Xəbər lenti
15/08/2020 [11:37]:
Peyvəndin ölkəyə gətirilməsi üçün müzakirələr gedir - TƏBİB
15/08/2020 [11:35]:
“Paşinyanın bu günki çıxışı cəfəngiyyatdır və faktlar tam başqa bir mənzərə yaradır...”
15/08/2020 [11:25]:
Rayonlara gediş-gəliş açılacaq? - Açıqlama
15/08/2020 [11:23]:
Azərbaycan tarixi niyə tədris olunmalıdır?
15/08/2020 [11:16]:
Hindistanda koronavirusa qarşı üç dərmanın sınağı aparılır
15/08/2020 [11:14]:
Məktəblərlə bağlı yekun qərar hələ yoxdur
15/08/2020 [11:09]:
Azərbaycanda koronavirus və karantin rejimi ilə bağlı son vəziyyət açıqlanır - CANLI YAYIM
15/08/2020 [11:02]:
Ermənistanda koronavirusdan ölənlərin sayı 817-yə yüksəldi
15/08/2020 [11:00]:
ABŞ İrana qarşı sanksiyaları bərpa edəcək
15/08/2020 [10:55]:
"Dedi ki, sağalmış ayağını gətir, bir də gətirsən, bir cib fındıq gətirərsən...”
15/08/2020 [10:51]:
“Bütün nə xoş arzular varsa, hamısını xalqıma və millətimə arzulayıram...”
15/08/2020 [10:43]:
Bu filmə görə 400 nəfər işdən çıxarılacaqdı – Rejissorların boyun qaçırdığı Azərbyacan filmi
15/08/2020 [10:38]:
“Ərdoğanın dönəmində Qarabağ məsələsi öz həllini tapacaq” - Vahid Əhmədov
15/08/2020 [10:31]:
Kafe və restoranların iş saatı açıqlandı
15/08/2020 [10:29]:
"Barselona" baş məşqçini vəzifəsindən azad edəcək
15/08/2020 [10:19]:
Təyyarəni havada ildırım vurdu, pilotlar yola davam etdi
15/08/2020 [10:16]:
Azərbaycan çay idxalını artırıb
15/08/2020 [10:15]:
"Dövlət ona dəstək olan, sahib çıxan düşüncəli vətəndaşın çiyinlərində güclü olur"
15/08/2020 [10:15]:
Elman Paşayev Yefremovla bağlı məhkəməyə müraciət etdi
15/08/2020 [10:08]:
Azərbaycanda açıq havada fəaliyyət göstərən kafe və restoranların fəaliyyətinə icazə verildi - RƏSMİ
15/08/2020 [10:02]:
"Ən maraqlısı Lukaşenkodan sonra növbədə hansı avtoritar liderin olmasıdır..."
15/08/2020 [09:56]:
"Unudulmamalıdır ki, rusofillərin ideoloji mərkəzi Rusiya da açıq təhdidlərdən çəkinmir"
15/08/2020 [09:52]:
“Sərhədləri aç, Ermənistandan gedək!” - İrəvanda köç tələbi, Qarabağa fürsət...
15/08/2020 [09:30]:
Ermənistan atəşkəs rejimini 30 dəfə pozub
15/08/2020 [09:28]:
Operativ Qərargah brifinq keçirəcək - Mühüm qərar veriləcək
15/08/2020 [09:25]:
Dünyada koronavirusdan sağalanların sayı 14 milyonu keçdi - STATİSTİKA
15/08/2020 [09:24]:
Bakıda gənc qız eyvandan yıxılıb öldü - FOTO
15/08/2020 [09:22]:
Ronaldo və sevgilisi yaxta gəzintisində - FOTO
15/08/2020 [09:16]:
Azərbaycan manatının dövriyyəyə buraxılmasından 28 il keçir - FOTO
15/08/2020 [00:16]:
General Həşimovu vuran kapitan Milli Qəhrəman adına təqdim olundu...
14/08/2020 [23:23]:
Bakıda 68 yaşlı piyadanı motosiklet vurdu
14/08/2020 [22:49]:
Bəhram Bağırzadə xəstəxanada yatdığı dönəmdən danışdı: “Rəngli filmlər görürdüm”
14/08/2020 [22:48]:
Ər kişininin işidir...
14/08/2020 [22:48]:
Ermənilərin təxribatı bir günün işi deyildi - Adil Əliyev
14/08/2020 [22:11]:
Böyük Britaniyaya ABŞ-dan koronavirus dərmanı gətiriləcək
14/08/2020 [21:52]:
Müəllimlərin işə qəbulunda yüksək nəticə göstərənlər - FOTO
14/08/2020 [21:49]:
Ərdoğan Maduro ilə telefonla danışıb
14/08/2020 [21:14]:
Trampın qardaşı xəstəxanaya yerləşdirilib
14/08/2020 [20:52]:
Putinin illik gəliri açıqlandı
14/08/2020 [20:49]:
Şahin Mustafayev Aİ-nin Azərbaycandakı nümayəndəsi ilə görüşüb
14/08/2020 [20:33]:
Belarusda güc sturukturları etirazçılarla həmrəy oldu - YENİLƏNİB + VİDEO
14/08/2020 [20:30]:
Koronavirus haqqında bildiyiniz hər şeyi unudacaqsınız - 2 metr sosial məsafə virusdan qorumur...
14/08/2020 [20:30]:
Vilayət Eyvazovdan yeni TƏYİNAT
14/08/2020 [20:04]:
Paşinyanın arvadı Kəlbəcərdən növbəti görüntülərini paylaşdı... – FOTO
14/08/2020 [19:56]:
Azərbaycan İnvestisiya Holdinqi Müşahidə Şurasının ilk iclası keçirilib
14/08/2020 [19:55]:
Son 6 ayda doğulan körpələrin sayı açıqlanıb
14/08/2020 [19:52]:
Etiraz aksiyası zamanı həbs olunan belaruslu futbolçu azadlığa buraxıldı
14/08/2020 [19:40]:
Çin şirkətləri Hindistanda 5G şəbəkəsinin qurulmasında iştirak etməyəcək
14/08/2020 [19:39]:
"Mənə heç nə olmaz" deyənlər oxusun - 20 yaşlı gənc koronavirusun qurbanı oldu...
14/08/2020 [19:36]:
Cari il doğulan əkiz və üçəmlərin sayı məlum olub
14/08/2020 [19:29]:
"Vəkilin qanunları düzgün izah etmək əvəzinə, məhkəmələr haqqında yolverilməz ifadələrdən istifadə etməsi təəssüf doğurur"
14/08/2020 [19:07]:
Ceyhun Bayramov Yaponiyanın yeni səfirinin etimadnaməsini qəbul edib
14/08/2020 [19:03]:
Məktəbəhazırlıq qruplarına şagird qəbulu nə vaxt başlayacaq?
14/08/2020 [18:58]:
“O, səsini qoruduğu kimi, sağlamlığını da qorumaq üçün əziyyət çəkir...”
14/08/2020 [18:56]:
Bakı, Sumqayıt və İmişlidə silahlı şəxslərə qarşı xüsusi əməliyyat keçirilib - FOTO
14/08/2020 [18:47]:
MTRŞ bu dəfə “Xəzər”lə ARB-ni cəzalandırdı
14/08/2020 [18:42]:
“İstədilər barışaq, Oqtay razı olmadı” - Aysel Şükür
14/08/2020 [18:35]:
Asiya qitəsinin ən təhlükəli ilanı tapıldı - Bir dəfə dişləməklə öldürür...
14/08/2020 [18:35]:
Bugün Azərbaycanın Xalq artisti Alim Qasımovun doğum günüdür
14/08/2020 [18:27]:
“Müdafiə haqqında qanunda Baş Qərargah rəisinin vəzifə və səlahiyyətləri göstərilməyib”
14/08/2020 [18:18]:
Azərbaycanda qızıl və gümüş hasilatının həcmi açıqlanıb
14/08/2020 [18:15]:
“Qalatasaray” klubunun futbolçuları COVID-19-a yoluxub
14/08/2020 [18:10]:
İsrail mediası yəhudilərin Azərbaycanla həmrəy olmasından bəhs edib
14/08/2020 [18:04]:
Ermənilərin Gəncəni vuracağı hədələri ilə bağlı nazirlikdən SƏRT REAKSİYA
14/08/2020 [17:47]:
Gənc qadına gizli kamera şoku - Rəfiqəsinin əri tərəfindən aylarla izləndi...
14/08/2020 [17:35]:
Nazir generalı işdən çıxardı
14/08/2020 [17:31]:
Azərbaycanda son sutkada 221 nəfər COVID-19-dan sağalıb, 103 nəfər yoluxub, 4 nəfər vəfat edib
14/08/2020 [17:25]:
Vahid Əhmədov növbəti qəbulunu onlayn şəkildə keçirdi -FOTOLAR
14/08/2020 [17:18]:
Polisdən vətəndaşlara Məhərrəm ayı və Aşura günü XƏBƏRDARLIĞI
14/08/2020 [17:14]:
“Ümumi ictimai rəyin öyrənilməsinin təhsildə aşkarlıq, şəffaflıq, demokratiklik..."
14/08/2020 [17:08]:
Rusiya 400 ton silah çatdırdı, ermənilər isə yenə Moskvadan narazıdır - FOTO
14/08/2020 [17:02]:
“Azərbaycanla İsrailin münasibətləri möhkəm, dayanıqlı və perspektivlidir” - Mikayıl Cabbarov
14/08/2020 [16:56]:
“Bu hadisə zorlama kimi qəbul olunmalıdır” – Azərbaycanı silkələyən olay…
14/08/2020 [16:53]:
Uşaqpulu qərarı gəlir: məbləği nə qədər olacaq?
14/08/2020 [16:48]:
Belarusda saxlanılan iki min etirazçı azad edildi
14/08/2020 [16:37]:
DİN 15 kq-dan artıq narkotik vasitəni dövriyyədən çıxarıb - FOTO
14/08/2020 [16:35]:
Azərbaycanla Aİ arasında təhsil sahəsində əlaqələrin vəziyyəti müzakirə edilib
14/08/2020 [16:05]:
13 erməni öldü, 300-dən çoxu yaralandı - RƏSMİ
14/08/2020 [16:03]:
Tələbələrin bir ali məktəbdən digərinə köçürülmə qaydası açıqlanıb
14/08/2020 [15:59]:
Kafe-restoranlar, rayonlara gediş-gəlişlə bağlı qərar qəbul edilir - Operativ Qərargah
Bütün arxiv bir sırada
08/07/2020 [00:29] - Cəmiyyət - ( 1286 dəfə baxılıb)

Mətbəxin qısa tarixi - Müasir və qədim yemək bişirmə texnologiyası...



Evin bir hissəsi olaraq mətbəx bənzəri bir quruluşa və yeməklərin bişirildiyi ocaqlara, dünyanın ən qədim mədəniyyətləri arasında yer alan İordaniya vadisindəki Eriha (M.Ö.7000) ilə Konyanın cənub şərqindəki Çumra sərhədləri daxilində,Çatalhöyük-dəki arxeoloji qazıntılarda rast gəlinmişdir. Erihadaki erkən daş dövrünün ərazi yerinə aid olan və içi samanla doldurulmuş palçıqdan düzələn kərpic tikililərin içində, palçıqdan ocaq, açıq ocaq yeri və ocaq tapılmışdır. Arxeologiya da bu dövr "Saxsı qabdan öncə neolit" ( Pre pottery neolit) adlandırılır və hələ odadavamlı bişirmək məqsədi ilə  saxsı qabların mövcud olmadığı dönəmdir. Buna görə, çörək xəmiri birbaşa daşa yapışdırılaraq bişirilir və digər yeməklər isə birbaşa alovda və ya isti kül üzərində bişirdi. 
Mezopotamiyada evdən kənarda ,yerdən biraz hündürdə kərpicdən tikilmiş açıq ocaqlar vardı. Şumer dilində bu ocaqlara "tininu" , Akkadca "utunu", Ərəbcə "əl tannur" ,Hindcə "tandoor" , Latınca "athanor" və Azərbaycanca "təndir" şəklində günümüzə qədər gəlib çatmışdır.Azərbaycanda da təndirin çox qədim tarixi var. Bacası olan evlərdə istifadə olunan təndirlər həm evi isitmək ,həmdə yemək bişirmək üçün istifadə olunurdu.Odun az olan yerlərdə təndiri təzək ilə yandırırdılar. Bu günümüzə qədər də təndirdən istifadə olunmaqdadır və Azərbaycanda təndirdə , çörəklə yanaşı ət məhsulları da bişirilir.

Yeni daş dövründən (neolit dövrü-M.Ö 5000) sonra odadavamlı və su  sızdırmayan çanaq qabların inkişafı ilə,ətin tərəvəz ilə birlikdə bişirilməsi və buxar istiliyində bişmə yöntəmi olaraq qaynatmaq texnologiyası da ortaya çıxmışdır.Azərbaycanda da  ətdən qədim maraqlı bir yemək bişirmə texnologiyası da var idi. Beləki maral ,ceyran ovundan sonra ov ətləri parçalara ayrılıb duz istiot və müxtəlif ədviyyatlar vurularaq heyvanın öz dərisinin içinə yerləşdirilirdi. Sonra dəriyə qalın bir qamış bağlayaraq torpağın altında basdırılıb üstündə ocaq qalayıb bişirilirdi.Bir müddət sonra ətin bütün suyu bir ucu çöldə olan qamış boyunca xaric olurdu və ət bişəndən sonra torpaqdan çıxarıb yeyilirdi.

Günümüzdə yemək bişirmə vasitələri 

1.Odun təndiri və ya odun sobasında bişən məhsulun iki gözəl özəlliyi var. Birincisi yavaş yavaş bişən yeməyin ləzzətli olması, ikinci isə həfif tüstünün yeməklərə xüsusi qoxu  qatmasıdır . Ümumiyyətlə odunda bişən yeməklər, çörəklər, kabablar xüsusi təbii dadı və ləzzəti özündə əks etdirir.

2. Manqalda kəbab bişirərkən yaxşı olar ki əti bastirma edib bişirəsiz və bişərkən köz ilə ətin arasında 10 sm ara olmalıdır.Kabab mədə altı vəz, mədə xəstələri, və qan təzyiqi yüksək olan insanlara zərərli ola bilər. Bunun üçün həkim ilə mütləq şəkildə məsləhət etmək lazımdır.

3.Sobada demək olar ki yeməklər ilə yanaşı tərəvəz və müxtəlif şirniyyatları da bişiririk. Ancaq  müəyyən məqamlara diqqət yetirmək lazımdır ki, bişirdiyimiz yeməklər zərərsiz və faydalı olsun. Çox vaxt sobanın çirklənməsinin qarşısını almaq üçün alt hissəsinə alüminium folqa qoyulur,həmçinin qidaların üstünü də alüminium folqa ilə örtürlər ki buda istiliyi əks etdirdiyinə görə sobanın istilik dərəcəsinə təsir edir.Sobada əriyən alüminium folqa metal zəhərlənməsinə də səbəb ola bilər. Bunun üçün alüminium folqa əvəzinə yanmayan yağlı kağızdan istifadə etmək məqsədəuyğundur.

4.Qaz üzərində qazanda bişən yeməklər həm faydalı həmdə dadlı olur. Yetər ki ocağın altını düzgün tənzimlənməsinə diqqət olunsun. Ümumiyyətlə vam odda bişən yeməyin dadıda əvəzolunmaz olur. Təzyiq qazanında bişən tərəvəzli yeməklərin tərəvəzləri , təzyiq altında istiliyin artması nəticəsində əriyirlər ki buda tərəvəzlərdə vitamin itkisinə gətirib çıxarır.Təzyiq qazanı bulyon hazırlamaq üçün əvəzolunmazdır və təbii  hazirlanan bulyonlar isə müxtəlif yeməkləri dadlandırmaq üçün ən təbii vasitədir. Qaz üzərində tavada bişən yeməklər bəzən sağlamlığımız üçün də zərərli ola bilər. Bunun üçün tava seçiminə xüsusi diqqət yetirilməlidir.Sağlamlığımız üçün, tefal əvəzinə paslanmayan polad, çuqun,istiliyədavamlı şüşə tava və ya keramik tavalardan istifadə etməliyik.

5. Mikrodalğalı sobada şüalanmaya məruz qalan qidaların qida dəyərini itirdiyi bilinməkdədir.Qidalarda B-kompleks vitaminləri, C- E vitamini və lipotropiklərdən faydalanma qabiliyyətinin azalması meydana gəlir. Alkaloidlərin (azot əsaslı üzvi elementlər) qlükozitlərin , qalaktozitlərin və nitrilozitlərin metobolik davranışının və inteqrasiya qabiliyyətinin azalmasına gətirib çıxarır. Həmçinin ət məhsullarında nukleoproteinlərin məhv olmasına səbəb olur.

6. Fritürdə (dərin yağda qızartma) istifadə  olunan yağlar trans yağ olduğuna görə,bişən məhsulların insan orqanizmi üçün müxtəlif fəsadlar törətməsi də qaçılmazdır. Yüksək temperaturda bişən kartof fri və müxtəlif karbohidratlı qida məhsullarının kimyəvi tərkibi dəyişdiyinə görə , xərçəng hüceyrəsi akrilamidin meydana gəlməsinə səbəb olur. Fritürdə yağların vaxtında dəyişdirilməməsi və təkrar qızdırılması da kanserogen maddələrin əmələ gəlməsinə yardımçı olur.

Ağa Salamov,
Ukrayna Kulinarlar Birliyinin üzvü. Fələstin Kulinariya Sənəti Assosiasiyasının üzvü. Şef Aşcilar Dərnəyinin Azərbaycan təmsilçisi. Qida Texnoloqu  

loading...
"Dövlət ona dəstək olan, sahib çıxan düşüncəli vətəndaşın çiyinlərində güclü olur"
Koronavirus haqqında bildiyiniz hər şeyi unudacaqsınız - 2 metr sosial məsafə virusdan qorumur...
"Mənə heç nə olmaz" deyənlər oxusun - 20 yaşlı gənc koronavirusun qurbanı oldu...
Asiya qitəsinin ən təhlükəli ilanı tapıldı - Bir dəfə dişləməklə öldürür...
Gənc qadına gizli kamera şoku - Rəfiqəsinin əri tərəfindən aylarla izləndi...
Clean City Company
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
"Dedi ki, sağalmış ayağını gətir, bir də gətirsən, bir cib fındıq gətirərsən...”
Gündəm
“Qondarma rejimin bəzi “strukturları”nın Xankəndindən Şuşaya köçürülməsi ermənilərin növbəti təxribatıdır”
Cəmiyyət
Əsl adı Pənah idi, kasıb atası ona yalnız keçi dərisindən dəf düzəldə bildi - Sürücü, vaqon ustası, montyor...
Maraqlı
11 yaşında zorla ərə verildi, 18 yaşında quldur dəstəsinin başçısı, 31 yaşında isə deputat oldu...
Cəmiyyət
"Ermənilərə bu günə qədər himayədarlıq edən dövlətlər görürlər ki, bu xına o xınadan deyil”

Yazar
Seymur Verdizadə
Toyuq oğurlayana 4 il, uşaq zorlayana 1 il...
Seymur Əliyev
Siyasi cəsarət nümunəsi, Heydər Əliyev gedişi və beynəlxalq ifşa!
Sultan Laçın
“Rusiya Qarabağ savaşında birbaşa bizə qarşı olmasa da,  agenturası Ermənistana dəstək verəcək...”
Həftənin ən çox oxunanları
"Son dəfə Qurban bayramı günü danışdım, bayramını təbrik etdim, səs o səs deyildi..."
Livanlılar küçələrə axışdı: Ya Ərdoğan... - Video
11 yaşında zorla ərə verildi, 18 yaşında quldur dəstəsinin başçısı, 31 yaşında isə deputat oldu...
Boşandığı deyilən cütlükdən ilk açıqlama Kənandan gəldi: "Başını ağrıtma... "
Kafe-restoranlar, rayonlara gediş-gəlişlə bağlı qərar qəbul edilir - Operativ Qərargah
Aybəniz Haşımovanın köməkçisi Aynişanla bağlı yayılan söz-söhbətə aydınlıq gətirmədi...
Lukaşenkonun təyyarəsi Minski tərk etdi, şəhərə qoşun yeridildi
“Türkiyənin göstərişi ilə ölkəyə girən pakistanlılar Ermənistanı daxildən dağıdacaq”
"Türkiyə olmasaydı, Qarabağ məsələsi çoxdan öz həllini tapmışdı"
Lukaşenko ailə üzvlərini Türkiyəyə qaçırtdı?..- GƏRGİNLİK ARTIR!..
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247