadırsa, uğurdan danışmaq əbəsdir. Amma bu müqavilə təslimiyyət aktı da deyil. Əksinə Dağlıq Qarabağın regional güc olan İran tərəfindən erməni torpağı kimi tanınmasının qarşını alan sənəddir. Bu mənada onu “potensial uğur” adlandırıla bilər. Amma yenə deyirəm, bu potensialın real qüvvəyə çevrilməsi üçün Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin həmin əraziləri işğaldan azad etməsi tələb olunur.

- İstərdim ki, son fikirlərinizi bir qədər açasınız. Müqavilədə bizim xerimizə “potensial uğur” hesab etdiyiniz məqam nədən ibarətdir? Əgər söhbət hələ işğaldan azad edilməmiş torpaqlar üzərində bağlanmış müqavilədən gedirsə, yaxşı olmazdı ki, əvvəl həmin yerlər işğaldan azad olunardı, sonra həmin ərazi barədə hansısa sənəd imzalanardı?

- Yeri gəlmişkən, qeyd edim ki, sizin bu fikirlərinizi saziş yenidən gündəmə gələndə Ədalət partiyasının sədri İlyas İsmayılov da dilə gətirmişdi. O, Molla Nəsrəddindən bir misal çəkərək, Azərbaycan hakimiyyətinə bildirmişdi ki, adam birinci ulağı alar, sonra onun gözü barədə düşünər. Kifayət qədər haqlı mövqe idi. Amma sonradan sazişin bağlanma şəraiti haqqında bəzi detallar üzə çıxanda “gözün” “ulaqdan” niyə qabağa keçməsinin səbəbi aydınlaşdı.

Məsələ burasındadır ki, 2000-ci illərin əvvəllərində Azərbaycanla İran arasında ciddi böhran baş verir. Əsasən Xəzərin bölgüsü üzərində yaranan anlaşmazlıq tərəflərin bir-birini hərbi müdaxilə ilə təhdid etməsinə qədər uzanır. İran Xəzərin kimə aid olduğu indiyə qədər aydınlaşdırılmamış hissəsində kəşfiyyat işləri aparan BP-yə aid bir gəmini sıxışdırıb bölgədən uzaqlaşdırır. Daha sonra hərbi təyyarələrlə Azərbaycanın hava sərhədlərini pozur. Buna cavab olaraq, Türkiyəyə məxsus hərbi təyyarələr Bakı səması üzərində uçuş təlimlərinə başlayır. Beləcə İrana sərt mesaj verilərək çatdırılır ki, Azərbaycana edilmiş hər hansı həmlə zamanı qarşınızda Türkiyəni görəcəksiniz. İran bundan sonra Araz çayı üzərində həmin suqovşaqlarının inşasına qərar verir. Gəlin, razılaşaq ki, Azərbaycanın bunun qarşısını almaq imkanları o qədər də yüksək deyil. Əvvəla, ona görə ki, özümüzün nəzarət edə bilmədiyimiz torpaqlardan söhbət gedir. İkincisi ona görə ki, həmin ərazidə suqovşağı qurmaq barədə müqavilə sovet hakimiyyəti illərində bağlanıb. SSRİ dağıldığı ərəfədə həmin əraziləri işğal edən ermənilər müstəqillik arzusundadırlar. İddiaları beynəlxalq qurumlar tərəfindən tanınmasa belə, bu durum regional dövlətlərin əlində rahatlıqla Azərbaycan hakimiyyətinə qarşı təzyiq vasitəsi kimi istifadə oluna bilər. Belə ki, ermənilər nə qədər qanunsuz olsa belə, haqsız mövqelərini öz müqəddaratını təyinetmə hüququ kimi təqdim etməyə çalışırlar. Onların iddialarına görə, Dağlıq Qarabağ heç vaxt indiki Azərbaycanın ərazisi olmayıb. Sovet Azərbaycanı isə indi yoxdur. Dolayısıyla mövcud olmayan bir dövlətin qanunvericiliyi qarşısında hər hansı öhdəlikləri də qalmayıb. Sözsüz ki, beynəlxalq hüququ zorlama kimi qiymətləndirilə bilən bu arqument regional dövlətlərin əlində bəhanəyə çevrilə bilər. Daha loru dillə desək, münasibətlərimizin korlandığı İranın fürsətdən istifadə edərək həmin ərazilərdə SSRİ-nin varisi kimi qondarma “DQR”-nı tanınmaq ehtimalı vardı və Azərbaycan diplomatiyası bunun qarşısını almalı idi. Rəsmi Bakının qarşısında 3 yol qalmışdı: ya həmin əraziləri işğaldan azad edənə qədər İranın bu planının təxirə salınmasına nail olmaq, ya hərbi əməliyyatlara başlayıb işğala son vermək, ya da o müqaviləni imzalamaq. Belə görünür ki, İranı varianta razı salmaq mümkün olmayıb. Bu da başa düşüləndir. Hər bir dövlətin öz maraqları var və onları öz hüququndan geri çəkilməyə vadar etmək hər zaman mümkün olmur.

İkinci ehtimalda isə Dağlıq Qarabağda başlayacaq işğaldan azadetmə əməliyyatı beynəlxalq birliyin razılığı əsasında həyata keçirilə bilər. Sirr deyil ki, bu məsələdə hər kəsdən daha çox Rusiyanın razılığı alınmalıdır. Rusiya isə Dağlıq Qarabağ məsələsinə Cənubi Qafqazda mövcudluğunun əsas açarlarından biri kimi baxır. Bu konfliktdən istifadə edərək həm Ermənistanı, həm də Azərbaycanı öz orbitində saxlamağa çalışır. Heç bir imperialist dövlət isə strateji məsələrdə maraqlı tərəflərə güzəştə getmirlər. Bu fikirlər xüsusilə Rusiyaya aiddir. Moskva eyni siyasəti həm Gürcüstan, həm Moldova, həm Ukrayna, həm də Qazaxıstan və digər Ortaya Asiya ölkələri üzərində həyata keçirir. Keçmiş SSRİ-nin tərkib hissəsi olan ölkələrin hər birinin Qarabağa bənzər konflikt ocaqları var. Bu da ondan xəbər verir ki, nə qədər Rusiya imperialist mövqeyindən əl çəkməyib, konservləşdirilmiş konfliktlər aradan qalxmayacaq. Moskvanın bu kartını əlindən almağa çalışmaq isə Gürcüstanın 2008-ci ildə üzləşdiyi problemə dəvətnamə göndərmək kimi bir şeydir. Xatırladım ki, həmin il Saakaşvilinin təmkinsizliyi Cənubi Osetiyanın tamamilə Gürcüstanın əlindən çıxmasına səbəb oldu. Bənzər siyasəti biz 2014-cü ildə Ukraynada gördük. Ukraynanın rus orbitindən uzaqlaşmağa çalışması Krımın və Şərqi Ukraynanın itirilməsiylə nəticələndi. Göz gördüyündən qorxar. Rəsmi Bakı da məhz bu təcrübələrdən nəticə çıxarıb üçüncu variantı seçmək məcburiyyətində qalıb və “Xudafərin” sazişini imzalayıb. Bununla ona nail olub ki, Dağlıq Qarabağ üzərində formal suverenlik hüququnu münbit şərait yaranana qədər qorusun. Bu mənada “Xudafərin” sazişini mən “potensial uğur” adlandırardım. Ərazilərimiz işğaldan azad oluna qədər problemi konservləşdirmək bir uğurdur. Amma hələ tam reallaşmamış uğurdur.

- Bəy, bir tərəfdən bu müqaviləni uğur adlandırırsınız, digər tərəfdən isə Azərbaycanın Xarici İşlər Nazirliyini, xüsusilə Elmar Məmmədyarovu tənqid edirsiniz. Sizcə, bu, təzadlı yanaşma deyilmi?

- Əvvəla, mən müqaviləni uğur yox, “potensial uğur” adlandırıram. Hər potensial güc isə real qüvvəyə çevrilmir. Potensial gücün də bir müddəti var. Həmin müddət bitəndə potensial da yox olur. Son zamanlar qondarma “Dağlıq Qarabağ Respublikası”nın bir sıra dövlətlər tərəfindən tanınması bizim bu potensialımızın ömrünü azaldır. Hesab edirəm ki, rəsmi Bakı bu barədə dərindən düşünməli, beynəlxalq münasibətlər bizim əleyhimizə çevrilmədən Dağlıq Qarabağ üzərində öz suveren hüquqlarını bərpa etməlidir. Diplomatiya bir yerə qədərdir. Diplomatik təşəbbüslər işə yaramayanda Silahlı Qüvvələr öz sözünü deyir. Məşhur bir atalar sözü var: “Quran oxumaqla donuz darıdan çıxmaz”. Mən də bu atalar sözündən hərəkət edərək bir qəzəlimdə yazmışam ki,

“Yıxılıb şil-küt olar, kim “uçaraq göylə” gedər.

Çünki adət belədir: “hayla gələn küylə gedər”.

Oxusan Müshəfi, çıxmazsa donuzlar darıdan

Ələ al nar çubuğun, onları qov, küylə, gedər”.

Nə yazıq ki, bizim bu gün “ələ nar çubuğu alıb donuzları darıdan küyləmək” zamanımızdır. Niyə “küyləmək” deyirəm? Çünki hərb yolu elə diplomatiyanın uğur qazanması üçün də bir vəsilədir. Donuzlar nar çubuğunu dadmayana qədər küylənməzlər. Bu mənada Azərbaycan diplomatiyasının uğuru da ordusunun biləyindəki gücdən asılıdır.

O ki qaldı Elmar Məmmədyarov barəsində yazdıqlarıma, mən ümumiyyətlə, XİN ilə Elmar Məmmədyarovu bir-birindən ayırmağın tərəfdarıyam. Bu adamın indiyədək nə demək istədiyini anlayan yoxdur. Bircə, deyəsən onun dilini XİN-nin Mətbuat katibi Leyla Abdullayeva başa düşür. Hər halda nazirin sözçüsü kimi çıxış etməsindən belə anlaşılır. Açığını desəm, Elmar Məmmədyarovun bir çox nöqsanlarını bu qız qapada bilir. Mən şəxsən Prezidentin yerinə olsam, Elmar müəllimlə Leyla xanımın yerini dəyişərdim. Deyəsəksiniz ki, onda bəs Elmar Məmmədyarov Leyla xanımın fikirlərini necə xalqa çatdıracaqdı? Haqlı sualdı. Amma çox bəsit bir cavabı var: O zaman Mətbuat katibinə lüzum qalmayacaqdı. Leyla xanımın özü gözəl nitqiylə bütün fikirlərini ifadə edəcək, Elmar Məmmədyarov isə doyunca yatacaqdı.

Bunlar məsələnin yarızarafat, yarıciddi tərəfidir. Amma məndən soruşsanız, görünən budur ki, “Xudafərin sazişinin” Elmar Məmmədyarova zərrə qədər də dəxli yoxdur. Müqaviləni o vaxt İqtisadiyyat naziri olan Şahin Mustafayev bağlayıb. Bu sazişin şərhini isə Xələf Xələfov verir. Belə çıxır ki, danışıqları da o aparıb. Hər dəfə İranla bir böhran ortaya çıxanda Xələf Xələf ortaya girib problemi yoluna qoyur. Deməli nazirlikdə belə ciddi məsələlərə Xələf Xələfov baxır. Təsəvvür edirsinizmi, demək olar ki, heç bir iş görməyən adam nazirdir, hər işi görən adam ona müavinlik edir, xalqı maarifləndirən isə Leyla Abdullayevadir. İndi necə hesab edirsiniz, mən Elmar Məmmədyarovun böyük diplomatik uğurundan danışmalıyam? Amma insafən, onun da uğurları az deyil. Di gəl ki, bu uğurları diplomatik məharətə şamil etmək bir qədər mübahisəlidir. Məsələn, o, 2004-cü ildən indiyədək nazirdir. Heç Napalyonun Xarici İşlər naziri, dünya diplomatiyasının nəhəngi Talleyrand da bu qədər hakimiyyətdə olmayıb. Hələ onu demirəm ki, 16 il ərzində 313 illik maaşı ilə oğluna iki ev almağı nəinki Talleyrand, heç dünyanın ən böyük simyagərləri belə bacarmazdılar…

-O zaman bu adamı niyə vəzifədə saxlayırlar?

- Görünür, müasir Azərbaycan reallığında təhlükəsizlik dərəcəsi ən aşağı səviyyədə olanların nazir vəzifəsini icra etməsi daha məqsəduyğun bilinir. Bu, təkcə Xarici İşlər naziri üçün də keçərli deyil. Azərbaycanda bir çox nazirlik və dövlət komitələrində eyni vəziyyət hökm sürür. Ən bacarıqsız adamlar nazirdir, həmin strukturu isə ikincilər idarə edirlər.  Amma bu prinsiplərlə dövlət strukturları idarə oluna bilməz, xarici siyasət də həmçinin. Fikrimcə, mərhum Heydər Əliyevin zamanında qurulan bu sistem təkmilləşdirilməli, işinin əhli olanlar önə çəkilməlidir. Çünki nə Azərbaycan müstəqilliyinin ilk illərindəki çarəsiz vəziyyətdə dövlətçilik ənənələrini möhkəmlədən, məcburən balanslı xarici siyasət yürüdən dövlətdir, nə də yerləşdiyi məkandakı beynəlxalq münasibətlər əvvəlki qədər hamardır. İndi dünyanın böyük dövlətlərinin region üzərində mübarizələri əməkdaşlıq müstəvisindən kənarlaşıb və açıq konfliktlər şəklini alıb. Bizə regional rəqabətdən daha çox divident əldə etməyi bacaran mahir komanda lazımdır. Ölkəmiz bir nəfər tərəfindən idarə edilə bilməyəcək qədər böyüyüb. Bir çox regional məsələlərin həllində vasitəçilik edəcək mərhələyə gəlmişik. Uşaq vaxtı geyindiyimiz ayaqqabı yeniyetməlik dövründə ayağımıza dar gəldiyi kimi, indiki diplomatik korpus da Azərbaycanın artan ağırlığını qaldıra bilmir. Son zamanlar hakimiyyətin kadr dəyişikliklərinə getməsi sübut edir ki, bu həqiqət rəsmilərimiz tərəfindən də artıq başa düşülür. Xüsusilə güc və təhlükəsizlik strukturlarında aparılan kadr dəyişikliklərin müsbət nəticələri də sezilməyə başlayıb. Düşünürəm ki, ölkədə yeni komandanın formalaşması prosesi gedir. Bu yeniləşmə prosesində müxalifət düşərgəsindəki dövlətçi düşüncəli insanların potensialından da istifadə olunmalıdır. Azərbaycan yalnız bir qrup adamın məmləkəti olmaqdan çıxmalı, müxtəlif kəsimlərin birgə idarə və bir-birinə daha yaxından nəzarət etdiyi dövlət halına gətirilməlidir. Dövlətləşmə məhz bu cür baş verir.

-İstərdim, mətləbdən çox uzaqlaşmadan yenidən İran-Azərbaycan münasibətlərinə qayıdaq. Bir çoxları fikirləşirlər ki, bu kimi məsələlərin gündəmə gətirilməsi əslində Həsən Ruhaninin hakimiyyətə gəlməsindən sonra yaxşılaşan Azərbaycan-İran münasibətlərini korlamağa xidmət edir…(Hurriyyet.org)

(Ardı var)

loading...
"Hansısa işsiz özünə sayt yaradaraq guya jurnalistika ilə məşğul olursa, dövlət niyə ona vəsait ayırmalıdır?"
"Çox dəyərli Mehriban xanıma hər zamankı kimi həssas münasibətindən dolayı dərin təşəkkürümüzü bildiririk"
“Fürsət tapan kimi şəhərdən uzaqlaşıb, təbiətə üz tuturam, çox sayda ağaclar, çiçəklər əkmişəm"
Rusiyada daha bir dərman koronavirusun müalicəsi üçün təsdiqləndi - KORONAVİR...
Sürət həddini aşan sürücü bu şəkildə cərimədən xilas oldu - VİDEO
Clean City Company
N.Tusi adına Klinika

Gündəm
“Ermənistan aprel döyüşlərindən sonra ancaq psixoloji müharibə ilə məşğuldur”
Maraqlı
"Bu kişi geyimidir, get xalatını geyin" atmacasından prinsipə düşüb general oldu...
Dünya
Melani Trampın doğma vətəni Sloveniyada qoyulmuş ağac heykəli yandırıldı...
Cəmiyyət
"İndi o sənət adamlarının da dolanacaq yeri yoxdur ki, kiməsə yardımlar etsin..."
Dünya
ABŞ-da müsəlman polis  vətəndaşların dincliyi uğrunda həlak oldu...-FOTOLAR+VİDEO
Yazar
İlham İsmayıl
Hansı qüvvələr Azərbaycanla İran arasında gərginlik yaratmaq istəyir?
Seymur Verdizadə
Artıq hamı anlayır ki, jurnalist göy alçanı da, şirin əriyi də öz puluyla alıb yeməlidir...
Sultan Laçın
“Günah keçi”ləri diktatorların ömrünü uzadır  – Onlara çox aludə olmayın..."
Həftənin ən çox oxunanları
HƏKİM FƏRYAD ETDİ: "Sağ qalsam, heç bir azərbaycanlıya pulsuz xidmət etməyəcəyəm"
"82 yaşınız var, ömrünüz boyu nə Heydər Əliyevi, nə də İlham Əliyevi gözünüz götürüb"
COVİD-19 mutasiyaya uğrayır və yox olacaq- ŞAD XƏBƏR
ÜST-dən dünyanı ayağa qaldıracaq ETİRAF
"Onun gəlişi ilə həmin şəbəkələşmiş korrupsiya piramidası da sökülməyə başladı..."
"Bakının 12 rayonunun icra başçılarından 5-i Şərurdandır, 5-i (Qarakilsə) Sisyandan..."
Səməd Vurğunun tutdurduğu Xalq yazıçısı: Sürgündən qayıdanda arvadı başqası ilə...
“Azərbaycanın üçdə ikisini su altında qoyacağıq” – Düşmən yenə Mingəçeviri vurmaqla hədələdi...
"Elmar Məmmədyarovun erməni lobbisi tərəfindən ələ alınmasını istisna etmirəm..."
Maksim Musayev "boz kardinal"ın paxırını açdı: "Ramizi Elyanora Petrosova tapıb gətirmişdi"
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247