Xəbər lenti
08/08/2020 [18:24]:
"Erməni dövlətinin müvafiq qurumları diaspora liderlərimizə qarşı terror aksiyası həyata keçirmək ehtimalı var"
08/08/2020 [18:05]:
AQTA 70 obyektdə pozuntular aşkarladı
08/08/2020 [18:04]:
Məcburi köçkünlərin yaşadığı ərazidə sürüşmə baş verib
08/08/2020 [17:54]:
Messi anti-koronavirus döşəkdə yatır
08/08/2020 [17:48]:
Qəzaya uğrayan “Boeing 737”nin “qara qutu”su tapıldı
08/08/2020 [17:39]:
Cəlilabadda yeddi hektar sahə yandı - YENİLƏNİB
08/08/2020 [17:27]:
“Ukraynanın Türk Şurasına gəlişi hər iki tərəfin marağına uyğundur”
08/08/2020 [17:25]:
Zərdabda kafedə ad günü məclisi təşkil edən şəxslər saxlanılıblar
08/08/2020 [17:23]:
Gürcülərin 12 il əvvəlki müharibəsi və biz Stepanakerti geri ala bilərikmi?
08/08/2020 [17:06]:
Azərbaycanda koronavirusdan sağalanların sayı 30 mini keçib
08/08/2020 [16:57]:
Tacikistanda varis planı vaxtından əvvəl işə salınır – Rəhmon iki aya gedir?
08/08/2020 [16:56]:
“Ümid edirəm ki, məhz bu xarakter bir çox narahatçılıqları aradan qaldıracaq...”
08/08/2020 [16:53]:
Naxçıvan Qarnizonu Qoşunlarında hərbi andiçmə mərasimləri keçirilib
08/08/2020 [16:51]:
Bakı polisi çimərliklərdə nəzarət-profilaktik tədbirlər keçirir
08/08/2020 [16:46]:
Aİ Şurasının Prezidenti Beyrutda səfərdədir
08/08/2020 [16:45]:
Ermənistan ordusuna 40 yaşlı muzdlular cəlb edilir
08/08/2020 [16:43]:
ABŞ-da son sutkada COVID-19-dan 1 243 nəfər ölüb
08/08/2020 [16:42]:
Fransa prezidenti Livan rəsmilərini hədələyib
08/08/2020 [16:22]:
Azərbaycan Türk fəlsəfi fikir xəzinəsinə möhtəşəm töhfə...
08/08/2020 [16:20]:
"Bir icra başçısının məhkəmə qərarını saymaması Azərbaycan dövlətinə qarşı hörmətsizlikdir"
08/08/2020 [16:02]:
Sumqayıt sakini 2-ci mərtəbədən yıxılaraq ölüb
08/08/2020 [15:57]:
Karantinə rəğmən kafedə ad günü keçirmək baha başa gəldi - FOTO
08/08/2020 [15:56]:
''Space'' TV-nin əməkdaşı vəfat edib - FOTO
08/08/2020 [15:48]:
Prezident İlham Əliyev sinqapurlu həmkarını təbrik edib
08/08/2020 [15:44]:
Silahı Rusiyadan yox, Kabildən alırıq - Taliban
08/08/2020 [15:34]:
Səfirin həyat yoldaşı partlayış nəticəsində vəfat etdi
08/08/2020 [15:32]:
Azərbaycanda aylar sonra yoluxanların sayı 105-ə düşdü
08/08/2020 [15:31]:
"BNA Azərbaycanda ən fəal agentliklərdən biridir ki, bu sahədə fəaliyyət göstərir"
08/08/2020 [15:14]:
İsmət Qayıbovun müavini olmuş rus prokuror Qarabağdan danışdı...
08/08/2020 [14:58]:
Mühacirət və doğumun azalması: Ermənilər Qarabağda əsgər çatışmazlığı ilə üzləşib
08/08/2020 [14:55]:
Şahbaz Muradov Azərbaycan Prezidentinin fəxri diplomu ilə təltif olunub
08/08/2020 [14:41]:
"Dənizdə boğulanların əksəriyyəti havanın küləkli olduğu vaxtda çimərliyə gedənlər olub"
08/08/2020 [14:40]:
Bakı-Sumqayıt yolunda yanğın
08/08/2020 [14:28]:
Qafqaz barıt çəlləyinə dönə bilərdi, qoymadıq - Dmitri Medvedyev
08/08/2020 [14:25]:
Parlamentin iclasına mini ətəkdə qatılan deputat sərt tənqidə tuş gəldi
08/08/2020 [14:11]:
“Onlar şeytanın belə tapa bilməyəcəyi üsullar fikirləşiblər, lakin unudurlar ki, DTX...”
08/08/2020 [14:09]:
Beyrutdakı partlayışın daha bir görüntüsü yayıldı - VİDEO
08/08/2020 [14:01]:
Rüstəmbəyovun alınmayan filmi – Sevda Sultanova “Dağlarda döyüş”ü tənqid edir...
08/08/2020 [13:59]:
Sarqsyanın keçmiş müşaviri ifadə verib
08/08/2020 [13:54]:
Azərbaycanda assosiasiya prezidenti koronavirusdan öldü - YENİLƏNİB
08/08/2020 [13:52]:
Beyrutdakı partlayışdan sonra 60-dan çox insan itkin düşüb
08/08/2020 [13:49]:
Dövlət qulluğu üzrə müsahibədə indiyədək 252 nəfər uğur qazanıb
08/08/2020 [13:45]:
Romantik evlilik təklifi evi kül etdi - FOTOLAR
08/08/2020 [13:36]:
Quraşdırılması nəzərdə tutulan modul tipli məktəblərin - SİYAHISI
08/08/2020 [13:21]:
İlham Əliyev Təhsil Nazirliyinə yeddi milyon manat ayırdı - SƏRƏNCAM
08/08/2020 [13:20]:
“Lukaşenkoya hörmət edirik, amma…” – Rusiyadan şok qərar
08/08/2020 [13:18]:
Maskasız müştəri ona xəbərdarlıq edən qadına yumruq atdı - VİDEO
08/08/2020 [13:12]:
Prezidentin köməkçisindən məscidlərin açılması ilə bağlı AÇIQLAMA
08/08/2020 [13:05]:
Türkiyənin vitse-prezidenti və Xarici İşlər naziri Livana səfər edib
08/08/2020 [13:02]:
Azərbaycanda assosiasiya prezidenti vəfat etdi
08/08/2020 [13:00]:
Burunsuz doğulan oğlağı "Tanrı" olaraq qəbul etdilər - FOTO
08/08/2020 [13:00]:
Sumqayıtda kişi hamilə arvadını dənizdə boğaraq öldürdü - TƏFƏRRÜAT
08/08/2020 [12:49]:
"Biz elə edə bilərdik ki, o kəndlinin 190 manata ehtiyacı olmasın”
08/08/2020 [12:38]:
Azərbaycan iyulda gündəlik 554,1 min barrel xam neft hasil edib
08/08/2020 [12:33]:
Koronadan ölən həkimlərlə bağlı açıqlama
08/08/2020 [12:30]:
Nazir müavini: “Gediş-gəlişin olmaması bəzi investisiya layihələrinin icrasının gecikməsinə səbəb olur”
08/08/2020 [12:14]:
"Çalışaq ki, ailəmizi, ölkəmizi qoruyaq, bu qədər çəkilən zəhməti bada verməyək..."
08/08/2020 [12:05]:
“Bu tendensiyanın uzun müddət davam etməsi yalnız vətəndaşlar üçün təhlükəli deyil...”
08/08/2020 [12:03]:
“Metronun açılması hələ müzakirə olunmur”
08/08/2020 [11:57]:
“Ölkəmizdə hələ də maskadan istifadənin önəminə şübhə ilə yanaşan xeyli insan var”
08/08/2020 [11:55]:
“Toylarla bağlı qərar 1 və 2-ci mərhələdə olmasa da, müəyyən dövrdən sonra veriləcək”
08/08/2020 [11:44]:
“Növbəti brifinqdə tədrislə bağlı bütün suallara aydınlıq gətiriləcək”
08/08/2020 [11:42]:
“Avtobuslardakı sıxlıqlar günün pik saatlarında müşahidə edilir” - Operativ Qərargah
08/08/2020 [11:30]:
“Dünya tarixində hələ belə mədəniyyətsiz, əxlaqsız dövr olmayıb...”
08/08/2020 [11:28]:
Şahmar Mövsümov: “İnsanları evdə saxlamaq istəmirik”
08/08/2020 [11:27]:
Rövşən Nəcəf: "Cərimələrin sərtləşdirilməsi ilə bağlı müzakirələr aparılır"
08/08/2020 [11:26]:
TƏBİB rəsmisi: "Hər birimiz karantin rejimindən yorulmuşuq"
08/08/2020 [11:24]:
Prezidentin köməkçisi: "Növbəti həftələrdə - avqustun 17-dən açıq havada kafe və restoranların açılması nəzərdə tutulur"
08/08/2020 [11:23]:
Şahmar Mövsümov: “Qaydalara əməl edilsə, daha çox açılmalara getmək mümkün olacaq”
08/08/2020 [11:22]:
Elmə və təhsilə həsr olunmuş ömür
08/08/2020 [11:21]:
“Baş nazirin rəhbərliyi ilə bu gün keçiriləcək iclasda qaydalara nəzarətlə bağlı çox ciddi tapşırıqlar veriləcək”
08/08/2020 [11:19]:
Mingəçevirdən Bakıya sərnişin daşımağa çalışan sürücü həbs olunub
08/08/2020 [11:13]:
ÜST 7-14 avqustu maska taxılması həftəsi elan edib
08/08/2020 [11:09]:
Azərbaycanda koronavirus və karantin rejimi ilə bağlı son vəziyyət açıqlanır - CANLI YAYIM
08/08/2020 [11:05]:
“Ermənistanın hərbi təcavüzünə gec-tez son qoyulacaq” - XİN başçısı
08/08/2020 [10:58]:
İşğalçı ölkə Naxçıvan istiqamətində  xüsusi hərbi təlim keçirdi... - FOTO
08/08/2020 [10:39]:
Xəzər dənizi quruyur - XƏBƏRDARLIQ
08/08/2020 [10:37]:
Pompeo Lavrova zəng etdi: Əsgərimizin başına mükafat…
08/08/2020 [10:28]:
"Bunların heç biri əsas vermir ki, Operativ Qərargahı məsxərə predmetinə çevirək, onu lağa qoyaq"
08/08/2020 [10:25]:
Vilayət Eyvazovdan QƏRAR: Mülki silahın alınması maddəsində dəyişiklik edildi
Bütün arxiv bir sırada
11/07/2020 [18:39] - Cəmiyyət - ( 1047 dəfə baxılıb)

Qənirə Paşayeva Abbas Səhhətin anım günündən yazdı...



Bugün Azərbaycan ədəbiyyatında romantizm cərəyanının görkəmli nümayəndəsi, şair, dramaturq, tərcüməçi, həkim Abbas Səhhətin anım günüdür.

Abbas Əliabbas oğlu Mehdizadə (1874, Şamaxı – 11.07.1918, Gəncə) –  ruhani ailəsində doğulub.  1894-cü ildə Məşhəd və Tehranda tibb təhsili alıb. 

1901-ci ildə Şamaxıya qayıdan Abbas Səhhət, tədricən həkimlik sənətindən uzaqlaşaraq, məktəblərdə dərs deyib və məhz bu dövrdən etibarən peşəkar ədəbi fəaliyyətə başlayıb. 

1903-cü ildən məqalələri “Şərqi-Rus” qəzetində çap olunub. 1905-ci ildə “Yeni poeziya necə olmalıdır?” adlı məqaləsi, daha sonra “Poetik nitq”, “Azadlığa mədhiyyə”, “Oyanışın səsi” şerləri gün üzü görüb və yaradıcılıq örnəkləri yayıldıqca, ona oxucu diqqəti, məhəbbəti qazandırıb.

“Yeni üslublu məktəblər” ideyasının yorulmaz müdafiəçisi olan Abbas Səhhət, böyük aydınımız Əli bəy Hüseynzadənin banisi olduğu Azərbaycan romantik ədəbiyyatı cərəyanına qoşulub (“Füyuzat” jurnalı, 1906-1907-ci illər). Abbas Səhhət o dövrdə Bakıda nəşr olunan bütün jurnal və qəzetlərdə ardıcıl qaydada çıxış edib. Tərcüməçilik fəaliyyəti ilə də məşğul olan ədib, o dövr Azərbaycan oxucusunu rus (Krılov, Puşkin, Lermontov, Nadson, Maksim Qorki və b.), fransız (Hüqo, Müsse, Sülli-Prüdom və b.), alman şair və yazıçılarının əsərləri ilə tanış edib. Həmin tərcümələr bugün də öz bədii (sənətkarlıq) dəyərini saxlayır, sevilə-sevilə oxunur.

1912-ci ildə şairin öz şerlərindən ibarət “Sınıq saz” və Avropa şairlərindən etdiyi tərcümələrdən ibarət “Qərb Günəşi” adlı toplusu gün üzü görüb. Bir qədər sonra “Əhmədin şücaəti” adlı poeması, 1916-cı ildə isə “Şair, şeir pərisi və şəhərli” adında romantik poeması nəşr olunub.
Abbas Səhhətin yaradıcılığına Nizami, Hafiz, Sədi kimi Şərq klassiklərinin böyük təsiri olub. O, türk xalqlarının ədəbiyyatı ilə də yaxından maraqlanıb, özəlliklə, Tofiq Fikrət yaradıcılığına xüsusi diqqət göstərib.

Abbas Səhhət Azərbaycanda liberal burjuaziya ideyasını müdafiə edib, İslam dəyərlərindən imtinaya qəti etiraz edərək, əsərlərində “Ümummüsəlman Qərbçiliyi” ideyasını dəstəkləyib. Ən gözəl əsərlərini 1908-ci ildə baş vermiş İran inqilabına həsr edib. 

Abbas Səhhətlə Mirzə Ələkbər Sabirin yaxın dostluğu XX yüzil ədəbiyyat tariximizdə diqqət göstərilmiş, örnək alınmş dostluqlardan olub. Hər ikisinin Şamaxıda yaşaması bu dostluğun güclənməsində böyük rol oynasa da, onları yenilikçilik ruhu, yaradıcılığa, ədəbiyyatın öz estetik dəyərləri ilə inkişafı məsələsinə baxışları, xəlqi duyğuları özünəməxsus şəkildə yaxınlaşdırıb. Sabirin əsərlərini toplayaraq, ilk dəfə “Hophopnamə” adı ilə nəşr etdirməsi (1912) Abbas Səhhətin ən önəmli xidmətlərindən sayılır.

Mirzə Ələkbər Sabirin 27 iyun 1911-ci ildə Tiflisdən Abbas Səhhətə yazdığı məktub məhurdur. 

Məktubu oxuyanda təsirlənməmək mümkün deyil: 

"Qardaşım Səhhət!
Məktubun yetişdi. Evdən, uşaqlardan bir əndazəyəcən nigəranlığım rəf oldu.
Qaldı ki, mənim əhvalım, sabiqdə sənə məktub yazdığım halda indiki haldan min dəfə yaxşıraq idi; özüm öz bədbəxtliyimə bais oldum. Doğrusu, Mirzə Cəlil (və Həmidə xanım) cənablarının həddən artıq iltifatlarından xəcalət çəkdiyimə görə, çalışdım ki, bəlkə bir az tez səhhət tapım; daha da xəstəliyim şiddət elədi. Boylə ki, burada bir nəfər Qandəmirov adlı doktor var, – İran konsulunun məxsusi həkimidir, Rusiyada və Yevropada təhsil etmişdir, Osmanlı türkcəsilə də gözəlcə danışır, – getdim onun yanına, məni müayinə etdi, soruşdu ki, kimdən əlac edirsən. Dedim:
- Doktor Kasparyansdan.
Dedi:
- Kasparyans iyi bir doktordur, lakin bir qədər ixtiyarlaşmış.
Doğrusu, onun bu ibarəsi gayətdə mənim xoşuma getdi. Türklərə məhəbbətimin kəsrətindən xəyal etdim ki, bu adamın danışığı yalnız mənə əlacdır.
Ondan əlac istədim. Mənə bir həb və bir içmə dərman yazdı.
Dedi ki:
- Bu həbdən gecələr yatan vəqtdə iki danə atarsan, o içmə dərmandan da iki saətdə bir xörək qaşığı içərsən. Bir az vəqtdə bütün-bütünə səhhətyab olarsan, şişmanlaşarsan. Vətəninə gedib, qəzetələrdə məni mədh edərsən.
Bu adamın yazdığı davaları Mirzə Cəlil cənablarına məsləhət etməmiş aldım. Çünki bilirdim ona məsləhət etsəydim, razı olmayacaqdı. Həkim iki həb demişdisə, mən gecə bir danə həb atdım. O qədər məni ishala apardı ki, daha taqətim qalmamışdır. Xəcalətimdən əhvalatı Mirzə Cəlil cənablarına deməyə utanıram. Yenə də doktor Kasparyansa ricu etmişəmsə də, lakin həyatımdan bilkülliyyə qəti-ümidəm. Axır nəfəslərim olduğun dərk edib də, bu məktubla sənə əhvalımı xəbər verirəm. Bir qədər babət olar isəm Şamaxıya qayıdacağam. Məndən Mahmud bəyə səlam et. Mehdibəy Hacınski cənablarına ayrı məktub yazmaq fikrindəyəm, lakin əlim daha qələm tutmayır. Əhli-əyalımı sizə, sizi də Allaha tapşırıram. Ölürsəm, qəm etmərəm; çünki bilirəm siz mənim asarımı təbə etdirərsiniz. Baqi vəssəlam.  Qardaşın: Ə.Sabir”.
*
Abbas Səhhət fəal maarif və mədəniyyət xadimlərindən olub. Məktəb, kitabxana açılmasına çalışıb; Mahmud bəy Mahmudbəyovla birgə “Yeni məktəb” (1909), “Üçüncü il” (1909), “Türk ədəbiyyatına ilk qədəm” (1914) dərsliklərini yazıb. 
Sağlığında yayınlanmış kitabları:
“Sınıq saz” (Bakı, 1912), “Kasıblıq eyib deyil” (2 pərdəli komediya; Bakı, 1912),
“Qərb Günəşi” (Tərcümələr toplusu; Bakı, 1912), “Neft fontanı” (1 pərdəli komediya; Bakı, 1912), “Azərbaycan dilinin 3 illik tədrisi üçün dərslik” (M.Mahmudbəyovla ortaq; Bakı, 1912), “Cəhalət səmərəsi yaxud bir yetimin xoşbəxtliyi” (Bakı, 1914). İstər Sovet vaxtı, istərsə də, müstəqillik illərində, Abbas Səhhətin kitabları kütləvi tirajlarla nəşr edilib, əsərləri dərsliklərə daxil edilib; bir çox əsəri xarici dillərə tərcümə olunub.
44 yaşında (insultdan) gözlərini həyata əbədu yuman mütəfəkkirin 100 illik yubileyi, respublika səviyyəsində geniş miqyasda keçirilib (1974), Gəncədə abidəsi qoyulub. 
Adına küçə, kitabxana, məktəb, xəstəxana və b. ünvanlar var.
Bu anım yazısını, ədibin dillər əzbəri olan “Vətənim” şeiri ilə bağlayır, ruhuna əbədi şadlıq diləyirəm! 
Könlümün sevgili məhbubu mənim,
Vətənimdir, vətənimdir, vətənim.
Məni xəlq eyləmiş əvvəlcə Xuda,
Sonra vermiş vətənim nəşvü-nüma.
Vətənim verdi mənə nanü-nəmək
Vətəni məncə unutmaq nə demək?!
Anadır hər kişiyə öz vətəni,
Bəsləyib sinəsi üstündə onu.
Südüdür kim, dolanıb qanım olub,
O mənim sevgili cananım olub.
Saxlaram gözlərim üstə onu mən,
Ölərəm əldən əgər getsə vətən.
Vətənin neməti nisyan olmaz,
Naxələflər ona qurban olmaz.
Vətən əcdadımızın mədfənidir,
Vətən övladımızın məskənidir.
Vətənin sevməyən insan olmaz,
Olsa ol şəxsdə vicdan olmaz!

Milli Məclisin Mədəniyyət komitəsinin sədri Qənirə Paşayeva

loading...
"Bir icra başçısının məhkəmə qərarını saymaması Azərbaycan dövlətinə qarşı hörmətsizlikdir"
Beyrutdakı partlayışın daha bir görüntüsü yayıldı - VİDEO
Romantik evlilik təklifi evi kül etdi - FOTOLAR
Maskasız müştəri ona xəbərdarlıq edən qadına yumruq atdı - VİDEO
Burunsuz doğulan oğlağı "Tanrı" olaraq qəbul etdilər - FOTO
Clean City Company
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
“Ümid edirəm ki, məhz bu xarakter bir çox narahatçılıqları aradan qaldıracaq...”
Cəmiyyət
"Dənizdə boğulanların əksəriyyəti havanın küləkli olduğu vaxtda çimərliyə gedənlər olub"
Cəmiyyət
“Ölkəmizdə hələ də maskadan istifadənin önəminə şübhə ilə yanaşan xeyli insan var”
Cəmiyyət
Azərbaycanda karantin rejimi yenidən yumşaldıldı: Bir sıra məhdudiyyətlər ləğv edildi
İqtisadiyyat
“Azərbaycan İnvestisiya Holdinqinin yaradılması iqtisadiyyatımız üçün mühüm əhəmiyyətə malikdir”

Yazar
İlham İsmayıl
"İsti iyul bitdi, amma Qarabağın işğaldan azad edilməsinin isti günləri qarşımızda..."
Həftənin ən çox oxunanları
Gürcüstan Rusiyadan Ermənistana göndərilən partlayıcı dolu yük maşınlarını saxladı...
Kafe və restoranlar açılacaq – Baş nazirdən AÇIQLAMA
Gərginlik artır, Türkiyə hərəkətə keçməlidir - Rusiya
"Biz həmişə Ermənistanın yanındayıq..."
Ermənilər Lavrova babalarının qəbrini göstərdi - VİDEO
"Görünür, ermənilər son hadisələrdə Rusiyanın bir qədər neytral qalmasından narahat olublar"
“Onlar burunlarını hər yerə soxurlar – Qafqaza da, Orta Asiyaya da, Ukraynaya da...”
İranda haqqında deyirlər: "Professor İsmayılovu Rusiyadan bizə Allah göndərib..."
"Vaxtilə onun qarşısında ikiqat əyilənlər, əlini öpənlər bu gün danışmağa başlayıb..."
Bakıda özəl klinikada dəhşət: Qarabağ əlilini səhv müalicə ilə bu hala saldılar və...
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247