Xəbər lenti
21/09/2020 [00:42]:
""Azərbaycan tarixi" kitabındakı yanlışlıqların mənası çox qaranlıq və məsuliyyətsizlikdir..."
21/09/2020 [00:29]:
Şəmkir rayonu üzərində erməni hərbi PUA-sı VURULDU + VİDEO
20/09/2020 [23:54]:
""Heydər Əliyev ordeni" ona haramdır..."
20/09/2020 [23:39]:
Sumqayıt sakini tanımadığı şəxs tərəfindən bıçaqlanıb
20/09/2020 [23:35]:
Sabah daha 53 nəfər Gürcüstandan Azərbaycana təxliyyə ediləcək
20/09/2020 [22:39]:
Ermənistanda tibb mərkəzində kütləvi zəhərlənmə olub
20/09/2020 [22:32]:
Türkiyədə koronavirusdan ölənlərin sayı 7500 nəfəri keçdi
20/09/2020 [22:31]:
"Ermənistan havadarlarına güvənərək Türkiyənin də Azərbaycanın müttəfiqi olduğunu unudub"
20/09/2020 [21:33]:
Rusiyada güclü partlayış baş verdi - VİDEO
20/09/2020 [21:26]:
“Dərs vaxtı”nın sabaha olan cədvəli açıqlandı - FOTO
20/09/2020 [20:33]:
"Qarabağ" və "Neftçi"nin start heyətləri açıqlanıb
20/09/2020 [20:24]:
NASA Mavi Ayın görünəcəyi günü açıqladı
20/09/2020 [20:22]:
Təyyarə avtomobil yoluna düşdü
20/09/2020 [20:21]:
3,5 metrlik timsahın müalicəyə aparılması görüntüləri rekord sayda izlənildi - VİDEO
20/09/2020 [20:18]:
Ali məktəblərə ixtisas seçiminin vaxtı uzadılıb
20/09/2020 [20:02]:
“Paşinyan, ağıllı ol, əks halda Ermənistanın dövlət kimi varlığına son qoyula bilər...”
20/09/2020 [19:49]:
"Əsgərlərimiz müharibənin başlamasını və onu əsir götürəcəkləri anı səbrsizliklə gözləyirlər"
20/09/2020 [19:41]:
"Ümid edirəm anan canlı yanmağı sevir" deyib dəhşət saçdı...
20/09/2020 [19:37]:
“Siyasətlə bağlı fikirlərimiz çox haçalandı” - Deputat
20/09/2020 [19:24]:
"Əgər insan xatırlanırsa, deməli, yaşayır..." - Fəxriyyə Xələfova
20/09/2020 [19:21]:
DSX-nin diviziya komandiri hərbçilərə əsgər salamı verən Qazaxlı məktəblini qəbul etdi
20/09/2020 [19:19]:
Uşaq kanalında böyük rəzalət - Utanmadan soyundular...
20/09/2020 [19:17]:
Baş nazirin yubileyində partlayış: 30 nəfərə yaxın adam yaralandı - VİDEO
20/09/2020 [19:15]:
Azərbaycan Təkamül Partiyasının videokonfrans formatında V qurultayı keçirilib
20/09/2020 [19:07]:
“The Financial Times”: “Ərdoğan Sultan Səlimin yolunu gedir”
20/09/2020 [18:54]:
Qəza Neftçilər prospektində sıxlığa səbəb oldu - FOTO
20/09/2020 [18:51]:
Tehran ABŞ-ın İrana qarşı sanksiya tətbiqi barədə bəyanatını "qiyam" adlandırıb
20/09/2020 [18:49]:
Bakıda və Abşeron yarımadasında havada tozun miqdarı artıb
20/09/2020 [18:48]:
Belarusun müxalif kanalı qadınların yürüşünü zorla dağıdan polislərin məlumatlarını yaydı
20/09/2020 [17:53]:
Qubanın kəndində ikinci yanğın başlayıb - FOTO
20/09/2020 [17:11]:
Dünyada koronavirus pandemiyasının təhlükəsi artır
20/09/2020 [16:59]:
Üç uşaq anası olan müğənni üçüncü dəfə ailə hayatı qurdu - FOTO
20/09/2020 [16:36]:
“Rusiyanın Azərbaycan və Türkiyəyə qarşı bizi müdafiə edəcəyinə əmin deyilik” – erməni mediası
20/09/2020 [16:33]:
Prezident İlham Əliyev: "Neftçilərin əməyi əsl qəhrəmanlıqdır" FOTO
20/09/2020 [16:31]:
Türkan icra nümayəndəsinin oğlu öz bacısını öldürdü - Bakıda dəhşətli ailə faciəsi...
20/09/2020 [15:46]:
“Eurasia Review” nəşrində Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi barədə məqalə dərc olunub
20/09/2020 [15:40]:
"Der Spiegel": Yer kürəsini gözləyən fəlakət artıq uzaqda deyil (FOTO)
20/09/2020 [15:39]:
Səudiyyə Ərəbistanı BMT və ÜST-yə 100 milyon dollar yardım edib
20/09/2020 [15:36]:
Britaniyada bir gündə koronavirusa 4 mindən çox yoluxma qeydə alınıb
20/09/2020 [15:32]:
Azərbaycanda daha bir vəzifəli şəxs işdən uzaqlaşdırıldı - SƏRƏNCAM
20/09/2020 [15:27]:
Türkiyə mediası Prezident İlham Əliyevin yerli televiziyalara müsahibəsindən yazır - FOTO
20/09/2020 [15:25]:
Asim Xudiyev Avropa Liqasının oyununda hakim-inspektor olacaq
20/09/2020 [15:22]:
Özbəkistanın Baş nazirinin müavini koronavirusdan vəfat edib
20/09/2020 [15:20]:
Bu gün Azərbaycanda 146 nəfər COVID-19-a yoluxub, bir nəfər vəfat edib
20/09/2020 [15:09]:
Maksim Musayev Siyavuş Novruzov haqda NƏ DEDİ?..
20/09/2020 [14:23]:
"Melorasiya və Su Təsərrüfatı" Dilqəm Əsgərovun oğluna 149 min maddi ziyan ödəyəcək...
20/09/2020 [14:18]:
"Son 26 ildə “Əsrin müqaviləsi”nin Azərbaycana qazandırdığı uğurlar bugünkü reallıqlarımızdır"
20/09/2020 [14:15]:
SOCAR neftçiləri mənzillə təmin edir - FOTO
20/09/2020 [14:12]:
"Son müsahibəsi ilə dövlət başçımız növbəti dəfə tarix yazdı"
20/09/2020 [14:04]:
Donald Tramp: “Elə fərman imzalayaram ki, Bayden prezident ola bilməz”
20/09/2020 [14:00]:
İraqda İŞİD rəhbərlərindən biri yaxalandı
20/09/2020 [13:41]:
Dənizkənarı Milli Parkda özünü dənizə atan şəxs xilas edilib
20/09/2020 [13:40]:
Azərbaycanda nazir müavini tarixi hamamda təmizlik işləri apardı - FOTO
20/09/2020 [13:38]:
Bakcell neftçiləri təbrik etdi
20/09/2020 [13:09]:
Stalindən İrana təklif: "Azərbaycanlılara nəsə vermək lazımdır, muxtariyyət təhlükə yaratmır”
20/09/2020 [13:03]:
İnsanları yandırıb külünü ailələrinə göndərən general - Hitleri qorxuya salan "Praqa qəssabı" kimdir?
20/09/2020 [12:31]:
Tural Gəncəliyev: “Ermənistanın indiki rəhbərliyi məsuliyyət dərk etmir”
20/09/2020 [12:28]:
51 yaşlı Cenifer Lopezin təəccübləndirən FOTOSU
20/09/2020 [12:23]:
Azərbaycanda şortik qalmaqalları...
20/09/2020 [12:12]:
Rusiyada koronavirusa yoluxanların sayı 1 milyon 100 min nəfəri ötüb
20/09/2020 [12:09]:
ABŞ-da iki azərbaycanlı koronavirusdan vəfat etdi
20/09/2020 [12:06]:
Qurbanlarına işgəncə verdikdən sonra başlarını kəsiblər – Qatil cütlüyün qorxunc cinayətləri
20/09/2020 [11:52]:
Sevgilisinin iki uşağına təcavüz etdikdən sonra öldürən şəxs həsb edildi- FOTOLAR
20/09/2020 [11:37]:
Bir şəklin tarixçəsi - Azərbaycanın 3 prezidenti və Ramiz Mehdiyev...
20/09/2020 [11:22]:
Ermənistanda koronavirusa yoluxanların sayı 47 431 nəfərə çatıb
20/09/2020 [11:16]:
Ekzoplanetlərdə almaz tapıla bilər
20/09/2020 [11:12]:
Bu gün “Qarabağ” və “Neftçi” üz-üzə gələcək
20/09/2020 [11:09]:
Yerdə uzanan döyüşçü rəqibini nokaut etdi - VİDEO
20/09/2020 [10:37]:
Yeni gömrük limiti qüvvəyə minir - Kompüter və telefonlar bahalaşacaq...
20/09/2020 [10:35]:
“Villalarını kluba çeviriblər” - Müğənni Daxili İşlər Nazirliyinə müraciət etdi...
20/09/2020 [10:31]:
ÜST 3-cü mərhələ sınağı aparılan 5 peyvəndin təcili istifadəsinə İCAZƏ VERDİ...
20/09/2020 [10:30]:
İxtisas seçimi bu gün başa çatır
20/09/2020 [10:25]:
Nazirlər Kabinetinin qalmaqallı qərarı QÜVVƏYƏ MİNİR
20/09/2020 [10:24]:
"Niyə bəzi məmurlar rüşvət alırlar?.." - ƏSAS SƏBƏB...
20/09/2020 [10:16]:
“Niyə Qərb üçün Assanj cunayətkar, Navalnı isə qəhrəmandır?..” -Almaniya deputatı...
20/09/2020 [09:59]:
Nəsrullah gizləndiyi yerdən çıxarsa... - İsrailli general
20/09/2020 [09:56]:
Rusiya nəşrindən şok iddia: “Lavrov yaxın günlərdə istefaya gedir...”
20/09/2020 [09:49]:
Navalnı komadan sonrakı bərpa prosesindən danışdı: “Sözləri necə seçəcəyimi anlamırdım”
20/09/2020 [09:47]:
Ermənilər mövqelərimizi atəşə tutub
20/09/2020 [09:45]:
Azərbaycanda Neftçilər Günü qeyd edilir
Bütün arxiv bir sırada
05/08/2020 [09:26] - Araşdırma - ( 4819 dəfə baxılıb)

Turançı – islamçı Ənvər Paşanın son mücadiləsi şəhadətlə bitdi... - ARAŞDIRMA



ƏNVƏR PAŞANIN SON MÜCADİLƏSİ...

“Biz bü türk şirini öz məqsədlərimiz üçün əhliləşdirməyi bacaranmadıq” deyən hakimiyyət “Vəziyyəti xilas etmək üçün Ənvərin dərhal ləğv edilməsi lazımdır ki, bu yöndə hazırlıq gedir” tədbirini gördü.

“Bolşevizmdən” “başmaçılığa” yol alan Ənvər paşa 1920-ci ildə “İslam dünyasındakı məhkum millətlərin istiqlallarını qurtarmaq qayəsilə fəaliyyətə başlamışıq” deyirdi.
Sovet Rusiyasının mərkəzi Moskva şəhərində fəaliyyətdə olan ikinci türk heyəti M.Ə.Rəsulzadənin yazdığına görə “İttihad və Tərəqqi liderlərindən Ənvər Paşa ilə Camal paşanın bütün islam dünyasını qurtarmaq qayəsilə təşkil etdikləri “İslam İnqilab Cəmiyyəti”nin bir bürosundan ibarət idi”. Cəmiyyətin yaradılma səbəbini Ənvər Paşa Rəsulzadəyə belə izah etmişdi: “Avropa imperializminin əlində əsir olan müsəlman millətlər özlərini qurtarmaq üçün təşkilatlanmalı; fəqət bu təşkilatların aralarında sıx bir rabitə və həmrəylik olmalıdır, yoxsa bütün bu hərəkatların müştərək qayə naminə müştərək bir mərkəz ehtiyacları vardır”. “Müsəlman millətlərini təşkilatlandırmağın yolunu Sovet Rusiyası ilə əməkdaşlıq çərçivəsində görən Ənvər Paşa iki il sonra sovet diplomatiyasının başbəlasına çevrilmişdi. 1922-ci ilin yazında antisovet düşərgəyə keçmiş, Moskvadan Orta Asiyaya gedərək “baçmaçı” hərəkatının başında durmuşdu. Türküstan komissiyasının üzvü Sukerman RSFSR-in Əfqanıstandakı səlahiyyətli nümayəndəsi Raskolnikova yazırdı: “Ənvər çox böyük çətinliklər təhlükəsi olaraq, bizə Orta Asiyadan əl çəkib, öz işlərini həll etməyi türküstanlıların və buxaralıların öz öhdəsinə buraxmağı tövsiyə edir”. “Biz bü türk şirini öz məqsədlərimiz üçün əhliləşdirməyi bacaranmadıq” qənaətini etiraf kimi qeyd edən Sukermanın təxmini mülahizələrindən xəbərdar olan Raskolnikov öz növbəsində 1922-ci il martın 19-da Kabildən Qaraxana məlumat göndərmişdi: “Dostlarımızın məlumatlarına görə Şərqi Buxaradan gələn Ənvər Qafqazdan Xəzərədək… Şərqdə ümumi üsyan hazırlamaq planını fəal surətdə həyata keçirir. Şərqi Buxara, Fərqanə və Səmərqənd onun fəaliyyətində əsas yer tutur. Bir sıra emissarları Xivəyə və Türküstanın bütün vilayətlərinə göndərmişdir. Onun agentlərinə Sovet hakimiyyətinin qızğın tərəfdarları rolunu oynamaq, eyni vaxtda bizim əleyhimizə gizli iş aparmaq təlimatı verilmişdir”. Bu məlumatın həqiqətə uyğunluğunu Rəsulzadənin xatirələrindən də müqayisə etmək olur: “Müsavat” firqəsi Sovet hökuməti əleyhindəki müxalifətindən hələlik vaz keçməli, bu hökumətə qarşı hər cür qiyam niyyətlərindən uzaq olmalıdır. Çünki Qızıl Orduya qarşı heç nə edə bilməz; ən kiçik bir hərəkat nəticəsində məhvi-pərişan olar, bundan da bütün Azərbaycan zərər görər, türklər və müsəlmanlar qılıncdan keçirirlər. Belə taktikanı rəhbər tutmağa çağıran Ənvər paşa Sovet rəhbərlərinin məlumatına görə “Əfqan tərəfinin dəstəyi ilə” 1922-ci ilin fevralında Düşənbəni ələ keçirmiş, Buxaraya yürüş üçün qüvvələrini cəmləşdirmişdir. Ənvər paşaya Əfqanıstan tərəfdən dəstək verilməsinə dair konkret faktlara malik olmasalar da, buna şübhə etmədiyini bildirən L.M.Qaraxan 1922-ci ilin aprelində İ.V.Stalinin sorğusuna cavab olaraq yazırdı ki, Əfqanıstanla siyasi müharibə müsəlman ölkələrində bizim bütünlüklə nüfuzdan düşməyimizlə nəticələnəcəkdir. Bolşevik rəhbərliyinin ciddi-cəhdlə məşğul olduğu “Ənvər avantürası”nın aradan qaldırılması yönündə hərbi-siyasi hazırlıq işi aparılırdı. Bu istiqamətdə konkret təkliflərlə çıxış edən Q.K.Orconikidze həmin ilin mayında Stalinə teleqram göndərmişdi. Şərqi Buxarada üsyanın Ənvərin başçılığı altında mütəşəkkil xarakter aldığını yazırdı: “Vəziyyəti xilas etmək üçün Ənvərin dərhal ləğv edilməsi lazımdır ki, bu yöndə hazırlıq gedir”. Serqo Ənvərin həlledici döyüşdən yayınıb, qaçacağına əmin idi. Ənvər paşa əleyhinə əməliyyat hazırlanırdı. İki gündən sonra Serqoya cavab teleqramında İ.V.Stalin Mərkəzi Komitədən öncə öz şəxsi fikrini bildirmişdi. Türküstanlıların ukraynalılardan və digər “müstəqil” respublikalardan daha çox hüquq tələb etmələrini dözülməz hesab edən Stalin Türküstan kommunistlərinin nazıyla oynamağa lüzum olmadığını yazırdı. Həmin vaxt, 1922-ci ilin mayında Türküstan cəbhəsinin qoşunları basmaçılara qarşı irimiqyaslı hərbi əməliyyatlara başlamışdı. Stalinin qənaətinə görə, “əgər müharibə başlamışsa, işğalçılıq qaçılmazdır, nə qədər tez olarsa, o qədər yaxşıdır, işğalçılığın yalnız bu və ya digər formaları haqqında söhbət gedə bilər. Buxara rəhbərləri vəziyyəti bir qədər fərqli səciyyələndirirdilər. Sərhəd zolağında əhalinin xüsusi şöbələrin hərəkətlərindən olduqda narazı olduğunu yazırdılar. Sovet agentlərinin məlumatına görə “quldur dəstələrində” 16000-ə yaxın adam varmış, onlardan ən böyüyünə Ənvər Paşa rəhbərlik edirmiş ki, dəstəsində 4000-ə yaxın adamın olduğu qeyd edilir. Ənvərin başmaçı qoşunların baş komandanı elan edildiyi və onun Əfqanıstana nümayəndə heyəti göndərdiyi haqqında məlumatlar verilirdi. Basmaçıları silahla Əfqanıstanın təchiz etdiyi göstərilirdi. Basmaçıların əhalidən ayrı düşmüş və təqib olunan quldur dəstəsi olduğu haqda fikrin yanlışlığını bildirən Orconikidze RK(b)P MK-nin təftiş tapşırığı ilə Daşkəndə gəlmişdi. Mayın 13-də Stalinə göndərdiyi şəxsi məktubunda, Türküstanda yeridilən siyasəti kökündən nəzərdən keçirməyin, hər hansı bir kommunist eksperimentindən qəti şəkildə imtina etməyin zəruriliyini yazırdı. Bundan 5 gün sonra, mayın 18-də göndərdiyi növbəti teleqramında fikiirlərini Stalinlə paylaşırdı. Türküstanı yalnız qırmızı süngü gücünə saxlamağın böyük fəsadlar törədəcəyi barədə xəbərdarlıq edirdi. Türküstanın Şərqdə Azərbaycan qədər əhəmiyyət kəsb etdiyini, Hindistan və Türküstan Çini baxımından isə daha əhəmiyyətli olduğunu göstərirdi. Baçmaçıların Ənvərlə əlaqəsindən də bəhs edirdi. Orconikidzenin təkliflərinin cavabında səhərisi gün, mayın 19-da Stalin teleqrafla bildirmişdi: “Xalq şuraları sisteminə yalnız basmaçılara qarşı ciddi hərbi uğurlardan sonra keçmək olardı, bundan əvvəl isə əsla, əks təqdirdə xalq şuralarına Ənvərin agentləri düşəcəklər”. Beləliklə, həlledici amil “ciddi hərbi uğurlar” olmalı idi. Stalin bu şərti əsas bilərək “Pravda” qəzetindəki məqaləsində “Paşa ilə bərabər Türküstan millətçilərini imperializmin bir uşağı olaraq tənqid edirdi” (M.-Ə.Rəsulzadə) Stalinin təbirincə “cəsur olduğu qədər səbirsiz və ötkəm bir adam” olan Ənvər Paşa 1921-ci ildən başmaçılar hərəkatının başında durmuş, 1922-ci ilin əvvəllərində Düşənbəni ələ keçirmiş, Buxara üzərinə yürüş təşkil etmişdi. Döyüşdə həlak olan 41 yaşlı Ənvər paşanın aqibəti onun idealizmindən qaynaqlanırdı. “Türküstanda Ənvər paşanın sonu 1922-ci il avqustun 4-də intihara bənzəyən bir igidlik içində yalın qılınc pulemyot atəşinə hücum edərək şəhid düşdü”. (M.-Ə.Rəsulzadə).
Hər fürsətdə içində daşıdığı, düzgün bildiyi, həqiqi sandığı, gerçəkləşəcəyinə inandığı əqidəsi yolunda fərqli, təzadlı seçimlər etdi: məkanını, müttəfiqlərini dəyişdi. Son mücadiləsi ona bələd olanları belə heyrətləndirdi: “Paşanın Türküstana keçdiyi, orada “basmaçı” deyilən bolşevik əleyhdarı milli Türküstan partizanlarının başına keçib, Qızıl Ordu hissələrini müəyyən ərazidən qovduğunu və onunla müzakirəyə girişmək istəyən Moskva nümayəndələrinə Türküstandan çıxmaları xüsusunda ultimatum verdiyi xəbəri Moskvada bomba kimi partladı. Bu xəbər hər kəs üçün bir sürprizdi. Hələ mənim üçün bu… çaşdıracaq bi şeydi”. (M.-Ə.Rəsulzadə). Ənvər paşanı 1918-ci ildən tanıyan, dəfələrlə ünsiyyətdə olmuş M.-Ə.Rəsulzadə “onun idealist bir inqilabçı olduğunu bilir, islami bir romantizm ruhu daşıdığına vaqifdim” qənaətinin müqabilində bolşeviklərlə iş birliyinə girməsinə, “qırmızı Moskvada” fəaliyyətinə birmənalı yanaşmamış, bir müddət sonra isə “bu qədər qısa bir zamanda bolşeviklərin iş birliyi yaradılacaq dost deyil, onlara qarşı silah çəkiləcək düşmən bir qüvvə olduqları qənaət və qərarına gəldi, deyə heyrət içində qaldım” deyə təəssüratını xatırlamışdı.
Turançı – islamçı Ənvər paşanın son mücadiləsi şəhadətlə bitdi. Sovet hökumətinə, Qızıl orduya qarşı hər cür qiyam, “ən kiçik bir hərəkat nəticəsində məhvi-pərişan” olacağını bildiyi halda bu yolu seçdi. Yanlışlığını həyatı bahasına etiraf etmiş oldu. Siyasətçilərin, hərbçilərin, dövlət rəhbərlərinin adi yanlışlığı belə minlərin, milyonların müqəddəratında məşum rol oynayır.

Firdovsiyyə Əhmədova, araşdırmaçı professor,
Azərbaycan Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Tarix kafedrasının müdiri

loading...
""Heydər Əliyev ordeni" ona haramdır..."
"Ümid edirəm anan canlı yanmağı sevir" deyib dəhşət saçdı...
"Əgər insan xatırlanırsa, deməli, yaşayır..." - Fəxriyyə Xələfova
Uşaq kanalında böyük rəzalət - Utanmadan soyundular...
Eynək taxan şəxslər koronavirusa 5 qat daha az yoluxur - MARAQLI ARAŞDIRMA
Clean City Company
N.Tusi adına Klinika

Dünya
3,5 metrlik timsahın müalicəyə aparılması görüntüləri rekord sayda izlənildi - VİDEO
Cəmiyyət
“The Financial Times”: “Ərdoğan Sultan Səlimin yolunu gedir”
Cəmiyyət
Türkan icra nümayəndəsinin oğlu öz bacısını öldürdü - Bakıda dəhşətli ailə faciəsi...
Cəmiyyət
Sevgilisinin iki uşağına təcavüz etdikdən sonra öldürən şəxs həsb edildi- FOTOLAR
Maraqlı
“Villalarını kluba çeviriblər” - Müğənni Daxili İşlər Nazirliyinə müraciət etdi...

Yazar
İlham İsmayıl
Bir gün Zaman, ya da Amerika prezidenti bizi də yaxalayacaq...
Sultan Laçın
"Azərbaycanda qardaş Türkiyənin bayraqlarını endirənlər  “PKK”-çıdır, yoxsa!.."
Həftənin ən çox oxunanları
Tanınmış gitaraçını oğlu qəsdən öldürüb? – SENSASİON İDDİA
"Bu adam indiyə kimi heç bir təhsil naziri ilə yola getməyib, bilirsiniz niyə..?"
Dubay şeyxinə ərə getmiş Zeynəb Cavadlının mübhəm aqibəti... - FOTO + VİDEO
Nofəl Süleymanov Bəturə Hüseynovayla sevgili olub? - "İki ildir ki..." - AÇIQLAMA
“Torpaqları azad etmək istəyən bir nömrəli adam İlham Əliyevdir, çünki o, bilir ki...”
"Azərbaycanda qardaş Türkiyənin bayraqlarını endirənlər  “PKK”-çıdır, yoxsa!.."
Ermənistana Gəncə mesajı: “Başınıza od yağdıracağıq!”
"Bu şəhərdə" bu dəfə Siyavuş Novruzovu parodiya etdi - VİDEO
Bill Qeyts də o dünyaya köçdü...- FOTOLAR
Separatçı liderdən Ağdamdakı üzüm və nar bağından həyasız bəyanat - FOTOLAR
Moderator.az-ın arxivi
Copyright©2020
"Moderator.az" MMC
Baş redaktor:
Zülfüqar Hüseynzadə
Saytda reklam, banner və digər işlər üçün əlaqə vasitələri:
Tel: 0502711225, Whatsapp: 0507440247