Xəbər lenti
15/08/2020 [15:35]:
"Yaradıcılığının ən müdrik çağlarını yaşayan Afaq xanım, bu gün də fəal yaradıcılıq axtarışındadır"
15/08/2020 [15:33]:
“Həmsədrlərin Ermənistanın qanunsuz fəaliyyətinə münasibət bildirmələri üçün əsaslar var” - RƏSMİ
15/08/2020 [15:31]:
“Vətənini, elini-obasını sevən bir insanın həbs edilməsiylə heç cür barışa bilmirik...”
15/08/2020 [15:27]:
Fransa Azərbaycanlıları Koordinasiya Şurası hesabat verib və Şuranın yeni əlaqələndiricisi seçilib
15/08/2020 [15:10]:
Lukaşenko Putinlə telefonla danışdı
15/08/2020 [15:07]:
"Bu gün böyük güclərin Azərbaycanda böyük kapitalları, boru xəttləri olmasaydı..." - VİDEO
15/08/2020 [15:04]:
“Qarabağ münaqişəsinin canlanması fonunda hər zaman bu dövlətin kölgəsi görünür...”
15/08/2020 [14:51]:
Abşeronda karantin qaydalarına zidd olaraq gizli fəaliyyət göstərən restoran aşkarlanıb - FOTO
15/08/2020 [14:43]:
Bakıda özünü dənizə atan şəxsin xilasedilmə anları - VİDEO
15/08/2020 [14:41]:
Qərargahla bağlı bu videoları hazırlayana təşəkkür etdi - VİDEO
15/08/2020 [14:37]:
Mingəçevirdə yaşadığı ünvanı tərk edən COVİD-19 xəstəsi saxlanılıb - FOTO
15/08/2020 [14:35]:
"Tankerlərin saxlanılması yalandır" - Həsən Ruhani
15/08/2020 [14:32]:
“Paşinyan livan ermənilərindən canlı şit kimi istifadə edir” - Azay Quliyev
15/08/2020 [14:26]:
Azərbaycanda kişini döyüb kameraya çəkdilər - FOTO
15/08/2020 [14:23]:
Rusiyada koronavirusa qarşı dərman istehsalına başlandı
15/08/2020 [14:17]:
“Əhali haqlıdır, rəhbərliklə keçirilən görüşdə “Azərişıq” proqram təminatlarındakı şəffaflığı sübut edə bilmədi...”
15/08/2020 [14:12]:
Polşa və ABŞ hərbi saziş bağladı
15/08/2020 [14:10]:
Zaqatalada qaydaları pozan velosipedçilər cərimələnib
15/08/2020 [14:09]:
Neftçalada çətənə bitkisi yetişdirən şəxs saxlanılıb
15/08/2020 [14:09]:
Polisdən Mingəçevirdə narkotik əməliyyatı - FOTO
15/08/2020 [14:04]:
Lukaşenko zəhərlənəbmi? Diktator diktatorun yanına qaçır
15/08/2020 [14:00]:
Ələmdar Cabbarlı: "Bu gün Kəlbəcər ədəbi mühitini "Aşıq Şəmşir" Mədəniyyət Ocağı yaşadır"
15/08/2020 [13:49]:
Belə diplomatlar haradan tapılar...
15/08/2020 [13:35]:
"Qələbəmiz üçün ordumuz NATO standartlarına keçməli, müdafiə naziri mülki şəxs təyin olunmalıdır"
15/08/2020 [13:34]:
“Qarabağ həqiqətlərinin təbliği və erməni vəhşiliyinin ifşasında, sənədli və bədii filmlərin rolu əvəzsizdir”
15/08/2020 [13:15]:
Ərdoğanın sözçüsü: “Azərbaycan hər hansı hücuma məruz qalarsa...”
15/08/2020 [13:05]:
Abşeronda kişi arvadını amansızlıqla qətlə yetirdi
15/08/2020 [12:38]:
Koronavirusa yoluxan tanınmış həkim sağaldı
15/08/2020 [12:33]:
Prezidentin köməkçisindən narazı müğənnilərə CAVAB
15/08/2020 [12:07]:
Toy mərasimlərinə icazə verilməsi ilə bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA
15/08/2020 [12:07]:
“O bizim mahnıdır” - Almaz Ələsgərli "erməni mahnısı" iddiasına aydınlıq gətirdi + VİDEO
15/08/2020 [12:04]:
İctimai iaşə müəssisələrinin açılması yoluxma hallarını artıra bilərmi?
15/08/2020 [11:55]:
“Ermənilər Kəlbəcərdə qeyri-qanuni yaşayış məskəni salıb” - FOTO
15/08/2020 [11:49]:
Mandat daşıyanların susqunluğu — Çingiz Qənizadənin dəyişməyən mövqeyi...
15/08/2020 [11:37]:
Peyvəndin ölkəyə gətirilməsi üçün müzakirələr gedir - TƏBİB
15/08/2020 [11:35]:
“Paşinyanın bu günki çıxışı cəfəngiyyatdır və faktlar tam başqa bir mənzərə yaradır...”
15/08/2020 [11:25]:
Rayonlara gediş-gəliş açılacaq? - Açıqlama
15/08/2020 [11:23]:
Azərbaycan tarixi niyə tədris olunmalıdır?
15/08/2020 [11:16]:
Hindistanda koronavirusa qarşı üç dərmanın sınağı aparılır
15/08/2020 [11:14]:
Məktəblərlə bağlı yekun qərar hələ yoxdur
15/08/2020 [11:09]:
Azərbaycanda koronavirus və karantin rejimi ilə bağlı son vəziyyət açıqlanır - CANLI YAYIM
15/08/2020 [11:02]:
Ermənistanda koronavirusdan ölənlərin sayı 817-yə yüksəldi
15/08/2020 [11:00]:
ABŞ İrana qarşı sanksiyaları bərpa edəcək
15/08/2020 [10:55]:
"Dedi ki, sağalmış ayağını gətir, bir də gətirsən, bir cib fındıq gətirərsən...”
15/08/2020 [10:51]:
“Bütün nə xoş arzular varsa, hamısını xalqıma və millətimə arzulayıram...”
15/08/2020 [10:43]:
Bu filmə görə 400 nəfər işdən çıxarılacaqdı – Rejissorların boyun qaçırdığı Azərbyacan filmi
15/08/2020 [10:38]:
“Ərdoğanın dönəmində Qarabağ məsələsi öz həllini tapacaq” - Vahid Əhmədov
15/08/2020 [10:31]:
Kafe və restoranların iş saatı açıqlandı
15/08/2020 [10:29]:
"Barselona" baş məşqçini vəzifəsindən azad edəcək
15/08/2020 [10:19]:
Təyyarəni havada ildırım vurdu, pilotlar yola davam etdi
15/08/2020 [10:16]:
Azərbaycan çay idxalını artırıb
15/08/2020 [10:15]:
"Dövlət ona dəstək olan, sahib çıxan düşüncəli vətəndaşın çiyinlərində güclü olur"
15/08/2020 [10:15]:
Elman Paşayev Yefremovla bağlı məhkəməyə müraciət etdi
15/08/2020 [10:08]:
Azərbaycanda açıq havada fəaliyyət göstərən kafe və restoranların fəaliyyətinə icazə verildi - RƏSMİ
15/08/2020 [10:02]:
"Ən maraqlısı Lukaşenkodan sonra növbədə hansı avtoritar liderin olmasıdır..."
15/08/2020 [09:56]:
"Unudulmamalıdır ki, rusofillərin ideoloji mərkəzi Rusiya da açıq təhdidlərdən çəkinmir"
15/08/2020 [09:52]:
“Sərhədləri aç, Ermənistandan gedək!” - İrəvanda köç tələbi, Qarabağa fürsət...
15/08/2020 [09:30]:
Ermənistan atəşkəs rejimini 30 dəfə pozub
15/08/2020 [09:28]:
Operativ Qərargah brifinq keçirəcək - Mühüm qərar veriləcək
15/08/2020 [09:25]:
Dünyada koronavirusdan sağalanların sayı 14 milyonu keçdi - STATİSTİKA
15/08/2020 [09:24]:
Bakıda gənc qız eyvandan yıxılıb öldü - FOTO
15/08/2020 [09:22]:
Ronaldo və sevgilisi yaxta gəzintisində - FOTO
15/08/2020 [09:16]:
Azərbaycan manatının dövriyyəyə buraxılmasından 28 il keçir - FOTO
15/08/2020 [00:16]:
General Həşimovu vuran kapitan Milli Qəhrəman adına təqdim olundu...
14/08/2020 [23:23]:
Bakıda 68 yaşlı piyadanı motosiklet vurdu
14/08/2020 [22:49]:
Bəhram Bağırzadə xəstəxanada yatdığı dönəmdən danışdı: “Rəngli filmlər görürdüm”
14/08/2020 [22:48]:
Ər kişininin işidir...
14/08/2020 [22:48]:
Ermənilərin təxribatı bir günün işi deyildi - Adil Əliyev
14/08/2020 [22:11]:
Böyük Britaniyaya ABŞ-dan koronavirus dərmanı gətiriləcək
14/08/2020 [21:52]:
Müəllimlərin işə qəbulunda yüksək nəticə göstərənlər - FOTO
14/08/2020 [21:49]:
Ərdoğan Maduro ilə telefonla danışıb
14/08/2020 [21:14]:
Trampın qardaşı xəstəxanaya yerləşdirilib
14/08/2020 [20:52]:
Putinin illik gəliri açıqlandı
14/08/2020 [20:49]:
Şahin Mustafayev Aİ-nin Azərbaycandakı nümayəndəsi ilə görüşüb
14/08/2020 [20:33]:
Belarusda güc sturukturları etirazçılarla həmrəy oldu - YENİLƏNİB + VİDEO
14/08/2020 [20:30]:
Koronavirus haqqında bildiyiniz hər şeyi unudacaqsınız - 2 metr sosial məsafə virusdan qorumur...
14/08/2020 [20:30]:
Vilayət Eyvazovdan yeni TƏYİNAT
14/08/2020 [20:04]:
Paşinyanın arvadı Kəlbəcərdən növbəti görüntülərini paylaşdı... – FOTO
14/08/2020 [19:56]:
Azərbaycan İnvestisiya Holdinqi Müşahidə Şurasının ilk iclası keçirilib
14/08/2020 [19:55]:
Son 6 ayda doğulan körpələrin sayı açıqlanıb
Bütün arxiv bir sırada
01/08/2020 [18:23] - Gündəm - ( 4689 dəfə baxılıb)

“Doğma dilimizdə qarşılığı olduğu halda yad söz və ifadələri işlətməyək...”

"Barmaqla sayılası bir neçə sayt arasında məhz Moderator.az  bir növ mediada Ana dilimizin cilalanmasına çalışır...”


 
Bu gün – 1 avqust – Azərbaycan Əlifbası və Ana dili günüdür.  Xalqımızın, dövlətimizin bu günü və gələcəyi üçün böyük əhəmiyyət daşıyan belə bir gündə Moderator.az-a açıqlama verən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun Monitorinq şöbəsinin müdiri, filologiya elmləri doktoru, professor Sevinc Əliyeva çağdaş dövrdə Ana dilimizin müxtəlif sahələrdə, o cümlədən media vasitələrində düzgün tətbiqi, onun saflığının qorunması və təkmilləşdirilməsi ilə bağlı bir sıra məsələlərə toxunub. 

“Məlumdur ki, ümummili lider Heydər Əliyevin 2001-ci il avqustun 9-da imzaladığı fərmana uyğun olaraq  avqustun 1-i Azərbaycan Respublikasında Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan dili Günü  elan edilib. Və həmin vaxtdan   etibarən biz hər il bu mötəbər günü qeyd edirik. 

Ümumiyyətlə, Azərbaycan Respublikasının dövlət dili olan Azərbaycan dilinin düzgün tətbiqi, təkmilləşdirilməsi və   saflığının qorunmasıyla bağlı  dövlət rəhbərliyi, o cümlədən Prezident İlham Əliyev tərəfindən bir sıra sərəncamlar imzalanıb,  tədbirlər planları hazırlanıb.

Dilimizin bu günkü tətbiqi mənzərəsinə nəzər salanda,  xüsusilə,  Ana dilimizə son onilliklərdə daxil olan alınma sözlərdən yerli-yersiz istifadə məsələsinə toxunmağı vacib sayıram. Bir daha vurğulamaq yerinə düşər ki, Azərbaycan dili qədim dildir, zəngin dildir. Düzdür, dilimizin formalaşdığı yüzillər boyu artıq bir sıra ərəb və fars mənşəli sözlər  lüğət tərkibimizə daxil olub. Və bu gün onlar ümumişlək səviyyədə işlənən sözlərdir. Son  dövrlərdə də müstəqil  Azərbaycan Respublikası müxtəlif dövlətlərlə siyasi, iqtisadi,  mədəni, elmi, texniki və s. sahələrdə qarşılıqlı əməkdaşlıq və inkişaf şəraitində yaşayır. Amma bu o demək deyil ki, biz beynəlxalq terminlərlə yanaşı, əməkdaşlıq etdiyimiz digər ölkələrin, xalqların siyasi və yaxud mədəni, elmi, texniki terminlərini öz leksikonumuza daxil etməliyik. Və əlbəttə ki, bu gün rəsmi, bədii,  publisistik üslublardan tutmuş adi məişət üslubuna qədər dilimizi  yad məhfumlardan qorumağı tənzimləyə biləcək xüsusi bir mexanizm qurmaq mürəkkəb məsələdir.  Biz dilçilər belə düşünürük ki, burada eyni zamanda hər kəsdə öz daxilindən gələn bir vətəndaşlıq təəssübkeşliyinə daha çox ehtiyac var. Hər birimiz danışdığımız, yazdığımız  hər kəlməyə, cümləyə diqqət etməliyik ki, doğma Azərbaycan dilimizdə qarşılığı olduğu halda yad söz və ifadələri işlətməyək. Ancaq yenə də dilimizdəki problemləri tənzimləmək üçün bir mərkəzi quruma ehtiyac duyulur. Biz də bir dilçi alim olaraq sevinirik ki,  Prezident İlham Əliyevin  “Azərbaycan dilinin saflığının qorunması və dövlət dilindən istifadənin daha da təkmilləşdirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında” 1 noyabr 2018-ci il tarixli  fərmanıyla   Azərbaycan Respublikasının Dövlət Dil Komissiyası yanında Monitorinq Mərkəzi yaradılıb və  düşünürük ki, həmin mərkəzin fəaliyyətə başlaması ilə də  Azərbaycan dilinin düzgün tətbiqi və saflığının qorunmasıyla bağlı bütün  məsələlələr bu mərkəz vasitəsilə idarə olunacaq və həllini tapacaq. 

Mərkəzin fəaliyyətində 3 əsas məsələ nəzərdə tutulub: internet resursları, kütləvi informasiya vasitələri və reklam daşıyıcıları. Amma bildiyiniz kimi,  Milli Məclisin son iclasında belə qərara alınıb ki, ilk növbədə KİV-də  və reklam daşıyıcılarında Azərbaycan dövlət dil normalarının qorunması məsələsi nəzarətdə saxlanılsın. Növbəti illərdə, düşünürük ki, artıq internet məkanında da bu məsələlərin həyata keçirilməsi reallaşacaq”- Monitorinq şöbəsinin müdiri belə deyib.

Dilçilik İnstitutunun professoru Azərbaycan dilinin mediada, xüsusilə internet saytlarında tətbiqi məsələsindən də danışıb. 

“Hazırda KİV, xüsusilə,  aktualdır.  Biz  monitorinqçilər dövlət başçısının 2013-cü il 9 aprel tarixli sərəncamıyla  təsdiq edilmiş  Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində zamanın tələblərinə uyğun istifadəsinə və ölkədə dilçiliyin inkişafına dair Dövlət Proqramı  əsasında  KİV-də monitorinq ilə məşğuluq. Və ötən dövr ərzində bu sahədə çox böyük irəliləyişlər var. İstər internet saytları və qəzetlərdəki dil mənzərəsində, istərsə də telekanallarda aparıcılarımızın nitqində biz bunun şahidiyik. 

Bununla belə hər bir vətəndaş, xüsusilə də aparıcı və jurnalistlərimiz, yazar və yazıçılarımız daha məzuliyyətli olmalıdırlar. Hamı düşünməlidir ki, bizim düzgün nitqə, yazıya sahib olmamağımız  gələcək nəsillər üçün də yaxşı bir ənənə olmayacaq. Yəni  dil normalarına  nə qədər düzgün riayət etmiş olsaq, ata-babalarımızdan bizə miras qalmış bu gözəl dilimizi biz də layiqli formada növbəti nəsillərə ötürmüş olacağıq. Düşünürəm ki, dilimizin həm klassik dövrə xas, həm də çağdaş dövrdə gözəlliyinin qorunması üçün  son dövrlərdə dil normalarının pozulmasıyla bağlı  cərimələrin tətbiqi haqda qanun da  mütərəqqi rol oynayacaq. Onu da vurğulamaq istərdim ki,  həmin cərimələrin tətbiqində məqsəd büdcəyə hansısa bir məbləğin daxil olması  deyil. Əksinə, hesab edirik ki, bu mexanizm də tez bir zamanda dilimizin saflığının qorunması sahəsində arzu etdiyimiz məsələlərin reallaşmasına töhfə verəcək.  O cümlədən KİV, telekanal və internet saytlarında da...

Yeri gəlmişkən,  onu da vurğulamaq istəyirəm ki, bizim ən çox monitorinqə cəlb etdiyimiz saytlardan biri də Moderator.az-dır. Səmimi deyim ki, demək olar,  gündəlik bütün əsas informasiyaları sizin sayt vasitəsilə alıram. Və çox qürur və fəxrlə  deyə bilərəm ki, həmin saytın məsuliyyətli əməkdaşları doğma Azərbaycan dilimizi nəinki qoruyur, həm də  kifayət qədər optimal formada onun düzgün işlənməsinin təbliğiylə məşğuldurlar. Hiss olunur ki,  bu saytın yazar və müxbirləri hər hansı bir mövzu və ya informasiyanı Ana dilimizdə hansı söz və ifadələrlə daha gözəl, daha ürəyəyatımlı  çatdırmaq mümkündürsə, onlardan istifadə edirlər. Əlbəttə, bu həm də sayt rəhbərindən, onun işçilər qarşısında qoyduğu ciddi tələbkarlıqdan asılıdır.  Amma burada  ilk növbədə əməkdaşın özünün vətəndaşlıq  və milli təəssübkeşliyindən, peşə məsuliyyəti böyük rol oynayır. 

Barmaqla sayılası bir neçə sayt arasında məhz Moderator.az  internet məkanında Azərbaycan dilinin mümkün qədər leksik və qrammatik normalara uyğun işlənməsinə cəhd göstərməklə bir növ mediada Ana dilinin cilalanmasına çalışır. Odur ki,  dilçi alimlərimiz adından Moderator.az  saytına minnətdarlıq edir, Azərbaycan xalqı, vətəndaşları, dövləti, bütün digər media mənsublarıyla bərabər  bu saytın rəhbərliyi və əməkdaşlarını da Qurban bayramı ilə yanaşı, Azərbaycan Əlifbası və Dili günü münasibəti ilə də ürəkdən təbrik edir, yeni yaradıcılıq və peşə uğurları diləyirəm... Və düşünürəm ki, Ana dilimizə qarşı bu sevgi daim olacaq onun düzgün tətbiqiylə, saflığı və gözəlliyi ilə fəxr edəcək, qürur duyacağıq...”- deyə dilçi alim açıqlamasını nikbin notlarla bitirib.  

Sultan Laçın

loading...
"Dövlət ona dəstək olan, sahib çıxan düşüncəli vətəndaşın çiyinlərində güclü olur"
Koronavirus haqqında bildiyiniz hər şeyi unudacaqsınız - 2 metr sosial məsafə virusdan qorumur...
"Mənə heç nə olmaz" deyənlər oxusun - 20 yaşlı gənc koronavirusun qurbanı oldu...
Asiya qitəsinin ən təhlükəli ilanı tapıldı - Bir dəfə dişləməklə öldürür...
Gənc qadına gizli kamera şoku - Rəfiqəsinin əri tərəfindən aylarla izləndi...
Clean City Company
N.Tusi adına Klinika

Cəmiyyət
“Əhali haqlıdır, rəhbərliklə keçirilən görüşdə “Azərişıq” proqram təminatlarındakı şəffaflığı sübut edə bilmədi...”
Gündəm
“Qarabağ həqiqətlərinin təbliği və erməni vəhşiliyinin ifşasında, sənədli və bədii filmlərin rolu əvəzsizdir”
Gündəm
İctimai iaşə müəssisələrinin açılması yoluxma hallarını artıra bilərmi?
Gündəm
“Qondarma rejimin bəzi “strukturları”nın Xankəndindən Şuşaya köçürülməsi ermənilərin növbəti təxribatıdır”
Cəmiyyət
Əsl adı Pənah idi, kasıb atası ona yalnız keçi dərisindən dəf düzəldə bildi - Sürücü, vaqon ustası, montyor...

Yazar
Seymur Verdizadə
Toyuq oğurlayana 4 il, uşaq zorlayana 1 il...
Seymur Əliyev
Siyasi cəsarət nümunəsi, Heydər Əliyev gedişi və beynəlxalq ifşa!
Sultan Laçın
“Rusiya Qarabağ savaşında birbaşa bizə qarşı olmasa da,  agenturası Ermənistana dəstək verəcək...”
Həftənin ən çox oxunanları
11 yaşında zorla ərə verildi, 18 yaşında quldur dəstəsinin başçısı, 31 yaşında isə deputat oldu...
"Son dəfə Qurban bayramı günü danışdım, bayramını təbrik etdim, səs o səs deyildi..."
Livanlılar küçələrə axışdı: Ya Ərdoğan... - Video
Kafe-restoranlar, rayonlara gediş-gəlişlə bağlı qərar qəbul edilir - Operativ Qərargah
Boşandığı deyilən cütlükdən ilk açıqlama Kənandan gəldi: "Başını ağrıtma... "
Aybəniz Haşımovanın köməkçisi Aynişanla bağlı yayılan söz-söhbətə aydınlıq gətirmədi...
Lukaşenkonun təyyarəsi Minski tərk etdi, şəhərə qoşun yeridildi
“Türkiyənin göstərişi ilə ölkəyə girən pakistanlılar Ermənistanı daxildən dağıdacaq”
"Türkiyə olmasaydı, Qarabağ məsələsi çoxdan öz həllini tapmışdı"
Lukaşenko ailə üzvlərini Türkiyəyə qaçırtdı?..- GƏRGİNLİK ARTIR!..
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247